diff --git a/mn_MN.UTF-8/books/handbook/desktop/chapter.sgml b/mn_MN.UTF-8/books/handbook/desktop/chapter.sgml
index d37efd623f..0d092456a0 100644
--- a/mn_MN.UTF-8/books/handbook/desktop/chapter.sgml
+++ b/mn_MN.UTF-8/books/handbook/desktop/chapter.sgml
@@ -1,1144 +1,1150 @@
 <!--
      The FreeBSD Mongolian Documentation Project
 
-     Original revision 1.89
+     Original revision 1.90
 
      $FreeBSD$
 -->
 
 <chapter id="desktop">
   <chapterinfo>
     <authorgroup>
       <author>
         <firstname>Кристоф</firstname>
         <surname>Жунье</surname>
         <contrib>Хувь нэмэр болгон оруулсан </contrib>
       </author>
     </authorgroup>
     <authorgroup>
       <author>
 	<firstname>Цагаанхүүгийн</firstname>
 	<surname>Ганболд</surname>
 	<contrib>Орчуулсан  </contrib>
       </author>
     </authorgroup>
   </chapterinfo>
 
   <title>Ширээний програмууд</title>
 
   <sect1 id="desktop-synopsis">
     <title>Ерөнхий агуулга</title>
 
     <para>FreeBSD нь текст боловсруулагч програмууд болон хөтчүүд зэрэг 
 	ширээний төрөл бүрийн хэрэглээний програмуудыг ажиллуулж чаддаг.
 	Эдгээр програмуудын ихэнх нь багц хэлбэрээр юм уу эсвэл портуудын 
 	цуглуулгаас автоматаар бүтээгдэж болно. Шинэ хэрэглэгчдийн олонхи нь эдгээр 
 	хэрэглээний програмуудыг өөрийн компьютер дээр суулгахыг хүсдэг. Энэ бүлэгт 
 	зарим нэг түгээмэл хэрэглэгддэг ширээний програмуудыг портуудын цуглуулга болон 
 	тэдгээрийн багцуудаас хүндрэлгүйгээр суулгах талаар зааварлах болно.</para>
 
     <para>Портуудаас програмуудыг суулгахад тэдгээрийг эхээс эмхэтгэдэг гэдгийг 
 	анхаарна уу. Энэ нь таны машины (машинуудын) процесс хийх хүч болон 
 	юу эмхэтгэж байгаагаас хамаарч их удаан ажиллаж болох юм. Эхээс бүтээх 
 	нь саад болмоор их хугацаа шаардаж байвал та портын цуглуулгад байгаа 
 	ихэнх програмуудыг урьдчилан бүтээсэн багцуудаас суулгаж болно.</para>
 
     <para>FreeBSD нь Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй ажиллах боломжийг хангадаг 
 	учраас Линуксд эхлэн хөгжүүлэгдсэн олон програмуудыг ашиглах боломжтой байдаг.
 	Линуксийн ямар ч хэрэглээний програмыг суулгахаасаа өмнө <xref linkend="linuxemu">-ийг 
 	уншихыг зөвлөж байна. Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдлыг 
 	ашиглаж байгаа ихэнх портуудын нэр <quote>linux-</quote> гэж эхэлсэн байгаа.
 	Жишээ нь &man.whereis.1; тушаалын тусламжтайгаар ямар нэг портыг хайж байхдаа  
 	үүнийг санаарай. Нийтлэлийн энэ хэсгээс цааш ямар нэг Линуксийн хэрэглээний програмуудыг 
 	суулгахын өмнө таныг Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдлыг идэвхжүүлсэн байгаа 
 	гэж тооцох болно.</para>
 
     <para>Энэ бүлэгт доорх хэсгүүдийн тухай ярих болно:</para>
 
     <itemizedlist>
       <listitem>
         <para>Хөтчүүд (<application>Firefox</application>,
           <application>Opera</application>,
 	  <application>Konqueror</application> зэрэг)</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
         <para>Бүтээмж (
           <application>KOffice</application>,
           <application>AbiWord</application>,
           <application>The GIMP</application>,
           <application>OpenOffice.org</application> зэрэг)</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
         <para>Бичиг баримт үзүүлэгчид (<application>&acrobat.reader;</application>,
           <application>gv</application>,
           <application>Xpdf</application>,
           <application>GQview</application> зэрэг)</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
         <para>Санхүү (
           <application>GnuCash</application>,
           <application>Gnumeric</application>,
           <application>Abacus</application> зэрэг)</para>
       </listitem>
     </itemizedlist>
 
     <para>Энэ бүлгийг уншихаасаа өмнө, та дараах зүйлсийг мэдэх шаардлагатай:</para>
 
     <itemizedlist>
       <listitem>
         <para>Гуравдагч талуудын нэмэлт програмуудыг хэрхэн суулгах талаар мэдэх
           (<xref linkend="ports">).</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
         <para>Линуксийн нэмэлт програм хангамжуудыг хэрхэн суулгах талаар мэдэх
 	  (<xref linkend="linuxemu">).</para>
       </listitem>
     </itemizedlist>
 
     <para>Мультимедиа орчны тохиргооны тухай мэдээллийг <xref linkend="multimedia">-с
 	 уншина уу. Хэрэв та цахим захидал тохируулж ашиглахыг хүсвэл 
 	<xref linkend="mail">-т хандана уу.</para>
   </sect1>
 
   <sect1 id="desktop-browsers">
     <title>Хөтчүүд</title>
 
     <indexterm>
       <primary>хөтчүүд</primary>
       <secondary>вэб</secondary>
     </indexterm>
 
     <para>FreeBSD нь тодорхой хөтөч урьдчилан суулгагдсан байдаггүй. Харин 
 	портын цуглуулгын 
 	<ulink url="http://www.FreeBSD.org/ports/www.html">www</ulink> 
 	сан суулгахад бэлэн олон хөтчүүдийг агуулдаг. Танд бүгдийг эмхэтгэх хугацаа 
 	байхгүй бол (энэ нь зарим тохиолдолд маш их хугацаа шаардаж болно) тэдгээрийн 
 	олонхи нь багц хэлбэрээр байдаг.</para>
 
     <para><application>KDE</application> болон
       <application>GNOME</application> нь HTML хөтчүүдээр хангадаг. 
 	Эдгээр бүрэн гүйцэд ширээний програмуудыг хэрхэн суулгаж тохируулах 
 	талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг <xref linkend="x11-wm">-с лавлана уу.</para>
 
     <para>Хэрэв та хөнгөн чанарын хөтчүүдийг хайж байгаа бол портын 
 	цуглуулгаас <filename role="package">www/dillo2</filename>,
       <filename role="package">www/links</filename>, эсвэл 
       <filename role="package">www/w3m</filename> зэргүүдийг 
 	судалж үзэх хэрэгтэй.</para>
 
     <para>Энэ хэсэг эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:</para>
 
     <informaltable frame="none" pgwide="1">
       <tgroup cols="4">
         <thead>
           <row>
             <entry>Програмын нэр</entry>
             <entry>Шаардлагатай эх үүсвэрүүд</entry>
             <entry>Портоос суулгах</entry>
             <entry>Гол хамаарлууд</entry>
           </row>
         </thead>
 
         <tbody>
           <row>
             <entry><application>Firefox</application></entry>
             <entry>дунд зэрэг</entry>
             <entry>хүнд</entry>
             <entry><application>Gtk+</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>Opera</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
 	    <entry>FreeBSD болон Линуксийн хувилбарууд байдаг. Линуксийн 
 		хувилбар нь Линуксийн хоёртын нийцтэй байдал болон 
 		<application>linux-openmotif</application>-с хамаардаг.</entry>
           </row>
 
 	  <row>
 	    <entry><application>Konqueror</application></entry>
 	    <entry>дунд зэрэг</entry>
 	    <entry>хүнд</entry>
 	    <entry><application>KDE</application> сангууд</entry>
           </row>
         </tbody>
       </tgroup>
     </informaltable>
     
     <sect2>
       <title>Firefox</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Firefox</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>Firefox</application> нь &os; рүү бүрэн 
 	порт хийгдсэн орчин үеийн, чөлөөтэй, нээлттэй эхийн тогтвортой 
 	хөтөч юм. Энэ нь стандартыг хангасан HTML үзүүлэх хэсэг, tab 
 	нээж ажиллах боломж, popup хаалт, өргөтгөлүүд, сайжруулсан 
 	аюулгүй байдал зэрэг олон боломжуудтай. <application>Firefox</application> 
 	нь <application>Mozilla</application>-ийн код дээр 
 	суурилжээ.</para>
 
       <para><application>Firefox</application> нь <application>Mozilla</application>-ийн 
 	код дээр суурилсан дараагийн үеийн хөтөч юм. <application>Mozilla</application> нь 
 	хөтөч, захидлын клиент, чалчих клиент зэрэг олон програмуудыг багтаасан 
 	бүрэн гүйцэд програмуудын цуглуулга юм. <application>Firefox</application> нь 
 	зөвхөн хөтөч бөгөөд энэ нь түүнийг илүү жижиг, хурдан болгодог байна.</para>
 
       <para>Доор дурдсаныг бичин багцыг суулгана:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r firefox</userinput></screen>
 
       <para>Энэ нь <application>Firefox</application> 2.X-ийг суулгах бөгөөд та 
 	хэрэв <application>Firefox</application> 3.X-ийг ашиглахыг хүсэж байвал
 	доорхийг ажиллуулаарай:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r firefox3</userinput></screen>
 
       <para>Эх кодоос эмхэтгэхийг та илүүд үзэж байгаа бол портын цуглуулгыг 
 	бас ашиглаж болох юм:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/www/firefox</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <para><application>Firefox</application> 3.X-ийн хувьд өмнөх тушаал дээрх 
 	<literal>firefox</literal>-ийг <literal>firefox3</literal>-аар 
 	солиорой.</para>
     </sect2>
 
     <sect2 id="moz-java-plugin">
       <title>Firefox болон &java; залгаас (plugin)</title>
 
       <note>
 	<para>Энэ хэсэгт болон дараагийнхад бид таныг 
 	  <application>Firefox</application>-г аль хэдийн суулгасан 
 	гэж тооцох болно.</para>
       </note>
 
       <para>&os; Сан нь Sun Microsystems компанитай Java Runtime Environment
 	(&jre;) буюу Жавагийн Ажиллах үеийн орчин болон Java Development Kit (&jdk;) 
 	буюу Жавагийн Хөгжүүлэх хэрэгслийн хоёртын файлуудыг түгээх лицензтэй байдаг. 
 	&os;-д зориулсан хоёртын багцууд нь <ulink
 	url="http://www.freebsdfoundation.org/downloads/java.shtml">&os;
 	Сан</ulink> вэб сайтад байдаг.</para>
 
       <para><application>Firefox</application>-д &java; дэмжлэгийг нэмэхийн 
 	тулд та <filename
 	role="package">java/javavmwrapper</filename> портыг суулгах 
 	хэрэгтэй. Дараа нь <ulink
 	url="http://www.freebsdfoundation.org/downloads/java.shtml"></ulink> 
 	хаягаас <application>Diablo &jre;</application> багцыг татан авч 
 	&man.pkg.add.1; тушаалаар суулгах хэрэгтэй.</para>
 
       <para>Өөрийн хөтчийг эхлүүлж байрлал оруулдаг 
 	мөрөнд <literal>about:plugins</literal> гэж бичин <keycap>Enter</keycap> 
 	дарна. Суулгагдсан залгаасуудын талаар хуудас үзүүлэгдэх бөгөөд 
 	<application>&java;</application> залгаас тэнд одоо байх ёстой. 
-	Хэрэв тийм биш бол <username>root</username> хэрэглэгчээр 
-	дараах тушаалыг ажиллуулна:</para>
+	Хэрэв тийм биш бол хэрэглэгч бүр дараах тушаалыг ажиллуулах 
+	шаардлагатай:</para>
 
-      <screen>&prompt.root; <userinput>ln -s /usr/local/diablo-jre1.6.0/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so \
-  /usr/local/lib/browser_plugins/</userinput></screen>
+      <screen>&prompt.user; <userinput>ln -s /usr/local/diablo-jre1.6.0/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so \
+  $HOME/.mozilla/plugins/</userinput></screen>
+
+      <para>or, if you installed the <application>Diablo
+	&jdk;</application> package:</para>
+
+      <screen>&prompt.user; <userinput>ln -s /usr/local/diablo-jdk1.6.0/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so \
+  $HOME/.mozilla/plugins/</userinput></screen>
 
       <para>Дараа нь өөрийн хөтчийг дахин дуудна.</para>
     </sect2>
 
     <sect2 id="moz-flash-plugin">
 
       <title>Firefox болон &macromedia; &flash; залгаас (plugin)</title>
       <indexterm>
         <primary>Flash</primary>
       </indexterm>
 
       <para>&macromedia; &flash; залгаас нь &os;-д байдаггүй. Гэхдээ 
 	залгаасын Линукс хувилбарыг ажиллуулах програм хангамжийн давхарга (гүйцэтгэл хялбаршуулагч) 
 	байдаг. Энэ хялбаршуулагч нь бас &adobe; &acrobat; залгаас, &realplayer; 
 	залгаас болон өөр олныг дэмждэг.</para>
 
       <para>Таны ашиглаж байгаа &os;-ийн хувилбараас хамаараад 
 	төрөл бүрийн алхмууд шаардлагатай:</para>
 
       <procedure>
 	<step>
 	  <title>&os;&nbsp;7.X-ийн хувьд</title>
 
 	  <para><filename
 	    role="package">www/nspluginwrapper</filename> порт суулгана.
 	    Уг порт нь <filename
 	    role="package">emulators/linux_base-fc4</filename> портыг 
 	    шаардах бөгөөд энэ нь том порт юм.</para>
 
 	  <para>Дараагийн алхам нь <filename
 	    role="package">www/linux-flashplugin9</filename> портыг суулгах 
 	    явдал юм. Энэ нь &flash; 9.X-ийг суулгана. Энэ хувилбар нь 
 	    &os;&nbsp;7.X дээр зөв ажилладаг.</para>
 
 	  <note>
 	    <para>&os; 7.1-RELEASE-с хуучин &os; дээр та <filename
 	      role="package">www/linux-flashplugin7</filename>-г суулгаж 
 	      доорх &man.linprocfs.5; хэсгийг алгасах хэрэгтэй.</para>
 	  </note>
 	</step>
 
 	<step>
 	  <title>&os;&nbsp;8.X-ийн хувьд</title>
 
 	  <para><filename
 	    role="package">www/nspluginwrapper</filename> порт суулгана.  Уг 
 	    порт нь <filename
 	    role="package">emulators/linux_base-f10</filename> портыг 
 	    шаардах бөгөөд энэ нь том порт юм.</para>
 
 	  <para>Дараагийн алхам нь <filename
 	    role="package">www/linux-f10-flashplugin10</filename> портыг суулгах 
 	    явдал юм. Энэ нь &flash; 10.X-ийг суулгана. Энэ хувилбар нь 
 	    &os;&nbsp;8.X дээр зөв ажилладаг.</para>
 
 	  <para>Энэ хувилбар нь дараах холбоосыг үүсгэхийг 
 	    шаарддаг:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-f10-flashplugin/libflashplayer.so \
   /usr/local/lib/browser_plugins/</userinput></screen>
 	  </step>
 	</procedure>
 
       <para>Таны ажиллуулж байгаа &os;-ийн хувилбарт таарсан зөв 
 	&flash; порт суулгагдсаны дараа залгаасыг хэрэглэгч бүрийн 
 	хувьд <command>nspluginwrapper</command> тушаал ашиглан суулгах 
 	шаардлагатай:</para>
 
       <screen>&prompt.user; <userinput>nspluginwrapper -v -a -i</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв &flash; хүүхэлдэйг тоглуулахыг хүсвэл 
 	&linux;-ийн процесс файлын систем &man.linprocfs.5;-ийг 
 	<filename
 	class="directory">/usr/compat/linux/proc</filename> руу холбосон байх
 	шаардлагатай. Үүнийг дараах тушаалыг ашиглан хийж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>mount -t linprocfs linproc /usr/compat/linux/proc</userinput></screen>
 
       <para>Үүнийг ачаалах үед автоматжуулан <filename>/etc/fstab</filename> 
 	файлд тохирох мөрийг нэмэн хийж өгч болно:</para>
 
       <programlisting>linproc	/usr/compat/linux/proc	linprocfs	rw	0	0</programlisting>
 
       <para>Тэгээд өөрийн хөтчийг эхлүүлж байрлал оруулдаг 
 	мөрөнд <literal>about:plugins</literal> гэж бичин <keycap>Enter</keycap> 
 	дарна. Байгаа бүх залгаасуудтай жагсаалт гарч ирэх ёстой.</para>
     </sect2>
 
     <sect2 id="moz-swfdec-flash-plugin">
       <title>Firefox болон Swfdec &flash; залгаас</title>
 
       <para>Swfdec нь &flash; анимацыг задалж амилуулах сан юм.
 	Swfdec-Mozilla нь SWF файлуудыг тоглуулахын тулд Swfdec санг ашигладаг бөгөөд 
 	<application>Firefox</application> хөтчид зориулагдсан залгаас юм.
 	Энэ нь хүчтэй хөгжүүлэлтийн доор оршсон хэвээр байгаа болно.</para>
 
       <para>Хэрэв та бүтээж чадахгүй эсвэл хүсэхгүй байгаа бол сүлжээнээс 
 	багцыг суулгаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r swfdec-plugin</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол та үүнийг портын цуглуулгаас бүтээн суулгаж 
 	болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/www/swfdec-plugin</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <para>Дараа нь энэ залгаасыг идэвхжүүлэхийн тулд өөрийн хөтчийг дахин ажиллуулаарай.</para>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>Opera</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Opera</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>Opera</application> нь өргөн боломжуудтай 
 	стандартад нийцсэн хөтөч юм. Энэ нь өөртөө бүтээгдсэн захидал болон 
 	мэдээ уншигч, IRC клиент, RSS/Atom уншигч болон өөр олон 
 	боломжуудыг агуулдаг. Эдгээрээс гадна <application>Opera</application> 
 	нь харьцангуй хөнгөн бөгөөд маш хурдан юм. Энэ нь хоёр хэлбэрээр 
 	байдаг нь: <quote>эх</quote> FreeBSD хувилбар болон Линуксийн 
 	эмуляц дээр ажилладаг хувилбар юм.</para>
 
       <para><application>Opera</application>-ийн FreeBSD хувилбараар 
 	вэб үзэхийн тулд багцыг суулгана:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r opera</userinput></screen>
 
       <para>Зарим нэг FTP сайтуудад бүх багцууд байдаггүй боловч портын цуглуулгыг 
 	ашиглан доор дурдсаныг бичин <application>Opera</application>-г авч болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/www/opera</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <para><application>Opera</application>-ийн Линукс хувилбарыг суулгахын 
 	тулд дээрх жишээний <literal>opera</literal> гэсний оронд 
 	<literal>linux-opera</literal> гэж солих хэрэгтэй. 
 	<application>Adobe
 	&acrobat.reader;</application> зэрэг зөвхөн Линуксд байдаг 
 	залгаасуудын хэрэглээг шаардах тохиолдолд Линуксийн хувилбар нь ашигтай байдаг. 
 	Бусад талаараа FreeBSD болон Линуксийн хувилбарууд нь ажиллагааны хувьд
 	адилхан байдаг.</para>
 
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>Konqueror</title>
       <indexterm>
         <primary><application>Konqueror</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>Konqueror</application> нь 
 	<application>KDE</application>-ийн нэг хэсэг боловч үүнийг 
 	<application>KDE</application>-ийн гадна талд 
 	<filename role="package">x11/kdebase3</filename>-ийг суулган 
 	бас ашиглаж болох юм. <application>Konqueror</application> 
 	ердийн нэг хөтчөөс илүү бөгөөд файлын менежер болон мультимедиа 
 	үзүүлэгч болж чаддаг.</para>
 
       <para><application>Konqueror</application> нь бас залгаасуудын олонлогтой 
 	ирдэг бөгөөд эдгээрийг <filename role="package">misc/konq-plugins</filename> 
 	сангаас суулгах боломжтой байдаг.</para>
 
       <para><application>Konqueror</application> бас <application>&flash;</application>-г 
 	дэмждэг бөгөөд <application>Konqueror</application> дээр <application>&flash;</application>-ийн
 	дэмжлэгтэй болох талаар <quote>Хэрхэн Хийх</quote> заавар нь <ulink url="http://freebsd.kde.org/howtos/konqueror-flash.php"></ulink> 
 	хаягт байдаг.</para>
     </sect2>
   </sect1>
 
   <sect1 id="desktop-productivity">
     <title>Бүтээмж</title>
 
     <para>Бүтээмжтэй холбоотой болоод ирэхээрээ, шинэ хэрэглэгчид ихэвчлэн 
 	сайн оффисийн цуглуулга эсвэл нөхөрсөг текст боловсруулагчийг хайдаг. 
 	<application>KDE</application> зэрэг зарим 
 	<link linkend="x11-wm">ширээний орчнууд</link> нь хэдийгээр 
 	оффисийн цуглуулгатай байдаг боловч анхдагч бүтээмжийн багц байдаггүй билээ. 
 	FreeBSD нь таны ширээний орчноос хамааралгүйгээр хэрэгтэй бүгдийг хангадаг.</para>
 
     <para>Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:</para>
 
     <informaltable frame="none" pgwide="1">
       <tgroup cols="4">
         <thead>
           <row>
             <entry>Програмын нэр</entry>
             <entry>Шаардлагатай эх үүсвэрүүд</entry>
             <entry>Портоос суулгах</entry>
             <entry>Гол хамаарлууд</entry>
           </row>
         </thead>
 
         <tbody>
           <row>
             <entry><application>KOffice</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хүнд</entry>
             <entry><application>KDE</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>AbiWord</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry><application>Gtk+</application> эсвэл <application>GNOME</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>Gimp</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хүнд</entry>
             <entry><application>Gtk+</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>OpenOffice.org</application></entry>
             <entry>их</entry>
             <entry>асар их</entry>
             <entry><application>&jdk; 1.4</application>, <application>Mozilla</application></entry>
           </row>
         </tbody>
       </tgroup>
     </informaltable>
    
     <sect2>
       <title>KOffice</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>KOffice</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>оффисийн цуглуулга</primary>
 	<secondary><application>KOffice</application></secondary>
       </indexterm>
 
       <para>KDE-ийн хүрээнийхэн <application>KDE</application>-ээс 
 	гадна ашиглагдаж болох оффисийн цуглуулгатай өөрийн ширээний орчинг 
 	өгдөг. Энэ нь бусад оффисийн цуглуулгад байдаг дөрвөн стандарт 
 	бүрэлдэхүүнийг агуулдаг. <application>KWord</application> нь 
 	текст боловсруулагч, <application>KSpread</application> нь 
 	хүснэгттэй ажилладаг програм, <application>KPresenter</application> нь 
 	танилцуулгуудыг удирддаг бөгөөд <application>Kontour</application> 
 	нь график баримтуудыг зурахыг зөвшөөрнө.</para>
 
       <para>Хамгийн сүүлчийн <application>KOffice</application>-г суулгахаасаа 
 	өмнө та <application>KDE</application>-ийн хамгийн шинэчлэгдсэн хувилбартай 
 	эсэхээ шалгаарай.</para>
 
       <para><application>KOffice</application>-ийг багц хэлбэрээр суулгахын тулд 
 	дараах тушаалыг ажиллуулна:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r koffice</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол та портын цуглуулгыг ашиглаж болно. Жишээ нь 
 	<application>KDE3</application>-д зориулж <application>KOffice</application>-г 
 	суулгахын тулд доор дурдсаныг ажиллуулна:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/editors/koffice-kde3</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>AbiWord</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>AbiWord</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>AbiWord</application> нь 
 	<application>&microsoft; Word</application>-той төстэй харагдаж, санагддаг,  
 	чөлөөтэй, текст боловсруулагч програм юм. Энэ нь бичиг, захидал, тайлан, 
 	сануулга гэх зэргүүдийг бичихэд тохиромжтой юм. Энэ нь маш хурднаас гадна 
 	олон боломжуудыг агуулдаг бөгөөд хэрэглэгчид маш хялбар байдаг.</para>
 
       <para><application>AbiWord</application> нь &microsoft;-ийн <filename>.doc</filename> 
 	зэрэг арилжааныхыг оруулаад олон файлын хэлбэршилтүүдийг импорт болон 
 	экспорт хийж чаддаг.</para>
 
       <para><application>AbiWord</application> нь багц хэлбэрээр байдаг.
 	Та дараах тушаалыг ажиллуулан үүнийг суулгаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r abiword</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол үүнийг портын цуглуулгаас эмхэтгэж болно. Портын 
 	цуглуулга шинэчлэгдсэн байх ёстой. Үүнийг ингэж хийж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/editors/abiword</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>GIMP</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>GIMP</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para>Зургийг зохиох эсвэл дүрс тодруулах тохиолдолд 
 	<application>GIMP</application> нь маш нарийн, зурагтай ажиллах 
 	програм юм. Энэ нь энгийн будах програм эсвэл чанартай, фото зураг 
 	тодруулах цуглуулга болгон ашиглагдаж болох юм. Энэ нь олон тооны 
 	нэмэлт залгаасыг (plug-ins) дэмждэг бөгөөд скрипт хийх интерфэйсийн 
 	боломжуудтай байдаг. <application>GIMP</application> нь 
 	төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдийг уншиж, бичиж чаддаг. Энэ нь 
 	сканнер болон зөөврийн цахим төхөөрөмжтэй (tablet) холбогдох боломжийг 
 	дэмждэг.</para>
 
       <para>Та энэ тушаалыг ажиллуулан багцыг суулгаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r gimp</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв таны FTP сайт энэ багцгүй байгаа бол та портын цуглуулгыг 
 	ашиглаж болно. Портын цуглуулгын 
 	<ulink url="http://www.FreeBSD.org/ports/graphics.html">graphics</ulink> 
 	сан бас <application>Gimp Manual</application> програмыг 
 	агуулдаг. Энд тэдгээрийг хэрхэн суулгах талаар үзүүлэв:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/graphics/gimp</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput>
 &prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <note>
         <para>Портын цуглуулгын 
 	<ulink url="http://www.FreeBSD.org/ports/graphics.html">graphics</ulink> 
 	сан <application>GIMP</application>-ийн хөгжүүлэлтийн хувилбарыг 
 	<filename role="package">graphics/gimp-devel</filename> санд 
 	агуулдаг. <application>Gimp Manual</application>-ийн HTML хувилбар нь 
 	<filename role="package">graphics/gimp-manual-html</filename> 
 	санд байдаг.</para>
        </note>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>OpenOffice.org</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>OpenOffice.org</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>оффисийн цуглуулга</primary>
 	<secondary><application>OpenOffice.org</application></secondary>
       </indexterm>
 
       <para><application>OpenOffice.org</application> нь бүх шаардлагатай 
 	програмуудыг бүрэн гүйцэд оффисийн бүтээмжийн цуглуулгадаа агуулсан байдаг: энд 
 	текст боловсруулагч, хүснэгттэй ажиллах програм, танилцуулгын менежер, 
 	болон зургийн програмыг дурдаж болно. Уг програмын хэрэглэгчийн интерфэйс нь 
 	бусад оффисийн цуглуулгуудтай их төстэй бөгөөд төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдийг 
 	импорт, экспорт хийж чаддаг байна. Энэ нь интерфэйсүүд, алдаа шалгагчид болон 
 	тольнуудыг оролцуулаад хэд хэдэн өөр хэлнүүд дээр байдаг.</para>
 
       <para><application>OpenOffice.org</application>-ийн текст боловсруулагч 
 	нь эх XML файлын хэлбэршилтийг зөөвөрлөгдөх боломж ба уян хатан чанарыг 
 	сайжруулах зорилгоор ашигладаг. Хүснэгттэй ажиллах програм нь макро 
 	хэлний боломжтой бөгөөд гаднах мэдээллийн баазуудтай холбогдох боломжтой 
 	байдаг. <application>OpenOffice.org</application> нь 
 	аль хэдийн тогтвортой болсон бөгөөд &windows;, &solaris;, Линукс, FreeBSD,
         	болон &macos;&nbsp;X дээр ажилладаг. 
 	<application>OpenOffice.org</application>-ийн тухай илүү мэдээллийг 
 	<ulink url="http://www.openoffice.org/">OpenOffice.org вэб сайт</ulink>аас
 	олж болно. FreeBSD-тэй холбоотой мэдээлэл болон багцуудыг шууд татаж 
 	авахын тулд <ulink
 	url="http://porting.openoffice.org/freebsd/">FreeBSD OpenOffice.org
 	Хөрвүүлэх Баг</ulink>ийн вэб сайтыг ашиглана уу.</para>
 
       <para><application>OpenOffice.org</application>-ийг суулгахын тулд 
 	доор дурдсаныг ажиллуулна:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r openoffice.org</userinput></screen>
 
       <note>
 	<para>&os;-ийн -RELEASE хувилбарыг ажиллуулж байхад энэ нь ажиллах 
 	ёстой. Үгүй бол та тохирох багцыг татан авч &man.pkg.add.1; ашиглан суулгахын 
 	тулд &os;-ийн <application>OpenOffice.org</application> 
 	Хөрвүүлэх Багийн вэб хаягт хандах хэрэгтэй. Одоогийн хувилбар болон 
 	хөгжүүлэлтийн хувилбар нь энд татаж авагдахаар байрладаг.</para>
       </note>
 
       <para>Багц суулгагдсаны дараа <application>OpenOffice.org</application>-ийг 
 	ажиллуулахын тулд та ердөө л дараах тушаалыг бичих хэрэгтэй:</para>
 
       <screen>&prompt.user; <userinput>openoffice.org</userinput></screen>
 
       <note>
 	<para>Эхний удаа ажиллуулахад танаас зарим нэг асуултууд асуух 
 	бөгөөд <filename>.openoffice.org2</filename> сан таны 
 	гэрийн санд үүсгэгдэх болно.</para>
       </note>
 
       <para>Хэрэв <application>OpenOffice.org</application> багцууд 
 	байхгүй бол портыг эмхэтгэх сонголт танд бас байдаг. Гэхдээ энэ нь 
 	дискний асар их зай болон эмхэтгэх хугацаа ихийг шаардана гэдгийг та 
 	санаж байх ёстой шүү.</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/editors/openoffice.org-2</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <note>
 	<para>Хэрэв та локалчлагдсан хувилбарыг бүтээхийг хүсэж байгаа бол 
 	түрүүчийн тушаалын мөрийг дараах мөрөөр солих хэрэгтэй:</para>
 
 	<screen>&prompt.root; <userinput>make LOCALIZED_LANG=<replaceable>your_language</replaceable> install clean</userinput></screen>
 
 	<para>Та <replaceable>your_language</replaceable> мөрийг 
 	зөв хэлний ISO кодоор солих хэрэгтэй. Дэмжигдсэн хэлний кодуудын жагсаалт 
 	портын санд байх <filename>files/Makefile.localized</filename> 
 	файлд байдаг.</para>
       </note>
 
       <para>Үүнийг хийсний дараа
 	<application>OpenOffice.org</application>-г дараах тушаалаар ажиллуулж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.user; <userinput>openoffice.org</userinput></screen>
     </sect2>
   </sect1>
 
   <sect1 id="desktop-viewers">
     <title>Бичиг баримт үзүүлэгчид</title>
 
     <para>Баримтын зарим нэгэн шинэ хэлбэршилтүүд &unix;-ийг бий болсон цагаас эхлэн 
 	түгээмэл болсон билээ. Тэдгээрийн шаарддаг стандарт үзүүлэгчид үндсэн системд 
 	байхгүй байж болох юм. Бид тэдгээр үзүүлэгчдийг хэрхэн суулгахыг энэ хэсэгт 
 	үзэх болно.</para>
 
     <para>Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:</para>
 
     <informaltable frame="none" pgwide="1">
       <tgroup cols="4">
         <thead>
           <row>
             <entry>Програмын нэр</entry>
             <entry>Шаардлагатай эх үүсвэрүүд</entry>
             <entry>Портоос суулгах</entry>
             <entry>Гол хамаарлууд</entry>
           </row>
         </thead>
 
         <tbody>
           <row>
             <entry><application>&acrobat.reader;</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry>Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдал</entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>gv</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry><application>Xaw3d</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>Xpdf</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry><application>FreeType</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>GQview</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry><application>Gtk+</application> эсвэл <application>GNOME</application></entry>
           </row>
         </tbody>
       </tgroup>
     </informaltable>
 
     <sect2>
       <title>&acrobat.reader;</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Acrobat Reader</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>PDF</primary>
 	<secondary>үзүүлэх</secondary>
       </indexterm>
 
       <para>Олон баримтууд нь одоо PDF файл хэлбэрээр тараагддаг бөгөөд энэ нь 
 	<quote>Portable Document Format</quote> буюу зөөврийн баримтын 
 	хэлбэршилт гэгддэг. Эдгээр файлуудын төрлүүдэд зориулсан, зөвлөдөг 
 	үзүүлэгчдийн нэг нь Adobe-оос гаргасан Линуксд зориулсан 
 	<application>&acrobat.reader;</application> юм. FreeBSD нь 
 	Линуксийн хоёртын хэлбэрийн програмуудыг ажиллуулж чаддаг болохоор 
 	энэ нь FreeBSD-д бас байдаг юм.</para>
 
       <para>Портын цуглуулгаас <application>&acrobat.reader; 7</application>-г 
 	суулгахын тулд доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/print/acroread7</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <para>Лицензийн хязгаарлалтуудаас болоод багц байдаггүй.</para>
 
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>gv</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>gv</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>PDF</primary>
 	<secondary>үзүүлэх</secondary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>PostScript</primary>
 	<secondary>үзүүлэх</secondary>
       </indexterm>
 
       <para><application>gv</application> нь &postscript; болон 
 	PDF үзүүлэгч юм. Энэ нь эхлээд <application>ghostview</application> 
 	дээр суурилсан боловч <application>Xaw3d</application> сангийн 
 	тусламжтай илүү сайхан харагдах болсон. Энэ нь хурдан бөгөөд интерфэйс нь 
 	цэвэрхэн байдаг. <application>gv</application> нь байрлуулалт, 
 	цаасны хэмжээ, масштаб эсвэл antialias зэрэг олон боломжуудтай байдаг. 
 	Бараг бүх үйлдлүүд нь гараас эсвэл хулганаас хийгдэж болно.</para>
 
       <para><application>gv</application>-г багц хэлбэрээр суулгахын тулд 
 	доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r gv</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв та багцыг авч чадахгүй байгаа бол портын цуглуулгыг ашиглаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/print/gv</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>Xpdf</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Xpdf</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>PDF</primary>
 	<secondary>үзүүлэх</secondary>
       </indexterm>
 
       <para>Хэрэв та жижиг FreeBSD PDF үзүүлэгчийг хүсэж байгаа бол 
 	<application>Xpdf</application> нь хөнгөн бөгөөд үр ашигтай 
 	үзүүлэгч юм. Энэ нь маш цөөн эх үүсвэрүүдийг шаарддаг бөгөөд 
 	маш тогтвортой ажилладаг. Стандарт X фонтуудыг ашигладаг бөгөөд 
 	<application>&motif;</application> юм уу эсвэл бусад дурын 
 	X хэрэгслүүдийг шаарддаггүй.</para>
 
       <para><application>Xpdf</application> багцыг суулгахын тулд 
 	энэ тушаалыг ажиллуулна:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r xpdf</userinput></screen>
 
       <para>Багц байхгүй юм уу эсвэл та портын цуглуулга ашиглахыг илүүд үзэж 
 	байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/graphics/xpdf</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
 
       <para>Суулгац дууссаны дараа та <application>Xpdf</application>-г 
 	ажиллуулж хулганы баруун товчийг ашиглаж цэсийг идэвхжүүлж болно.</para>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>GQview</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>GQview</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>GQview</application> нь зургийн менежер юм. 
 	Та файлыг ганц даралтаар үзэх, гадаад засварлагчийг ажиллуулах, 
 	зургийг жижгээр урьдчилан үзүүлэх зэрэг олон зүйлсийг хийж болох юм. 
 	Энэ нь бас slideshow буюу цомог үзүүлэх горим болон файлын зарим нэг үндсэн 
 	үйлдлүүдтэй. Та зургийн цуглуулгуудыг удирдаж давтагдаж байгааг нь хялбархан 
 	олж болно. <application>GQview</application> нь бүрэн дэлгэцээр 
 	үзүүлэх болон интернационалчлалыг дэмждэг.</para>
 
       <para>Хэрэв та <application>GQview</application> багцыг суулгахыг хүсэж 
 	байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r gqview</userinput></screen>
 
       <para>Багц байхгүй юм уу эсвэл та портын цуглуулга ашиглахыг илүүд үзэж 
 	байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/graphics/gqview</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
   </sect1>
 
   <sect1 id="desktop-finance">
     <title>Санхүү</title>
 
     <para>Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар та өөрийн хувийн санхүүг FreeBSD ширээний 
 	компьютер дээрээ удирдахыг хүсэж байгаа бол хүчирхэг, ашиглахад хялбар, 
 	суулгахад бэлэн зарим нэг програмууд байдаг. Тэдгээрийн зарим нэг нь 
 	<application><trademark class="registered">Quicken</trademark></application> 
 	эсвэл <application>Excel</application> баримтуудад хэрэглэгддэгтэй 
 	адил төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдтэй нийцтэй байдаг.</para>
 
     <para>Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:</para>
      
     <informaltable frame="none" pgwide="1">
       <tgroup cols="4">
         <thead>
           <row>
             <entry>Програмын нэр</entry>
             <entry>Шаардлагатай эх үүсвэрүүд</entry>
             <entry>Портоос суулгах</entry>
             <entry>Гол хамаарлууд</entry>
           </row>
         </thead>
 
         <tbody>
           <row>
             <entry><application>GnuCash</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хүнд</entry>
             <entry><application>GNOME</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>Gnumeric</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хүнд</entry>
             <entry><application>GNOME</application></entry>
           </row>
 
           <row>
             <entry><application>Abacus</application></entry>
             <entry>бага</entry>
             <entry>хөнгөн</entry>
             <entry><application>Tcl/Tk</application></entry>
           </row>
 
 	  <row>
 	    <entry><application>KMyMoney</application></entry>
 	    <entry>бага</entry>
 	    <entry>хүнд</entry>
 	    <entry><application>KDE</application></entry>
 	  </row>
         </tbody>
       </tgroup>
     </informaltable>
    
     <sect2>
       <title>GnuCash</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>GnuCash</application></primary>
       </indexterm>
 
       <para><application>GnuCash</application> нь эцсийн хэрэглэгчдэд 
 	хэрэглэхэд хялбар, бас хүчирхэг програмуудын боломжийг олгох 
 	<application>GNOME</application>-ийн чармайлтын нэг хэсэг юм. 
 	<application>GnuCash</application>-ийн тусламжтай та өөрийн орлого болон 
 	зарлагууд, банкны данснууд болон хувьцаануудаа хянаж чадах юм. 
 	Энэ нь хялбар интерфэйстэйгээс гадна маш мэргэжлийн програм юм.</para>
 
       <para><application>GnuCash</application> нь ухаалаг регистр, 
 	системийн шаталсан бүртгэлүүд, гарын олон хурдасгагчид болон автоматаар 
 	гүйцээх аргуудтай байдаг. Энэ нь ганц гүйлгээг хэд хэдэн, илүү дэлгэрэнгүй 
 	хэсгүүдэд хувааж чаддаг. <application>GnuCash</application> нь 
 	<application>Quicken</application> QIF файлуудыг импорт хийн 
 	нийлүүлж чаддаг. Мөн олон улсын огноо болон мөнгөн тэмдэгтийн хэлбэрүүдтэй 
 	ажиллаж бас чаддаг байна.</para>
 
       <para>Өөрийн систем дээрээ <application>GnuCash</application>-ийг суулгахын тулд
 	доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r gnucash</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй байгаа бол та портын цуглуулгыг ашиглаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/finance/gnucash</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>Gnumeric</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Gnumeric</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>spreadsheet</primary>
 	<secondary><application>Gnumeric</application></secondary>
       </indexterm>
 
       <para><application>Gnumeric</application> нь хүснэгттэй ажилладаг 
 	програм бөгөөд <application>GNOME</application> ширээний орчны 
 	хэсэг юм. Энэ нь хэрэглэхэд хялбар, олон дарааллын хувьд автоматаар дүүргэх систем бүхий 
 	үүрний хэлбэрийн дагуу хэрэглэгчийн оруулж байгаа зүйлийг автоматаар 
 	<quote>таах</quote> боломжтой байдаг. 
 	Бас <application>Excel</application>, <application>Lotus 1-2-3</application>, 
 	эсвэл <application>Quattro Pro</application> зэрэг  
 	хэд хэдэн түгээмэл хэлбэршилтүүдээс файлуудыг импорт хийж чаддаг. 
 	<application>Gnumeric</application> нь зураг зурах 
 	<filename role="package">math/guppi</filename> програмын 
 	тусламжтай зураг зуралтыг дэмждэг. Бас маш олон тооны цуг бүтээгдсэн 
 	функцуудтай бөгөөд тоо, мөнгөн тэмдэгт, огноо, цаг зэрэг олон,  
 	бүх энгийн үүрний хэлбэрүүдийг зөвшөөрдөг.</para>
 
       <para><application>Gnumeric</application>-ийг багцаас суулгахын тулд
 	доор дурдсаныг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r gnumeric</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол та доор дурдсаныг хийн портын цуглуулгыг ашиглаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/math/gnumeric</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>Abacus</title>
       <indexterm>
 	<primary><application>Abacus</application></primary>
       </indexterm>
       <indexterm>
 	<primary>spreadsheet</primary>
 	<secondary><application>Abacus</application></secondary>
       </indexterm>
 
       <para><application>Abacus</application> нь жижиг бөгөөд ашиглахад 
 	хялбар хүснэгттэй ажиллах програм юм. Энэ нь статистик, санхүү болон 
 	математик зэрэг хэд хэдэн салбарт хэрэгтэй, өөрт нь цуг бүтээгдсэн 
 	функцуудтай байдаг. Энэ нь <application>Excel</application> 
 	файлын хэлбэршилтийг импорт, экспорт хийж чаддаг. Мөн 
 	<application>Abacus</application> нь &postscript; гаралтаар
 	гаргаж чаддаг байна.</para>
 
       <para><application>Abacus</application>-ийг багц хэлбэрээр нь суулгахын 
 	тулд доор дурдсаныг ажиллуулна:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r abacus</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол та доор дурдсаныг хийн портын цуглуулгыг ашиглаж болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/deskutils/abacus</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
 
     <sect2>
       <title>KMyMoney</title>
 
       <indexterm><primary><application>KMyMoney</application></primary></indexterm>
 
       <indexterm>
 	<primary>spreadsheet</primary>
 	<secondary><application>KMyMoney</application></secondary>
       </indexterm>
 
       <para><application>KMyMoney</application> нь <application>KDE</application>-д зориулсан 
 	хувийн санхүүгийн менежер юм. <application>KMyMoney</application> нь арилжааны зорилгоор 
 	хийгдсэн хувийн санхүүгийн менежер програмуудад байдаг бүх л 
 	чухал боломжуудыг өөртөө агуулсан байдаг. Бас ашиглахад хялбар, 
 	дахин оруулах зөв бүртгэлийн систем зэрэг боломжуудыг нь 
 	дурдаж болох юм. <application>KMyMoney</application> нь стандарт Quicken Interchange
 	Format (QIF) бүхий файлуудаас импорт хийж чаддагаас гадна 
 	хөрөнгө оруулалтыг хянах, олон төрлийн мөнгөн тэмдэгтүүдтэй 
 	ажиллаж чаддаг бөгөөд баялаг тайлангуудыг гаргаж чаддаг. 
 	OFX импорт хийх боломжууд нь бас тусдаа залгаасын тусламжтай 
 	хийгдэж болдог байна.</para>
 
       <para><application>KMyMoney</application>-г багц хэлбэрээс 
 	суулгахын тулд дараахийг хийнэ:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>pkg_add -r kmymoney2</userinput></screen>
 
       <para>Хэрэв багц байхгүй бол портын цуглуулгаас суулгаж 
 	болно:</para>
 
       <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/ports/finance/kmymoney2</userinput>
 &prompt.root; <userinput>make install clean</userinput></screen>
     </sect2>
   </sect1>
 
   <sect1 id="desktop-summary">
     <title>Дүгнэлт</title>
 
     <para>FreeBSD нь ISP-уудын дунд өөрийн ажиллагаа болон найдвартай байдлаараа 
 	алдартай байдаг ч гэсэн түүнийг өдөр тутам ширээний компьютер болгон ашиглахад 
 	бараг л бэлэн болжээ. 
 	<ulink url="http://www.FreeBSD.org/where.html">Багцууд</ulink> 
 	эсвэл <ulink url="http://www.FreeBSD.org/ports/index.html">портууд</ulink> 
 	хэлбэрээр хэдэн мянган програмуудтай болохоор өөрийн чинь бүх хэрэгцээг хангасан 
 	төгс ширээний компьютерийг та бүтээж болох юм.</para>
 
     <para>Энэ бүлэгт авч үзсэн ширээний бүх програмуудын тоймыг энд дурдав:</para>
 
     <informaltable frame="none" pgwide="1">
       <tgroup cols="3">
         <thead>
           <row>
             <entry>Програмын нэр</entry>
 	    <entry>Багцын нэр</entry>
 	    <entry>Портын нэр</entry>
 	  </row>
 	</thead>
 
 	<tbody>
 	  <row>
             <entry><application>Opera</application></entry>
 	    <entry><literal>opera</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">www/opera</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>Firefox</application></entry>
 	    <entry><literal>firefox</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">www/firefox</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>KOffice</application></entry>
 	    <entry><literal>koffice-kde3</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">editors/koffice-kde3</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>AbiWord</application></entry>
 	    <entry><literal>abiword</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">editors/abiword</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>GIMP</application></entry>
 	    <entry><literal>gimp</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">graphics/gimp</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>OpenOffice.org</application></entry>
 	    <entry><literal>openoffice</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">editors/openoffice-1.1</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>&acrobat.reader;</application></entry>
 	    <entry><literal>acroread</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">print/acroread7</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>gv</application></entry>
 	    <entry><literal>gv</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">print/gv</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>Xpdf</application></entry>
 	    <entry><literal>xpdf</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">graphics/xpdf</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>GQview</application></entry>
 	    <entry><literal>gqview</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">graphics/gqview</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>GnuCash</application></entry>
 	    <entry><literal>gnucash</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">finance/gnucash</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>Gnumeric</application></entry>
 	    <entry><literal>gnumeric</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">math/gnumeric</filename></entry>
 	  </row>
 
 	  <row>
             <entry><application>Abacus</application></entry>
 	    <entry><literal>abacus</literal></entry>
 	    <entry><filename role="package">deskutils/abacus</filename></entry>
 	  </row>
 
 	    <row>
 	      <entry><application>KMyMoney</application></entry>
 	      <entry><literal>kmymoney2</literal></entry>
 	      <entry><filename role="package">finance/kmymoney2</filename></entry>
 	      </row>
 
         </tbody>
       </tgroup>
     </informaltable>
   </sect1>
 </chapter>
 
 <!--
      Local Variables:
      mode: sgml
      sgml-declaration: "../chapter.decl"
      sgml-indent-data: t
      sgml-omittag: nil
      sgml-always-quote-attributes: t
      sgml-parent-document: ("../book.sgml" "part" "chapter")
      End:
 -->
diff --git a/mn_MN.UTF-8/books/handbook/dtrace/chapter.sgml b/mn_MN.UTF-8/books/handbook/dtrace/chapter.sgml
index 8ed7f6150c..3decd4d9f0 100644
--- a/mn_MN.UTF-8/books/handbook/dtrace/chapter.sgml
+++ b/mn_MN.UTF-8/books/handbook/dtrace/chapter.sgml
@@ -1,378 +1,378 @@
 <!--
      The FreeBSD Mongolian Documentation Project
 
-     Original revision 1.7
+     Original revision 1.8
 
      $FreeBSD$
 -->
 
 <chapter id="dtrace">
   <chapterinfo>
     <authorgroup>
       <author>
 	<firstname>Том</firstname>
 	<surname>Рөүдс</surname>
 	<contrib>Бичсэн </contrib>
       </author>
     </authorgroup>
   </chapterinfo>
 
   <title>&dtrace;</title>
 
   <sect1 id="dtrace-synopsis">
     <title>Ерөнхий агуулга</title>
 
     <indexterm><primary>&dtrace;</primary></indexterm>
     <indexterm>
       <primary>&dtrace; support</primary>
       <see>&dtrace;</see>
     </indexterm>
 
   <para>&dtrace; буюу Dynamic Tracing (Динамик Мөрдөлт) нь 
     үйлдвэрлэлд ашиглаж байгаа болон ашиглахын өмнөх системүүдэд 
     үйл ажиллагааны саад тотгоруудыг олоход зориулагдсан &sun;-с 
     хөгжүүлсэн хэрэгсэл юм. Энэ нь ямар ч тохиолдолд дибаг хийгч хэрэгсэл 
     биш боловч үйл ажиллагаа болон бусад асуудлуудыг цаг тухайд нь олох 
     системийн анализ хийхэд зориулагдсан хэрэгсэл юм.</para>
 
   <para>&dtrace; нь системийн асуудлуудыг оношлоход зориулагдсан 
     сэтгэл хөдлөм боломжуудтай гайхамшигтай профиль хийгч хэрэгсэл юм.
     Энэ нь өөрийн боломжуудыг ашиглахын тулд өмнө нь бичигдсэн скриптүүдийг 
     ажиллуулж бас болдог. Хэрэглэгчид нь тусгай зориулалтаар өөрсдийн профиль 
     хийлтийг өөрчлөх боломжтой &dtrace; D хэлийг ашиглан бүр өөрсдийн 
     хэрэгслүүдийг зохиож болох юм.</para>
 
   <para>Энэ бүлгийг уншсаны дараа, та дараах зүйлсийг мэдэх болно:</para>
 
     <itemizedlist>
       <listitem>
 	<para>&dtrace; гэж юу болох ямар ямар боломжуудаар хангадаг талаар.</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
 	<para>&solaris;-ийн &dtrace; шийдэл болон &os;-д байгаа хоёрын хоорондын 
 	  ялгаанууд.</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
 	<para>&os; дээр &dtrace;-ийг хэрхэн идэвхжүүлж ашиглах талаар.</para>
       </listitem>
     </itemizedlist>
 
     <para>Энэ бүлгийг уншихаасаа өмнө та дараах зүйлсийг гүйцэтгэх хэрэгтэй:</para>
 
     <itemizedlist>
       <listitem>
 	<para>&unix; болон &os;-ийн үндсүүдийг 
 	  (<xref linkend="basics">) ойлгох.</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
 	<para>Цөмийн тохиргоо/эмхэтгэлтийн 
 	  (<xref linkend="kernelconfig">) үндсийг мэддэг байх.</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
 	<para>Аюулгүй байдлын талаар болон энэ нь &os;-д хэрхэн хамааралтай 
 	  байх талаар зарим ойлголттой байх (<xref linkend="security">).</para>
       </listitem>
 
       <listitem>
 	<para>&os; эхийг хэрхэн авч дахин бүтээх талаар ойлгох
 	  (<xref linkend="updating-upgrading">).</para>
       </listitem>
     </itemizedlist>
 
     <!--
       Temporary warning to avoid listing experimental versions
       and production versions of FreeBSD with this technology.
     -->
     <warning>
       <para>Энэ боломж нь туршилтын гэж тооцогддог. Зарим тохиргоонууд 
 	ажиллагааны хувьд дутуу, зарим хэсэг нь ерөөсөө ажиллахгүй 
 	байж болох юм. Цагийн явцад энэ боломж нь үйлдвэрлэлд ашиглагдахад  
 	бэлэн гэж тооцогдох бөгөөд энэ баримт нь тэр тохиолдолд таарахаар 
 	өөрчлөгдөх болно.</para>
     </warning>
   </sect1>
 
   <sect1 id="dtrace-implementation">
     <title>Шийдлийн ялгаанууд</title>
 
     <para>&os; дээрх &dtrace; нь &solaris;-д байдагтай маш төстэй 
       боловч цааш үргэлжлүүлэхээсээ өмнө тайлбарлах ёстой ялгаанууд 
       байдаг. Хэрэглэгчдийн мэдрэх үндсэн ялгаа нь &os; дээр &dtrace; нь 
       тусгайлан идэвхжүүлэх ёстой байдаг. &dtrace; нь зөв ажиллахын 
       тулд идэвхжүүлсэн байх ёстой цөмийн тохиргоонууд болон модулиуд 
       байдаг. Эдгээрийг дараа тайлбарлах болно.</para>
 
     <para><acronym>CTF</acronym> өгөгдлийг цөмийн модуль болон цөмөөс 
       өөрөөс нь дуудахад зориулсан дэмжлэгийг идэвхжүүлэх цөмийн 
       <literal>DDB_CTF</literal> тохиргоо байдаг. 
       <acronym>CTF</acronym> нь &solaris;-ийн Compact C Type
       буюу Шахмал C Төрөл бөгөөд <acronym>DWARF</acronym> болон 
       venerable stab-уудтай (хүндтэй хатгалтууд) адил дибаг мэдээллийн 
       багасгасан хэлбэрийг агуулдаг. Энэ <acronym>CTF</acronym> өгөгдөл нь 
       <command>ctfconvert</command> болон <command>ctfmerge</command> 
       гэсэн бүтээх хэрэгслүүдээр хоёртын файлуудад нэмэгддэг.
       <command>ctfconvert</command> хэрэгсэл нь эмхэтгэгчийн үүсгэсэн 
-      <acronym>DWARF</acronym> дибаг <acronym>ELF</acronym> хэсгүүдийг 
+      <acronym>DWARF</acronym> <acronym>ELF</acronym> дибаг хэсгүүдийг 
       задлан ялгаж <command>ctfmerge</command> нь обьектуудын 
       <acronym>CTF</acronym> <acronym>ELF</acronym> хэсгүүдийг 
       ажилладаг файлууд юм уу эсвэл хуваалцсан сангууд руу нийлүүлдэг.
       Цөм болон &os; бүтээлтэд зориулж үүнийг хэрхэн идэвхжүүлэх талаар 
       дэлгэрэнгүй тайлбар удахгүй бичигдэх болно.</para>
 
     <para>&solaris;-д байдгаас өөр хангагчид &os;-д байдаг.
       Хамгийн алдартай нь <literal>dtmalloc</literal> хангагч бөгөөд 
       &os; цөмд <function>malloc()</function>-ийг төрлөөр нь мөрдөх 
       боломжийг бүрдүүлдэг.</para>
 
     <para>Зөвхөн <username>root</username> &dtrace;-ийг &os; дээр ашиглаж болно. 
       Энэ нь аюулгүй байдлын ялгаатай холбоотой бөгөөд &os;-д байдаггүй хэдэн 
       доод түвшний аюулгүй байдлын шалгалтууд &solaris;-д байдаг. Тийм болохоор 
       <devicename>/dev/dtrace/dtrace</devicename> нь зөвхөн 
       <username>root</username> хэрэглэгчээр хатуу хязгаарлагдсан байдаг.</para>
 
     <para>Төгсгөлд нь &dtrace; програм хангамж нь &sun;-ий <acronym>CDDL</acronym> 
       лицензийн доор байдаг. <literal>Common Development
       and Distribution License</literal> буюу Нийтлэг Хөгжүүлэлт ба Түгээлтийн 
       Лиценз нь &os;-тэй цуг ирдэг бөгөөд 
       <filename>/usr/src/cddl/contrib/opensolaris/OPENSOLARIS.LICENSE</filename> 
       юм уу эсвэл онлайн хэлбэрээр 
       <ulink url="http://www.opensolaris.org/os/licensing"></ulink> хаягаас харж болно.</para>
 
     <para>Энэ лиценз нь &dtrace; тохиргоотой &os; цөм нь <acronym>BSD</acronym> 
       лицензтэй хэвээр гэсэн үг боловч модулиуд нь хоёртын хэлбэрээр түгээгдэх үед 
       юм уу эсвэл хоёртын файлууд дуудагдсан үед <acronym>CDDL</acronym> нь 
       хүчин төгөлдөр болдог.</para>
   </sect1>
 
   <sect1 id="dtrace-enable">
     <title>&dtrace; дэмжлэгийг идэвхжүүлэх</title>
 
     <para>&dtrace;-д зориулсан дэмжлэгийг идэвхжүүлэхийн 
       тулд дараах мөрүүдийг цөмийн тохиргооны файлд нэмнэ:</para>
 
     <programlisting>options         KDTRACE_HOOKS
 options         DDB_CTF</programlisting>
 
     <note>
       <para>AMD64 архитектурын хэрэглэгчид өөрсдийн цөмийн тохиргооны 
 	файлдаа дараах мөрийг нэмэхийг хүсэх болно:</para>
 
       <programlisting>options         KDTRACE_FRAME</programlisting>
 
       <para>Энэ тохиргоо нь <acronym>FBT</acronym> боломжид зориулсан 
 	дэмжлэгийг хангадаг. &dtrace; нь энэ тохиргоогүйгээр ажилладаг боловч 
 	функцийн хязгаарын мөрдөлтөд зориулсан дэмжлэг хязгаарлагдмал байх болно.</para>
       </note>
 
     <para>Бүх эх <acronym>CTF</acronym> тохиргоонуудтай дахин бүтээгдэж суулгагдсан байх ёстой. 
       Ингэхийн тул &os;-ийн эхийг доорх тушаалуудыг ашиглан дахин бүтээнэ:</para>
 
     <!-- XXXTR: WITH_CTF has been reported to leave a user with a
          broken system when used with buildworld.  Until this is
          fixed, comment out those parts.  When uncommenting, kill
          the extra screen.
     -->
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>cd /usr/src</userinput>
 <!-- &prompt.root; <userinput>make WITH_CTF=1 buildworld</userinput> -->
 &prompt.root; <userinput>make WITH_CTF=1 kernel</userinput></screen>
 <!-- &prompt.root; <userinput>make WITH_CTF=1 installworld</userinput>
 &prompt.root; <userinput>mergemaster -Ui</userinput></screen> -->
 
     <para>Системийг дахин ачаалах хэрэгтэй.</para>
 
     <para>Дахин ачаалж шинэ цөмийг санах ойд дуудагдсаны дараа Korn бүрхүүлийн 
       дэмжлэгийг нэмэх хэрэгтэй. &dtrace; хэрэгслүүд нь <command>ksh</command> 
       дээр бичигдсэн хэд хэдэн хэрэгслүүдтэй болохоор энэ нь хэрэгтэй юм.
       <filename role="package">shells/ksh93</filename>-г суулгах хэрэгтэй. 
       Эдгээр хэрэгслүүдийг <filename role="package">shells/pdksh</filename> эсвэл 
       <filename role="package">shells/mksh</filename> дээр 
       ажиллуулж бас болно.</para>
 
     <para>Төгсгөлд нь одоогийн &dtrace; хэрэгслүүдийг олж авах хэрэгтэй. Одоогийн 
       хувилбар нь <ulink url="http://www.opensolaris.org/os/community/dtrace/dtracetoolkit/"></ulink> хаягт 
       байрладаг. Суулгах арга зам цуг байдаг боловч суулгалт нь багцалсан хэрэгслүүдийг 
       ашиглахыг шаарддаггүй.</para>
   </sect1>
 
   <sect1 id="dtrace-using">
     <title>&dtrace;-г ашиглах</title>
 
     <para>&dtrace; боломжийг ашиглахаас өмнө &dtrace; төхөөрөмж байх хэрэгтэй. 
       Төхөөрөмжийг дуудахын тулд дараах тушаалыг ажиллуулна:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>kldload dtraceall</userinput></screen>
 
     <para>&dtrace; дэмжлэг одоо боломжтой болсон байх ёстой. Бүх шалгалтыг 
       харахын тулд администратор дараах тушаалыг одоо ажиллуулж болно:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>dtrace -l | more</userinput></screen>
 
     <para>Дэлгэцийн буфферийг түргэн дүүргэх болохоор бүх гаралтыг 
       <command>more</command> хэрэгсэл рүү дамжуулдаг. Энд хүрэхэд 
       &dtrace;-ийг ажиллаж байна гэж үзнэ. Одоо уг хэрэгслийг шалгаж үзэх 
       цаг боллоо.</para>
 
     <para>Уг хэрэгсэл нь системийн мэдээллийг цуглуулахын тулд &dtrace;-тэй цуг 
       ажиллуулж болох ашиглахад бэлэн скриптүүдийн цуглуулга юм. Нээлттэй 
       файлууд, санах ой,<acronym>CPU</acronym>-ийн хэрэглээ болон өөр олон 
       зүйлсийг шалгах скриптүүд байдаг. Скриптүүдийг дараах тушаалаар 
       задалж болно:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>gunzip -c DTraceToolkit* | tar xvf -</userinput></screen>
 
     <para><command>cd</command> ашиглан тэр сан руу өөрчилж жижиг үсгээр бичигдсэн 
       нэртэй бүх файлууд дээр ажиллуулах зөвшөөрлүүдийг <literal>755</literal> 
       руу өөрчлөх хэрэгтэй.</para>
 
     <para>Эдгээр бүх скриптүүдийн агуулгад өөрчлөлт хийх хэрэгтэй 
       болно. <filename>/usr/bin/ksh</filename> гэснийг 
       <filename>/usr/local/bin/ksh</filename> болгох ёстой 
       бөгөөд <filename>/usr/bin/sh</filename>-ийг
       <filename>/bin/sh</filename> болгон ашиглахаар, төгсгөлд нь 
       <filename>/usr/bin/perl</filename>-г
       <filename>/usr/local/bin/perl</filename> болгон 
       ашиглахаар болгож өөрчлөх хэрэгтэй.</para>
 
     <important>
       <para>&os; дээрх &dtrace; дэмжлэг нь <emphasis>бүрэн бус</emphasis>
 	бөгөөд <emphasis>туршилтын</emphasis> гэдгийг уншигчид 
 	сануулах нь ухаалаг болох юм. Эдгээр скриптүүдийн олонхи нь 
 	ажиллахгүй бөгөөд тэдгээр нь хэтэрхий &solaris;-д тусгайлан 
 	зориулсан эсвэл одоо дэмжигдээгүй байгаа шалгалтуудыг 
 	ашигладаг.</para>
     </important>
 
     <para>Үүнийг бичиж байх үед &dtrace; хэрэгслийн зөвхөн хоёр скрипт
       &os; дээр бүрэн дэмжигдсэн: эдгээр нь <filename>hotkernel</filename>
       болон <filename>procsystime</filename> скриптүүд юм. 
       Эдгээр хоёрыг бид энэ бүлгийн дараагийн хэсгүүдэд авч үзэх 
       болно.</para>
 
     <para><filename>hotkernel</filename> нь аль функц цөмийн ихэнх хугацааг 
       ашиглаж байгааг илрүүлэхээр хийгдсэн. Хэвийнээр ажиллуулахад 
       энэ нь дараахтай төстэй гаралтыг харуулах болно:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>./hotkernel</userinput>
 Sampling... Hit Ctrl-C to end.</screen>
 
     <para>Системийн администратор процессийг зогсоохын тулд 
       <keycombo action="simul"><keycap>Ctrl</keycap><keycap>C</keycap>
       </keycombo> товчлуурын хослолыг ашиглах ёстой. Зогсоосны дараа скрипт нь 
       цөмийн функцуудын жагсаалт болон хугацааны мэдээллийг харуулах бөгөөд 
       гаралтыг хугацааны ихэссэн дарааллаар эрэмбэлж харуулна:</para>
 
     <screen>kernel`_thread_lock_flags                                   2   0.0%
 0xc1097063                                                  2   0.0%
 kernel`sched_userret                                        2   0.0%
 kernel`kern_select                                          2   0.0%
 kernel`generic_copyin                                       3   0.0%
 kernel`_mtx_assert                                          3   0.0%
 kernel`vm_fault                                             3   0.0%
 kernel`sopoll_generic                                       3   0.0%
 kernel`fixup_filename                                       4   0.0%
 kernel`_isitmyx                                             4   0.0%
 kernel`find_instance                                        4   0.0%
 kernel`_mtx_unlock_flags                                    5   0.0%
 kernel`syscall                                              5   0.0%
 kernel`DELAY                                                5   0.0%
 0xc108a253                                                  6   0.0%
 kernel`witness_lock                                         7   0.0%
 kernel`read_aux_data_no_wait                                7   0.0%
 kernel`Xint0x80_syscall                                     7   0.0%
 kernel`witness_checkorder                                   7   0.0%
 kernel`sse2_pagezero                                        8   0.0%
 kernel`strncmp                                              9   0.0%
 kernel`spinlock_exit                                       10   0.0%
 kernel`_mtx_lock_flags                                     11   0.0%
 kernel`witness_unlock                                      15   0.0%
 kernel`sched_idletd                                       137   0.3%
 0xc10981a5                                              42139  99.3%</screen>
 
     <!-- XXXTR: I attempted to use objdump and nm on /boot/kernel/kernel
         to find 0xc10981a5, but to no avail.  It would be nice to know
 	how we should look that up. -->
 
     <para>Энэ скрипт нь цөмийн модулиудтай бас ажилладаг. Энэ боломжийг 
       ашиглахын тулд скриптийг <option>-m</option> өгөгдөлтэй ажиллуулах хэрэгтэй:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>./hotkernel -m</userinput>
 Sampling... Hit Ctrl-C to end.
 ^C
 MODULE                                                  COUNT   PCNT
 0xc107882e                                                  1   0.0%
 0xc10e6aa4                                                  1   0.0%
 0xc1076983                                                  1   0.0%
 0xc109708a                                                  1   0.0%
 0xc1075a5d                                                  1   0.0%
 0xc1077325                                                  1   0.0%
 0xc108a245                                                  1   0.0%
 0xc107730d                                                  1   0.0%
 0xc1097063                                                  2   0.0%
 0xc108a253                                                 73   0.0%
 kernel                                                    874   0.4%
 0xc10981a5                                             213781  99.6%</screen>
 
     <!-- XXXTR: I was unable to match these up with output from
         kldstat and kldstat -v and grep.  Maybe I'm missing something
 	seriously obvious.  It is 5AM btw. -->
 
     <para><filename>procsystime</filename> скрипт нь өгөгдсөн 
       <acronym>PID</acronym> эсвэл процессийн хувьд системийн дуудлагын 
       цагийн хэрэглээг авч хэвлэн харуулдаг. Дараах жишээн дээр 
       <filename>/bin/csh</filename>-ийн шинэ хуулбар ажиллуулсан. 
       <filename>procsystime</filename>-ийг ажиллуулсан бөгөөд 
       өөр нэг <command>csh</command> дээр цөөн хэдэн тушаалыг бичтэл 
       энэ нь хүлээх горимд орсон. Энэ тестийн үр дүн энд байна:</para>
 
     <screen>&prompt.root; <userinput>./procsystime -n csh</userinput>
 Tracing... Hit Ctrl-C to end...
 ^C
 
 Elapsed Times for processes csh,
 
          SYSCALL          TIME (ns)
           getpid               6131
        sigreturn               8121
            close              19127
            fcntl              19959
              dup              26955
          setpgid              28070
             stat              31899
        setitimer              40938
            wait4              62717
        sigaction              67372
      sigprocmask             119091
     gettimeofday             183710
            write             263242
           execve             492547
            ioctl             770073
            vfork            3258923
       sigsuspend            6985124
             read         3988049784</screen>
 
     <para>Энд үзүүлснээр <function>read()</function> системийн дуудлага ихэнх цагийг, 
       <function>getpid()</function> системийн дуудлага хамгийн 
       бага хугацааг ашигласныг наносекундаар харуулж байна.</para>
   </sect1>
 
   <sect1 id="dtrace-language">
     <title>D хэл</title>
 
     <para>&dtrace; хэрэгсэл нь &dtrace;-ийн тусгай хэл дээр байдаг олон скриптүүдийг 
       агуулдаг. Энэ хэл нь &sun;-ийн баримтаар <quote>D хэл</quote> гэгддэг 
       бөгөөд C++ хэлтэй тун төстэй юм. Энэ хэлний талаарх гүнзгий хэлэлцүүлэг нь 
       энэ баримтаас хүрээнээс гадна юм. Энэ нь 
       <ulink url="http://wikis.sun.com/display/DTrace/Documentation"></ulink> 
       хаяг дээр дэлгэрэнгүй хэлэлцэгдсэн байдаг.</para>
   </sect1>
 </chapter>
 
     <!-- XXXTR: Should probably put links and resources here.  I'm
         nervous about this chapter as it may require a partial
 	re-write and large modification once DTrace is complete, but
 	at least we can get everyone started ... -->