diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml index 22555db566..abd9802760 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml @@ -1,1229 +1,1256 @@ Chrisptophe Juliet Bijgedragen door René Ladan Vertaald door Bureaubladapplicaties Overzicht &os; kan een groot aantal bureaubladapplicaties draaien, zoals browsers en tekstverwerkers. De meeste hiervan zijn beschikbaar als pakketten of kunnen automatisch vanuit de Portscollectie gebouwd worden. Veel nieuwe gebruikers verwachten dit soort applicaties op hun bureaublad. Dit hoofdstuk laat zien hoe populaire bureaubladapplicaties moeiteloos geïnstalleerd kunnen worden vanuit een pakket of vanuit de Portscollectie. Als programma's vanuit ports geïnstalleerd worden, wordt hun broncode gecompileerd. Dit kan erg lang duren, afhankelijk van wat er gecompileerd wordt en de rekenkracht van een machine. Als compileren vanuit broncode te veel tijd kost, kunnen de meeste programma's van de Portscollectie als een voorgebouwd pakket geïnstalleerd worden. Omdat &os; compatibel is met &linux;, zijn veel applicaties die voor &linux; zijn ontwikkeld beschikbaar een &os; bureaublad. Het wordt sterk aanbevolen om te lezen voordat &linux; applicaties geïnstalleerd worden. Veel ports die gebruik maken van &linux; compatibiliteit beginnen met linux-. Dit is handig om te onthouden wanneer er naar een port gezocht wordt met bijvoorbeeld &man.whereis.1;. In dit hoofdstuk wordt aangenomen dat &linux; binaire compatibiliteit is ingeschakeld voordat &linux; applicaties worden geïnstalleerd. In dit hoofdstuk worden de volgende categoriën behandeld: Browsers (zoals Firefox, Opera, Konqueror) Productiviteit (zoals KOffice, AbiWord, The GIMP, OpenOffice.org) Documentviewers (zoals &acrobat.reader;, gv, Xpdf, GQview) Financieel (zoals GnuCash, Gnumeric, Abacus) Er wordt aangenomen dat de lezer van dit hoofdstuk: Weet hoe aanvullende software van derde partijen geïnstalleerd wordt (). Weet hoe aanvullende &linux; software geïnstalleerd wordt (). Meer informatie over een multimedia-omgeving staat in . Installatie van email staat beschreven in . Browsers browsers web &os; wordt zonder een voorgeïnstalleerde browser geleverd. In plaats hiervan bevat de www map van de Portscollectie browsers om te installeren. Het is ook mogelijk voor de meeste ports een pakket te installeren als compileren niet gewenst is. Compileren kan soms lang duren. KDE en GNOME bevatten reeds HTML-browsers. In staat meer informatie over de installatie van deze complete bureaubladen. Lichtgewicht browsers uit de Portscollectie zijn onder andere - www/dillo, + www/dillo2, www/links of www/w3m. Dit gedeelte behandelt deze applicaties: Applicatie Bronnen Ports Grote afhankelijkheden Firefox gemiddeld zwaar Gtk+ Opera weinig licht &os; en &linux; versies beschikbaar. De &linux; versie is afhankelijk van de &linux; binaire compatibiliteit en linux-openmotif. Konqueror gemiddeld zwaar KDE bibliotheken Firefox Firefox Firefox is een moderne, gratis, stabiele open-source browser die volledig geporteerd is naar &os;: het heeft een motor voor HTML-weergave die zich zeer strikt aan de standaarden houdt, browsen met tabbladen, blokkeren van pop-ups, uitbreidingen, verbeterde veiligheid, en meer. Firefox is gebaseerd op de codebase van Mozilla. Installeer het pakket door het volgende te typen: &prompt.root; pkg_add -r firefox Dit zal Firefox 2.X installeren, als u in plaats hiervan Firefox 3.X wilt draaien, gebruik dan: &prompt.root; pkg_add -r firefox3 De Portscollectie kan ook gebruikt worden als u liever vanuit de broncode installeert. &prompt.root; cd /usr/ports/www/firefox &prompt.root; make install clean Voor Firefox 3.X dient firefox in het vorige commando vervangen te worden door firefox3. Firefox en &java; plugin In deze en de volgende sectie wordt er vanuit gegaan dat Firefox reeds geïnstalleerd is. De &os; Foundation heeft een licentie overeenkomst met Sun Microsystems om &os; binaries te distribueren voor de Java Runtime Environment (&jre;) en voor de Java Development kit (&jdk;). Binaire pakketten voor &os; zijn beschikbaar op de &os; Foundation website. Om &java; ondersteuning toe te voegen aan Firefox moet als allereerste de port java/javavmwrapper geïnstalleerd worden. Download daarna het Diablo &jre; pakket van , en installeer deze met &man.pkg.add.1;. Start nu de browser en voer in de adresbalk about:plugins in en druk op Enter. Een pagina met geïnstalleerde plugins wordt nu getoond; de &java; plugin zou hier nu tussen moeten staan. Als dit niet het geval is, draai dan als root het volgende commando: &prompt.root; ln -s /usr/local/diablo-jre1.6.0/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so \ /usr/local/lib/browser_plugins/ Start daarna de browser opnieuw. Firefox en ¯omedia; &flash; plugin Flash ¯omedia; &flash; plugin is niet beschikbaar voor &os;. Er is echter wel een softwarelaag (wrapper) om de &linux;-versie van de plugin te draaien. Deze wrapper ondersteunt ook &adobe; &acrobat; plugin, &realplayer; plugin en meer. - - De volgende tekst behandelt de installatie van &flash; 9.X - op een recente -STABLE-tak, &os; 7.1-RELEASE en verder. Als u - een oudere versie van &os; draait of problemen tegenkomt, - dient u www/linux-flashplugin7 te - installeren en het gedeelte over &man.linprocfs.5; over te - slaan. - - - Installeer de port www/nspluginwrapper. Deze is - afhankelijk van emulators/linux_base-fc4 wat een - grote port is. - - De volgende stap is het installeren van de port www/linux-flashplugin9. Zodra de - plugin geïnstalleerd is, moet de plugin door elke gebruiker - geïnstalleerd worden met - nspluginwrapper: + Afhankelijk van de versie van &os; die u draait zijn er + verschillende stappen nodig: + + + + Op &os; 7.X + + Installeer de port www/nspluginwrapper. Deze port heeft + emulators/linux_base-fc4 nodig, + wat een grote port is. + + De volgende stap is om de port www/linux-flashplugin9 te installeren. + Dit zal &flash; 9.X installeren, van deze versie is bekend dat + die correct werkt op &os; 7.X. + + + Op versies van &os; ouder dan 7.1-RELEASE dient u www/linux-flashplugin7 te installeren + en het gedeelte over &man.linprocfs.5; hieronder over te + slaan. + + + + + Op &os; 8.X + + Installeer de port www/nspluginwrapper. Deze port heeft + emulators/linux_base-f10 nodig, + wat een grote port is. + + De volgende stap is om de port www/linux-f10-flashplugin10 te + installeren. Dit zal &flash; 10.X installeren, van deze versie + is bekend dat die correct werkt op &os; 8.X. + + Voor deze versie is het nodig om de volgende koppeling aan te + maken: + + &prompt.root; ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-f10-flashplugin/libflashplayer.so \ + /usr/local/lib/browser_plugins/ + + + + Wanneer de juiste &flash; port, afhankelijk van de versie van &os; + die u draait, is geïnstalleerd, moet de plugin door elke gebruiker + worden geïnstalleerd met nspluginwrapper: &prompt.user; nspluginwrapper -v -a -i Het &linux; procesbestandssysteem, &man.linprocfs.5;, moet zijn aangekoppeld op /usr/compat/linux/proc, indien het gewenst is om &flash;-animaties af te spelen. Dit kan met het volgende commando gedaan worden: &prompt.root; mount -t linprocfs linproc /usr/compat/linux/proc Dit punt kan geautomatiseerd worden tijdens het opstarten door het toevoegen van deze regel aan /etc/fstab: linproc /usr/compat/linux/proc linprocfs rw 0 0 Start dan de browser en voer op de adresbalk about:plugins in en druk op Enter. Een pagina met alle geïnstalleerde plugins wordt nu getoond. Firefox en Swfdec &flash; plugin Swfdec is de bibliotheek om &flash;-animaties te decoderen en af te beelden. Swfdec-Mozilla is een plugin voor Firefox-browsers dat de Swfdec-bibliotheek gebruikt om SWF-bestanden af te spelen. Er wordt nog steeds veel aan ontwikkeld. Als u het niet kunt of wilt compileren, kan het pakket vanaf het netwerk worden geïnstalleerd: &prompt.root; pkg_add -r swfdec-plugin Als het pakket niet beschikbaar is, kunt u het vanuit de Portscollectie compileren en installeren: &prompt.root; cd /usr/ports/www/swfdec-plugin &prompt.root; make install clean Herstart hierna uw browser om deze plugin effectief te maken. Opera Opera Opera is een volledige en een standaard volgende browser. Hij wordt standaard geleverd met een ingebouwde email-client, een nieuwslezer, een IRC client, een RSS/ATOM feed lezer en nog veel meer. Ondanks dat is Opera relatief gezien niet zwaar en erg snel. Hij komt in twee smaken: een &os; versie en een versie die draait onder &linux; emulatie. De &os; pakketversie van Opera wordt zo geïnstalleerd: &prompt.root; pkg_add -r opera Sommige FTP-sites hebben niet alle pakketten, maar Operakan worden nog altijd via de Portscollectie worden verkregen door te typen: &prompt.root; cd /usr/ports/www/opera &prompt.root; make install clean De &linux; versie van Opera kan geïnstlleerd worden door bij de bovenstaande voorbeelden linux-opera te gebruiken in plaats van opera. De &linux; versie is nuttig in situaties waarin plugins nodig zijn die alleen voor &linux; beschikbaar zijn, zoals Adobe &acrobat.reader;. In alle andere opzichten zouden de &os; en &linux; versies identiek moeten zijn. Konqueror Konqueror Konqueror is deel van KDE, maar kan ook buiten KDE gebruikt worden door x11/kdebase3 te installeren. Konqueror is meer dan een browser, het is ook een bestandsbeheerder en multimedia-viewer. Er is ook een verzameling plugins beschikbaar voor Konqueror, beschikbaar in misc/konq-plugins. Konqueror ondersteunt ook &flash;; een How To gids om ondersteuning voor &flash; in Konqueror te krijgen is beschikbaar op . Productiviteit Als het op productiviteit aankomt, zoeken nieuwe gebruikers vaak een goed kantoorpakket of een vriendelijke tekstverwerker. Hoewel sommige bureaubladomgevingen zoals KDE reeds een kantoorpakket verschaffen, is er geen standaard produktiviteitspakket. &os; kan alles verschaffen wat nodig is, ongeacht de bureaubladomgeving. In dit gedeelte worden de onderstaande applicaties beschreven: Applicatie Bronnen Ports Afhankelijkheden KOffice weinig zwaar KDE AbiWord weinig licht Gtk+ of GNOME The GIMP weinig licht Gtk+ OpenOffice.org veel erg zwaar &jdk; 1.4, Mozilla KOffice KOffice kantoorpakket KOffice De KDE-gemeenschap heeft zijn bureaubladomgeving met een kantoorpakket geleverd dat buiten KDE gebruikt kan worden. Het bevat de vier standaardcomponenten uit andere kantoorpakketten. KWord is de tekstverwerker, KSpread is het spreadsheetprogramma, KPresenter beheert diapresentaties en Kontour voorziet in grafische mogelijkheden. Voordat de nieuwste KOffice wordt geïnstalleert, moet er een recente versie van KDE geïnstalleerd zijn. KOffice als pakket installeren gaat met het volgende commando: &prompt.root; pkg_add -r koffice Als het pakket niet beschikbaar is, kan de Portscollectie gebruiken worden. Om KOffice voor KDE3 te installeren: &prompt.root; cd /usr/ports/editors/koffice-kde3 &prompt.root; make install clean AbiWord AbiWord AbiWord is een vrij tekstverwerkingsprogramma, ongeveer gelijk aandoet als µsoft; Word. Het is geschikt om verslagen, brieven, rapporten, memo's, enzovoort mee te typen. Het programma is snel, bevat veel mogelijkheden en is gebruikersvriendelijk. AbiWord kan veel bestandsformaten importeren en exporteren, waaronder enkele gesloten formaten, zoals µsoft;'s .doc. AbiWord is beschikbaar als pakket en te installeren met: &prompt.root; pkg_add -r abiword Als het pakket niet beschikbaar is, kan het worden gecompileerd vanuit de Portscollectie. De Portscollectie is meer recent. Dat kan als volgt: &prompt.root; cd /usr/ports/editors/abiword &prompt.root; make install clean The GIMP The GIMP Voor het bewerken of retoucheren van afbeeldingen is The GIMP een zeer geavanceerd afbeeldingenmanipulatieprogramma. Het kan als eenvoudig tekenprogramma worden gebruikt of als kwalititeitspakket voor het retoucheren van foto's. Het ondersteunt een groot aantal plugins en bevat een scripting interface. The GIMP kan een groot aantal bestandsformaten lezen en schrijven. Het ondersteunt interfaces met scanners en tabletten. Het pakket is te installeren met: &prompt.root; pkg_add -r gimp Als een FTP-site dit pakket niet heeft, kan de Portscollectie gebruikt worden. De graphics map van de Portscollectie bevat ook The GIMP Manual. Die kan zo geïnstalleerd worden: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp &prompt.root; make install clean &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf &prompt.root; make install clean De graphics map van de Portscollectie bevat de ontwikkelversie van The GIMP in graphics/gimp-devel. Een HTML versie van The GIMP Manual staan in graphics/gimp-manual-html. OpenOffice.org OpenOffice.org kantoorpakket OpenOffice.org OpenOffice.org bevat alle noodzakelijke applicaties in een compleet kantoorproductiviteitspakket: een tekstverwerker, een spreadsheet, een presentatiebeheerder en een tekenprogramma. De gebruikersinterface is vrijwel gelijk aan die van andere kantoorpakketten en het kan veel populaire bestandsformaten in- en uitvoeren. Het is beschikbaar in een aantal verschillende talen — internationalisatie is uitgebreid tot interfaces, spellingcontrole, en woordenboeken. De tekstverwerker van OpenOffice.org gebruikt een eigen XML-bestandsformaat voor overdraagbaarheid en flexibiliteit. Het spreadsheetprogramma bevat een macrotaal en kan gekoppeld worden aan externe databases. OpenOffice.org is stabiel en draait zonder aanpassingen op &windows;, &solaris;, &linux;, &os; en &macos; X. Meer informatie over OpenOffice.org staat op de OpenOffice.org website. Voor specifieke &os; informatie en om direct pakketten te downloaden is er de website van het &os; OpenOffice.org Porting Team. Om OpenOffice.org te installeren: &prompt.root; pkg_add -r openoffice.org Dit hoort te werken als er een -RELEASE versie van &os; wordt gedraaid. In andere gevallen is het verstandig om te kijken op de website van het &os; OpenOffice.org Porting Team en het juiste pakket met &man.pkg.add.1; te downloaden en te installeren. Zowel de huidige release als de ontwikkelversie kunnen op die locatie gedownload worden. Als het pakket geïnstalleerd is, start dan met het volgende commando OpenOffice.org: &prompt.user; openoffice.org Tijdens de eerste keer starten worden er een aantal vragen gesteld en wordt de map .openoffice.org2 in de thuismap van de aangemelde gebruiker gemaakt. Als de OpenOffice.org pakketten niet beschikbaar zijn, kan het uit de ports gecompileerd worden. Hiervoor is veel schijfruimte en tijd nodig: &prompt.root; cd /usr/ports/editors/openoffice.org-2 &prompt.root; make install clean Vervang om een gelokaliseerde versie te bouwen de voorgaande commandoregel door de volgende: &prompt.root; make LOCALIZED_LANG=uw_taal install clean Vervang taal door de juiste ISO-taalcode. Een lijst met ondersteunde taalcodes is beschikbaar in het bestand files/Makefile.localized in de map van de port. Start hierna OpenOffice.org met: &prompt.user; openoffice.org Documentviewers Sommige nieuwe documentformaten hebben aan populariteit gewonnen sinds de komst van &unix;; het kan zijn dat de standaardviewers die ze vereisen niet in het basissysteem zitten. In dit gedeelte wordt aangegeven hoe zulke viewers geïnstalleerd kunnen worden. Dit gedeelte behandelt de onderstaande applicaties: Applicatie Bronnen Ports Afhankelijkheden &acrobat.reader; weinig licht &linux; binaire compatibiliteit gv weinig licht Xaw3d Xpdf weinig licht FreeType GQview weinig licht Gtk+ of GNOME &acrobat.reader; &acrobat.reader; PDF bekijken Documenten worden vaak als PDF-bestanden, Portable Document Format, verspreid. Een van de aanbevolen viewers voor dit bestandstype is &acrobat.reader; dat Adobe voor &linux; heeft uitgegeven. Omdat &os; &linux; binaries kan draaien, is het ook beschikbaar voor &os;. Om &acrobat.reader; 5 te installeren uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/print/acroread7 &prompt.root; make install clean Vanwege de licentie is een pakket niet beschikbaar. gv gv PDF bekijken &postscript; bekijken gv is een &postscript; en PDF viewer. Het is gebaseerd op ghostview maar heeft een vriendelijker uiterlijk dankzij de Xaw3d bibliotheek. Het is snel en heeft mogelijkheden, zoals oriëntatie, papiergrootte, schalen en anti-aliassen. Bijna elke bewerking kan met het toetsenbord of de muis worden gedaan. gv is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r gv Of uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/print/gv &prompt.root; make install clean Xpdf Xpdf PDF bekijken Xpdf een efficiënte lichtgewicht PDF-viewer voor &os;. Het heeft erg weinig bronnen nodig en is zeer stabiel. Het gebruikt de standaard X-fonts en is niet afhankelijk van &motif; of andere X-toolkits. Xpdf is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r xpdf Of uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/xpdf &prompt.root; make install clean Als de installatie voltooid is, kan Xpdf gestart worden en het menu kan met de rechtermuisknop geactiveerd worden. GQview GQview GQview is een afbeeldingenbeheerder. Een bestand kan met één klik bekeken worden, er kan een externe editor opgestart worden er kunnen thumbnail-voorbeelden gemaakt worden en nog veel meer. Het bevat ook een diapresentatie-modus en enkele standaard bestandsoperaties. Er kunnen afbeeldingsverzamelingen beheerd worden en eenvoudig duplicaten gevonden worden. GQview kan het complete scherm gebruiken en ondersteunt meerdere talen. GQview is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r gqview Of vanuit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gqview &prompt.root; make install clean Financiën Om financiën via het &os; bureaublad te beheren zijn er krachtige en gemakkelijk te gebruiken applicaties om te installeren. Sommige zijn compatibel met wijdverbreide bestandsformaten, zoals de formaten gebruikt door Quicken en Excel om documenten op te slaan. Dit gedeelte behandelt deze programma's: Applicatie Bronnen Ports Afhankelijkheden GnuCash weinig zwaar GNOME Gnumeric weinig zwaar GNOME Abacus weinig licht Tcl/Tk KMyMoney weinig zwaar KDE GnuCash GnuCash GnuCash is onderdeel van GNOME dat gebruikersvriendelijke en krachtige applicaties aan eindgebruikers wil leveren. Met GnuCash kunnen inkomsten en uitgaven, bankrekeningen en voorraden bijgehouden worden. Het bevat een intuïtieve interface terwijl het erg professioneel blijft. GnuCash levert een slim kasboek, een hiërarchisch systeem van rekeningen, en veel toetsenbordversnellers en auto-invul mogelijkheden. Het kan een transactie splitsen in meer gedetailleerde stukken. GnuCash kan Quicken QIF-bestanden invoeren en samenvoegen. Het kan ook met de meeste internationale datum- en valutaformaten omgaan. GnuCash is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r gnucash Of uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/finance/gnucash &prompt.root; make install clean Gnumeric Gnumeric spreadsheet Gnumeric Gnumeric is een spreadsheetprogramma uit de GNOME bureaubladomgeving. Het maakt gebruikt van auto-invullen afhankelijk van het celformaat. Het kan bestanden in een aantal populaire formaten zoals Excel, Lotus 1-2-3 en Quattro Pro inlezen. Gnumeric ondersteunt grafieken door middel van het grafiekprogramma math/guppi. Het heeft een groot aantal ingebouwde functies en kent gebruikelijke celformaten als nummer, valuta, datum, tijd en veel meer. Gnumeric is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r gnumeric Of uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/math/gnumeric &prompt.root; make install clean Abacus Abacus spreadsheet Abacus Abacus is een kleine en gemakkelijk te gebruiken spreadsheetprogramma. Het bevat veel ingebouwde functies die nuttig zijn in verschillende domeinen zoals statistiek, financiën, en wiskunde. Het kan Excel-bestanden lezen en schrijven. Abacus kan &postscript; uitvoer produceren. Abacus is als pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r abacus Of uit de Portscollectie: &prompt.root; cd /usr/ports/deskutils/abacus &prompt.root; make install clean KMyMoney KMyMoney spreadsheet KMyMoney KMyMoney is een persoonlijke financiële beheerder gebouwd voor KDE. KMyMoney poogt om alle belangrijke eigenschappen die in commerciële persoonlijke financiële beheerders zitten te bieden en te integreren. Gebruiksgemak en degelijke dubbele accounting zijn eigenschappen die worden benadrukt. KMyMoney importeert vanuit standaard Quicken Interchange Format (QIF) bestanden, houdt investeringen bij, kan met meerdere munteenheden overweg, en biedt een waaier aan rapporten. Mogelijkheden om OFX te importeren zijn via een aparte plugin beschikbaar. Om KMyMoney als een pakket te installeren: &prompt.root; pkg_add -r kmymoney2 Als het pakket niet beschikbaar is, kan de Portscollectie gebruikt worden: &prompt.root; cd /usr/ports/finance/kmymoney2 &prompt.root; make install clean Samenvatting Hoewel &os; populair is bij ISP's om zijn prestaties en stabiliteit, is het behoorlijk klaar voor dagelijks gebruik als een bureaublad. Met enkele duizenden applicaties als pakketten of ports, is een perfect bureaublad te bouwen dat aan alle noden voldoet. Nu volgt nog een overzicht van alle bureaubladapplicaties die in dit hoofdstuk zijn behandeld: Applicatie Package Port Opera linux-opera www/linux-opera Firefox firefox www/firefox KOffice koffice-kde3 editors/koffice-kde3 AbiWord abiword editors/abiword The GIMP gimp graphics/gimp OpenOffice.org openoffice editors/openoffice-1.1 &acrobat.reader; acroread print/acroread7 gv gv print/gv Xpdf xpdf graphics/xpdf GQview gqview graphics/gqview GnuCash gnucash finance/gnucash Gnumeric gnumeric math/gnumeric Abacus abacus deskutils/abacus KMyMoney kmymoney2 finance/kmymoney2