diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/advanced-networking/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/advanced-networking/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..eb62e4335c --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/advanced-networking/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= advanced-networking/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..fea6942368 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= basics/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..3dd32459b2 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/chapter.sgml @@ -0,0 +1,199 @@ + + + + + + + Chris + Shumway + Herschreven door + + + + + Remko + Lodder + Vertaald door + + + + * UNIX beginselen + + + * Samenvatting + + + + + + * Virtuele consoles en terminals + + + * De Console + + + + + + * Inloggen op &os; + + + + + + * Meerdere consoles + + + + + + * Het <filename>/etc/ttys</filename> bestand + + + + + + * singleuser Console + + + + + + + * Permissies + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + * Symbolische Permissies + + + + + + + * Directory structuur + + + + + + * Disk organisatie + + + + + + * Koppelen en ontkoppelen van bestandssystemen + + + * Het <filename>fstab</filename> bestand + + + + + + * Het <command>mount</command> commando + + + + + + * Het <command>umount</command> commando + + + + + + + * Processen + + + + + + * Daemons, signalen en het killen van processen + + + + + + * Shells + + + * Het veranderen van je shell + + + + + + + * Tekst Editors + + + + + + * Devices en Device Nodes + + + * Het maken van device nodes + + + * MAKEDEV Script + + + + + + * <literal>DEVFS</literal> (DEVice File System) + + + + + + + + * Binaire formaten + + + + + + * Voor meer informatie + + + * Handleidingen + + + + + + * Gnu Info Files + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir1.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir1.dot new file mode 100644 index 0000000000..f259e8377d --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir1.dot @@ -0,0 +1,7 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir2.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir2.dot new file mode 100644 index 0000000000..b846c82399 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir2.dot @@ -0,0 +1,8 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/" -> "B1/"; + "A1/" -> "B2/"; + root -> "A2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir3.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir3.dot new file mode 100644 index 0000000000..178a3a91bb --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir3.dot @@ -0,0 +1,8 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/" -> "B1/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir4.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir4.dot new file mode 100644 index 0000000000..82d12b421a --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir4.dot @@ -0,0 +1,9 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/" -> "B1/" -> "C1/"; + "B1/" -> "C2/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir5.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir5.dot new file mode 100644 index 0000000000..f5aa6e01dc --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/basics/example-dir5.dot @@ -0,0 +1,9 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/" -> "C1/"; + "A1/" -> "C2/"; + root -> "A2/" -> "B1/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..f926466a22 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= bibliography/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..45537d015b --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/bibliography/chapter.sgml @@ -0,0 +1,74 @@ + + + + * Bibliografie + + + * Boeken & tijdschriften over &os; + + + + + + * Voor gebruikers + + + + + + * Voor beheerders + + + + + + * Voor programmeurs + + + + + + * Dieper in het besturingssysteem + + + + + + * Over beveiliging + + + + + + * Over hardware + + + + + + * &unix; geschiedenis + + + + + + * Tijdschriften en periodieken + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/book.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/book.sgml new file mode 100644 index 0000000000..714f2f909d --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/book.sgml @@ -0,0 +1,260 @@ + + + +%man; + + +%bookinfo; + + +%freebsd; + + %chapters; + +%authors; + +%teams; + %mailing-lists; + %newsgroups; + +%trademarks; + %txtfiles; + +%urls; + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + %pgpkeys; +]> + + + + FreeBSD Handboek + + The FreeBSD Dutch Documentation Project + + Juni 2004 + + + 1995 + 1996 + 1997 + 1998 + 1999 + 2000 + 2001 + 2002 + 2003 + 2004 + The FreeBSD Dutch Documentation Project + + + &bookinfo.legalnotice; + + + &tm-attrib.freebsd; + &tm-attrib.3com; + &tm-attrib.3ware; + &tm-attrib.arm; + &tm-attrib.adaptec; + &tm-attrib.adobe; + &tm-attrib.apple; + &tm-attrib.corel; + &tm-attrib.creative; + &tm-attrib.cvsup; + &tm-attrib.heidelberger; + &tm-attrib.ibm; + &tm-attrib.ieee; + &tm-attrib.intel; + &tm-attrib.intuit; + &tm-attrib.linux; + &tm-attrib.lsilogic; + &tm-attrib.m-systems; + &tm-attrib.macromedia; + &tm-attrib.microsoft; + &tm-attrib.netscape; + &tm-attrib.nexthop; + &tm-attrib.opengroup; + &tm-attrib.oracle; + &tm-attrib.powerquest; + &tm-attrib.realnetworks; + &tm-attrib.redhat; + &tm-attrib.sap; + &tm-attrib.sun; + &tm-attrib.symantec; + &tm-attrib.themathworks; + &tm-attrib.thomson; + &tm-attrib.usrobotics; + &tm-attrib.vmware; + &tm-attrib.waterloomaple; + &tm-attrib.wolframresearch; + &tm-attrib.xfree86; + &tm-attrib.xiph; + &tm-attrib.general; + + + + Welkom bij &os;! Dit handboek behandelt de installatie en + het dagelijks gebruik van + &os; &rel2.current;-RELEASE en + &os; &rel.current;-RELEASE. Aan deze + handleiding wordt nog gewerkt, en is het resultaat van het werk + van veel mensen. Veel hoofdstukken of paragrafen bestaan nog + niet en wat bestaat dient soms nog bijgewerkt te worden. Als je + mee wilt helpen aan dit project stuur dan een mail naar de + &a.doc;. De meest recente versie van dit document kan je vinden + op de + &os; web site. Je kunt het ook downloaden in veel + verschillende formaten en compressiewijzen van de &os; FTP + server + of een van de vele + mirror sites. + Als je liever een gedrukt exemplaar van het handboek hebt, koop + het dan bij de + FreeBSD Mall. + Je kunt het handboek ook + + doorzoeken. + + + + &chap.preface; + + + Beginnen + + + Dit deel van het &os; handboek is voor gebruikers en + beheerders die net beginnen met &os;. Deze hoofdstukken: + + + + Geven je een inleiding in &os;. + + + + Leiden je door het installatieproces. + + + + Leren je de &unix; basisbegrippen en grondslag. + + + + Tonen je hoe je de vele aanvullende applicaties kan + installeren die beschikbaar zijn voor FreeBSD. + + + + Stellen je voor aan X, het venstersysteem van &unix; + en gaan uitvoerig in op hoe je een desktop omgeving instelt + die je helpt productiever te zijn. + + + + We hebben geprobeerd het aantal vooruitwijzingen tot een + minimum te beperken zodat je het handboek van begin tot einde + kunt lezen zonder dat je hoeft te bladeren. + + + + + + + + + + + Systeembeheer + + + De verdere hoofdstukken van het &os; handboek beslaan alle + aspecten van het &os; systeembeheer. Ieder hoofdstuk begint met + een omschrijving van wat je leert als je dat hoofdstuk doorleest + en ook wat je voorkennis moet zijn voor je die stof tot je kunt + nemen. + + De hoofdstukken zijn ook ontworpen om gelezen te worden als + je die informatie nodig hebt. Je hoeft ze niet in een bepaalde + volgorde te lezen en je hoeft ze ook niet gelezen te hebben + voordat je met &os; aan de slag kunt. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + Appendix + + + + + + + + + &chap.colophon; + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..92105efc40 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= boot/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..723301179d --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/boot/chapter.sgml @@ -0,0 +1,836 @@ + + + + Het &os; opstartproces + + + Samenvatting + booting + bootstrap + + Het proces van het starten van de computer en het laden van + het besturingssysteem wordt het bootstrapproces + of simpelweg booten genoemd. Het &os; + opstartproces levert een grote mate van flexibiliteit door het + kunnen wijzigen wat er gebeurt als het systeem gestart wordt, en + geeft de mogelijkheid om te kiezen uit verschillende + geïnstalleerde besturingssystemen op dezelfde computer of + zelfs verschillende versies van hetzelfde besturingssysteem of + geïnstalleerde kernel. + + Dit hoofdstuk geeft gedetailleerde informatie over + configuratie-instellingen die je kan gebruiken en hoe het &os; + opstartproces verandert kan worden. Dit bevat alles wat er + gebeurt totdat de &os; kernel wordt geladen, gezocht heeft naar + apparaten en &man.init.8; start. Het moment waarop dit plaats + vindt is als tijdens het booten de tekstkleur verandert van + helder wit naar grijs. + + Na het lezen van dit hoofdstuk weet je: + + + + Wat de onderdelen zijn van het &os; bootstrap-systeem, en + hoe zij onderling communiceren. + + + + De opties die je mee kunt geven aan de componenten in + de bootstrap om het proces te sturen. + + + + Algemene kennis van &man.device.hints.5;. + + + + + Alleen voor x86 + + Dit hoofdstuk beschrijft alleen het opstartproces van &os; + dat draait op een Intel x86 systeem. + + + + + Het boot probleem + + Het aanzetten van een computer en het starten van het + besturingssysteem zorgt voor een interessant dilemma. Vast staat + dat een computer niet weet wat het moet doen totdat het + besturingssysteem gestart is. Daar valt ook het starten van + programma's op schijf onder. Dus, als een computer geen programma + van schijf kan starten zonder besturingssysteem, en het + besturingssysteem staat op schijf, hoe wordt dan het + besturingssysteem gestart? + + Dit is een gelijksoortig probleem als dat in het boek + De avonturen van Baron van Munchausen. + Iemand was in een put gevallen en heeft zichzelf eruit gehaald + door zijn laarsriempjes (bootstraps) vast te pakken en zich op te + trekken. In het begin van het computer tijdperk werd de term + bootstrap gegeven aan het mechanisme dat + het besturingssysteem laadde. Later werd dit afgekort tot + booten. + + Op x86 machines is het Basis Input/Output System (BIOS) + verantwoordelijk voor het laden van het besturingssysteem. + Om dit te doen zoekt het BIOS op de harde schijf naar het Master + Boot Record (MBR), die op een vaste plek op de schijf staat. Het + BIOS heeft voldoende kennis om het MBR te starten en gaat er + vanuit dat de MBR de rest van de taken uitvoert die nodig zijn om + het besturingssysteem te kunnen laden. + + + BIOS + Basis Input/Output System + + + Als je maar één besturingssysteem + geïnstalleerd hebt op je schijven, voldoet de standaard MBR. + Dit MBR zoekt naar de eerste opstartbare slice op schijf, en start + de code op deze slice om de rest van het besturingssysteem te + laden. + + Indien je meerdere besturingssystemen op je schijven hebt, kan + er een ander MBR worden geïnstalleerd; ëën die een + die lijst toont met verschillende besturingssystemen en de + mogelijkheid geeft om er hieruit één te kiezen + waarvan opgestart moet worden. &os; wordt met zo'n MBR geleverd + die geïnstalleerd kan worden. Andere + besturingssysteemleveranciers hebben alternatieven MBRs + hiervoor. + + Het resterende deel van het &os; bootstrap-systeem is verdeeld + in drie fases. De eerste fase wordt gestart door het MBR, die net + voldoende informatie heeft om de computer in een bepaalde toestand + te zetten en de tweede fase te starten. De tweede fase kan net + iets meer doen voordat hij de derde fase start. De derde fase + voltooit het laden van het besturingssysteem. Dit proces is + verdeeld in drie fases omdat de PC-standaarden grenzen stellen aan + de grootte van programma's die gedraaid kunnen worden in de eerste + twee fases van dit proces. Door deze taken aan elkaar te koppelen + krijgt &os; een flexibeler laadgedeelte. + + kernel + init + + De kernel wordt daarna gestart en begint met het zoeken + naar apparaten en deze te initialiseren voor gebruik. Zodra + het kernel-opstartproces klaar is, geeft de kernel de controle + over aan het gebruikerproces &man.init.8;, die controleert of + de schijven een bruikbare status hebben. Daarna start + &man.init.8; de gebruikersniveau-bronconfiguratie die de + bestanssystemen koppelt, de netwerkkaarten instelt voor + communicatie met het netwerk, en in het algemeen worden de + processen gestart die moeten draaien op een &os; systeem bij + het opstarten. + + + + Het MBR en de boot fases één, + twee en drie + + + MBR, <filename>/boot/boot0</filename> + Master Boot Record (MBR) + + Het &os; MBR bevind zich in + /boot/boot0. Dit is een + kopie van het MBR, omdat het echte MBR + op een speciale plek op de schijf, los van de plek van &os;, + moet staan. + + boot0 is erg simpel, omdat het + programma in het MBR uit slechts 512 bytes mag + bestaan. Indien je het &os; MBR hebt geïnstalleerd en + meerdere besturingssystemen hebt geïnstalleerd op je harde + schijven, zal je bij het opstarten een scherm zien dat er + ongeveer zo uitziet: + + + <filename>boot0</filename> Screenshot + + F1 DOS +F2 &os; +F3 Linux +F4 ?? +F5 Drive 1 + +Default: F2 + + + Andere besturingssystemen, hoofdzakelijk &windows; 95, + staan er om bekend dat zij bestaande MBRs overschrijven met die + van henzelf. Als dit je ook overkomt, of als je het bestaande + MBR wilt vervangen met het &os; MBR, gebruik dan het volgende + commando: + + &prompt.root; fdisk -B -b /boot/boot0 device + + Waar device het apparaat is waar + je van boot, zoals ad0 voor de eerste + IDE-schijf ad2 voor de eerste + IDE-schijf op de tweede IDE-controller, + da0 voor de eerste SCSI-schijf, en ga + zo maar door. + + Indien je een Linux gebruiker bent en je prefereert dat + LILO het opstartproces beheert, dan + moet je /etc/lilo.conf wijzigen voor &os;, + of + kiezen tijdens het &os; installatieproces. Als je de &os; boot + manager hebt geïnstalleerd, kan je terug in Linux + opstarten en het LILO + configuratiebestand /etc/lilo.conf openen + en de volgende opties toevoegen: + + other=/dev/hdXY +table=/dev/hdb +loader=/boot/chain.b +label=&os; + + die er voor zorgen dat zowel &os; en Linux via + LILO kunnen opstarten. In ons + voorbeeld, gebruiken we XY om + drive-nummer en partitie te kunnen bepalen. Als je een + SCSI drive gebruikt, zal je + /dev/hdXY moeten wijzigen om iets te + kunnen lezen als /dev/sdXY, die dan + ook de XY schrijfwijze gebruikt. De + kan weggelaten worden als + beide besturingssystemen op dezelfde drive staan. Je kan nu + /sbin/lilo -v starten om de net gemaakte + wijzigingen door te voeren in het systeem, dit kan + gecontroleerd worden aan de hand van de schermmeldingen. + + + + Fase één <filename>/boot/boot1</filename>, en + fase twee <filename>/boot/boot2</filename> + + Conceptueel zijn de eerste en tweede fase hetzelfde + programma op hetzelfde stukje schijf. Door ruimte beperkingen + zijn ze in twee stukken gesplitst. Ze worden echter altijd + samen geïnstalleerd. + + Deze staan in de opstart-sector van de opstart-slice, daar + waar boot0, of ieder ander + programma in het MBR, programma's verwacht te + vinden om het opstartproces te kunnen voltooien. De bestanden + in de /boot directory zijn kopieën van + de echte bestanden, die opgeslagen zijn buiten het + &os; bestandssysteem. + + boot1 is erg simpel, omdat ook deze + slechts 512 bytes groot kan zijn, en net genoeg weet over het + &os; disklabel, dat informatie bevat + over de slice om boot2 te vinden en te + starten. + + boot2 is iets verfijnder en begrijpt + het &os; bestandssysteem genoeg om er bestanden op te vinden, en + geeft een simpele interface om de kernel of loader te kiezen, + dat gestart dient te worden. + + boot2 start meestal de + loader, doordat deze veel + slimmer is en een gebruiksvriendelijke opstartconfiguratie + heeft, echter voorheen was het zijn taak om direct de kernel te + starten. + + + <filename>boot2</filename> Screenshot + + >> &os;/i386 BOOT +Default: 0:ad(0,a)/kernel +boot: + + + Als je ooit eens de geïnstalleerde + boot1 en boot2 moet + vervangen gebruik dan &man.disklabel.8;: + + &prompt.root; disklabel -B diskslice + + Waar diskslice de schijf en + slice zijn, waar je van opstart, zoals + ad0s1 voor de eerste slice op de + eerste IDE-schijf. + + + Gevaarlijk toegewijde wijze + + Als je alleen de schijfnaam, zoals + ad0 gebruikt in het &man.disklabel.8; + commando, dan maak je een gevaarlijk toegewijde schijf, zonder + slices. Het is vrijwel zeker dat je dit niet wilt, dus + controleer de &man.disklabel.8; commandoregel dubbel voordat + je op Return drukt. + + + + + Fase drie, <filename>/boot/loader</filename> + + boot-loader + De loader is de laatse fase van de drietraps-bootstrap, en + deze bevindt zich op het bestandssysteem, meestal als + /boot/loader. + + De loader is bedoeld als een gebruikersvriendelijke manier + voor de configuratie, door gebruik te maken van een makkelijke + commandoverzameling, gesteund door een krachtige interpreter, met + een wat complexe commandoverzameling. + + + Loader programmaverloop + + Tijdens de initialisatie zoekt de loader naar een + console en schijven en kijkt van welke schijf er opgestart + wordt. Variabelen worden hiernaar gezet en een interpreter + wordt gestart zodat gebruikercommando's interactief of via een + script kunnen worden doorgegeven. + loader + loader-configuration + + De loader leest dan + /boot/loader.rc, die dan standaard + /boot/defaults/loader.conf leest. Deze + plaatst redelijke standaarden in variabelen en leest + /boot/loader.conf voor lokale wijzigingen + op deze variabelen. loader.rc reageert op + deze variabelen door de geselecteerde modules en kernel te + laden. + + Als laatste wordt standaard door de loader 10 seconden + gewacht op toetsinvoer en boot de kernel indien dit niet wordt + onderbroken. Als het wel wordt onderbroken, krijgt de gebruiker + een prompt aangeboden die een eenvoudige commandoverzameling + begrijpt. Hier kan de gebruiker variabelen wijzigen, alle + modules stoppen en/of starten en uiteindelijk opstarten of + herstarten. + + + + + De ingebouwde Loader-commando's + + Dit zijn de meest gebruikte loader-commando's. Voor een + volledige omschrijving van alle beschikbare commando's zie + &man.loader.8;. + + + + autoboot seconden + + + Gaat door met het opstarten van de kernel indien deze + niet wordt onderbroken binnen de opgegeven tijd, in + seconden. Er wordt een aftelproces getoond die standaard + op 10 seconden staat. + + + + + boot + -opties + kernelnaam + + + Start direct de kernel op met de opgegeven opties en + naam indien meegegeven. + + + + + boot-conf + + + Doorloopt dezelfde automatische configuratie van modules + gebaseerd op variabelen zoals ook gebeurt bij het opstarten. + Dit is alleen zinnig als je eerst het + unload gebruikt en enkele variabelen + wijzigt, meestal kernel. + + + + + help + onderwerp + + + Toont hulpberichten van + /boot/loader.help. Als het opgegeven + onderwerp index is, wordt een lijst met + beschikbare onderwerpen getoond. + + + + + include bestandsnaam + … + + + Verwerkt het bestand met de opgegeven naam. Het + bestand wordt ingelezen, en regel voor regel + geïnterpreteerd. Iedere foutmelding zal het + include-commando direct stoppen. + + + + load + type + bestandsnaam + + + Laad de kernel, kernel-module, of bestand van + opgegeven type en naam. Ieder argument achter de + bestandsnaam wordt doorgegeven aan het bestand. + + + + ls + padnaam + + + Toont de lijst bestanden van het opgegeven pad, of van + de rootdirectory, indien geen pad wordt opgegeven. Als + wordt meegegeven, zal ook de + bestandsgrootte worden weergegeven. + + + + lsdev + + + Toont de lijst met alle apparaten waarvan het mogelijk + is om modules te kunnen laden. Als + wordt meegegeven, zullen meer details getoond + worden. + + + + + lsmod + + + Toont geladen modules. Als wordt + meegegeven, zullen meer details getoont worden. + + + + + more bestandsnaam + + + Toont de inhoud van het opgegeven bestand, met een + pauze na iedere LINES regels. + + + + + reboot + + + Herstart het systeem onmiddelijk. + + + + + set variabele + set + variabele=waarde + + + Vult de omgevingsvariabele van de loader. + + + + + unload + + + Verwijdert alle geladen modules. + + + + + + + Loader-voorbeelden + + Hier zijn wat practische voorbeelden van loader gebruik: + + + single-user mode + + Simpelweg opstarten van de kernel, maar dan in + single-user mode: + + boot -s + + + + De gebruikelijke kernel en modules ontladen, om daarna + de oude (of een andere) kernel te laden: + + kernel.old + + + unload +load kernel.old + + Je kan kernel.GENERIC gebruiken + als je de algemene kernel wilt, die meegeleverd is bij de + installatieschijf of kernel.old om de + voorgaande geïnstalleerde kernel te gebruiken (als je + bijvoorbeeld je eigen kernel hebt vernieuwd of + geconfigureerd). + + + Doe het volgende om de bekende modules te laden met + een andere kernel: + + unload +set kernel="kernel.old" +boot-conf + + + + Voor het laden van een kernel-configuratiescript (een + script dat zaken doet die je normaliter doet met de + kernel-opstarttijd-configureerder): + + load -t userconfig_script /boot/kernel.conf + + + + + + + + Kernel-interactie tijdens opstarten + + kernel + boot-interactie + + + Zodra de kernel is geladen door de loader (zoals gewoonlijk) + of door boot2 (zonder de + loader), wordt er gekeken naar de opstartvlaggen, indien aanwezig, + en wordt het gedrag indien noodzakelijk aangepast. + + + + kernel + opstartvlaggen + + Kernel-opstartvlaggen + + De meest voorkomende opstartvlaggen: + + + + + + + vraag tijdens de kernel-initialisatie om + het apparaat dat gekoppeld dient te worden als + root-bestandssysteem. + + + + + + + + boot van CDROM. + + + + + + + + start UserConfig, de opstarttijd- + kernel-configureerder + + + + + + + + start naar single-user mode + + + + + + + + meer tekst en uitleg tijdens het opstarten van de + kernel + + + + + + Er zijn meerdere boot vlaggen, lees voor meer informatie + &man.boot.8; . + + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + + device.hints + + Device hints + + Dit is iets van &os; 5.0 en later en bestaat + niet in eerdere versies. + + Tijdens het opstarten van het systeem leest de boot + &man.loader.8; het &man.device.hints.5; bestand. Dit bestand + slaat kernel-opstartinformatie op in variabelen, ook wel + device hints genoemd. Deze + device hints worden door stuurprogramma's gebruikt + voor apparaatconfiguratie. + + Device hints kunnen ook bij de + Fase drie boot loader prompt gespecificeerd worden. + Variabelen kunnen toegevoegd worden met behulp van + set, verwijderd worden met + unset en bekeken worden met het + show comando. Variabelen die ge-set zijn in + /boot/device.hints kunnen hier ook worden + overschreven. Device hints die ingevoerd zijn bij de boot loader + zijn niet permanent en worden vergeten bij de volgende + reboot. + + Zodra het systeem opgestart is, kan het &man.kenv.1; commando + gebruikt worden om alle variabelen te bekijken. + + De schrijfwijze voor het /boot/device.hints + bestand is een variabele per regel, het standaardhekje gebruikend + # om commentaar in te voeren. Regels worden als + volgt opgebouwd: + + hint.driver.unit.keyword="waarde" + + De schrijfwijze voor de Fase 3 boot loader is: + set hint.driver.unit.keyword=waarde + + driver is de naam van het + apparaatstuurprogramma, unit is het + apparaatnummer van het stuurprogramma, en + keyword is het hint-sleutelwoord. Dit + sleutelwoord kan bestaan uit de volgende opties: + + + + at: specificeert de bus waarop het + apparaat zit aangesloten. + + + + port: specificeert het startadres van + de I/O dat gebruikt wordt. + + + + irq: specificeert het interrupt request + nummer dat gebruikt wordt. + + + + drq: specificeert het DMA + kanaalnummer. + + + + maddr: specificeert het fysieke + geheugenadres dat gebruikt wordt door het apparaat. + + + + flags: zet verschillende vlagbits voor + het apparaat. + + + + disabled: indien 1 + dan is het apparaat uit gezet. + + + + Apparaatstuurprogramma's kunnen meerdere hints, die hier niet + genoemd zijn, accepteren (of eisen). Zie hiervoor de betreffende + handleiding. Voor meer informatie, zie de &man.device.hints.5;, + &man.kenv.1;, &man.loader.conf.5;, en &man.loader.8; handleiding + pagina's. + + + + + init + + Init: Initialisatie van procesbesturing + + Zodra de kernel klaar is met opstarten, geeft deze de + besturing over aan het gebruikerproces &man.init.8;, te vinden in + /sbin/init, of de padnaam die gespecificeerd + is in de init_path variabele in + loader. + + + Automatische herstartvolgorde + + De automatische herstartvolgorde controleren of de + beschikbare bestandssystemen betrouwbaar zijn. Als ze dat niet + zijn en &man.fsck.8; kan de fouten niet repareren, zal + &man.init.8; het systeem terugbrengen naar + single-user mode + voor de systeembeheerder, die het probleem dan directer kan + aanpakken. + + + + Single-User Mode + single-user mode + console + + Naar single-User mode gaan kan door middel van automatische herstart te + doorlopen, of door de gebruiker die opstart met de + optie of die de boot_single + variabele aanzet in de loader. + + Het kan ook door &man.shutdown.8; te starten zonder + de reboot () of halt () + optie, vanuit + multi-user mode. + + Als het systeem console op + insecure staat in + /etc/ttys, dan vraagt het systeem om het + root wachtwoord voordat de single-user mode + wordt geïnitialiseerd. + + + Een onveilige (insecure) console in <filename>/etc/ttys</filename> + + # name getty type status comments +# +# If console is marked "insecure", then init will ask for the root password +# when going to single-user mode. +console none unknown off insecure + + + + Met een insecure console wordt bedoeld + dat de fysieke beveiliging van het console niet goed is, en + dat je er zeker van wilt zijn dat alleen personen die het + root wachtwoord kennen naar single-user + mode mogen gaan, en het betekent niet dat je het console + onveilig wilt instellen. Dus, als je van veiligheid houdt, + kies je voor insecure, en niet + secure (veilig). + + + + + Multi-User Mode + multi-user mode + + Als &man.init.8; vind dat het bestandssysteem + in orde is, of zodra de gebruiker klaar is in single-user mode, gaat + het systeem over naar multi-user mode, waarin het de + resource configuration (bronconfiguratie) van het systeem + start. + + + rc-bestanden + Bronconfiguratie (rc) + + Het bronconfiguratiesysteem leest de + configuratiestandaarden in vanuit + /etc/defaults/rc.conf, en + systeem-specifieke details uit + /etc/rc.conf, en gaat daarna door + met het koppelen van de systeembestandssystemen die genoemd + worden in /etc/fstab, start + netwerkdiensten, start andere systeem-daemons, en + start als laatst de opstartscripts van lokaal + geïnstalleerde packages. + + De &man.rc.8; handleiding is een goede referentie voor + het bronconfiguratiesysteem, evenals het inzien van de scripts + zelf. + + + + + + Shutdown-volgorde + + shutdown + + + Bij een gecontroleerde shutdown, met &man.shutdown.8;, zal + &man.init.8; proberen om het script + /etc/rc.shutdown te starten, en daarna aan + alle processen het TERM signaal te sturen, en + eventueel het KILL signaal aan alle processen + die niet op tijd zijn gestopt. + + Om een &os; machine uit te zetten die energiebeheer + ondersteund, kan simpelweg het commando + shutdown -p now gegeven worden om gelijk de + stroom af te schakelen. Dient er een herstart plaats te vinden + dan kan shutdown -r now gebruikt worden. + Je moet wel root zijn of lid van + de operator groep om &man.shutdown.8; te + kunnen gebruiken. Het &man.halt.8; en &man.reboot.8; commando kan + ook gebruikt worden, kijk hiervoor in betreffende + handleidingpagina's en bij die van &man.shutdown.8; voor meer + informatie. + + + Voor energie beheer is &man.acpi.4; ondersteuning in de + kernel noodzakelijk of dient geladen te worden als module voor + &os; 5.X, en bij &os; 4.X, &man.apm.4; ondersteuning + noodzakelijk. + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/chapters.ent b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/chapters.ent new file mode 100644 index 0000000000..d593eb00c7 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/chapters.ent @@ -0,0 +1,52 @@ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/colophon.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/colophon.sgml new file mode 100644 index 0000000000..8abc45bb44 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/colophon.sgml @@ -0,0 +1,34 @@ + + + + Dit boek bevat het gecombineerde werk van honderden + vrijwilligers die bijdragen aan + Het FreeBSD Documentatie Project. De tekst is + geschreven in SGML volgens de DocBook DTD en wordt vanuit + SGML geformatteerd naar vele verschillende presentatieformaten + met gebruik van de open source DSSSL engine + Jade. De presentatie-instructies voor + Jade zijn verkregen door uitbreiding van + Norm Walsh's DSSSL stijlbladen. De gedrukte versie van dit boek zou + niet mogelijk zijn geweest zonder Donald Knuth's + &tex; typesetting taal, + Leslie Lamport's LaTeX, of Sebastian + Rahtz's JadeTeX macro pakket. + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..40c8e11572 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= config/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..2847516c84 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/config/chapter.sgml @@ -0,0 +1,2989 @@ + + + + + + + Chern + Lee + Geschreven door + + + + + Mike + Smith + Naar een tutorial van + + + + + Matt + Dillon + Tevens gebaseerd op tuning(7) geschreven door + + + + + Danny + Pansters + Vertaling door + + + + + Configuratie en optimalisatie + + + Overzicht + + systeem configuratie + systeem optimalisering + + Een belangrijk aspect van &os; is systeemconfiguratie. + Een correcte configuratie helpt moeilijkheden bij toekomstige + upgrades te voorkomen. In dit hoofdstuk wordt de configuratie + van &os; beschreven, alsmede een aantal prestatiebevorderende + maatregelen waarmee een &os; systeem geoptimaliseerd kan + worden. + + Nadat je dit hoofdstuk gelezen hebt, zul je het volgende + weten: + + + + Hoe je efficiënt met bestandssystemen en + wisselpartities omgaat + + + + De grondslagen van het rc.conf + configuratiesysteem en van het opstarten van toepassingen + (services) d.m.v. /usr/local/etc/rc.d. + + + + Hoe een netwerkkaart geconfigureerd en getest wordt. + + + + Hoe je virtuele hosts configureert op je + netwerkapparatuur. + + + + Hoe de verscheidene configuratiebestanden in + /etc gebruikt worden. + + + + Hoe je &os; kunt optimaliseren met + sysctl variabelen. + + + + Hoe schijfprestaties verbeterd en kernelbeperkingen + gewijzigd kunnen worden. + + + + Voordat je dit hoofdstuk leest, is het goed om eerst: + + + + De &unix; en &os; grondslagen () te begrijpen. + + + Bekend zijn met het actualiseren van de &os; broncode + () en + de grondlagen van kernel configuratie en compilatie + (). + + + + + + Initiële configuratie + + + Partitioneren + + partitioneren + + /etc + + + /var + + + /usr + + + + Partities + + Bij het aanleggen van bestandssystemen met + &man.disklabel.8; of &man.sysinstall.8;, is het van belang + te onthouden dat op een harde schijf de data-overdracht het + snelst is aan de buitenste sporen en het langzaamst aan de + binnenste. Kleinere en veelgebruikte bestandssystemen kunnen + daarom het beste aan het begin van de schijf geplaatst worden, + terwijl grotere partities als /usr meer + naar het einde van de schijf geplaatst kunnen worden. Het is + een goed idee om partities aan te maken in deze of + gelijksoortige volgorde: root, swap, + /var, /usr. + + De grootte van /var + hangt af van de wijze waarop de machine gebruikt gaat worden. + /var wordt gebruikt voor onder meer + mailboxen, logbestanden, en printerdata en -wachtrijen. + Mailboxen en logbestanden kunnen onverwacht groot worden, + afhankelijk van het aantal systeemgebruikers en de bewaarduur + van logbestanden. Meestal kun je met minder dan een gigabyte + af. Vergeet echter niet dat /var/tmp + groot genoeg moet zijn om pakketten te kunnen bevatten. + + De /usr partitie bevat veel van de + benodigde systeembestanden. Tevens bavat ze de &man.ports.7; + collectie (aanbevolen) en de broncode (optioneel). Beide + zijn optioneel tijdens de installatie. + Voor deze partitie wordt tenminste 2 gigabytes aanbevolen. + + Je doet er goed aan rekening te houden met de vereiste + schijfruimte bij het kiezen van partitiegroottes. Als je in + een partitie onvoldoende vrije schijfruimte hebt, terwijl + een andere vrijwel niet gebruikt wordt, is dat een vervelend + en niet optimaal oplosbaar probleem. + + &man.sysinstall.8;'s Auto-defaults + partitiekeuze kan in de ervaring van sommige gebruikers + mogelijk te kleine /var en + / partities opleveren. Partitioneer + verstandig en ben niet te zuinig met schijfruimte. + + + + + + Wisselpartities (swap) + + swap grootte + wisselpartitie + wisselpartitie grootte + + Als vuistregel geldt dat het wisselbestand ongeveer het + dubbele van de grootte van het systeemgeheugen (RAM) moet + zijn. Bijvoorbeeld, als de machine 128 megabytes + geheugen heeft, kan het beste een wisselbestand van + (tenminste) 256 megabytes gebruikt worden. Minder + dan 256 megabytes swap is in dit geval af te raden. + Systemen met weinig geheugen kunnen overigens beter + functioneren met meer swap. Ook doe je er goed aan rekening + te houden met eventuele geheugenuitbreiding in de toekomst. + Bovendien zijn de VM paging algoritmen van de kernel zodanig + afgestemd dat ze het beste presteren bij een wisselbestand van + tenminste tweemaal de grootte van het geheugen. Een te kleine + swap kan dus inefficiënties in de VM code tot gevolg + hebben en mogelijk problemen veroorzaken indien het + systeemgeheugen later uitgebreid wordt. + + Op grotere systemen met meerdere SCSI schijven (of + meerdere IDE schijven op verschillende controllers) is het aan + te raden om op elke schijf een wisselpartitie te configureren + (dit kan tot en met vier schijven), elk van ongeveer dezelfde + grootte. De kernel kan met arbitraire groottes werken, maar + interne datastructuren schalen tot viermaal de grootste + swappartitie. De kernel kan de beschikbare ruimte voor het + wisselbestand het meest optimaal indelen indien de partities + ongeveer even groot zijn. Een grote swap is prima, ook als ze + zelden gebruikt wordt. Zo kan het gemakkelijker zijn om een + (uit de hand gelopen) proces dat het systeem grotendeels bezet + houdt te beëindigen, voordat het noodzakelijk wordt om + opnieuw op te starten. + + + + Waarom partitioneren? + + Waarom niet één enkele grote partitie + gebruiken? Er zijn verscheidene redenen waarom dit niet zo'n + goed idee is. De verschillende partities hebben hun eigen + karakteristiek operationeel gedrag en vereisten. Door ze te + scheiden zijn er betere mogelijkheden om het systeem te + optimaliseren. Bijvoorbeeld, vanaf de / + en /usr partities wordt vooral gelezen + en er wordt weinig naar geschreven, terwijl er in + /var en /var/tmp + zowel veel gelezen als geschreven zal worden. + + Door je systeem goed te partitioneren kun je vermijden dat + fragmentatie die optreedt in de kleinere partities met veel + schrijfactiviteit doorsijpelt naar partities die vooral + lees-intensief zijn. Door schrijf-intensieve partities aan + het begin van de schijf te plaatsen, zorg je ervoor dat de + invoer/uitvoer performance het beste is daar waar het het + meest nodig is. + Ofschoon je natuurlijk ook de best mogelijke in/uit performance + wilt hebben in de grotere partities, zal het plaatsen van deze + bestandssystemen aan het begin van de schijf niet opwegen tegen + de voordelen van het plaatsen van /var aan + het begin van de schijf (na root en swap) voor wat betreft de + totale snelheid van het systeem. + Tenslotte zijn er veiligheidsoverwegingen. Een compacte en + nette root partitie die vrijwel alleen-lezen is, heeft een + betere kans om een nare crash te overleven. + + + + + + + Basisconfiguratie + + + rc bestanden + rc.conf + + + De voornaamste lokatie voor systeemconfiguratie is het bestand + /etc/rc.conf. Dit bestand bevat een scala + aan configuratieve informatie, die gebruikt wordt om het systeem + te configureren bij het opstarten. De naam impliceert dit al; + het is informatie voor de rc* files (rc staat + voor "resource configuration"). + + De systeembeheerder wordt geacht regels toe te voegen aan het + rc.conf bestand om de standaard instellingen + uit /etc/defaults/rc.conf aan te passen. + Het standaard bestand moet niet letterlijk gekopiëerd worden + naar /etc - het bevat standaard waardes en + is niet bedoeld als voorbeeld. Alle wijzigingen die specifiek + zijn voor uw systeem horen in /etc/rc.conf + te staan. + + In een clusterscenario is het nuttig om systeem-specifieke + configuratie te scheiden van algemene configuratie die voor het + hele cluster geldt. Hiervoor kunnen een aantal strategieën + worden gebruikt. De aanbevolen benadering is om gedeelde + configuratie in een ander bestand te plaatsen, zoals + /etc/rc.conf.site, en dit invoegen in + /etc/rc.conf, wat verder alleen + systeem-specifieke informatie bevat. + + Aangezien rc.conf gelezen wordt door + &man.sh.1; is dit eenvoudig te bereiken. Bijvoorbeeld: + + + rc.conf: + . rc.conf.site + hostname="node15.example.com" + network_interfaces="fxp0 lo0" + ifconfig_fxp0="inet 10.1.1.1" + + + rc.conf.site: + defaultrouter="10.1.1.254" + saver="daemon" + blanktime="100" + + + + Het rc.conf.site bestand kan dan naar elk + systeem gedistribueerd met behulp van rsync of + een gelijksoortig programma, terwijl het + rc.conf bestand uniek blijft. + + Het actualiseren van het systeem met &man.sysinstall.8; + of make world zal het + rc.conf bestand niet overschrijven, zodat + de bestaande systeemconfiguratie niet verloren gaat. + + + + + Toepassingen configureren + + Geïnstalleerde toepassingen hebben meestal hun eigen + configuratiebestanden, met hun eigen syntax, etc. Het is van + belang deze bestanden apart te houden van het basissysteem, + zodat ze gemakkelijk gelokaliseerd kunnen worden en beheerd + met de hulpmiddelen voor pakketbeheer. + + /usr/local/etc + + Deze bestanden worden typisch geïnstalleerd in + /usr/local/etc. Indien een toepassing een + uitgebreide set configuratiebestanden heeft, zal er een + subdirectory voor aangemaakt worden. + + Bij de installatie van een port of pakket, zullen normaliter + ook voorbeeld-configuratiebestanden geïnstalleerd worden. + Deze zijn doorgaans te herkennen aan een + .default toevoegsel. Indien er geen + bestaande configuratiebestanden voor de toepassing zijn, zullen + deze gecreëerd worden door de .default + bestanden te kopiëren. + + Een voorbeeld is de directory + /usr/local/etc/apache: + +-rw-r--r-- 1 root wheel 2184 May 20 1998 access.conf +-rw-r--r-- 1 root wheel 2184 May 20 1998 access.conf.default +-rw-r--r-- 1 root wheel 9555 May 20 1998 httpd.conf +-rw-r--r-- 1 root wheel 9555 May 20 1998 httpd.conf.default +-rw-r--r-- 1 root wheel 12205 May 20 1998 magic +-rw-r--r-- 1 root wheel 12205 May 20 1998 magic.default +-rw-r--r-- 1 root wheel 2700 May 20 1998 mime.types +-rw-r--r-- 1 root wheel 2700 May 20 1998 mime.types.default +-rw-r--r-- 1 root wheel 7980 May 20 1998 srm.conf +-rw-r--r-- 1 root wheel 7933 May 20 1998 srm.conf.default + + Aan de grootte van de bestanden kunt je zien dat alleen + srm.conf gewijzigd is. Als je later de + Apache port vernieuwd zal dit bestand + niet overschreven worden. + + + + + Services starten + + services + + Het is gebruikelijk dat op een systeem een aantal services + draaien. Dit zijn 'dienstverlenende' toepassingen die normaliter + niet gestopt worden. Er zijn verscheidene methoden om een + service, of daemon, te starten. + + /usr/local/etc/rc.d + + Software geïnstalleerd van een port of pakket + plaatst vaak een script in /usr/local/etc/rc.d + dat bij het opstarten van het systeem wordt aangeroepen met een + argument en bij het afsluiten van het + systeem met een argument. + Dit is de aanbevolen wijze om systeem-wijde services te starten + die moeten draaien als root, of waarvan + het de bedoeling is dat ze initiëel worden gestart als + root. + + Deze scripts worden geregistreerd als onderdeel van de + installatie van het pakket en ze worden verwijderd als het + pakket gedeïnstalleerd wordt. + + Een generiek opstartscript in + /usr/local/etc/rc.d ziet er als volgt + uit: + + #!/bin/sh +echo -n ' FooBar' + +case "$1" in +start) + /usr/local/bin/foobar + ;; +stop) + kill -9 `cat /var/run/foobar.pid` + ;; +*) + echo "Usage: `basename $0` {start|stop}" >&2 + exit 64 + ;; +esac + +exit 0 + + + De opstart- en afsluitscripts van &os; doorzoeken + /usr/local/etc/rc.d naar scripts met een + .sh extensie die uitvoerbaar zijn door + root. Deze worden aangeroepen met de opties + en bij + respectievelijk het opstarten en het afsluiten van het systeem. + Dus als je zou willen dat het bovenstaande script op het juiste + moment in de opstartroutine van het systeem gevonden en + uitgevoerd wordt, zou je het opslaan als + FooBar.sh in + /usr/local/etc/rc.d en het uitvoerbaar maken. + Dat laatste doe je met behulp van het &man.chmod.1; + commando: + + &prompt.root; chmod 755 FooBar.sh + + Sommige services verwachten aangeroepen te worden door + &man.inetd.8; wanneer er een verbinding wordt gemaakt naar + een geschikte poort. Dit is gebruikelijk voor services als POP + en IMAP, of telnet. In dit geval kun je dergelijke services + inschakelen door het bestand /etc/inetd.conf + te wijzigen. Zie &man.inetd.8; voor details. + + Sommige toegevoegde systeemservices zijn misschien niet + afdoende af te stemmen met /etc/rc.conf + parameters. Traditioneel werden de commando's om zulke services + te starten in /etc/rc.local geplaatst. + Sinds &os; 3.1 is er geen standaard + /etc/rc.local meer. Als je het bestand + echter aanmaakt, zal het op de verwachte manier gebruikt worden. + Merk op dat een rc.local bestand in het + algemeen beschouwd wordt als laatste redmiddel; als er een + betere plaats is om de service te starten, doe het dan + daar. + + Plaats geen commando's in + /etc/rc.conf. Om daemons te starten of + enig commando uit te voeren bij het opstarten, moet je een + script in /usr/local/etc/rc.d + plaatsen. + + Het is ook mogelijk om systeemservices te starten met behulp + van de &man.cron.8; daemon. Deze aanpak heeft een aantal + voordelen, niet in het minst omdat &man.cron.8; deze processen + uitvoert als de eigenaar van de crontab in + kwestie, waardoor services gestart en onderhouden kunnen worden + door niet-root gebruikers. + + Hierbij wordt een eigenschap van &man.cron.8; benut: de + specificatie van het tijdstip kan vervangen worden door + @reboot, waardoor de betreffende taak wordt + uitgevoerd wanneer &man.cron.8; gestart wordt, kort na + de systeemstart. + + + + + + + Tom + Rhodes + Een bijdrage van + + + + Configuratie van <command>cron</command> + + cron + configuratie + + Een zeer nuttig hulpprogramma in &os; is &man.cron.8;. De + cron daemon draait op de achtergrond en + controleert voortdurend het bestand + /etc/crontab. Ook controleert + cron de /var/cron/tabs + directory, op zoek naar nieuwe crontab + bestanden. Deze crontab bestanden bevatten + informatie over specifieke taken die cron moet + verrichten op gezette tijden. + + Het cron programma gebruikt twee + verschillende soorten configuratiebestanden, de systeemcrontab en + gebruikerscrontabs. Het enige verschil tussen deze twee formaten + is het zesde veld. In de systeemcrontab is dit de gebruikersnaam + als wie het commando wordt uitgevoerd. Dit geeft de + systeemcrontab de mogelijkheid om commando's uit te voeren als + elke gebruiker. In een gebruikerscrontab is het zesde veld het + uit te voeren commando en alle commando's worden uitgevoerd als + de gebruiker die de crontab heeft aangelegd. Dit is een + belangrijke veiligheidsmaatregel. + + Gebruikerscrontabs geven individuele gebruikers de + mogelijkheid om bepaalde terugkerende taken automatisch te + laten uitvoeren zonder dat root privileges noodzakelijk zijn. + Commando's in de crontab van een gebruiker worden uitgevoerd + met de permissies van de eigenaar. + + Root kan ook een gebruikerscrontab aanleggen. Dit is niet + dezelfde als /etc/crontab + (de systeemcrontab). Omdat er al een systeemcrontab is, + is het doorgaans niet nodig om een gebruikerscrontab voor root + te maken. + + + Het /etc/crontab bestand (systeemcrontab) + ziet er uit als volgt: + + # /etc/crontab - root's crontab for &os; +# +# $&os;: src/etc/crontab,v 1.32 2002/11/22 16:13:39 tom Exp $ +# +# +SHELL=/bin/sh +PATH=/etc:/bin:/sbin:/usr/bin:/usr/sbin +HOME=/var/log +# +# +#minute hour mday month wday who command +# +# +*/5 * * * * root /usr/libexec/atrun + + + + + Zoals in de meeste &os; configuratiebestanden, + representeert een # karakter commentaar. + Commentaar wordt gebruikt als uitleg en geheugensteun. + Commentaar dient niet vermengd te worden met commando's, + anders zal het commentaar geïterpreteerd worden als + deel van het commando. Blanco regels worden genegeerd. + + + + Eerst worden omgevingsvariabelen gedefiniëerd. Het + is-gelijk karakter (=) wordt hiervoor + gebruikt; in geval van dit voorbeeld de SHELL, + PATH en HOME variabelen. Als de + SHELL regel ontbreekt, zal + cron standaard sh als + shell gebruiken. Voor de PATH + omgevingsvariabele is er geen standaardwaarde. Als + PATH ontbreekt moet men absolute paden + gebruiken. Indien HOME ontbreekt, zal + cron de home directory gebruiken van de + de gebruiker die cron aanroept. + + + + In deze commentaarregel kun je de zeven velden zien van + een crontab definitie. Dit zijn minute, + hour, mday, + month, wday, + who en command. De + betekenissen liggen voor de hand: minute is + het aantal minuten van het tijdstip waarop het commando moet + worden uitgevoerd; hour geeft het uur aan; + mday staat voor de dag van de maand; + month staat voor het maandnnummer en + wday geeft de dag van de week aan. Het + veld who is bijzonder en bestaat enkel in + het /etc/crontab bestand. Het geeft aan + als welke gebruiker het commando dient te worden uitgevoerd. + Een gebruiker die zijn eigen crontab + bestand installeert heeft deze optie niet. Het + command veld tenslotte bevat het uit te + voeren commando. + + + + In deze regel worden aan de hierboven besproken opties + waarden toegekend. Merk op dat er gebruik wordt gemaakt van + * karakters. Deze betekenen + eerst-laatst en kunnen gezien worden als + telkens. In deze regel staat dus dat + het commando atrun elke vijf minuten + moet worden uitgevoerd door root, + ongeacht welke dag of maand het is. Voor meer informatie over + atrun wordt verwezen naar de &man.atrun.8; + handleiding. + + Commando's kunnen een willekeurig aantal schakelopties of + argumenten hebben. Echter, als commando's meerdere regels + nodig hebben moeten deze regels afgebroken worden met een + backslash \ karakter, om aan te geven dat ze + op de volgende regel vervolgd worden. + + + + Dit is de basisopzet voor elk crontab + bestand. De enige uitzondering is de aanwezigheid van veld nummer + zes, waar de gebruikersnaam gespecificeerd wordt. Dit veld + bestaat alleen in het systeembestand + /etc/crontab. Voor + crontab bestanden van individuele + gebruikers moet dit veld worden weggelaten. + + + Een crontab installeren + + Om een nieuwe crontab te installeren + kun je het crontab commando gebruiken. + Het meest gebruikelijk is: + + &prompt.root; crontab crontab + + Er bestaat ook een optie om een lijst van + geïnstalleerde crontab bestanden op te + vragen, namelijk de schakeloptie van + crontab. + + Gebruikers die hun eigen crontab bestand willen schrijven + zonder het gebruik van een template, kunnen de + crontab -e optie benutten. Dit zal je + EDITOR openen met een leeg bestand. Wanneer het + bestand wordt opgeslagen en de editor afgesloten, wordt het + bestand automatisch als crontab + geïnstalleerd. + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Een bijdrage van + + + + + Het rc-systeem van FreeBSD 5.X + + rcNG + + &os; heeft recentelijk het NetBSD + rc.d systeem voor systeem initialisatie + overgenomen. Veel van de bestanden in + /etc/rc.d zijn scripts voor basisservices + die werken met de , + en opties, analoog aan de wijze waarop + services die via een port of pakket zijn geïnstalleerd + gestart worden met de scripts in + /usr/local/etc/rc.d. + Je kunt bijvoorbeeld &man.sshd.8; herstarten als volgt: + + &prompt.root; /etc/rc.d/sshd restart + + Deze procedure is hetzelfde voor andere services. Uiteraard + worden services normaliter automatisch gestart zoals + gespecificeerd in &man.rc.conf.5;. Om bijvoorbeeld de Network + Address Translation daemon te starten bij het opstarten van het + systeem voeg je simpelweg de volgende regel toe aan + /etc/rc.conf: + + natd_enable="YES" + + Als er reeds een regel is, + verander je gewoon in . + De rc scripts zullen voor zover nodig automatisch andere + afhankelijke services starten. + + Omdat het rc.d systeem in eerste instantie + bedoeld is om services te starten/stoppen bij het + opstarten/afsluiten van het systeem zullen de standaard + , en + opties alleen werken als de geschikte + variabelen in /etc/rc.conf ingesteld zijn. + Bijvoorbeeld, het sshd restart commando werkt + dan en slechts dan als sshd_enable de waarde + krijgt in /etc/rc.conf. + Als je een service wil starten, stoppen of herstarten ongeacht de + definities in /etc/rc.conf moet het commando + voorafgegaan te worden met force. Dus om + sshd te herstarten ongeacht + /etc/rc.conf setting, zou je het volgende + commando uitvoeren: + + &prompt.root; /etc/rc.d/sshd forcerestart + + Je kunt eenvoudig controleren of een service is "aangezet" in + /etc/rc.conf door het bijpassende + rc.d script uit te voeren met de optioe + . Bijvoorbeeld voor + sshd: + + &prompt.root; /etc/rc.d/sshd rcvar +# sshd +$sshd_enable=YES + + De tweede regel (# sshd) is de uitvoer + van het sshd command, niet een + root console. + + Om vast te stellen of een service draait is er de + optie. Bijvoorbeeld, om te controleren + of sshd daadwerkelijk gestart is: + + &prompt.root; /etc/rc.d/sshd status +sshd is running as pid 433. + + Het is ook mogelijk om een service te herladen met de optie + . Dan wordt er getracht een signaal te + sturen aan een individuele service, waarbij de service haar + configuratiebestanden zal moeten herlezen. Meestal komt dit neer + op het verzenden van een SIGHUP signaal. + + De rcNG structuur wordt niet alleen + gebruikt voor netwerkservices, maar ook voor het merendeel van de + systeeminitialisatie. Beschouw bijvoorbeeld het bestand + bgfsck. Als dit script wordt uitgevoerd + zal de volgende boodschap worden getoond: + + Starting background file system checks in 60 seconds. + + Dit script wordt dus gebruikt voor bestandssysteemcontrole + in de achtergrond, hetgeen alleen tijdens systeeminitialisatie + gebeurt. + + Veel systeemservices zijn afhankelijk van andere services om + correct te kunnen functioneren. Zo zullen NIS en andere + RPC-gebaseerde services niet starten als de + rpcbind (portmapper) service nog niet draait. + Om dit te stroomlijnen wordt informatie over afhankelijkheden en + andere meta-data ingevoegd in het commentaar bovenaan het + opstartscript. Het &man.rcorder.8; programma wordt vervolgens + gebruikt om deze commentaarregels te verwerken tijdens de + systeeminitialisatie en zo vast te stellen in welke volgorde + de systeemservices gestart moeten worden. De volgende woorden + kunnen worden ingevoegd aan het begin van elk + opstartscript: + + + + PROVIDE: Specificeert in welke services + dit bestand voorziet. + + + + REQUIRE: Specificeert welke andere + services vereist zijn voor deze service. Dit script wordt + uitgevoerd na de gespecificeerde + services. + + + + BEFORE: Specificeert services die + afhankelijk zijn van deze service. + Dit bestand wordt uitgevoerd voor + de gespecificeerde services. + + + + KEYWORD: &os; of NetBSD. Dit wordt gebruikt voor speciale + eigenschappen van één van de *BSD's. + + + + Met deze methode kan een systeembeheerder gemakkelijk + systeemservices besturen, zonder gedoe met runlevels + zoals met sommige andere &unix; systemen het geval is. + + Overige informatie over het &os; 5.X + rc.d systeem vindt u in de &man.rc.8; + en &man.rc.subr.8; handleidingen. + + + + + + + Marc + Fonvieille + Een bijdrage van + + + + + Configureren van een netwerkkaart + + netwerkkaart configuratie + + We kunnen ons vandaag nog nauwelijks een computer voorstellen + zonder een netwerkverbinding. Het toevoegen en configureren van + een netwerkkaart is een gebruikelijke taak voor een + &os; beheerder. + + + Het geschikte stuurprogramma vinden + + + netwerkkaart configuratie + stuurprogramma + + + Voor je begint, moet je weten welke kaart je hbet, welke + chip erop zit en of het een PCI of ISA kaart is. &os; + ondersteunt vele kaarten. Controleer de + Hardware Compatibiliteit Lijst voor de betreffende release om + na te gaan of je kaart ondersteund wordt. + + Als je zeker bent dat je kaart ondersteund wordt, moet + vastgesteld worden wat het geschikte stuurprogramma is. + Het bestand /usr/src/sys/i386/conf/LINT + (4.X) of /usr/src/sys/conf/NOTES geeft een + lijst van netwerkinterface stuurprogramma's met wat informatie + over de ondersteunde chipsets/kaarten. In geval van twijfel, + lees dan de handleiding van het stuurprogramma + (man). In het algemeen bevat deze meer + informatie over de ondersteunde hardware en mogelijke problemen + die kunnen optreden. + + Als je een veelgebruikte kaart hebt, hoeft je waarschijnlijk + niet ver te zoeken. Stuurprogramma's voor veelvoorkomende + netwerken zijn al aanwezig in de algemene + GENERIC kernel, in dat geval zal je kaart + reeds gevonden worden bij het opstarten, bijvoorbeeld zo: + +dc0: <82c169 PNIC 10/100BaseTX> port 0xa000-0xa0ff mem 0xd3800000-0xd38 +000ff irq 15 at device 11.0 on pci0 +dc0: Ethernet address: 00:a0:cc:da:da:da +miibus0: <MII bus> on dc0 +ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0 +ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto +dc1: <82c169 PNIC 10/100BaseTX> port 0x9800-0x98ff mem 0xd3000000-0xd30 +000ff irq 11 at device 12.0 on pci0 +dc1: Ethernet address: 00:a0:cc:da:da:db +miibus1: <MII bus> on dc1 +ukphy1: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus1 +ukphy1: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto + + In dit voorbeeld zijn er twee kaarten die het &man.dc.4; + stuurprogramma gebruiken aanwezig in het systeem. + + Pas als het juiste stuurprogramma geladen is, kan de + netwerkkaart gebruikt worden. Dit kan op twee manieren. + Het eenvoudigste is om een kernel module te laden voor de + kaart met &man.kldload.8;. Maar voor sommige NIC + stuurprogramma's (bijvoorbeeld ISA kaarten en sommige kaarten + die het &man.ed.4; stuurprogramma gebruiken) is er geen module. + Je kunt ook als alternatief de ondersteuning voor je kaart + in de kernel compileren. Controleer + /usr/src/sys/i386/conf/LINT (4.X) of + /usr/src/sys/conf/NOTES (5.X) en de + handleiding van het stuurprogramma om na te gaan wat er in het + kernel configuratiebestand moet staan. Zie + voor meer informatie over het + compileren van een eigen kernel. Als je netwerkkaart al bij het + opstarten wordt herkend door de GENERIC + kernel hoeft je geen eigen kernel te bouwen. + + + + Configuratie van de netwerkkaart + + + Netwerkkaart configuratie + configuratie + + + Nadat een geschikt stuurprogramma geladen is, moet de kaart + nog geconfigureerd worden. Mogelijk is dit al gebeurd door + sysinstall tijdens de + installatie. + + Om de configuratie van de netwerkkaarten te zien: + +&prompt.user; ifconfig +dc0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 + inet 192.168.1.3 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.1.255 + ether 00:a0:cc:da:da:da + media: Ethernet autoselect (100baseTX <full-duplex>) + status: active +dc1: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 + inet 10.0.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 10.0.0.255 + ether 00:a0:cc:da:da:db + media: Ethernet 10baseT/UTP + status: no carrier +lp0: flags=8810<POINTOPOINT,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 +lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> mtu 16384 + inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000 +tun0: flags=8010<POINTOPOINT,MULTICAST> mtu 1500 + + Op oudere versies van of &os; moet je misschien de + optie gebruiken, volgens &man.ifconfig.8;; + voor meer details over de syntax van &man.ifconfig.8; wordt + verwezen naar de handleiding. Merk op dat de invoer voor wat + betreft IPv6 (inet6 etc.) in dit voorbeeld + achterwege is gelaten. + + In dit voorbeeld werden de volgende apparaten + weergegeven: + + + + dc0: De eerste Ethernet + interface + + + + dc1: De tweede Ethernet + interface + + + + lp0: De parallelle poort + interface + + + + lo0: Het loopback + apparaat + + + + tun0: Het tunnel apparaat + gebruikt door ppp + + + + &os; gebruikt de naam van het stuurprogramma gevolgd door + een nummer voor de volgorde waarop de kaarten gedetecteerd zijn + bij het opstarten. Bijvoorbeeld sis2 + zou de derde netwerkkaart zijn in het systeem die het + stuurprogramma &man.sis.4; gebruikt. + + In dit voorbeeld is het dc0 + apparaat volledig operationeel. Dit blijkt uit de volgende + indicatoren: + + + + UP betekent dat de kaart + geconfigureerd en klaar voor gebruik is. + + + + De kaart heeft een Internet (inet) + adres (in dit geval + 192.168.1.3). + + + + Het heeft een geldig subnet masker (netmask; + 0xffffff00 is hetzelfde als + 255.255.255.0). + + + + Het heeft een geldig uitzendadres (in dit geval, + 192.168.1.255). + + + + Het MAC adres van de kaart (ether) + is 00:a0:cc:da:da:da + + + + De fysieke mediaselectie is in autoselectie modus + (media: Ethernet autoselect (100baseTX + <full-duplex>)). Ook zie je dat + dc1 geconfigureerd is om met + 10baseT/UTP media te werken. Voor meer + informatie over de mogelijke media types, zie de handleiding + voor het betreffende stuurprogramma. + + + + De status van de link (status) + is active, d.w.z. de drager is gevonden. + Voor dc1 ziet men echter + status: no carrier. Dit is normaal als + er geen ethernet kabel in de kaart gestoken is. + + + + Als de &man.ifconfig.8; uitvoer er ongeveer zo uitziet: + +dc0: flags=8843<BROADCAST,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 + ether 00:a0:cc:da:da:da + + dan is de netwerkkaart nog niet geconfigureerd. + + Om de kaart te configureren heb je root + privileges nodig. De netwerkkaart configuratie van vanaf de + console worden verricht met &man.ifconfig.8; maar dan zou je het + na elke keer opnieuw opstarten moeten herhalen. Daarom zet je + het in het /etc/rc.conf bestand. + + Open /etc/rc.conf in je favoriete + editor. Je zult een regel moeten invoegen voor elke + netwerkkaart in je systeem, in dit voorbeeld:: + +ifconfig_dc0="inet 192.168.1.3 netmask 255.255.255.0" +ifconfig_dc1="inet 10.0.0.1 netmask 255.255.255.0 media 10baseT/UTP" + + dc0, + dc1, etc, moeten vervangen worden door + de correcte stuurprogramma's voor je netwerk kaarten, zo ook de + IP nummers. In de handleiding van het stuurprogramma en van + &man.ifconfig.8; vind je meer details over de mogelijke opties + en in de &man.rc.conf.5; handleiding staat meer informatie over + het /etc/rc.conf bestand. + + Als het netwerk al geconfigureerd is tijdens het installeren + van &os; zullen er al enkele regels met betrekking tot de + netwerkkaart(en) in /etc/rc.conf staan. + Controleer /etc/rc.conf voor je regels + toevoegt. + + Ook het bestand /etc/hosts moet worden + gewijzigd om de namen en IP adressen van verschillende machines + op het lokale netwerk, als ze er nog niet in staan. Voor meer + informatie, zie &man.hosts.5; en + /usr/share/examples/etc/hosts. + + + + Testen en probleemoplossing + + Als de gewenste veranderingen in + /etc/rc.conf gemaakt zijn, moet je het + systeem opnieuw opstarten (of nauwkeurig alle daemons starten + of herstarten). Veranderingen aan de interface(s) worden dan + toegepast en je kunt controleren of herstarten goed werkt + zonder foutmeldingen. + + Als de kaart werkt maar de performance is slecht, kan het de + moeite waard zijn om de &man.tuning.7; handleiding door te + nemen. Controleer ook de netwerkconfiguratie, want ook + incorrecte netwerkinstellingen kunnen tot langzame verbindingen + leiden. + + Soms kunnen enkele device timeouts optreden. + Met sommige kaarten is dit normaal gedrag. Maar als dit + continu gebeurt of storend is, ga dan na of er geen sprake is + van een hardwareconfict tussen de netwerkkaart en een ander + apparaat. Controleer nogmaals de bekabeling. Misschien zit er + niets anders op dan een ander netwerkkaartje te gebruiken. + + Je kunt ook geconfronteerd worden met een paar + watchdog timeout foutmeldingen. Als + eerste moet je dan de netwerkkabel controleren. Veel kaarten + hebben een PCI slot nodig dat Bus Mastering ondersteund. + Sommige oudere moederborden hebben maar één PCI + slot waarmee dit kan (meestal slot 0). Controleer de + documentatie van de netwerkkaart en het moederbord om na te + gaan of dit het probleem is. + + No route to host meldingen treden op + als het systeem niet in staat is om een pakket naar de + eindbestemming te routeren. Dit kan gebeuren als er geen + standaardroute gespecificeerd is of als er een kabel niet + verbonden is. Controleer de uitvoer van + netstat -rn en ga na dat er een geldige + route is naar de bestemming. Mocht dit niet het geval zijn, + dan kun je verder lezen hoe dit moet in + . + + ping: sendto: Permission denied + foutmeldingen worden vaak veroorzaakt door een verkeerd + geconfigureerde firewall. Als de kernel ipfw + activeert bij het opstarten zonder dat er firewallregels zijn + gedefiniëerd, is de standaard policy om alle verkeer te + weigeren, zelfs pings! Zie voor meer + informatie. + + Er kan ook sprake zijn van onvoldoende performance doordat + de mediaselectie instelling niet optimaal is. In dergelijke + gevallen kun je proberen om de mediaselectie niet als + autoselect in te stellen maar expliciet + aangeven wat de mediaselectie moet zijn, bijvoorbeeld + 10baseT/UTP voor twisted pair. Hoewel dit voor de meeste + hardware zal helpen, kan het zijn dat de problemen blijven. + Controleer dan nogmaals de netwerkinstellingen en lees de + &man.tuning.7; handleiding. + + + + + + Virtuele hosts + + virtuele hosts + IP aliassen + + &os; wordt veel gebruikt voor virtuele sitehosting, waarbij + één fysieke server er op het netwerk uitziet alsof + het meerdere servers zijn. Dit kan bereikt worden door meerdere + IP adressen toe te kennen aan dezelfde interface. + + Een bepaalde netwerkinterface heeft een echt + adres en kan daarnaast een willekeurig aantal alias + adressen hebben. Normaliter worden dergelijke aliassen toegevoegd + door aliasregels toe te voegen aan + /etc/rc.conf. + + Een aliasregel voor de interface fxp0 + ziet er zo uit: + +ifconfig_fxp0_alias0="inet xxx.xxx.xxx.xxx netmask xxx.xxx.xxx.xxx" + + Merk op dat aliasregels beginnen met alias0 en daarna _alias1, + _alias2, enz. Het configuratieproces stopt als er een nummer + ontbreekt. + + Het is belangrijk dat aliassen het juiste netmasker hebben. + Dit is eenvoudig: Een bepaalde interface moet altijd + één adres hebben dat het netmasker van het netwerk + correct representeert. Elk ander adres binnen dit netwerk op + deze interface (alias) moet een netmasker van allemaal enen + (bits) hebben. + + Een voorbeeld. Stel de fxp0 + interface is verbonden met twee netwerken, het + 10.1.1.0 netwerk met masker + 255.255.255.0 en het + 202.0.75.16 met netmasker + 255.255.255.240. We willen dat + het systeem op 10.1.1.1 tot en met + 10.1.1.5 en op + 202.0.75.17 tot en met + 202.0.75.20. + + Dit kan als volgt geregeld worden: + + ifconfig_fxp0="inet 10.1.1.1 netmask 255.255.255.0" + ifconfig_fxp0_alias0="inet 10.1.1.2 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias1="inet 10.1.1.3 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias2="inet 10.1.1.4 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias3="inet 10.1.1.5 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias4="inet 202.0.75.17 netmask 255.255.255.240" + ifconfig_fxp0_alias5="inet 202.0.75.18 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias6="inet 202.0.75.19 netmask 255.255.255.255" + ifconfig_fxp0_alias7="inet 202.0.75.20 netmask 255.255.255.255" + + + + + Configuratiebestanden + + + <filename>/etc</filename> layout + Configuratiedata wordt in een aantal directories bewaard, + o.m: + + + + + + /etc + Generieke systeemconfiguratiebestanden; deze zijn + specifiek voor het systeem. + + + + /etc/defaults + De standaardversies van + systeemconfiguratiebestanden die gebruikt als er geen + in /etc staat. + + + + /etc/mail + Extra &man.sendmail.8; configuratiebestanden, of + configuratiebestanden voor andere MTAs. + + + + + /etc/ppp + Configuratie voor zowel for user- als kernel-ppp + programma's. + + + + /etc/namedb + Standaard locatie voor &man.named.8; data. + Normaal gesproken bevinden zich hier + named.conf en zonebestanden. + + + + /usr/local/etc + Configuratiebestanden voor geïnstalleerde + software. Kan subdirectories hebben waarin bij elkaar + horende configuratiedata van een applicatie gegroepeerd + zijn. + + + + /usr/local/etc/rc.d + Start/stop scripts voor geïnstalleerde + services. + + + + /var/db + Automatisch gegenereerde systeem-specifieke + database bestanden, zoals de pakketdatabase, de + &man.locate.1; database, enz. + + + + + + + + Hostnamen + + hostnaam + DNS + + + <filename>/etc/resolv.conf</filename> + + + resolv.conf + + + In /etc/resolv.conf wordt + voorgeschreven op welke wijze &os; het Domain Name System + (DNS) moet gebruiken. + + De meest voorkomende termen in + resolv.conf zijn: + + + + + + nameserver + Het IP adres van een naamserver die ondervraagd + moet worden voor naam/IP conversie. De servers worden + in volgorde geprobeerd en het maximale aantal is + drie. + + + search + Zoeklijst voor het opzoeken van hostnamen. + Meestal wordt deze bepaald door het domein waarop de + lokale hostnaam zich bevindt. + + + domain + De lokale domeinnaam. + + + + + + Een typisch resolv.conf bestand: + + search example.com +nameserver 147.11.1.11 +nameserver 147.11.100.30 + + Gebruik of search of + domain, maar niet beide opties tegelijk. + + + Als je DHCP gebruikt: &man.dhclient.8; overschrijft + normaliter resolv.conf met informatie + ontvangen van de DHCP server. + + + + <filename>/etc/hosts</filename> + + hosts + + /etc/hosts is een eenvoudige + tekstdatabase uit de dagen van het oude Internet. Het werkt + samen met DNS en NIS om namen en IP nummers over en weer te + vertalen. Lokale computers verbonden via een LAN kunnen best + hierin gezet worden om zo op simpele wijze naam/IP conversie + voor je LAN te hebben, zonder een &man.named.8; server te + hoeven draaien. Ook kun je naamaliassen toekennen + (vergelijkbaar met CNAMES bij DNS). Op soortgelijke wijze kan + /etc/hosts ook gebruikt worden als een + (zeer beperkte) lokale DNS cache. + + + # $&os;$ +# +# Host Database +# This file should contain the addresses and aliases +# for local hosts that share this file. +# In the presence of the domain name service or NIS, this file may +# not be consulted at all; see /etc/nsswitch.conf for the resolution order. +# +# +::1 localhost localhost.my.domain myname.my.domain +127.0.0.1 localhost localhost.my.domain myname.my.domain + +# +# Imaginary network. +#10.0.0.2 myname.my.domain myname +#10.0.0.3 myfriend.my.domain myfriend +# +# According to RFC 1918, you can use the following IP networks for +# private nets which will never be connected to the Internet: +# +# 10.0.0.0 - 10.255.255.255 +# 172.16.0.0 - 172.31.255.255 +# 192.168.0.0 - 192.168.255.255 +# +# In case you want to be able to connect to the Internet, you need +# real official assigned numbers. PLEASE PLEASE PLEASE do not try +# to invent your own network numbers but instead get one from your +# network provider (if any) or from the Internet Registry (ftp to +# rs.internic.net, directory `/templates'). +# + + /etc/hosts heeft als formaat: + + [Internet address] [official hostname] [alias1] [alias2] ... + + Bijvoorbeeld: + + 10.0.0.1 myRealHostname.example.com myRealHostname foobar1 foobar2 + + Raadpleeg &man.hosts.5; voor meer informatie. + + + + + Logbestanden configureren + + logbestanden + + + <filename>syslog.conf</filename> + + syslog.conf + + syslog.conf is het + configuratiebestand voor het &man.syslogd.8; programma. Het + geeft aan welke soorten syslog berichten er + gelogd moeten worden en naar welke logbestanden, apparaten, + gebruikers of machines. + + # $&os;$ +# +# Spaces ARE valid field separators in this file. However, +# other *nix-like systems still insist on using tabs as field +# separators. If you are sharing this file between systems, you +# may want to use only tabs as field separators here. +# Consult the syslog.conf(5) manual page. +*.err;kern.debug;auth.notice;mail.crit /dev/console +*.notice;kern.debug;lpr.info;mail.crit;news.err /var/log/messages +security.* /var/log/security +mail.info /var/log/maillog +lpr.info /var/log/lpd-errs +cron.* /var/log/cron +*.err root +*.notice;news.err root +*.alert root +*.emerg * +# uncomment this to log all writes to /dev/console to /var/log/console.log +#console.info /var/log/console.log +# uncomment this to enable logging of all log messages to /var/log/all.log +#*.* /var/log/all.log +# uncomment this to enable logging to a remote log host named loghost +#*.* @loghost +# uncomment these if you're running inn +# news.crit /var/log/news/news.crit +# news.err /var/log/news/news.err +# news.notice /var/log/news/news.notice +!startslip +*.* /var/log/slip.log +!ppp +*.* /var/log/ppp.log + + Zie de &man.syslog.conf.5; handleiding voor meer + informatie. + + + + <filename>newsyslog.conf</filename> + + newsyslog.conf + + newsyslog.conf is het + configuratiebestand voor &man.newsyslog.8;, een programma + dat normaal op gezette tijden via &man.cron.8; wordt + uitgevoerd. &man.newsyslog.8; stelt vast wanneer logbestanden + moeten gearchiveerd of anderszins opnieuw gearrangeerd moeten + worden. logfile wordt hernoemd naar + logfile.0, logfile.0 + naar logfile.1, enz. + + newsyslog.conf geeft aan welke + logbestanden beheerd moeten worden, hoeveel er in archieven + bewaard moeten worden, en wanneer ze aangemaakt moeten worden. + Logbestanden kunnen gereorganiseerd en/of gearchiveerd worden + als ze een bepaalde grootte bereikt hebben of op een bepaald + periodiek tijdstip of een bepaalde datum. + + # configuration file for newsyslog +# $&os;$ +# +# filename [owner:group] mode count size when [ZB] [/pid_file] [sig_num] +/var/log/cron 600 3 100 * Z +/var/log/amd.log 644 7 100 * Z +/var/log/kerberos.log 644 7 100 * Z +/var/log/lpd-errs 644 7 100 * Z +/var/log/maillog 644 7 * @T00 Z +/var/log/sendmail.st 644 10 * 168 B +/var/log/messages 644 5 100 * Z +/var/log/all.log 600 7 * @T00 Z +/var/log/slip.log 600 3 100 * Z +/var/log/ppp.log 600 3 100 * Z +/var/log/security 600 10 100 * Z +/var/log/wtmp 644 3 * @01T05 B +/var/log/daily.log 640 7 * @T00 Z +/var/log/weekly.log 640 5 1 $W6D0 Z +/var/log/monthly.log 640 12 * $M1D0 Z +/var/log/console.log 640 5 100 * Z + + In de &man.newsyslog.8; handleiding vind je meer + informatie. + + + + + <filename>sysctl.conf</filename> + + sysctl.conf + sysctl + + sysctl.conf lijkt veel op + rc.conf. Waardetoekenning heeft weer de + variable=value vorm. De gespecificeerde + &man.sysctl.8; waarden worden doorgevoerd op het moment dat het + systeem naar multi-user modus gaat. Niet alle variabelen kunnen + in deze modus gewijzigd worden. + + Een voorbeeld sysctl.conf waarin het + loggen van gevallen waarin een proces beëindigd wordt ten + gevolge van een fataal signaal (bijv. een TERM signaal of een + exitcode van een programma dat crasht) wordt uitgezet en waarin + de Linux emulatielaag zodanig wordt ingesteld dat een Linux + programma ook echt zal rapporteren dat het onder &os; + draait: + + kern.logsigexit=0 # Do not log fatal signal exits (e.g. sig 11) +compat.linux.osname=&os; +compat.linux.osrelease=4.3-STABLE + + + + + Optimalisering met sysctl + + sysctl + + optimalisering + met sysctl + + + &man.sysctl.8; is een interface waarmee je veranderingen kunt + aanbrengen aan een draaiend &os; systeem. Er zijn onder meer vele + geavanceerde opties voor de TCP/IP stack en het virtuele + geheugensysteem, waarmee een ervaren systeembeheerder de + systeemprestaties drastisch kan verbeteren. Met &man.sysctl.8; + kunnen meer dan vijfhonderd ststeemvariabelen opgevraagd en + ingesteld worden. + + In de kern heeft &man.sysctl.8; twee funkties: het lezen en + wijzigen van systeeminstellingen. + + Om alle leesbare variabelen te zien: + + &prompt.user; sysctl -a + + Om een bepaalde variabele op te vragen, bijvoorbeeld + kern.maxproc: + + &prompt.user; sysctl kern.maxproc +kern.maxproc: 1044 + + Om een bepaalde variabele toe te kennen (te wijzigen), is de + voor de hand liggende syntax + variable=value: + + + &prompt.root; sysctl kern.maxfiles=5000 +kern.maxfiles: 2088 -> 5000 + + Waarden van sysctl variabelen zijn doorgaans strings (tekst), + getallen of booleans (1 als waar, + 0 als onwaar). + + + + + + Tom + Rhodes + Een bijdrage van + + + + &man.sysctl.8; alleen-lezen + + In sommige gevallen kan het wenselijk zijn om &man.sysctl.8; + waarden die alleen-lezen zijn toch te wijzigen. Het zal duidelijk + zijn dat dit niet wordt aangeraden, maar het is soms + onvermijdelijk. + + Op sommige laptops, bijvoorbeeld, is het &man.cardbus.4; + apparaat niet in staat om geheugenregio's af te tasten, met als + gevolg foutmeldingen als: + + cbb0: Could not map register memory +device_probe_and_attach: cbb0 attach returned 12 + + In dergelijke gevallen moeten er meestal enkele &man.sysctl.8; + instellingen gewijzigd worden die alleen-lezen zijn en een + standaardwaarde hebben. Dit kan bereikt worden door + &man.sysctl.8; OIDs in het lokale + /boot/loader.conf te zetten. + Standaardinstellingen zijn te vinden in + /boot/defaults/loader.conf. + + Om het bovenstaande probleem op te lossen moet + gezet worden + in /boot/loader.conf. Nu zal &man.cardbus.4; + wel goed werken. + + + + + + Harde schijven optimaliseren + + + Sysctl variabelen + + + <varname>vfs.vmiodirenable</varname> + + + vfs.vmiodirenable + + + De vfs.vmiodirenable sysctl variabele + kan de waarde 0 (uit) of 1 (aan) hebben. De standaardwaarde + is 1. Deze variabele bepaalt hoe directories door het systeem + in een cache bewaard worden. De meeste directories zijn + klein en gebruiken slechts een klein fragment (typisch + 1 K) in het bestandssysteem en nog minder (typisch + 512 bytes) in de buffer cache. In de standaard modus + operandi zal de buffer cache slechts een bepaald aantal + directories in de cache bewaren, ook al is er een overvloed + aan geheugen beschikbaar. Met deze sysctl wordt de VM page + cache gebruikt, waardoor voor het cachen van directories al + het geheugen kan worden gebruikt. Het is echter wel + zo dat het minimale in-core geheugen dat gebruikt wordt om een + directory te cachen in dat geval de fysieke page size is + (typisch 4 K) i.p.v. 512  bytes. Deze optie wordt + vooral aanbevolen als je services wil draaien die met grote + aantallen bestanden werken, zoals webcaches, grote + mailsystemen en newsservers. In het algemeen zal deze optie + de performance niet verlagen, ook al kost het meer geheugen, + maar je zult moeten experimenteren om dit voor jouw specifieke + machine na te gaan. + + + + <varname>vfs.write_behind</varname> + + + vfs.write_behind + + + De vfs.write_behind sysctl variabele + staat standaard aan (1). Dit betekent dat + het bestandssysteem data naar het medium gaat schrijven op het + moment dat er een volledig clusters aan data verzameld zijn. + Dit is typisch het geval bij het schrijven van grote + sequentiële bestanden. Het idee is om te voorkomen dat + de buffercache verzadigd raakt met vuile buffers zonder dat + dit bijdraagt aan de I/O performance. Dit kan echter + processen ophouden en onder sommige omstandigheden wil je + mogelijk deze sysctl uitzetten. + + + + <varname>vfs.hirunningspace</varname> + + + vfs.hirunningspace + + + De vfs.hirunningspace sysctl variabele + bepaalt hoeveel nog te schrijven data er systeemwijd op elk + moment in de wachtrij naar schijfcontrollers mag staan. De + standaardwaarde is normaal voldoende maar op machines met veel + schijven, wil je deze misschien verhogen naar vier of vijf + megabytes. Merk op dat het zetten van + een te hoge waarde (groter dan de schrijfdrempel van de + buffer cache) kan leiden tot zeer slechte clustering + performance. Zet deze waarde niet arbitrair hoog! Hogere + schrijfwaarden kunnen latentie veroorzaken in het lezen als + dit tegelijk plaatsvindt. + + Er zijn verscheidene andere sysctls betreffende buffer + cache en VM page cache. Het wordt afgeraden deze te wijzigen. + Sinds &os; 4.3 is het VM systeem zeer goed in staat zichzelf + automatisch te tunen. + + + + <varname>vm.swap_idle_enabled</varname> + + + vm.swap_idle_enabled + + + De vm.swap_idle_enabled sysctl + variabele is nuttig in grote multi-user systemen met veel + gebruikers die in- en uitloggen en veel onbenutte processen. + Dergelijke systemen hebben de neiging om voortdurend de vrije + geheugenreserves onder druk te zetten. Het is mogelijk om de + prioriteit van geheugenpages die verband houden met onbenutte + processen sneller te laten dalen dan met het normale pageout + algoritme, door deze sysctl aan te zetten en via + vm.swap_idle_threshold1 en + vm.swap_idle_threshold2 de swapout + hysterese (in seconden onbenut) af te stemmen. Gebruik deze + optie alleen wanneer nodig, want de andere kant van de + medaille is dat dit eerder pre-page geheugen inhoudt in plaats + van later, waardoor het meer swap en schijfbandbreedte kost. + In een klein systeem heeft deze optie een voorspelbaar effect + maar in grote systemen waar al sprake is van een matige paging + kan deze optie het mogelijk maken voor het VM systeem om + gehele processen gemakkelijk in en uit het geheugen te + halen. + + + + <varname>hw.ata.wc</varname> + + + hw.ata.wc + + + Ten tijde van &os; 4.3 is er geflirt met het + uitzetten van IDE schrijfcaching. Hierdoor neemt de + bandbraadte naar IDE schijven af maar het werd als + noodzakelijk beschouwd vanwege ernstige problemen met data + inconsistentie die door harddisk producenten + geëintroduceerd waren. Het probleem is dat IDE schijven + niet de waarheid vertellen over wanneer een schrijfactie + klaar is. Door IDE schrijfcaching wordt data niet alleen + ongeorderd geschreven, maar soms kan zelfs het schrijven van + sommige blokken voortdurend uitgesteld worden als er sprake + is van een hoge disk load. Een crash of stroomstoring kan + dan ernstige corruptie van het bestandssysteem veroorzaken. + &os;'s standaard installing werd daarom voor alle zekerheid + gewijzigd. Helaas was het resultaat een groot verlies aan + performance en na die release is de standaardwaarde weer + terugveranderd. Met de hw.ata.wc sysctl + variabele kun je controleren of schrijfcaching aan of uit + staat op jouw styteem. Als schrijfcaching uitstaat, kun je + het aan zetten door hw.ata.wc naar 1 te + zetten. Aangezien dit een kernelvariabele is, moet deze gezet + worden vanuit de boot loader tijdens het opstarten. Nadat de + kernel eenmaal opgestart is, heeft het wijzigen van deze + sysctl geen effect. + + Voor meer informatie, zie de &man.ata.4; hadleiding. + + + + <option>SCSI_DELAY</option> + (<varname>kern.cam.scsi_delay</varname>) + + + + kern.cam.scsi_delay + + + De kernel configuratie optie + kan worden gebruikt om de opstarttijd te versnellen. De + standaard waarde is nogal hoog en kan 15+ + seconden vertraging veroorzaken. Met modernere SCSI systemen + zal iets als 5 seconden al voldoende zijn. + Nieuwere versies van &os; (5.0+) gebruiken de opstartvariabele + kern.cam.scsi_delay. Zowel deze als de + optie gebruiken waarden uitgedrukt + in milliseconden en + niet seconden. + + + + + Softupdates + + Softupdates + tunefs + + Het &man.tunefs.8; programma kan worden gebruikt om een + bestandsysteem nauwkeurig afstemmen. het heeft veel + verschillende opties, maar voor nu hebben we alleen interesse + in het aan- en uitzetten van softupdates en dat gaat als + volgt: + + &prompt.root; tunefs -n enable /filesystem +&prompt.root; tunefs -n disable /filesystem + + Een bestandssysteem kan niet met &man.tunefs.8; worden + gewijzigd als het gemount is. Softupdates aanzetten zul je dan + ook in het algemeen vanuit single-user modus doen, voordat + partities aangekoppeld zijn. + + Vanaf &os; 4.5, is het mogelijk om softupdates + aan te zetten op het moment dat de bestandssystemen aangemaakt + worden, door middel van de -U optie van + &man.newfs.8;. + + Softupdates zorgen voor een drastische verbetering van de + meta-data performance, met name het aanmaken en verwijderen van + bestanden, door gebruik van een geheugencache. Het wordt dan + ook aangeraden om op al je bestandssystemen softupdates te + gebruiken. Er zijn twee nadelen aan softupdates waarvan je je + bewust moet zijn: Ten eerste, softupdates garandeert een + consistent bestandssysteem in geval van een crash maar het + kan makkelijk enkele seconden (zelfs een minuut!) achterliggen + met het daadwerkelijk bijwerken op de fysieke harde schijf. + Als je systeem crasht verlies je wellicht meer werk dan anders + het geval zou zijn. Ten tweede, softupdates vertraagt het + vrijgeven van bestandssysteemblokken. Als je een + bestandssysteem hebt (zoals op de root partitie) dat bijna vol + is, dan kan het verrichten van een grote update, zoals + make installworld, ertoe leiden dat het + bestandssysteem ruimtegebrek krijgt en dat daardoor de operatie + mislukt. + + + Meer details over softupdates + + + Softupdates + details + + + Er zijn traditioneel twee methodes om de metadata van een + bestandssysteem terug naar de schijf te schrijven. Het + bijwerken van metadata houdt in het bijwerken van van + niet-inhoudelijke data zoals inodes of directories. + + Historisch gezien was het gebruikelijk om metadata updates + synchroon weg te schrijven. Als bijvoorbeeld een directory + gewijzigd was, wachtte het systeem totdat de verandering + daadwerkelijk naar de schijf geschreven was. De databuffers + (de inhoud van een bestand) werden doorgeschoven naar de + buffer cache en op een later moment asynchroon op de schijf + opgeslagen. Het voordeel van deze benadering is dat ze altijd + veilig is. Als het systeem faalt tijdens een update is de + metadata nog altijd consistent. Een bestand kan volledig + gecreëerd zijn, of helemaal niet. Als de datablokken + van een bestand nog niet van de buffer cache naar + de schijf geschreven zijn ten tijde van de crash, is + &man.fsck.8; in staat om dit te herkennen en het + bestandssysteem te repareren door de lengte van het bestand + nul te maken. Ook is deze implementatie helder en eenvoudig. + Het nadeel is echter dat het wijzigen van metadata een traag + proces is. Een rm -r commando, + bijvoorbeeld, benadert alle bestanden in een directory + sequentiëel, maar elke directory verandering (verwijderen + van een bestand) wordt synchroon naar de schijf geschreven. + Dit houdt ook in het bijwerken van de directory zelf, van de + inodetabel en mogelijk ook van indirecte blokken gealloceerd + door het bestand in kwestie. Gelijksoortige overwegingen kan + men maken bij een commando als tar -x + waarbij een grote bestandshiëearchie wordt + uitgepakt. + + De tweede mogelijkheid is om metadata updates asynchroon + weg te schrijven. Dit is standaard in Linux/ext2fs en als + een *BSD ufs bestandssysteem met + mount -o async aangekoppeld is, is de + werking hetzelfde. Alle bijwerkingen aan metadata wordt + eenvoudigweg doorgegeven aan de buffer cache en vermengd met + inhoudelijke updates van de bestandsdata. Het voordeel is + een grote winst aan snelheid, omdat er niet telkens gewacht + hoeft te worden op elke bijwerking aan metadata tot deze + daadwerkelijk naar de schijf geschreven is. De implementatie + is ook in dit geval helder en eenvoudig. Het grote nadeel is + uiteraard dat er geen enkele garantie is voor de consistentie + van het bestandssysteem. Als het systeem faalt tijdens een + operatie waarbij veel metadata wordt bijgewerkt (bijvoorbeeld + door een stroomstoring of iemand drukt op de resetknop), + blijft het bestandssysteem in een onvoorspelbare toestand + achter. Er is geen mogelijkheid om de toestand van het + bestandssysteem te onderzoeken als het systeem weer opstart, + want de datablokken van een bestand kunnen al weggeschreven + zijn geweest terwijl het wegschrijven van bijwerkingen aan de + inodetabel of de bijhorende directory nog niet plaats heeft + gevonden. Het is zelfs onmogelijk om een + fsck te implementeren die de overgebleven + chaos kan opruimen; de benodigde informatie is gewoon niet + volledig aanwezig op de schijf. Als een bestandssysteem op + deze manier onherstelbaar beschadigd is, is je enige optie + &man.newfs.8; te gebruiken en vervolgens te herstellen van een + backup. + + De gebruikelijke oplossing voor dit probleem is het + implementeren van dirty region logging, + ook wel journaling genoemd, hoewel deze + term niet consistent gebruikt wordt en soms ook wordt gebruikt + voor andere vormen van transactie logging. Metadata updates + worden nog steeds synchroon geschreven, maar slechts naar een + klein gebied van de schijf. Later worden ze dan naar de + juiste locatie verplaatst. Omdat het loggebied klein is, + hoeven de koppen van de schijf zelfs tijdens + schrijfintensieve operaties nog maar over een kleine fysieke + afstand te bewegen en door deze snellere respons zijn dit + soort operaties sneller dan op de traditionele manier. De + extra complexiteit van de implementatie is nogal beperkt, dus + het risico van introductie van extra bugs valt wel mee. Een + nadeel is dat alle metadata tweemaal geschreven wordt (eerst + naar het loggebied en later nog eens naar de eindlocatie) dus + bij normaal gebruik kan er sprake zijn van wat men wel noemt + een performance pessimization. Anderzijds, in + geval van een crash kunnen alle nog uitstaande metadata + operaties snel worden teruggedraaid of vanuit het loggebied + alsnog worden afgemaakt, wanneer de machine weer opstart. Het + bestandssysteem zal dan snel opgestart zijn. + + Kirk McKusick, de vader van het Berkeley FFS, loste dit + probleem op met softupdates, wat betekent dat alle uitstaande + metadata updates in het geheugen bewaard worden en dan + geordend achtereenvolgens naar de schijf geschreven worden. + Dit heeft het gevolg dat in geval van intensieve metadata + operaties latere bijwerkingen aan een item eerdere bewerkingen + opvangen (catch) als deze nog in het geheugen + zitten en nog niet weggeschreven waren. Dus alle operaties + op, zeg, een directory worden in het algemeen eerst in het + geheugen uitgevoerd voordat de updates naar de schijf + geschreven worden. De databloks worden geordend conform hun + positie zodat ze nooit weggeschreven worden voordat hun + metadata geschreven is. Als het systeem een crash + ondervindt, veroorzaakt dat een impliciet het terugdraaien + van uitstaande operaties (log rewind): Alle + operaties die nog niet weggeschreven waren lijken nooit + gebeurd te zijn. Er wordt zo een consistent bestandssysteem + in stand gehouden dat er uit ziet als was het 30 tot 60 + seconden eerder. Het gebruikte algoritme garandeert dat alle + bronnen die in gebruik zijn als zodanig gemarkeerd worden in + hun daarvoor geschikte bitmaps: blokken en inodes. Na een + crash is de enige allocatiefout die kan optreden dat bronnen + gemarkeerd kunnen zijn als in gebruik (used) + terwijl ze feitelijk alweer beschikbaar (free) + zijn. &man.fsck.8; herkent deze situatie en stelt dergelijke + vrij te maken bronnen opnieuw beschikbaar. Het is volkomen + veilig om na een crash te negeren dat het bestandssysteem niet + schoon is en het tot aankoppelen te dwingen met + mount -f. Om niet langer in gebruik zijnde + bronnen vrij te maken moet later &man.fsck.8; uitgevoerd + worden. Dit is dan ook het idee achter + background fsck: Op het moment dat het + systeem aan het opstarten is, wordt er alleen een + snapshot van het systeem bewaard. Het + commando fsck kan later uitgevoerd worden. + Alle bestandssystemen kunnen dirty gemount + worden en het systeem kan gewoon verder opstarten naar + multiuser modus. Vervolgens zijn er fscks + gepland die in de achtergrond draaien voor elk bestandssysteem + dat niet schoon is en waarmee bezette bronnen vrijgegeven + worden. Bestandssystemen die geen gebruik maken van + softupdates moeten echter nog steeds gebruik maken van de + normale fsck in de voorgrond. + + Het voordeel van softupdates is dat metadata operaties + bijna net zo snel zijn als asynchrone updates (d.w.z. sneller + dan met logging, waarbij de metadata + tweemaal geschreven wordt). Nadelen zijn de complexiteit van + de code (wat een groter risico van bugs impliceert in een + gebied dat bijzonder gevoelig is voor wat betreft verlies van + gebruikersdata) en een groter geheugenverbruik. Tevens moet + de gebruiker wennen aan enkele eigenaardigheden. Na een + crash lijkt de toestand van het bestandssysteem wat + ouder. In situaties waar de standaard + synchrone benadering een aantal lege bestanden zou hebben + achtergelaten na fsck, is het met + softupdates juist zo dat dergelijke bestanden er helemaal + niet zijn, omdat noch de metadata noch de bestandsinhoud + ooit naar de schijf is geschreven. Schijfruimte wordt pas + vrijgegeven als de bijwerkingen aan metadata en inhoudelijke + bestandsdata weggeschreven zijn, wat mogelijk pas enige tijd + na het uitvoeren van rm plaatsvindt. Dit + kan problemen veroorzaken als er grote hoeveelheden data + naar een bestandssysteem geschreven wordt dat onvoldoende + vrije ruimte heeft om alle bestanden tweemaal te kunnen + bevatten (bijvoorbeeld in /tmp). + + + + + + Fijnafstemming van kernellimieten + + + fijnafstemming + kernellimieten + + + + Bestands-proceslimieten + + + <varname>kern.maxfiles</varname> + + + kern.maxfiles + + + kern.maxfiles kan worden verhoogd of + verlaagd, afhankelijk van de systeembehoeften. Deze variabele + geeft het maximale aantal bestandsbeschrijvingen op je systeem. + Als de bestandsbeschrijvingstabel vol is zal de systeembuffer + meerdere malen file: table is full + tonen, hetgeen je kunt zien met het dmesg + commando. + + Elk geopend bestand, socket, of fifo heeft een + bestandsbeschrijving (file descriptor). Een grote + produktieserver kan makkelijk enige duizenden + bestandsbeschrijvingen nodig hebben, afhankelijk van het soort + en aantal services die tegelijk draaien. + + kern.maxfiles's standaardwaarde wordt + bepaald door de optie in je kernel + configuratiebestand. kern.maxfiles groeit + evenredig met de waarde van . Als + je een eigen kernel bouwt is het een goed idee om deze kernel + optie in te stellen volgens het aantal systeemgebruikers (maar + niet te laag). Hoewel een produktieserver misschien niet 256 + eens gebruikers tegelijk met zich verbonden heeft kunnen de + benodigde systeembronnen best vergelijkbaar zijn met een + grootschalige webserver. + + Vanaf &os; 4.5, kun je meestal het beste + naar 0 zetten in + je kernel configuratiebestand. Er wordt dan een redelijke + waarde gekozen gebaseerd op de hoeveelheid RAM in het + systeem. + + + + + <varname>kern.ipc.somaxconn</varname> + + + kern.ipc.somaxconn + + + De kern.ipc.somaxconn sysctl variabele + beparkt de grootte van de luisterwachtrij voor het accepteren + van nieuwe TCP verbindingen. De standaardwaarde van + 128 is typisch te laag voor robuuste + behandeling van nieuwe verbindingen in een zwaarbeladen + webserver omgeving. Voor zulke omgevingen wordt aangeraden + deze waarde te verhogen tot 1024 of hoger. + De service daemon zal misschien zelf de luisterwachtrij + beperken (bijv. &man.sendmail.8;, of + Apache) maar zal vaak een + mogelijkheid in haar configuratiebestand hebben om de + wachtrijgrootte aan te passen. Grote luisterwachtrijen zijn + ook beter in het afwenden van Denial Of Service + (DoS) aanvallen. + + + + + Networkbeperkingen + + De kernel configuratie + optie bepaalt het aantal netwerk Mbufs dat beschikbaar is voor + het systeem. Een veel bezochte server met een laag aantal + Mbufs zal &os;'s mogelijkheden beperken. Elk cluster staat voor + ongeveer 2 K geheugen dus een waarde van 1024 stelt 2 + megabytes aan kernel geheugen voor, gereserveerd voor + netwerkbuffers. Met een simpele berekening kun je nagaan + hoeveel je er nodig hebt. Als je een webserver met een maximum + van 1000 simultane verbindingen en elke verbinding kost je + 16 K aan ontvangst netwerkbuffers en 16 K aan + zendbuffers, dan heb je ongeveer 32 MB aan netbuffers nodig + voor de webserver. Een goede vuistregel is te vermeniguldigen + met twee, dus 2x32 MB / 2 KB = + 64 MB / 2 kB = 32768. Voor machines + met veel geheugen wordt 4096 tot 32768 aangeraden. Je moet in + geen geval een arbitrair hoge waarde voor deze sysctl opgeven, + want dat kan leiden tot een crash tijdens het opstarten. De + optie van &man.netstat.1; kan gebruikt + worden om netwerk clustergebruik te observeren. + + De kern.ipc.nmbclusters loader parameter + moet gebruikt worden om dir tijdens het opstarten toe te passen. + Alleen voor oudere versies van &os; is het nodig om de + kernel &man.config.8; optie te + gebruiken. + + Voor drukke servers die extensief gebruik maken van de + &man.sendfile.2; systeemaanroep, kan het nodig zijn het aantal + &man.sendfile.2; buffers via de + kernel configuratie optie of door deze + waarde te zetten in /boot/loader.conf + (zie &man.loader.8; voor details). Een algemene indicator dat + deze parameter aangepast moet worden is als je processen ziet + die in de sfbufa status zijn. De sysctl + variabele kern.ipc.nsfbufs is alleen-lezen en + laat zien op welke waarde deze kernelvariabele is ingesteld. + Deze parameter schaalt engiszins met de + kern.maxusers variabele, maar het kan nodig + zijn om deze bij te stellen. + + + Zelfs als een socket als non-blocking gemarkeerd is, dan + nog kan het aanroepen van &man.sendfile.2; op het + non-blocking socket ertoe leiden dat er toch blokkade optreedt + totdat er voldoende struct sf_buf's + vrijgemaakt zijn. + + + + <varname>net.inet.ip.portrange.*</varname> + + + net.inet.ip.portrange.* + + + De net.inet.ip.portrange.* sysctl + variabelen bepalen welk bereik van poortnummers automatisch + gebonden worden aan TCP en UDP sockets. Er zijn drie + gebieden: een laag gebied, een midden (standaard) gebied en + een hoog gebied. De meeste netwerkprogramma's gebruiken het + standaardbereik, wat begrensd wordt door + net.inet.ip.portrange.first en + net.inet.ip.portrange.last met + standaardwaarden van respectievelijk 1024 en 5000. Gebonden + poortbereiken worden gebruikt voor uitgaande verbindingen en + het is onder bepaalde omstandigheden mogelijk dat poorten + opraken. Dit gebeurt meestal in het geval van een zwaar + belaste webproxy. Poortbereik is niet van belang als vooral + services draaien die zich vooral bezighouden met inkomende + verbindingen, zoals een normale webserver, of als het aantal + uitgaande verbindingen beperkt is zoals bij een mailrelay. + Voor situaties waarin een tekort aan poorten dreigt, wordt + aangeraden om net.inet.ip.portrange.last + bescheiden op te hogen. Een waarde van + 10000, 20000 of + 30000 is redelijk. Hou ook rekening met + effecten voor wat betreft firewalls als je poortbereiken gaat + wijzigen. Sommige firewalls kunnen grote poortgebieden + blokkeren, meestal de lagere poorten, en verwachten dat + andere systemen hogere poorten gebruiken voor uitgaande + verbindingen — om deze reden wordt het aanbevolen om + net.inet.ip.portrange.first te + verlagen. + + + + TCP bandbreedte vertragingsprodukt + + + TCP bandbreedte vertragingsprodukt + net.inet.tcp.inflight_enable + + + De TCP bandbreedte vertragingsprodukt limitatie lijkt op + TCP/Vegas in NetBSD. Het kan aangezet + worden door de net.inet.tcp.inflight_enable + sysctl variabele de waarde 1 te geven. Het + systeem zal dan het bandbreedte vertragingssprodukt trachten te + berekenen voor elke verbinding en dan de hoeveelheid data in + de wachtrij naar het netwerk beperken tot de hoeveelheid die + vereist is om maximale doorvoer te kunnen handhaven. + + Dit is nuttig bij gebruik van modems, Gigabit Ethernet, of + zelfs bij hoge snelheid WAN links (of elke andere link met een + groot bandbreedte vertragingsprodukt), in het bijzonder als je + ook windowschaling gebruikt of een groot verzendwindow + gebruikt. Als je deze optie aanzet, denk er dan ook aan om + net.inet.tcp.inflight_debug de waarde + 0 te geven (geen debugging) en voor + produktiegebruik zou ook het zetten van + net.inet.tcp.inflight_min naar minstens + 6144 voordeel kunnen opleveren. Merk + echter op dat het instellen van hoge minima effectief enig + beperken van bandbreedte kan ondermijnen, afhankelijk van de + link. De mogelijkheid tot limitatie zorgt ervoor dat de + hoeveelheid data die opgebouwd wordt in tussentijdse route- en + switchwachtrijen verlaagd kan worden en tevens kan de + hoeveelheid data die opgebouwd wordt in de interfacewachtrij + van de lokale host verlaagd worden. Met minder pakketten in + wachtrijen kunnen interactieve verbindingen opereren met + lagere Round Trip tijden, met name over + langzame modems. Merk echter op dat deze optie alleen over + datatransmissie (uploading / serverkant) gaat en geen effect + heeft op dataontvangst (downloading / clientkant). + + Aanpassen van net.inet.tcp.inflight_stab + wordt niet aangeraden. Deze parameter + krijgt standaard een waarde van 20, hetgeen 2 maximale + pakketten opgeteld bij de bandbreedte windowberekening + representeert. Het extra window is nodig om het algoritme + stabiel te houden en om de response bij veranderende + omstandigheden te verbeteren, maar het kan ook leiden tot + langere pingtijden over langzame verbindingen (zonder het + inflight algoritme zou dit echter nog erger zijn). In + dergelijke gevallen kun je misschien deze parameter verlagen + naar 15, 10 of 5 en misschien moet voor het gewenste effect + ook net.inet.tcp.inflight_min verlaagd + worden (bijvoorbeeld naar 3500). Het verlagen van deze + parameters moet pas in laatste instantie overwogen + worden. + + + + + + Swapruimte toevoegen + + Je kunt nog zo goed plannen, soms draait een systeem gewoon + niet zoals verwacht. Een oorzaak hiervoor kan zijn een tekort aan + swapruimte. Als blijkt dat er meer swapruimte nodig is, is dit + eenvoudig te realiseren. Er zijn drie manieren om de totale + ruimte beschikbaar als wisselbestand te vergroten: Een nieuwe + harde schijf toevoegen, swappen over NFS, of een swapbestand maken + op een bestaande (UFS of anderzijds) partitie. + + + Wisselbestand (partitie) op een nieuwe harde schijf + + Dit is natuurlijk de beste manier om de swap te vergroten en + een goed excuus om een extra harde schijf toe te voegen. Die + komt immers altijd wel van pas. In dat geval kun je het beste + de discussie over swapruimte + uit het onderdeel Initiële configuratie + uit dit handboek nog eens herlezen om wat suggesties te krijgen + over hoe je het beste je wisselpartitie(s) kunt regelen. + + + + Swappen over NFS + + In het algemeen wordt swappen over NFS niet aangeraden + omdat het langzaam is. Overweeg dit alleen als het onmogelijk + is om naar een lokale schijf te swappen. In &os; versies voor + 4.X was het hanteren van een wisselbestand over NFS erg langzaam + en inefficiënt. Nieuwere versies werken beter, maar dan + nog wordt swappen over NFS sterk gelimiteerd door de aanwezige + netwerkbandbreedte en het zal de NFS server extra + belasten. + + + + Swapbestanden + + Het is mogelijk om een bestand aan te maken van een bepaalde + grootte en dit als swap te gebruiken. In dit voorbeeld zullen + we een 64MB bestand gebruiken, /usr/swap0. + Uiteraard kan een willekeurige naam gebruikt worden. + + + Een wisselbestand aanmaken met &os; 4.X + + + + Zorg ervoor dat je kernel het vnode stuurprogramma + bevat. In recente versies van GENERIC + is vnode niet inbegrepen. + + pseudo-device vn #Vnode driver (turns a file into a device) + + + + Een vn-apparaat aanmaken: + &prompt.root; cd /dev +&prompt.root; sh MAKEDEV vn0 + + + + Een swapbestand aanmaken + (/usr/swap0): + + &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/usr/swap0 bs=1024k count=64 + + + + Correcte permissies op (/usr/swap0) + zetten: + + &prompt.root; chmod 0600 /usr/swap0 + + + + Wisselbestand opnemen in + /etc/rc.conf: + + swapfile="/usr/swap0" # Set to name of swapfile if aux swapfile desired. + + + + Herstart de machine of om het wisselbestand meteen aan + te zetten, voer in: + + &prompt.root; vnconfig -e /dev/vn0b /usr/swap0 swap + + + + + + Een wisselbestand aanmaken met &os; 5.X + + + + Ga na dat je kernel het stuurprogramma voor de + geheugendisk (&man.md.4;) bevat. Het is standaard in de + GENERIC kernel. + + device md # Memory "disks" + + + + Maak een swapbestand aan + (/usr/swap0): + + &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/usr/swap0 bs=1024k count=64 + + + + Zet correctie permissies op + (/usr/swap0): + + &prompt.root; chmod 0600 /usr/swap0 + + + + Neem het swapbestand op in + /etc/rc.conf: + + swapfile="/usr/swap0" # Set to name of swapfile if aux swapfile desired. + + + + Herstart de machine of om het wisselbestand direct in te + schakelen: + + &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f /usr/swap0 -u 0 && swapon /dev/md0 + + + + + + + + + + + + Hiten + Pandya + Geschreven door + + + Tom + Rhodes + + + + + Vermogen- en bronnenbeheer + + Het is belangrijk om hardwarebronnen op een efficiënte + wijze te benutten. Voordat ACPI + geïntroduceerd werd was het erg lastig en onflexibel + om het vermogensverbruik en de thermische eigenschappen van een + systeem te beheersen. De hardware werd beheerst door deze of gene + interface, ingebed in het BIOS, zoals de + Plug-n-play BIOS (PNPBIOS) of + Advanced Power Management (APM), etc. + Vermogens- en bronnenbeheer is een kerntaak van moderne + besturingssystemen. Je zult bijvoorbeeld willen dat het + besturingssysteem systeemlimieten in de gaten houdt (en mogelijk + een SMS stuurt o.i.d.) als de systeemtemperatuur onverwacht + toeneemt. + + In dit deel van het &os; handboek wordt uitgebreide informatie + verschaft over ACPI. Aan het einde vindt je + referenties naar meer leesmateriaal. Merk op dat + ACPI op &os; 5.X en nieuwere systemen als + een standaard ingeladen kernelmodule aanwezig is. Met + &os; 4.9 kun je ACPI aanzetten door de + regel device acpi toe te voegen aan je kernel + configuratiebestand en een nieuwe kernel te bouwen en + installeren. + + + Wat is ACPI? + + Advanced Configuration and Power Interface + (ACPI) is een standaard geschreven door een + alliantie van producenten met als doel te voorzien in een een + standaard interface voor hardware bronnen- en vermogensbeheer. + Een belangrijk element is dat het meer flexibiliteit en + beheersmogelijkheden biedt aan het besturingssysteem + (OS). Moderne systemen hebben de limieten van + de huidige PNP interfaces verder opgerekt dan wenselijk en + misschien wel mogelijk was. ACPI is de + directe opvolger van APM + (Advanced Power Management). Centraal is het verleggen van + hardwarebeheer en -monitoring naar de OS laag i.p.v. de zeer + beperkte BIOS laag. + + + + Tekortkomingen van APM + + Met de Advanced Power Management (APM) + faciliteit kan het stroomverbruik van een systeem geregeld + worden op basis van de systeemactiviteit. Het APM BIOS wordt + geleverd door de systeemproducent of -verkoper en het is + specifiek voor dat betreffende hardware platform. Een APM + stuurprogramma in het besturingssysteem regelt vervolgens de + toegang tot de APM Software Interface, die + het besturen van vermogensniveau mogelijk maakt. + + Er zijn vier hoofdproblemen met APM te onderscheiden: Ten + eerste wordt het vermogensbeheer verricht door een BIOS + (afhankelijk van producent) en het besturingssysteem heeft daar + geen kennis van. Een voorbeeld hiervan is als de gebruiker + idle-time waarden zet voor een harde schijf in het APM BIOS; + dan zal het BIOS de harde schijf langzamer kunnen katen draaien + zonder dat het besturingssysteem die noodzaak ziet of goedkeurt. + Ten tweede, de APM logica is ingebed in het BIOS, waardoor het + opereert buiten het besturingssysteem om. Dit houdt in dat + gebruikers problemen met hun APM BIOS alleen kunnen verhelpen + door een nieuw BIOS in het ROM te flashen, hetgeen een + gevaarlijke en mogelijk onherstelbare operatie is. Ten derde is + er het feit op zich dat APM een producent-specifieke technologie + is, in de zin dat er altijd een hoge mate van duplicatie zal + zijn van al dan niet geslaagde pogingen om het wiel te + heruitvinden en uiteraard ook van bugs. Er is geen enkele + garantie dat het wegnemen van een bug door een producent ook + een zelfde bug weg zal nemen bij een concurrent. Tenslotte is + het van belang je te realiseren dat de APM BIOS in het algemeen + gewoon te weing geheugen kon gebruiken om een ingewikkeld + vermogensbeheer te kunnen implementeren. Laat staan dat deze + goed aanpasbaar kon zijn aan veranderlijke doelstellingen voor + de betreffende machine. + + Plug-n-play BIOS (PNPBIOS) was + in veel situations onbetrouwbaar. PNPBIOS is 16-bit + technologie, dus het besturingssysteem moet 16-bit emulatie + gebruiken om met PNPBIOS methoden te kunnen interfacen. + + Het &os; APM stuurprogramma is + gedocumenteerd in de &man.apm.4; handleiding. + + + + <acronym>ACPI</acronym> configureren + + Het acpi.ko stuurprogramma wordt + standaard geladen bij het opstarten door de &man.loader.8; + en hoeft niet gecompileerd te worden. + De redenatie is dat er met modules gemakkelijker gewerkt kan + worden, bijvoorbeeld een andere acpi.ko + gebruiken zonder dat er een nieuwe kernel gebouwd moet worden. + Dit heeft het voordeel dat testen eenvoudiger is. Een andere + reden is dat het opstarten van ACPI nadat een + systeem eenmaal volledig opgestart is, weinig nuttig is en in + sommige gevallen fataal kan zijn. In geval van tijfel kun je + beter ACPI helemaal uitzetten. Dit + stuurprogramma kan niet gestopt worden als het eenmaal geladen + is, omdat de systeembus het gebruikt voor allerlei + interacties met hardware. ACPI kan uitgezet + worden met de &man.acpiconf.8; utility. In feite kan de meeste + interactie met het ACPI systeem gedaan worden + via &man.acpiconf.8;. In wezen betekent dit alles dat als er + iets over ACPI in &man.dmesg.8; staat, dat + het hoogstwaarschijnlijk al draait. + + ACPI en APM + kunnen niet samenleven en moeten afzonderlijk en exclusief + gebruikt worden. De laatste die gestart wordt bepaalt of het + stuurprogramma de ander wel of niet ziet. + + In haar eenvoudigste vorm kan ACPI worden + gebruikt om het systeem in slaapmodus te zetten met de + vlag een 1-5 optie op + &man.acpiconf.8;. De meeste gebruikers hebben alleen + 1 nodig; de optie 5 al een + "soft-off" verrichten, wat hetzelfde is als: + + &prompt.root; halt -p + + Andere opties zijn mogelijk. Zie de &man.acpiconf.8; + handleiding voor meer informatie. + + + + + + + + Nate + Lawson + Geschreven door + + + + + Peter + Schultz + Met medewerking van + + + + + Tom + Rhodes + en + + + + + Gebruiken en debuggen van &os; <acronym>ACPI</acronym> + + ACPI is een totaal nieuwe manier om + apparaten te ontdekken, om stroomverbruik te beheren en om een + gestandaardiseerde toegang te bieden tot allerlei apparaten die + eerder via het BIOS beheerd werden. Er wordt + voortdurend vooruitgang geboekt om ACPI op alle + systemen te laten werken, maar bugs in de AML + bytecode van sommige moederborden, onvolledigheden in &os;'s + kernel subsystemen en bugs in de Intel ACPI-CA + interpreter blijven opduiken. + + Deze tekst is bedoeld om de &os; ACPI + onderhouders te helpen met het vinden van de hoofdoorzaken van + problemen die worden geobserveerd en met het debuggen en het + vinden van een oplossing. + + + Debugging informatie aanbieden + + Voor diegenen die meteen een probleem willen indienen, + zend dan s.v.p. de volgende informatie naar + + acpi-jp@jp.FreeBSD.org + + + + Omschrijving van het buggy gedrag, inclusief systeem + type en model en alles wat de bug kan veroorzaken. Als het + een nieuw fenomeen is, probeer dan ook zo accuraat mogelijk + aan te geven wanneer de bug het eerst optrad. + + + + De dmesg uitvoer van boot + , inclusief enige foutmeldingen + die gegenereerd worden als de bug optreedt. + + + + dmesg uitvoer van boot + met ACPI + uitgeschakeld, indien het uitzetten van + ACPI het probleem oplost. + + + + Uitvoer van sysctl hw.acpi. Dit is + tevens een goede manier om uit te vinden welke + ACPI mogelijkheden je systeem + heeft. + + + + Een URL waar je + ASL gevonden kan worden. Zend de + ASL niet + rechtstreeks naar de lijst omdat deze nogal groot kan zijn. + Je kunt een kopie van je ASL genereren met dit + commando: + + &prompt.root; acpidump -t -d > $NAME-$SYSTEM.asl + + (Vervang je loginnaam met + $NAME en producent/model met + $SYSTEM. Bijvoorbeeld: + njl-FooCo6000.asl) + + + + De meeste &os; programmeurs lezen de freebsd-current + mailinglijst maar stuur problemen s.v.p. ook naar acpi-jp zodat + ze zeker gezien worden. Heb alsjeblieft geduld, deze mensen + hebben elders ook nog fulltime banen. Als de bug niet meteen + duidelijk is, zul je waarschijnlijk gevraagd worden om een + PR in te dienen via &man.send-pr.1;. Als je + een PR moet opstellen, vermeld dan alle + hierboven gevraagde informatie. Dit helpt om het probleem te + kunnen volgen en oplossen. Zend s.v.p. geen + PR zonder eerst acpi-jp te mailen, aangezien + men PRs gebruikt als herinnering, niet als + rapportagesysteem. Mogelijk is jouw probleem al eens door + iemand anders aangemeld. + + + + Achtergrond + + ACPI is aanwezig op alle moderne + computers die voldoen aan de ia32 (x86), ia64 (Itanium) of + amd64 (AMD) architecturen. De volledige standaard heeft vele + mogelijkheden zoals CPU performancebeheer, + vermogenstoevoerbeheer, thermische zones, diverse + batterijsystemen, ingebedde controllers en busnummering. De + meeste systemen implementeren minder dan de volledige standaard. + Een desktopsysteem, bijvoorbeeld, implementeert normaliter + alleen het busnummering gedeeelte, terwijl laptops mogelijk + ook koeling- en batterijbeheer ondersteunen. Laptops hebben ook + suspend en resume (slapen en wakker worden) met hun eigen + aanverwante comlexiteit. + + Een ACPI-compliant systeem heeft + verscheidene componenten. Het BIOS is de + eerste en dan zijn er verscheidene gedefineerde tabellen zoals + FADT in het geheugen die zaken als de + APIC map (gebruikt voor + SMP) specificeren, beschikbeer gesteld door + verschillende producenten/verkopers. Daarnaast zijn er + specifieke eenvoudige configuratievariabelen en + configuratieregisters, ook alle specifiek voor de leverancier. + Ook wordt er een tabel van bytecode (de + DSDT)) geleverd die een boomstructuurachtige + namespace biedt voor apparaten en apparaatobjectfuncties. + + Het ACPI stuurprogramma moet de + voorgedefiniëerde tabellen verwerken, een interpreter voor + de bytecode implementeren en apparaatstuurprogramma's en de + kernel aanpassen om alleen al informatie van het + ACPI subsysteem te kunnen accepteren. Intel + heeft een interpreter beschikbaar gesteld + (ACPI-CA) die door &os; en ook door Linux en + NetBSD gebruikt wordt. De ACPI-CA broncode + kun je vinden in + src/sys/contrib/dev/acpica. + De "lijmcode" die ACPI-CA laat werken met + &os; bevindt zich in + src/sys/dev/acpica/Osd. + Tenslotte, stuurprogramma's die verscheidene + ACPI apparaten implementeren vind je in + src/sys/dev/acpica. + + + + Veel voorkomende problemen + + Wil ACPI goed werken, dan moeten alle + onderdelen goed werken. Hier zijn enkele veel voorkomende problemen + in volgorde van hoe vaak ze optreden en enkele mogelijke + oplossingen of manieren om de problemen te vermijden. + + + Suspend/resume + + ACPI heeft drie slaapstanden waarbij + het geheugen (RAM) wordt ingezet. Dit + zijn de STR toestanden, + S1-S3, en nog een + slaap-met-gebruik-van-harde-schijf toestand + (STD) die S4 genoemd + wordt. S5 is zo ongeveer + en is de normale status van je systeem wanneer ingestoken + maar niet aangezet. S4 kan feitelijk op + twee manieren geïmplementeerd worden: + S4BIOS is een slaapstand + naar schijf met behulp van het BIOS en + S4OS wordt volledig door + het besturingssysteem beheerd. + + Begin met het controleren van sysctl + voor items die iets met "suspend" te + maken hebben. Hier zijn de resultaten voor een + Thinkpad: + + hw.acpi.supported_sleep_state: S3 S4 S5 + hw.acpi.s4bios: 0 + + Dit betekent dat hier acpiconf + gebruikt kan worden om + S3, S4 + OS, en S5 te testen. + Als gelijk was aan een (1), dan zouden + we S4BIOS ondersteuning + hebben in plaats van S4 + OS. + + Als je suspend/resume moet testen, begin dan met + S1 indien ondersteund. Deze toestand + heeft de grootste kans om te werken, omdat deze niet veel + stuurprogrammaondersteuning vereist. Niemand heeft nog + S2 geïmplementeerd, maar mocht je het + hebben, het is ongeveer hetzelfde als S1. + Het volgende om uit te proberen is S3. + Dit is het diepste STR niveau en heeft + uitgebreide ondersteuning van stuurprograama's nodig om je + hardware goed te kunnen herinitialiseren. Mocht je hier + problemen hebben om verder te komen, mail dan s.v.p. naar de + acpi-jp lijst, maar verwacht niet een snelle oplossing omdat + er nog de nodige stuurprogramma's/hardware ligt om getest en + bewerkt te worden. + + Om een probleem te kunnen isoleren helpt het om zoveel + mogelijk stuurprogramma's uit de kernel te halen. Als dit + werkt, kun je terugwerken naar de driver die schuldig is aan + het falen. Typisch zullen binaire stuurprogramma's zijn als + nvidia.ko, X11 + beeldschermstuurprogramma's en USB de + meeste problemen vertonen, terwijl bijvoorbeeld Ethernet + interfaces meestal meteen goed werken. Als je de + stuurprogramma's zonder problemen kunt in- en uitladen, dan + kun je dit automatiseren door de juiste commando's in + /etc/rc.suspend en + /etc/rc.resume te zetten. Er staat een + voorbeeld (achter commentaartekens) voor het in- en uitladen + van een driver. Probeer + naar nul (0) te zetten als het zo mocht zijn dat je + beeldscherm er na het wakker worden verstoord uitziet. + Probeer langere of kortere waarden te zetten voor + om na te gaan of dat + helpt. + + In geval van problemen, kun je ook proberen om een recente + Linux distibutie met ACPI support te laten + starten en daarvan de suspend/resume ondersteuning op dezelfde + hardware uit te proberen. Als het werkt met Linux, dan is het + waarschijnlijk een &os; stuurprogrammaprobleem en als je kunt + uitvinden over welke driver het gaat kan dat bijdragen aan het + oplossen van het probleem. Merk op dat de + ACPI zich in het algemeen niet bezighouden + met andere stuurprogramma's bijv. geluid, + ATA, etc.) dus als je bezig bent met een + echt driverprobleem, dan zul je waarchijnlijk uiteindelijk + ook naar de freebsd-current lijst moeten posten en naar de + beheerder van het stuurprogramma. Als je je avontuurlijk + voelt, ga vooral je gang en plaats een paar &man.printf.3;s in + problematische stukken van een stuurprogramma voor debugging + om na te gaan waar precies de resume funktie hangt. + + Tot slot kun je proberen om ACPI uit te + zetten en in plaats daarvan APM aan te + zetten. Als suspend/resume werkt met APM + dan kun je het misschien beter daarbij houden, vooral met wat + oudere apparatuur (voor 2000). Producenten hebben nogal wat + tijd nodig gehad om ACPI ondersteuning goed + te krijgen en oudere hardware heeft een grotere + waarschijnlijkheid dat er BIOS problemen + zijn met ACPI. + + + + Hangen van het systeem (tijdelijk of permanent) + + Meestal is het hangen van het systeem het gevolg van + verloren interrupts of een interrupt storm. Chipsets kunnen + een heleboel problemen hebben, afhankelijk van hoe het + BIOS interrupts configureert voor het + opstarten, of de APIC + (MADT) tabel correct is en de routering van + het SCI. + + Interrupt storms kunnen onderscheiden worden van verloren + geraakte interrupts door de uitvoer van + vmstat te controleren + en de regel met acpi0 goed te lezen. Als de + teller in toenemende mate hoger gaat dan enkele per seconde, + dan heb je een interrupt storm. Als het systeem lijkt te + hangen, probeer dan op de console naar de + DDB te breken + (CTRL + ALTESC) en voer + in: . + + De beste hoop in geval van interruptproblemen + is om APIC ondersteuning uit te zetten met + 1 in + loader.conf. + + + + Panics + + Panics zijn relatief zeldzaam met ACPI + en hebben de hoogste prioriteit om opgelost te worden. De + eerste stap is de verschillende gebeurtenissen te isoleren + die de panic kunnen reproduceren (indien mogelijk) en het + verkrijgen van een backtrace. Volg het advies over het + aanzetten van en het opzetten + van een seriële console of een &man.dump.8; partitie. + Als je de backtrace handmatig op moet schrijven, zorg dan in + ieder geval dat je de bovenste en onderste vijf (5) regels van + de backtrace noteert. + + Probeer vervolgens om op te starten met + ACPI uitgezet. Als dat werkt, heb je het + ACPI subsysteem geïsoleerd en kun je + verschillende waarden + uitproberen. Zie de &man.acpi.4; handleiding voor enkele + voorbeelden. + + + + Systeem komt toch weer op na slaap (suspend) of stop (shutdown) + Probeer eerst + 0 + te zetten in &man.loader.conf.5;. Dit zorgt ervoor dat + ACPI niet het opvangen van bepaalde + gebeurtenissen tijdens het afsluitproces negeert. Om dezelfde + redenen moeten sommige systemen deze waarde altijd op + 1 (de standaard) hebben. In het algemeen lost + dit een probleem op waarbij een systeem spontaan weer opkomt + nadat het in slaapstand is gezet of geheel gestopt. + + + + Overige problemen + + Als je nog andere problemen hebt met ACPI + (met een docking station of apparaten niet gedetecteerd, etc.), + verzend dan s.v.p. een beschrijving naar de mailinglijst. Sommige + zaken kunnen echter gerelateerd zijn aan delen van het + ACPI subsysteem die nog niet af zijn dus het + kan in sommige gevallen een tijd duren. Heb s.v.p. geduld en + wees bereid om eventuele patches uit te proberen. + + + + + <acronym>ASL</acronym>, <command>acpidump</command> en + <acronym>IASL</acronym> + + Het grootste probleem is dat BIOS + producenten vaak incorrecte (of gewoon buggy!) bytecode leveren. Dit + blijkt doorgaans uit kernel boodschappen als: + + ACPI-1287: *** Error: Method execution failed [\\_SB_.PCI0.LPC0.FIGD._STA] (Node 0xc3f6d160), AE_NOT_FOUND + + Vaak kun je dergelijke problemen oplossen door je + BIOS bij te werken tot de laatste revisie. + De meeste consoleberichten zijn onschuldig, maar als je andere + problemen ondervindt -- zoals batterijstatus die niet werkt -- + dan ligt het voor de hand te zoeken naar problemen in de + AML code. De bytecode die + AML genoemd wordt wordt gecompileerd van een + broncodetaal genaamd ASL. Deze staat weer in + een tabel genaamd DSDT. Om een kopie van de + ASL te verkrijgen kun je &man.acpidump.8; + gebruiken. Je moet dan zowel de (laat + inhoud van vaste tabellen zien) als de + (disassembleer AML naar + ASL) opties gebruiken. Zie het + Debugging informatie + aanleveren gedeelte voor een voorbeeld. + + De eenvoudigste eerste controle die je kunt verrichten, is + de ASL code opnieuw compileren en kijken of + er foutmeldingen optreden. Waarschuwingen kunnen doorgaans + genegeerd worden maar fouten zijn bugs die meestal ertoe leiden + dat ACPI niet correct werkt. Om + ASL te hercompileren gebruik je: + + &prompt.root; iasl jouw.asl + + + + <acronym>ASL</acronym> repareren + + Op langere termijn is het de bedoeling dat voor vrijwel elke + machine ACPI werkt zonder enig ingrijpen van + de gebruiker. Op dit moment echter, wordt er nog gewerkt aan + oplossingen voor veel voorkomende vergissingen die + BIOS producenten maken. De Microsoft + interpreter (acpi.sys en acpiec.sys) + controleert niet strikt of het BIOS volledig + aan de standaard voldoet waardoor het voorkomt dat + BIOS makers die alleen testen onder Windows + bepaalde fouten in hun ASL nooit correct + repareren. We hopen de identificatie en documentatie van welk + niet-standaard gedrag precies wordt toegelaten door Microsoft's + interpreter voort te zetten en te repliceren zodat &os; kan + werken zonder dat gebruikers zich gedwongen zien om de + ASL te repareren. Als een tijdelijke + oplossing en om te helpen met het in kaart brengen van bepaald + gedrag, kun je de ASL handmatig repareren. + Als dit lukt, stuur dan s.v.p. een &man.diff.1; van de oude en + de nieuwe ASL zodat het buggy gedrag mogelijk + in ACPI-CA kan worden verwerkt, waardoor + andere gebruikers niet meer handmatig met hun + ASL aan de gang hoeven. + + Hier volgt een lijst van veel voorkomende foutmeldingen, hun + oorzaken en hoe ze op te lossen: + + + _OS afhankelijkheden + + Sommige AMLs gaan ervan uit dat de + wereld enkel bestaat uit verscheidene Windows versies. Je + kunt &os; zich laten voordoen als elk OS + om te kijken of dit je problemen oplost. Een gemakkelijke + manier om dit te doen is + =Windows 2001 te + zetten in /boot/loader.conf of andere + gelijksoortige strings die je tegenkomt in je + ASL. + + + Ontbrekende return statements + + Sommige methoden hebben geen specifieke returnwaarde zoals + wel vereist wordt door de standaard. Hoewel + ACPI-CA hier niets mee doet, heeft &os; + de mogelijkheid tot impliciete returns. Je kunt ook expliciet + return statements toevoegen waar vereist als je weet welke + waarden teruggevoerd moeten worden. Om iasl + te dwingen tot compilatie van ASL kun je + de schakeloptie gebruiken. + + + + Verder gaan dan de standaard <acronym>AML</acronym> + + Nadat je jouw.asl aangepast hebt, + compileer je het als volgt: + + &prompt.root; iasl jouw.asl + + Met de optie kun je afdwingen dat er + de AML gemaakt wordt, zelfs als er + compileerfouten optreden. Denk eraan dat sommige fouten + (zoals ontbrekende return statements) automatisch opgelost + worden door de interpreter. + + DSDT.aml is de standaard naam voor + het bestand dat door iasl wordt + geproduceerd. Je kunt dit inladen in plaats van de buggy + versie uit het BIOS (die nog steeds + aanwezig is in het flashgeneugen) door + /boot/loader.conf als + volgt te wijzigen: + + acpi_dsdt_load="YES" +acpi_dsdt_name="/boot/DSDT.aml" + + Vergeet niet je DSDT.aml in de + /boot directory te + zetten. + + + + Debugging uitvoer van <acronym>ACPI</acronym> verkrijgen + + Het ACPI stuurprogramma heeft een zeer + flexibele debugging faciliteit. Je kunt zowel een set van + subsystemen specificeren als het niveau van verbositeit. De te + debuggen subsystemen worden gespecificeerd als lagen + (layers) en ze zijn opgedeeld in + ACPI-CA componenten (ACPI_ALL_COMPONENTS) + en ACPI hardware ondersteuning + (ACPI_ALL_DRIVERS). De verbositeit van debugging uitvoer wordt + gespecificeerd als het niveau (level) en gaat van + CPI_LV_ERROR (alleen fouten rapporteren) tot ACPI_LV_VERBOSE + (alles). Het niveau is een bitmasker en dus kunnen er meerdere + opties tegelijk gezet worden (gescheiden door spaties). In de + praktijk zul je wellicht een seriële console willen + gebruiken om de uitvoer te loggen als deze zo omvangrijk is dat + ze de console message buffer vult (misschien wel meerdere + keren). Een complete lijst van de individuele lagen en niveaus + vindt je in de &man.acpi.4; handleiding. + + Debugging uitvoer staat niet standaard aan. Om het aan te + zetten voeg je toe aan je + kernel configuratie als ACPI in je kernel is + gebouwd. Je kunt aan je + /etc/make.conf bestand toevoegen om het + systeemwijd aan te zetten. Als je ACPI als + module gebruikt (de normale situatie), dan hoeft je slechts de + acpi.ko module te hercompileren als + volgt: + + &prompt.root; cd /sys/modules/acpi/acpi +&& make clean && make +ACPI_DEBUG=1 + + Installeer acpi.ko in + /boot/kernel en voeg de + gewenste debuglaag en het gewenste verbositeitsniveau toe aan + het loader.conf bestand. Hier is een + voorbeeld waarmee debugging uitvoer wordt aangezet voor alle + ACPI-CA componenten en alle + ACPI hardware stuurprogramma's + (CPU, LID, etc). Het + verbositeitsniveau is het laagste; er worden alleen + foutmeldingen gemeld. + + debug.acpi.layer="ACPI_ALL_COMPONENTS ACPI_ALL_DRIVERS" +debug.acpi.level="ACPI_LV_ERROR" + + Als de informatie die je zoekt veroorzaakt wordt door een + specifieke gebeurtenis (bijvoorbeeld in en uit slaapstand gaan), + dan kun je wijzigingen aan loader.conf + achterwege laten en in plaats daarvan sysctl + gebruiken om laag en niveau te specificeren na het opstarten en + zo het systeem voor te bereiden op die specifieke gebeurtenis. + De sysctls hebben dezelfde namen als de + parameters in loader.conf. + + + + Referenties + + Meer informatie over ACPI kun je vinden + op de volgende locaties: + + + + De ACPI mailinglijst + + acpi-jp@jp.freebsd.org + + + + De ACPI mailinglijst archieven + + http://home.jp.freebsd.org/mail-list/acpi-jp/ + + + + De ACPI 2.0 specificatie + + http://acpi.info/spec.htm/ + + + + &os; Handleidingen: &man.acpi.4;, + &man.acpi.thermal.4;, &man.acpidump.8;, &man.iasl.8;, + &man.acpidb.8; + + + + + DSDT debugging informatie. + (Gebruikt Compaq als voorbeeld maar van algemeen nut). + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..29da7845dd --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= cutting-edge/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..4dc6d32066 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/cutting-edge/chapter.sgml @@ -0,0 +1,291 @@ + + + + + + + Jim + Mock + Herstructureerd, gereorganiseerd, en delen geupdate door + + + + + + Jordan + Hubbard + Origineel door + + + Poul-Henning + Kamp + + + John + Polstra + + + Nik + Clayton + + + + + Remko + Lodder + Vertaald door + + + + + * Het scherp van de snede + + + * Samenvatting + + + + + + * &os.current; vs. &os.stable; + + + * Bijblijven met &os; + + + * Wat is &os.current;? + + + + + + * Wie heeft &os.current; nodig? + + + + + + * Wat is &os.current; <emphasis>NIET</emphasis>? + + + + + + * &os.current; gebruiken + + + + + + + * Bijblijven met de stabiele versie van &os; + + + * Wat is &os.stable;? + + + + + + * Wie heeft &os.stable; nodig? + + + + + + * &os.stable; gebruiken + + + + + + + + * Het synchroniseren van je broncode + + + + + + * Het opnieuw bouwen van de <quote>wereld</quote> + + + * De standaard manier om je systeem te updaten + + + + + + * Lees <filename>/usr/src/UPDATING</filename> + + + + + + * Check <filename>/etc/make.conf</filename> + + + + + + * Update de bestanden in <filename>/etc</filename> + + + + + + * Je systeem in Single User mode brengen + + + + + + * Verwijder <filename>/usr/obj</filename> + + + + + + * Hercompileren van de source + + + * Bewaren van de output + + + + + + * Compileren van het basis systeem + + + + + + * Timings + + + + + + + * Het compileren en installeren van een nieuwe + kernel + + + + + + * Opnieuw opstarten in Single User mode + + + + + + * Installeer de nieuwe systeem binary's + + + + + + * Updaten van bestanden die niet geupdate zijn door + <command>make installworld</command> + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + * <command>mergemaster</command> + + + + + + * Handmatig updaten + + + + + + + * Updaten van <filename>/dev</filename> + + + + + + * Updaten van <filename>/stand</filename> + + + + + + * Opnieuw opstarten + + + + + + * Klaar + + + + + + * Vragen + + + + + + + + + + Mike + Meyer + Bijgedragen door + + + + * Bijhouden voor meerdere machines + + + * Inleiding + + + + + + * Het basis systeem + + + + + + * Ports + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..6dd222f080 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= desktop/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..5a0f509502 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/desktop/chapter.sgml @@ -0,0 +1,1304 @@ + + + + + + + Chrisptophe + Juliet + Bijgedragen door + + + René + Ladan + Vertaald door + + + + + Bureaubladapplicaties + + + Samenvatting + + &os; kan een groot aantal bureaubladapplicaties draaien, zoals + browsers en tekstverwerkers. De meeste hiervan zijn beschikbaar + als packages of kunnen automatisch vanuit de ports collectie + gebouwd worden. Vele nieuwe gebruikers verwachten dit soort + applicaties op hun bureaublad. Dit hoofdstuk laat zien hoe je + enige populaire bureaubladapplicaties moeiteloos installeert, + vanuit hun packages of vanuit de ports collectie. + + Merk op dat wanneer programma's vanuit de ports + geïnstalleerd worden, ze vanuit hun broncode gecompileerd + worden. Dit kan erg lang duren, afhankelijk van wat je aan het + compileren bent en de rekenkracht van jouw machine(s). Als + compileren vanuit broncode voor jou een te lange tijd in beslag + neemt, kan je de meeste programma's van de ports collectie als + een voorafgebouwd package installeren. + + Omdat &os; &linux; compatibiliteit bezit, zijn veel + applicaties die origineel voor &linux; zijn ontwikkeld beschikbaar + voor jouw bureaublad. Het is sterk aanbevolen dat je + leest voordat je een van de &linux; + applicaties installeert. Vele ports die gebruik maken van de + &linux; compatibiliteit beginnen met linux-. + Onthoud dit wanneer je een bepaalde port zoekt, bijvoorbeeld met + &man.whereis.1;. In de volgende tekst wordt er vanuit gegaan dat + je &linux; binaire compatibiliteit aan hebt staan voordat je een + van de &linux; applicaties installeert. + + Hier zijn de categoriën die behandeld worden in dit + hoofdstuk: + + + + Browsers (zoals Mozilla, + &netscape;, + Opera, + Firefox, + Konqueror) + + + + Productiviteit (zoals + KOffice, + AbiWord, + The GIMP, + OpenOffice.org) + + + + Documentviewers (zoals + &acrobat.reader;, + gv, + Xpdf, + GQview) + + + + Financieel (zoals + GnuCash, + Gnumeric, + Abacus) + + + + Voordat je dit hoofdstuk leest, moet je: + + + + Weten hoe je aanvullende software van derde partijen + installeert (). + + + + Weten hoe je aanvullende &linux; software installeert + (). + + + + Voor meer informatie over hoe een multimedia-omgeving te + verkrijgen, lees . Als je + elektronische mail wilt installeren en gebruiken, lees dan + . + + + + Browsers + + &os; wordt zonder een bepaalde voor-geïnstalleerde + browser geleverd. In plaats hiervan bevat de + www directory van + de ports collectie vele browsers klaar om geïnstalleerd te + worden. Als je niet de tijd hebt om alles te compileren (dit kan + in enkele erg lang duren), zijn velen van hen beschikbaar als + package. + + KDE en + GNOME bevatten reeds HTML-browsers. + Lees voor meer informatie over hoe deze + complete bureaubladen te installeren. + + Als je op zoek bent naar lichtgewicht browsers, moet je de + ports collectie onderzoeken op + www/dillo, + www/links, of + www/w3m. + + Dit gedeelte behandelt deze applicaties: + + + + + + Applicatienaam + Benodigde bronnen + Installatie vanuit ports + Belangrijkste afhankelijkheden + + + + + + Mozilla + veel + zwaar + Gtk+ + + + + &netscape; + veel + licht + &linux; binaire compatibiliteit + + + + Opera + weinig + licht + &os; en &linux; versies beschikbaar. De &linux; + versie is afhankelijk van de &linux; binaire + compatibiliteit en + linux-openmotif. + + + + Firefox + gemiddeld + zwaar + Gtk+ + + + + Konqueror + gemiddeld + zwaar + KDE bibliotheken + + + + + + + Mozilla + + Mozilla + + + Mozilla is misschien wel de + meest geschikte browser voor je &os; bureaublad. Het is + modern, stabiel en volledig overgedragen naar &os;. Het bevat + een zeer aan standaards voldoende HTML-weergave element. Het + levert een mail- en nieuwslezer. Het bevat zelfs een + HTML-bewerker als je van plan bent om zelf wat webpagina's te + schrijven. Gebruikers van &netscape; + zullen de gelijkheden met Communicator + herkennen, aangezien beide browsers dezelfde basis delen. + + Op langzame machines, met een CPU-snelheid van 233MHz of + minder dan 64MB aan RAM, kan Mozilla + te bronconsumerend zijn om volledig bruikbaar te zijn. Je kan + dan naar de Opera browser kijken, + iets later in dit hoofdstuk beschreven. + + Als je Mozilla om enige reden + niet kan of wilt compileren, heeft het &os; GNOME team dit al + voor je gedaan. Installeer gewoon het package vanaf het netwerk + door middel van: + + &prompt.root; pkg_add -r mozilla + + Als het package niet beschikbaar is, en je genoeg tijd en + schijfruimte hebt, kun je de broncode van + Mozilla verkrijgen, compileren en + installeren op je systeem. Dit wordt gedaan door: + + &prompt.root; cd /usr/ports/www/mozilla +&prompt.root; make install clean + + De Mozilla port zorgt voor een + juiste initialisatie door het chrome registry setup met + root rechten te draaien. Echter, als je wat + add-ons zoals muisgebaren wilt ophalen, moet je + Mozilla als root + draaien om ze op de goede manier geïnstalleerd te + krijgen. + + Als je eenmaal de installatie van + Mozilla voltooid hebt, hoef je niet + langer root te zijn. Je kan + Mozilla als browser opstarten door + te typen: + + &prompt.user; mozilla + + Je kan het als volgt direct als mail- en nieuwslezer + opstarten: + + &prompt.user; mozilla -mail + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + + Mozilla, &java;, en ¯omedia; &flash; + + Mozilla installeren is eenvoudig, + maar helaas neemt Mozilla installeren + met ondersteuning voor add-ons zoals &java; en ¯omedia; + &flash; zowel tijd als schijfruimte in beslag. + + Als eerste moeten de bestanden gedownload worden die + gebruikt zullen worden met Mozilla. + Ga met je huidige webbrowser naar + + en maak een account aan op hun website. Denk eraan om + vanaf hier de gebruikersnaam en het wachtwoord te bewaren omdat + ze in de toekomst nodig kunnen zijn. Download een kopie van het + bestand j2sdk-1_3_1-src.tar.gz en plaats + dit in /usr/ports/distfiles/ omdat de port + het niet automatisch zal ophalen. Dit komt door + licentiebeperkingen. Download de java environment + terwijl we hier zijn vanaf + + . De bestandsnaam is + j2sdk-1_3_1_08-linux-i586.bin en is + groot (rond de 25 megabytes!). Net als eerst moet dit bestand in + /usr/ports/distfiles/ worden geplaatst. + Download tenslotte een kopie van de java patchkit + vanaf + en plaats het in + /usr/ports/distfiles/. + + Installeer de java/jdk13 + port met het standaard make install clean en + installeer vervolgens de + www/flashpluginwrapper port. + Deze port benodigt + emulators/linux_base welke + een grote port is. Het is waar dat er andere + &flash; plug-ins bestaan, maar die + werkten niet bij mij. + + Installeer de + www/mozilla port als + Mozilla niet reeds is + geïnstalleerd. + + Kopieer nu de &flash; plug-in- + bestanden met: + + &prompt.root; cp /usr/local/lib/flash/libflashplayer.so \ + /usr/X11R6/lib/browser_plugins/libflashplayer_linux.so + + &prompt.root; cp /usr/local/lib/flash/ShockwaveFlash.class \ + /usr/X11R6/lib/browser_plugins/ + + Volg nu de volgende regels bovenin (maar meteen onder + #!/bin/sh) het opstartscript van + Mozilla toe: + /usr/X11R6/bin/mozilla. + + LD_PRELOAD=/usr/local/lib/libflashplayer.so.1 +export LD_PRELOAD + + Start nu Mozilla gewoon op met: + + + &prompt.user; mozilla & + + En ga naar de About Plug-ins + optie van het Help menu. Een lijst met alle + huidig beschikbare plugins zou moeten verschijnen. + &java; en + &shockwave; &flash; zouden beiden + in de lijst vermeld moeten staan. + + + + + &netscape; + + &netscape; + + + De ports collectie bevat verschillende versies van de + &netscape; browser. Aangezien de eigenlijke &os; versies een + serieuze veiligheidsfout bezitten, is het installeren van dezen + sterk afgeraden. Gebruik in plaats hiervan een meer recente + &linux; of DIGITAL &unix; versie. + + De laatste stabiele uitgave van de &netscape; browser is + &netscape; 7. Deze kan + geïnstalleerd worden vanaf de ports collectie: + + &prompt.root; cd /usr/ports/www/netscape7 +&prompt.root; make install clean + + Er zijn gelokaliseerde versies in de Franse, Duitse, en + Japanse categoriën. + + + &netscape; 4.x versies zijn + niet aangeraden omdat ze niet voldoen aan de hedendaagse + standaarden. &netscape; 7.x en + nieuwere versies zijn echter alleen beschikbaar voor het + &i386; platform. + + + + + Opera + + Opera + + + Opera is een zeer snelle, + complete, en aan standaards voldoende browser. Het komt in twee + smaken: een eigenlijke &os; versie en een versie + die draait onder &linux; emulatie. Voor elk besturingssysteem + is er een kosteloze versie van de browser die reclame afbeeldt + en een reclameloze versie die gekocht kan worden op de + Opera website. + + Om het web te verkennen met de &os; versie van + Opera, installeer je het package: + + &prompt.root; pkg_add -r opera + + Sommige FTP-sites hebben niet alle packages, maar hetzelfde + resultaat kan worden behaald met de ports collectie door te + typen: + + &prompt.root; cd /usr/ports/www/opera> +&prompt.root; make install clean + + Om de &linux; versie van Opera + te installeren, typ je linux-operain plaats + van opera in bovenstaande voorbeelden. De + &linux; versie is nuttig in situaties waarin plugins nodig zijn + die alleen voor &linux; beschikbaar zijn, zoals + Adobe &acrobat.reader;. In alle + andere opzichten lijken de &os; en &linux; versies identiek. + + + + + + Firefox + + Firefox + + + Firefox is de browser voor de + volgende generatie, gebaseerd op de codebase van + Mozilla. + Mozilla is een volledig pakket van + applicaties, zoals een browser, een mailclient, een chatclient + en nog veel meer. Firefox is gewoon + een browser, hetgeen het kleiner en sneller maakt. + + Installeer het package door te typen: + + &prompt.root; pkg_add -r firefox + + Je kan ook de ports collectie gebruiken als je prefereert om + vanuit broncode te compileren: + + &prompt.root; cd /usr/ports/www/firefox +&prompt.root; make install clean + + + + Konqueror + + Konqueror + + + Konqueror is deel van + KDE maar het kan ook buiten + KDE gebruikt worden door + x11/kdebase3 te installeren. + Konqueror is veel meer dan een + browser, het is ook een bestandsbeheerder en een + multimedia-viewer. + + Konqueror wordt ook met een + verzameling plugins geleverd, beschikbaar in + misc/konq-plugins. + + Konqueror ondersteunt ook + &flash; en een HOWTO is beschikbaar + op . + + + + + + Productiviteit + + Als het op productiviteit aankomt, zoeken nieuwe gebruikers + vaak een goed kantoorpakket of een vriendelijke tekstverwerker. + Hoewel sommige bureaubladomgevingen + zoals KDE reeds een kantoorpakket + verschaffen, is er geen standaardapplicatie. &os; verschaft alles + wat nodig is, ongeacht jouw bureaubladomgeving. + + Dit gedeelde behandelt deze applicaties: + + + + + + Applicatienaam + Benodigde bronnen + Installatie vanuit ports + Belangrijkste afhankelijkheden + + + + + + KOffice + weinig + zwaar + KDE + + + + AbiWord + weinig + licht + Gtk+ of + GNOME + + + + The GIMP + weinig + licht + Gtk+ + + + + OpenOffice.org + veel + erg zwaar + GCC 3.1, + &jdk; 1.3, + Mozilla + + + + + + + KOffice + + KOffice + + + kantoorpakket + KOffice + + + De KDE-gemeenschap heeft zijn bureaubladomgeving met een + kantoorpakket geleverd die buiten KDE + gebruikt kan worden. Het bevat de vier standaardcomponenten die + gevonden kunnen worden in andere kantoorpakketten. + KWord is de tekstverwerker, + KSpread is het spreadsheetprogramma, + KPresenter beheert diapresentaties, + en Kontour laat je grafische + documenten tekenen. + + Voordat je de nieuwste KOffice + installeert, moet je er zeker van zijn dat je een recente + versie van KDE hebt. + + Om KOffice als package te + installeren, gebruik je het volgende commando: + + &prompt.root; pkg_add -r koffice + + Als het package niet beschikbaar is, kan je de ports + collectie gebruiken. Om bijvoorbeeld + KOffice voor + KDE3 te installeren: + + &prompt.root; cd /usr/ports/editors/koffice-kde3 +&prompt.root; make install clean + + + + AbiWord + + AbiWord + + + AbiWord is een vrij + tekstverwerkingsprogramma, ongeveer gelijk in uiterlijk en + gevoel als µsoft; Word. Het is + geschikt om verslagen, brieven, rapporten, memo's, enz. mee te + typen. Het is erg snel, bevat vele mogelijkheden, en is erg + gebruikersvriendelijk. + + AbiWord kan vele bestandsformaten + in- of uitvoeren, waaronder enkele private zoals µsoft; + .doc. + + AbiWord is beschikbaar als + package. Je kunt het installeren met: + + &prompt.root; pkg_add -r AbiWord-gnome + + Als het package niet beschikbaar is, kan het worden + gecompileerd vanuit de ports collectie. De ports collectie zou + meer recent moeten zijn. Het kan als volgt gedaan worden: + + &prompt.root; cd /usr/ports/editors/AbiWord +&prompt.root; make install clean + + + + The GIMP + + The GIMP + + + Voor het bewerken of retoucheren van afbeeldingen is + The GIMP een zeer geavanceerd + afbeeldingmanipulatieprogramma. Het kan als eenvoudig + tekenprogramma worden gebruikt of als kwalititeitspakket voor + het retoucheren van foto's. Het ondersteunt een groot aantal + plugins en bevat een scripting interface. + The GIMP kan een groot aantal + bestandsformaten lezen en schrijven. Het ondersteunt interfaces + met scanners en tabletten. + + Je kunt het package installeren door middel van dit + commando: + + &prompt.root; pkg_add -r gimp + + Als jouw FTP-site dit package niet heeft, kun je de ports + collectie gebruiken. De + graphics + directory van de ports collectie bevat ook + The GIMP Manual. Hier volgt hoe ze + geïnstalleerd te krijgen: + + &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp1 +&prompt.root; make install clean +&prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf +&prompt.root; make install clean + + + + De + graphics + directory van de ports collectie bevat de ontwikkelingsversie + van The GIMP in + graphics/gimp-devel. HTML + en &postscript; versies van + The GIMP Manual staan in + graphics/gimp-manual-html + en graphics/gimp-manual-ps. + + + + + + OpenOffice.org + + OpenOffice.org + + + kantoorpakket + OpenOffice.org + + + OpenOffice.org bevat alle + noodzakelijke applicaties in een compleet + kantoorproductiviteitspakket: een tekstverwerker, + een spreadsheet, een presentatiebeheerder en een tekenprogramma. + Zijn gebruikersinterface is zeer gelijk aan andere + kantoorpakketten, en het kan verscheidene populaire + bestandsformaten in- en uitvoeren. Het is beschikbaar in een + aantal verschillende talen, waarin interfaces, + spellingcontroleurs, en woordenboeken. + + De tekstverwerker van + OpenOffice.org gebruikt een origineel + XML-bestandsformaat voor verhoogde overdraagbaarheid en + flexibiliteit. Het spreadsheetprogramma bevat een macrotaal en + kan gekoppeld worden aan externe databases. + OpenOffice.org is reeds stabiel en + draait zonder aanpassingen op &windows;, &solaris;, &linux;, + &os;, en &macos; X. Meer informatie over + OpenOffice.org kan gevonden worden op + de OpenOffice website + . Gebruik voor &os; specifieke informatie, en om direct + packages te downloaden de website van het + &os; OpenOffice + Porting Team. + + Om OpenOffice.org te installeren: + + + &prompt.root; pkg_add -r openoffice + + Als het package eenmaal geïnstalleerd is, moet je het + installatieprogramma draaien en een + kiezen. Draai + dit commando als de gebruiker die + OpenOffice.org zal gebruiken: + + &prompt.user; openoffice-setup + + Als de OpenOffice.org packages + niet beschikbaar zijn, heb je nog steeds de mogelijkheid om de + port te compileren. Je moet echter in gedachten houden dat dit + een grote hoeveelheid schijfruimte en een aardig lange tijd + benodigt om te compileren. + + &prompt.root; cd /usr/ports/editors/openoffice +&prompt.root; make install clean + + Als dit eenmaal gedaan is, moet je het installatieprogramma + draaien als de gebruiker die + OpenOffice.org zal gebruiken en een + kiezen door: + + + &prompt.user; cd /usr/ports/editors/openoffice +&prompt.user; make install-user + + Als je een gelokaliseerde versie wilt, hier zijn de + beschikbare ports: + + + + + + + + Taal + Port + + + + + + Arabisch + editors/openoffice-ar + + + + + Deens + editors/openoffice-dk + + + + + Spaans + editors/openoffice-es + + + + + Grieks + editors/openoffice-gr + + + + + Italiaans + editors/openoffice-it + + + + + Nederlands + editors/openoffice-nl + + + + + Zweeds + editors/openoffice-se + + + + + Turks + editors/openoffice-tr + + + + + Frans + french/openoffice + + + + + Duits + german/openoffice + + + + + Japans + japanese/openoffice + + + + + Koreaans + korean/openoffice + + + + + Pools + polish/openoffice + + + + + Portugees + portuguese/openoffice + + + + + Russisch + russian/openoffice + + + + + + + + + + Documentviewers + + Enkele nieuwe documentformaten hebben recentelijk populariteit + gewonnen. Het kan zijn dat de standaardviewers die ze nodig hebben + niet in het basissysteem beschikbaar te zijn. We zullen in dit + gedeelte zien hoe ze te installeren. + + Dit gedeelte behandelt deze applicaties: + + + + + + Applicatienaam + Benodigde bronnen + Installatie vanuit ports + Belangrijkste afhankelijkheden + + + + + + &acrobat.reader; + weinig + licht + &linux; binaire compatibiliteit + + + + gv + weinig + licht + Xaw3d + + + + Xpdf + weinig + licht + FreeType + + + + GQview + weinig + licht + Gtk+ of + GNOME + + + + + + + &acrobat.reader; + + &acrobat.reader; + + + PDF + bekijken + + + Vele documenten worden nu gedistribueerd als PDF-bestanden, + wat staat voor Portable Document Format. Een van + de aanbevolen viewers voor dit type bestand is + &acrobat.reader;, uitgegeven door + Adobe voor &linux;. Omdat &os; &linux; binaries kan draaien, is + het ook beschikbaar voor &os;. + + Om het &acrobat.reader; 5 package + te installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r acroread5 + + Zoals gewoonlijk, wanneer het package niet beschikbaar is of + je de nieuwste versie wilt hebben, kun je ook de ports collectie + gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/print/acroread5 +&prompt.root; make install clean + + &acrobat.reader; is + beschikbaar in verschillende versies. Op het moment van + schrijven, zijn er: + print/acroread (versie 3.0.2), + print/acroread4 (versie 4.0.5), en + print/acroread5 (versie 5.0.6). + Het kan zijn dat ze niet allemaal gepackaged zijn voor jouw + versie van &os;. De ports collectie zal wederom de laatste + versie bevatten. + + + + + gv + + gv + + + PDF + bekijken + + + &postscript; + bekijken + + + gv is een &postscript; en PDF + viewer. Het is oorspronkelijk gebaseerd op + ghostview maar heeft een + vriendelijker uiterlijk dankzij de + Xaw3d bibliotheek. Het is snel en + schoon. gv heeft vele mogelijkheden + zoals oriëntatie, papiergrootte, schalen, of anti-aliassen. + Bijna elke bewerking kan ofwel met het toetsenbord ofwel met de + muis worden gedaan. + + Om gv als een package te + installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r gv + + Als je het package niet kan ophalen, kun je de ports + collectie gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/print/gv +&prompt.root; make install clean + + + + Xpdf + + Xpdf + + + PDF + bekijken + + + Als je een kleine &os; PDF-viewer wilt, is + Xpdf een lichtgewicht en + efficiënte viewer. Het heeft erg weinig bronnen nodig en + is zeer stabiel. Het gebruikt de standaard X-fonts en heeft + &motif; niet nodig noch enige andere + X-toolkit. + + Gebruik dit commando om het Xpdf + package te installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r xpdf + + Als het package niet beschikbaar is of als je prefereert om + de ports collectie te gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/xpdf +&prompt.root; make install clean + + Als de installatie eenmaal voltooid is, kan je + Xpdf starten en de rechtermuisknop + gebruiken om het menu te activeren. + + + + GQview + + GQview + + + GQview is een + afbeeldingsbeheerder. Je kan een bestand bekijken met een + enkele klik, een externe editor opstarten, thumbnail-voorbeelden + krijgen, en veel meer. Het bevat ook een diapresentatie-modus en + enkele standaard bestandsoperaties. Je kan + afbeeldingsverzamelingen beheren en eenvoudig duplicaten vinden. + GQview kan over het volledige scherm + laten zien en ondersteunt internationalisatie. + + Als je het GQview package wilt + installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r gqview + + Als het package niet beschikbaar is of als je prefereert om + de ports collectie te gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gqview +&prompt.root; make install clean + + + + + Financiën + + Als je, om wat voor rede dan ook, jouw persoonlijke + financiën op jouw &os; bureaublad wilt beheren, zijn er + enkele krachtige en gemakkelijk te gebruiken applicaties klaar om + geïnstalleerd te worden. Sommigen van hen zijn compatibel + met wijdverspreide bestandsformaten zoals die van + Quicken + documenten. + + Dit gedeelte behandelt deze applicaties: + + + + + + Applicatienaam + Benodigde bronnen + Installatie vanuit ports + Belangrijkste afhankelijkheden + + + + + + GnuCash + weinig + zwaar + GNOME + + + + Gnumeric + weinig + zwaar + GNOME + + + + Abacus + weinig + licht + Tcl/Tk + + + + + + + GnuCash + + GnuCash + + + GnuCash is deel van de + GNOME inspanning om + gebruikersvriendelijke doch krachtige applicaties aan + eindgebruikers te leveren. Met + GnuCash kun je jouw inkomsten en + uitgaven, jouw bankrekeningen en jouw voorraden bijhouden. Het + bevat een intuïtieve interface terwijl het erg + professioneel blijft. + + GnuCash levert een slim register, + een hiërarchisch systeem van rekeningen, vele + toetsenbordversnellers en auto-completiemethoden. Het kan een + enkele transactie splitsen in meerdere meer gedetailleerde + stukken. GnuCash kan + Quicken QIF-bestanden invoeren en + samenvoegen. Het kan ook met de meeste internationale datum- en + geldeenheidformaten omgaan. + + Om GnuCash op jouw systeem te + installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r gnucash + + Als het package niet beschikbaar is, kun je de ports + collectie gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/finance/gnucash +&prompt.root; make install clean + + + + Gnumeric + + Gnumeric + + + spreadsheet + Gnumeric + + + Gnumeric is een spreadsheet, deel + van de GNOME bureaubladomgeving. Het + bevat handig automatisch raden van + gebruikersinvoer afhankelijk van het celformaat en een + autovulsysteem voor vele sequenties. Het kan bestanden in een + aantal populaire formaten zoals die van + Excel, + Lotus 1-2-3, of + Quattro Pro invoeren. + Gnumeric ondersteunt grafieken door + middel van het math/guppi + grafiekprogramma. Het heeft een groot aantal ingebouwde + functies en staat alle gebruikelijke celformaten zoals + nummer, geldeenheid, datum, tijd, en veel meer toe. + + Om Gnumeric als package te + installeren, typ in: + + &prompt.root; pkg_add -r gnumeric + + Als het package niet beschikbaar is, kun je de ports + collectie gebruiken door middel van: + + &prompt.root; cd /usr/ports/math/gnumeric +&prompt.root; make install clean + + + + Abacus + + Abacus + + + spreadsheet + Abacus + + + Abacus is een kleine en + gemakkelijk te gebruiken spreadsheet. Het bevat veel ingebouwde + functies die nuttig zijn in verschillende domeinen zoals + statistiek, financiën, en wiskunde. Het kan het + Excel bestandsformaat in- en + uitvoeren. Abacus kan &postscript; + uitvoer produceren. + + Om Abacus vanuit zijn package te + installeren: + + &prompt.root; pkg_add -r abacus + + Als het package niet beschikbaar is, kun je als volgt de + ports collectie gebruiken: + + &prompt.root; cd /usr/ports/deskutils/abacus +&prompt.root; make install clean + + + + + Samenvatting + + Hoewel &os; populair is bij ISP's om zijn prestaties en + stabiliteit, is het behoorlijk klaar voor dagelijks gebruik als + een bureaublad. Met enkele duizenden applicaties beschikbaar als + packages of + ports, + kun je een perfect bureaublad bouwen dat aan al jouw noden + voldoet. + + Als je eenmaal de installatie van jouw bureaublad bereikt + hebt, wil je misschien een stap verder gaan met + misc/instant-workstation. + Deze meta-port stelt je in staat om een typische + verzameling ports voor een werkstation op te bouwen. Je kan het + aanpassen door + /usr/ports/misc/instant-workstation/Makefile + te bewerken. Volg de syntaxis die gebruikt is voor de + standaardverzameling om ports toe te voegen of te verwijderen, en + bouw het met de gebruikelijke procedure. Uiteindelijk zul je in + staat zijn om één groot package te creëren dat + overeenkomt met jouw hoogstpersoonlijke bureaublad en het te + installeren op jouw andere werkstations! + + Hier is een snel overzicht van alle bureaubladapplicaties die + in dit hoofdstuk behandeld zijn: + + + + + + Applicatienaam + Packagenaam + Portnaam + + + + + + Mozilla + mozilla + www/mozilla + + + + + &netscape; + linux-netscape7 + www/netscape7 + + + + + Opera + linux-opera + www/linux-opera + + + + + Firefox + firefox + www/firefox + + + + + KOffice + koffice-kde3 + editors/koffice-kde3 + + + + + AbiWord + AbiWord-gnome + editors/AbiWord + + + + + The GIMP + gimp + graphics/gimp1 + + + + + OpenOffice.org + openoffice + editors/openoffice + + + + + &acrobat.reader; + acroread5 + print/acroread5 + + + + + gv + gv + print/gv + + + + Xpdf + xpdf + graphics/xpdf + + + + + GQview + gqview + graphics/gqview + + + + + GnuCash + gnucash + finance/gnucash + + + + + Gnumeric + gnumeric + math/gnumeric + + + + + Abacus + abacus + deskutils/abacus + + + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..140975c79e --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= disks/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..a8a4ea0899 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml @@ -0,0 +1,646 @@ + + + + * Opslag + + + * Samenvatting + + + + + + * Device namen + + + + + + + + + David + O'Brien + Origineel bijgedragen door + + + + + * Disks toevoegen + + + * Gebruik maken van &man.sysinstall.8; + + + + + + * Gebruik maken van command line hulpprogramma's + + + * Slices gebruiken + + + + + + * Specifiek + + + + + + + + * RAID + + + * Software RAID + + + + + + Christopher + Shumway + Origineel werk van + + + + + Jim + Brown + Herzien door + + + + * Concatenated Disk Driver (CCD) configuratie + + + * De hardware installeren + + + + + + * De CCD opzetten + + + + + + * Het bestandssysteem bouwen + + + + + + * Alles automatiseren + + + + + + + De Vinum volume beheerder + + + + + + + * Hardware RAID + + + + + + * Opnieuw bouwen van ATA RAID1 arrays + + + + + + + + + + Mike + Meyer + Bijgedragen door + + + + + + * Creeëren en gebruiken van optische media (CDs) + + + * Introductie + + + + + + * mkisofs + + + + + + * burncd + + + + + + * cdrecord + + + + + + * Audio CD's dupliceren + + + + + + * Data CD's dupliceren + + + + + + * Data CD's gebruiken + + + + + + * Raw data CD's branden + + + + + + + + + Marc + Fonvieille + Bijgedragen door + + + + * De ATAPI/CAM driver gebruiken + + + + + + + + + + Marc + Fonvieille + Bijgedragen door + + + + + * Creeëren en gebruiken van optische media (DVDs) + + + * Introductie + + + + + + * Configuratie + + + + + + * Data DVD's branden + + + + + + * Een DVD-video branden + + + + + + * Een DVD+RW gebruiken + + + + + + * Eeen DVD-RW gebruiken + + + + + + * Multisession + + + + + + * Voor meer informatie + + + + + + + + + + Julio + Merino + Origineel werk door + + + + + + Martin + Karlsson + Herschreven door + + + + + * Creeëren en gebruiken van diskettes + + + * Diskettes formatteren + + + * Het apparaat + + + * De disk grootte in 4.X en eerdere releases + + + + + + * De disk grootte in 5.X en verder + + + + + + + * Formatteren + + + * Formatteren in 4.X en eerdere releases + + + + + + * Formatteren in 5.X en verder + + + + + + + + * Het disk label + + + + + + * Het bestandssysteem + + + + + + * De diskette gebruiken + + + + + + + * Creeëren en gebruiken van data tapes + + + * 4mm (DDS: Digital Data Storage) + + + + + + * 8mm (Exabyte) + + + + + + * QIC + + + + + + * XXX* Mini-Cartridge + + + + + + * DLT + + + + + + * AIT + + + + + + * De nieuwe tape voor de eerste keer gebruiken + + + + + + + * Backups naar een diskette + + + * Kan ik een disktte gebruiken om mijn data te + backuppen? + + + + + + * Hoe backup ik mijn data naar diskettes? + + + + + + * Kan ik mijn backup comprimeren? + + + + + + * Hoe restore ik mijn backups? + + + + + + + * Backup basics + + + * Dump en Restore + + + + + + * <command>tar</command> + + + + + + * <command>cpio</command> + + + + + + * <command>pax</command> + + + + + + * <application>Amanda</application> + + + + + + * Niets doen + + + + + + * Welk backup programma is het beste? + + + + + + * Nood herstel procedure + + + * Voor de ramp + + + + + + * Na de ramp + + + + + + * Ik had me niet voorbereid op een ramp, wat nu? + + + +]]> + + + + + + + + + Marc + Fonvieille + Gereorganiseerd en verbeterd door + + + + * Netwerk, Geheugen, en bestands gesteunde + bestandssytemen + + + * Bestands ondersteunde bestandssystemen onder + &os; 4.X + + + + + + * Bestands ondersteunde bestandssystemen onder + &os; 5.X + + + + + + * Geheugen ondersteunde bestandssystemen onder + &os; 4.X + + + + + + * Geheugen ondersteunde bestandssystemen onder + &os; 5.X + + + + + + * Ontkoppelen van een geheugen disk van het systeem + + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + + * Bestandssysteem momentopnames + + + + + + * Bestandssysteem quota's + + + * Je systeem configureren voor gebruik met disk + quota's + + + + + + * Het zetten van quota limieten + + + + + + * Controleren van quota limieten en disk gebruik + + + + + + * Quota's over NFS + NFS + + + + + + + + + + Lucky + Green + Bijgedragen door + +
shamrock@cypherpunks.to
+ + + + + + * Encrypted disk partities + + + * gdbe aanzetten in de kernel + + + + + + * De encrypted harddisk voorbereiden + + + + + + * Koppelen van bestaande encrypted bestandssystemen + + + * Automatisch koppelen van encrypted partities + + + + + + + * Cryptografische beveilingen door gdbe + + + + + + * Compatibiliteits kwesties + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..cb030a0162 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= eresources/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..35e8f76d92 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/eresources/chapter.sgml @@ -0,0 +1,87 @@ + + + + * Bronnen op het internet + + + * Mailing lijsten + + + * Lijst samenvatting + + + + + + * Hoe kun je je inschrijven + + + + + + * Lijst onderwerpen + + + + + * Filteren op de mailing lijsten + + + + + + + * Usenet nieuwsgroepen + + + * BSD specifieke nieuwsgroepen + + + + + + * Andere interessante &unix; nieuwsgroepen + + + + + + * X window systeem + + + + + + + * Webservers + + + + + + * Email adressen + + + + + + * Shell accounts + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..738cdb647d --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= install/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..a4656f0da3 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/chapter.sgml @@ -0,0 +1,485 @@ + + + + + + + Jim + Mock + Herstructureerd, gereorganiseerd en delen + herschreven door + + + + + Randy + Pratt + De sysinstall handleiding, screenshots, and algemeen + exemplaar door + + + + + * &os; Installeren + + + * Samenvatting + + + + + + * Taken voor het installeren + + + * Inventariseer je computer + + + + + + * Maak een backup van je data + + + + + + * Beslis waar je &os; wilt installeren + + + * Harddisk structuur voor de &i386; + + + + + + * Harddisk structuur voor de Alpha + + + + + + + * Verzamel je netwerk configuratie instellingen + + + * Verbinding maken met een ethernet netwerk of een + kabel/DSL modem. + + + + + + * Verbinding maken met gebruik van een modem + + + + + + + * Controleer de &os; Errata + + + + + + * Verkrijg de &os; installatie bestanden + + + + + + * Bereid de bootmedia voor + + + + + + + * De installatie starten + + + * Opstarten + + + * Opstarten voor de &i386; + + + + + Opstarten voor de Alpha + + + + + + + + * Kernel configuratie + + + + + + * Nakijken van de device probe resultaten + + + + + + + * Sysinstall introductie + + + * Het documentatie menu selecteren + + + + + + * Het Keymap menu selecteren + + + + + + * Installatie opties scherm + + + + + + * Een standaard installatie beginnen + + + + + + + * Disk ruimte toewijzen + + + BIOS schijf numering + + + + + + * Slices maken met behulp van FDisk + + + + + + * Installeren van een boot manager + + + + + + * Slices aanmaken op een andere schrijf + + + + + + * Partities maken met behulp van + <application>Disklabel</application> + + + + + + + * Kiezen wat je moet installeren + + + * De distributie set selecteren + + + + + + * De ports collectie installeren + + + + + + + * De installatie media kiezen + + + + + + * De installatie uitvoeren + + + + + + * Na de installatie + + + * Netwerk device configuratie + + + + + + * Gateway configureren + + + + + + * Internet services configureren + + + + + + * Anonieme FTP + + + * Anonieme FTP weigeren + + + + + + * Anonieme FTP toestaan + + + + + + + * Het netwerk bestandssysteem configureren + + + * NFS server + + + + + + * NFS client + + + + + + + * Beveilingsprofiel + + + + + + * Systeem console instellingen + + + + + + * De tijdszone instellen + + + + + + * Linux compatibiliteit + + + + + + * Muis instellingen + + + + + + * Extra netwerk services configureren + + + + + + * De X server configureren + + + + + + * De standaard X desktop kiezen + + + + + + * Pakketten installeren + + + + + + * Gebruikers en groepen toevoegen + + + + + + * Het zetten van het <username>root</username> + wachtwoord + + + + + + * De installatie verlaten + + + + + + * &os; opstarten + + + * &os; opstarten op een &i386; + + + + + + * &os; opstarten op een Alpha + + + + + + + * &os; uitschakelen + + + + + + + * Ondersteunde hardware + + + + + + * Problemen oplossen + + + * Wat moet ik doen als er iets misgaat + + + + + + * Omgaan met bestaande &ms-dos; partities + + + + + + * Gebruik maken van &ms-dos; en &windows; + bestandssystemen + + + + + + * Alpha gebruikers vragen en antwoorden + + + + + + + + + + Valentino + Vaschetto + Bijgedragen door + + + + + * Geavanceerde installatie handleiding + + + * Installeren van &os; op een systeem zonder monitor + of keyboard + + + + + + + * Je eigen installatie media voorbereiden + + + * Het creeën van een installatie CDROM + + + + + + * Het creeën van een locale FTP server met een + &os; disk + + + + + + * Het creeën van installatie diskettes + + + + + + * Installeren vanaf een &ms-dos; partitie + + + + + + * Creeën van een installatie tape + + + + + + * Voordat je gaat installeren over een netwerk + + + * Voordat je gaat installeren via NFS + + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir1.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir1.dot new file mode 100644 index 0000000000..f259e8377d --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir1.dot @@ -0,0 +1,7 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir2.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir2.dot new file mode 100644 index 0000000000..b846c82399 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir2.dot @@ -0,0 +1,8 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/" -> "B1/"; + "A1/" -> "B2/"; + root -> "A2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir3.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir3.dot new file mode 100644 index 0000000000..178a3a91bb --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir3.dot @@ -0,0 +1,8 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/" -> "B1/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir4.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir4.dot new file mode 100644 index 0000000000..82d12b421a --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir4.dot @@ -0,0 +1,9 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/"; + root -> "A2/" -> "B1/" -> "C1/"; + "B1/" -> "C2/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir5.dot b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir5.dot new file mode 100644 index 0000000000..f5aa6e01dc --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/install/example-dir5.dot @@ -0,0 +1,9 @@ +// $FreeBSD$ + +digraph directory { + root [label="Root\n/"]; + root -> "A1/" -> "C1/"; + "A1/" -> "C2/"; + root -> "A2/" -> "B1/"; + "A2/" -> "B2/"; +} diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..4c22f7ce8a --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= introduction/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..584cb25688 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/chapter.sgml @@ -0,0 +1,1073 @@ + + + + + + + Jim + Mock + Gereorganiseerd en delen + herschreven door + + + + + Arjan + van Leeuwen + Vertaald door + + + + + Introductie + + + Samenvatting + + Welkom bij &os;! Dit hoofdstuk maakt je bekend met de + verschillende aspecten van het &os; Project, zoals zijn + geschiedenis, doelen, ontwikkelmodel en meer. + + Na het lezen van dit hoofdstuk weet je de volgende + dingen: + + + + Hoe &os; gerelateerd is aan andere + besturingssystemen. + + + + De geschiedenis van het &os; Project. + + + + De doelen van het &os; Project. + + + + De fundering van het &os; open-source + ontwikkelmodel. + + + + En natuurlijk: waar de naam &os; vandaan + komt. + + + + + + + Welkom bij &os;! + 4.4BSD-Lite + + &os; is een op 4.4BSD-Lite gebaseerd besturingssysteem + voor Intel (x86 en &itanium;), AMD64, + Alpha en Sun &ultrasparc; computers. + Ook zijn er verscheidene ports naar andere architecturen in + voorbereiding. Als je wilt, kun je meer informatie vinden + over de geschiedenis van &os;. + Of over de huidige release. + Als je erin geïnteresseerd bent om iets bij te dragen aan + het Project (code, hardware, geld), bekijk dan het + Bijdragen + aan &os; artikel. + + + Wat kan &os;? + + &os; heeft veel mogelijkheden die het bespreken waard zijn. + Hier zijn er enkelen op een rij gezet: + + + preemptive + multitasking + + Preemptive multitasking zorgt + ervoor dat meerdere programma's en gebruikers op dezelfde + computer kunnen werken, zonder dat de systeemrespons of + stabiliteit beïnvloed worden. + + + Meerdere gebruikers + + Ondersteuning voor meerdere + gebruikers maakt het mogelijk dat + verschillende mensen een &os; systeem tegelijkertijd + kunnen gebruiken voor een groot aantal taken. Dit + betekent bijvoorbeeld dat randapparaten als printers en + tapedrives gedeeld kunnen worden door alle gebruikers van + het systeem, en dat individuele beperkingen ingesteld + kunnen worden voor gebruikers of voor groepen gebruikers, + zodat kritieke systeembronnen beschermd kunnen worden + tegen onrechtmatig of overmatig gebruik. + + + TCP/IP netwerken + + Krachtige mogelijkheden voor TCP/IP + netwerken met ondersteuning voor + industriestandaarden als SLIP, PPP, NFS, DHCP en NIS. Dit + betekent dat je &os;-systeem makkelijk kan samenwerken + met andere systemen, en dat het kan functioneren als + bedrijfsserver, waarbij het belangrijke functies als NFS + (bestandsdeling over het netwerk), email, web services, + FTP, routing en firewall-diensten kan aanbieden. + + + Geheugenbeveiliging + + Geheugenbeveiliging garandeert dat + applicaties (of gebruikers) elkaar niet kunnen storen. Een + crashende applicatie heeft totaal geen effect op andere + applicaties. + + + + &os; is een 32-bits + besturingssysteem (64-bits op de + Alpha, &itanium;, AMD64, en &ultrasparc;) en is van de + grond af aan zo ontworpen. + + + + X Window System + XFree86 + + + + Het X Window System + (X11R6), een industriële standaard, biedt een + grafische userinterface (GUI) met als enige + benodigdheden een VGA-kaart en een beeldscherm. + + + + binaire compatibiliteit + Linux + + + binaire compatibiliteit + SCO + + + binaire compatibiliteit + SVR4 + + + binaire compatibiliteit + BSD/OS + + + binaire compatibiliteit + NetBSD + + + binaire compatibiliteit met veel + programma's gemaakt voor Linux, SCO, SVR4, BSDI en NetBSD + maakt het mogelijk om deze programma's zonder + snelheidsverlies te draaien op &os;. + + + + Duizenden applicaties zijn beschikbaar in de &os; + ports en packages + collectie. Waarom zoeken op het internet als het allemaal + al voor je klaarstaat? + + + + Duizenden andere en + makkelijk over te zetten applicaties + zijn beschikbaar op het Internet. &os; is + broncode-compatibel met de meeste populaire + commerciële &unix; systemen, wat betekent dat veel + applicaties nagenoeg geen wijzigingen vereisen om te + compileren op &os;. + + + Virtueel geheugen + + Het demand-paged virtueel + geheugen en de gecombineerde VM/buffer + cache van &os; zorgen ervoor dat applicaties met + grote geheugenbehoeften niets te kort komen, terwijl de + systeemrespons niet achteruit gaat. + + + + Symmetric Multi-Processing (SMP) + + + SMP-ondersteuning voor computers + met meerdere processoren. + + + + compilers + C + + + + compilers + C++ + + + + compilers + FORTRAN + + + + Een volledige C, + C++, Fortran en + Perl ontwikkelomgeving. + Vele andere programmeertalen, te gebruiken voor onderzoek + of geavanceerde ontwikkeling, zijn ook beschikbaar in de + ports en packages collectie. + + + broncode + + De broncode van het hele + systeem is beschikbaar, zodat je de volledige controle + over het systeem in handen hebt. Waarom zou je genoegen + nemen met alleen het erewoord van de softwarefabrikant + als een compleet open systeem ook tot de + mogelijkheden behoort? + + + + Uitgebreide online + documentatie. + + + + En nog veel meer! + + + + + 4.4BSD-Lite + + + Computer Systems Research Group (CSRG) + + + U.C. Berkeley + + &os; is gebaseerd op de 4.4BSD-Lite release van de + Computer Systems Research Group (CSRG) aan de University + of California in Berkeley, en borduurt voort op een lange + traditie van ontwikkeling van BSD-systemen. Het &os; Project + heeft duizenden uren gestoken in het fine-tunen van het + systeem voor maximale prestaties en betrouwbaarheid in + realistische en veel voorkomende situaties. Terwijl veel + commerciële bedrijven blijven worstelen met het + uitbrengen van besturingssystemen met dergelijke + mogelijkheden, prestaties en betrouwbaarheid, kan + &os; deze nu bieden! + + De toepassingen voor &os; worden alleen beperkt door uw + eigen fantasie. Van software-ontwikkeling tot + fabrieksautomatisering, van voorraadbeheersing tot de + azimuth-correctie van een satellietantenne; als het kan met + een commercieel &unix;-product, dan kan het ook met + &os;! &os; vaart ook wel bij de letterlijk duizenden + open-source programma's, vaak van bijzonder hoge kwaliteit, + die ontwikkeld zijn in onderzoekscentra, universiteiten over + de hele wereld en open-source gemeenschappen, en die + beschikbaar zijn voor weinig of geen geld. Ook steeds meer + commerciële applicaties vinden hun weg naar &os;. + + Omdat ook de broncode van &os; zelf vrij beschikbaar + is, kan het systeem zoveel als je zelf wilt aangepast worden + voor speciale toepassingen of projecten, op manieren die + meestal niet mogelijk zijn met besturingssystemen van + vooraanstaande commerciële softwarehuizen. Hier zijn een + aantal voorbeelden van toepassingen waar &os; voor gebruikt + wordt: + + + + Internetdiensten: De robuuste + TCP/IP netwerkarchitectuur die ingebouwd zit in + &os; maakt het een ideaal platform voor verscheidene + internetdiensten, zoals: + + + + FTP servers + + + FTP servers + + + + web servers + + + World Wide Web servers (standaard of beveiligd + [SSL]) + + + + firewall + + + IP-maskering + + + Firewalls en NAT (IP-maskering) + gateways + + + + e-mail + + + E-mail servers + + + + USENET + + + USENET nieuws of Bulletin Board (BBS) + systemen + + + + En meer... + + + + Met &os; kun je gemakkelijk beginnen op een goedkope + standaard-PC, om later verder te gaan op een professioneel + Xeon-systeem met 4 processoren (of meer!) en + RAID opslagsystemen als uw bedrijf groeit. + + + + Onderwijs: Ben je + informatica-student, of zit je in een ander vakgebied dat + hier mee te maken heeft? Er is geen betere manier om + besturingssystemen, computerarchitecturen en netwerken te + bestuderen dan de hands-on open-source ervaring die &os; + kan bieden. Gratis beschikbare programma's voor CAD, + wiskundige toepassingen en grafisch ontwerp maken &os; + ook heel handig voor mensen wiens primaire interesse voor + de computer ligt bij het voltooien van + ander werk! + + + + Onderzoek: Omdat de broncode van + het volledige systeem beschikbaar is, vormt &os; een + uitstekende basis voor het onderzoeken van + besturingssystemen of andere takken in de informatica. + De open natuur van &os; maakt het ook mogelijk voor + groepen mensen over de hele wereld om met elkaar samen + te werken, zonder men zich zorgen hoeft te maken over + speciale licentieovereenkomsten of beperkingen + op wat er besproken kan worden in open fora. + + + + router + + + DNS Server + + + Networking: Nieuwe router + nodig? Of een name server (DNS)? Een firewall om uw + interne netwerk te beschermen? &os; kan die ongebruikte + 486 of Pentium PC die nog ergens in een hoekje ligt + gemakkelijk omtoveren tot een geavanceerde router met + uitgebreide packet-filtering mogelijkheden. + + + + X Window System + XFree86 + + + X Window System + Accelerated-X + + + X Window workstation: &os; is een + prima keuze als goedkope X terminal oplossing, door + gebruik te maken van de gratis beschikbare &xfree86; + server of een van de commerciële servers aangeboden + door Xi Graphics. + In tegenstelling tot een pure X terminal kun je met &os; + ook applicaties lokaal draaien, wat een verlichting van + de centrale server tot gevolg kan hebben. &os; heeft + zelfs de mogelijkheid om schijfloos op te + starten, zodat individuele workstations nog goedkoper en + makkelijker te beheren zijn. + + + + Desktop: De beschikbaarheid van + geavanceerde bureabladomgevingen als KDE en GNOME en + kantoortoepassingen als tekstverwerkers en + spreadsheet-programma's in de ports en packages collectie + maken van &os; een uitgebreid desktop-platform. Of je nu + thuis of op het werk de PC nodig hebt, &os; zorgt ervoor + dat je snel, efficiënt en veilig kunt werken! + + + + GNU Compiler Collection + + + Software Ontwikkeling: + Bij het standaard &os;-systeem zit al een volledige + verzameling van ontwikkelgereedschappen, inclusief de + bekende GNU C/C++ compiler en debugger. + + + + &os; is beschikbaar in zowel broncode als binaire vorm op + CDROM, DVD en via FTP. Zie voor meer + informatie over het verkrijgen van &os;. + + + + Wie gebruikt &os;? + + + Gebruikers + Grote sites die &os; draaien + + + &os; is de drijvende kracht achter enkele van de grootste + sites die het internet kent, zoals: + + + + Yahoo! + + + Yahoo! + + + + + Apache + + + Apache + + + + + Blue Mountain Arts + + + Blue + Mountain Arts + + + + Pair Networks + + + Pair + Networks + + + + Sony Japan + + + Sony + Japan + + + + Netcraft + + + Netcraft + + + + + Weathernews + + + Weathernews + + + + + Supervalu + + + Supervalu + + + + TELEHOUSE America + + + TELEHOUSE + America + + + + Sophos Anti-Virus + + + Sophos + Anti-Virus + + + + JMA Wired + + + JMA Wired + + + + en nog veel meer. + + + + + + Over het &os; Project + + Deze paragraaf geeft je wat meer achtergrondinformatie over + het project, inclusief een korte geschiedenis, projectdoelen, + en het ontwikkelmodel van het project. + + + + + + Jordan + Hubbard + Bijgedragen door + + + + + Een Korte Geschiedenis van &os; + + 386BSD Patchkit + Hubbard, Jordan + Williams, Nate + Grimes, Rod + + &os; Project + geschiedenis + + Het &os; Project zag het licht in het begin van 1993, + gedeeltelijk als een voortzetting van de Unofficial + 386BSD Patchkit door de 3 laatste coördinatoren + van de patchkit: Nate Williams, Rod Grimes en ikzelf. + + 386BSD + Ons oorspronkelijke doel was om een zogenaamde + 'snapshot'-release te maken van 386BSD, om een aantal + problemen hiermee op te lossen die niet op te lossen waren + met het patchkit-mechanisme dat wij eerder gebruikt hadden. + Sommigen kunnen zich misschien nog herinneren dat de + werktitel van het project in het begin nog + 386BSD 0.5 of 386BSD Interim + was, refererend aan het oorspronkelijke doel. + + Jolitz, Bill + 386BSD was het besturingssysteem van Bill Jolitz, en had + tot op dat moment geleden onder het feit dat er al bijna een + jaar niet naar omgekeken was. Terwijl de patchkit steeds + groter en onhandiger werd, waren wij het er unaniem over eens + dat er iets moest gebeuren, en beslisten om Bill te + assisteren bij het maken van een tussentijdse + cleanup snapshot. Deze plannen kwamen echter + tot een plotseling einde toen Bill Jolitz besliste om zijn + toestemming voor het project in te trekken, zonder dat + er een alternatief werd geboden. + + Greenman, David + Walnut Creek CDROM + We deden er niet lang over om te beslissen dat het doel + nog steeds belangrijk was, zelfs zonder de ondersteuning van + Bill, dus werd de naam &os; aangenomen, naar + een idee van David Greenman. Onze oorpronkelijke doelen + werden opgesteld na het raadplegen van de gebruikers van het + systeem. Toen het erop begon te lijken dat dit project + misschien wel snel realiteit kon worden, contacteerde ik + Walnut Creek CDROM vanuit het oogpunt om de + distributiekanalen van &os; te verbeteren voor diegenen + die geen toegang hadden tot het Internet. Walnut Creek CDROM + ondersteunde niet alleen het idee om &os; op CD te + distribueren, maar bood het project ook een systeem en een + snelle internetverbinding om mee te werken. Zonder + Walnut Creek CDROM's bijna onbeperkte vertrouwen in wat op + dat moment nog een compleet onbekend project was, is het + onwaarschijnlijk dat &os; zo ver gekomen zou zijn, en zo + snel, als het vandaag de dag is. + + 4.3BSD-Lite + Net/2 + U.C. Berkeley + 386BSD + Free Software Foundation + De eerste CDROM (en algemene op het Net beschikbare) + distributie was &os; 1.0, uitgebracht in december + 1993. Deze versie was gebaseerd op de 4.3BSD-Lite + (Net/2) tape van U.C. Berkeley, met veel + toevoegingen van 386BSD en de Free Software Foundation. Het + werd een redelijk succes voor een eerste aanbod, en werd + opgevolgd door de zeer succesvolle &os; 1.1 release in mei + 1994. + + Novell + U.C. Berkeley + Net/2 + AT&T + Rond deze tijd vormde zich nogal onverwacht een + stormachtige lucht aan de horizon, toen Novell en + U.C. Berkeley hun langlopende rechtszaak over de legale + status van de Berkeley Net/2 tape oplosten met een schikking. + Een voorwaarde van deze schikking was dat U.C. Berkeley + toegaf dat grote delen van Net/2 beladen code + was en het eigendom van Novell, die deze code op haar beurt + overgenomen had van AT&T enige tijd hiervoor. Wat + Berkeley hiervoor terugkreeg was Novell's + zegen over de 4.4BSD-Lite release; wanneer + deze uitkwam zou Novell verklaren dat geen van de code hierin + eigendom van Novell was, en bestaande Net/2 gebruikers zou + sterk aanbevolen worden om over te stappen naar deze nieuwe + versie. Dit gold ook voor &os;, en het project werd de tijd + gegeven tot juli 1994 om te stoppen met het distribueren van + het eigen Net/2-gebaseerde product. De schikking liet wel toe + dat nog een laatste release werd uitgebracht voor de deadline, + en dat was &os; 1.1.5.1. + + &os; nam toen de enorme taak op zich om zichzelf + letterlijk opnieuw uit te vinden, met als basis een + volledig nieuwe en nogal incomplete verzameling van delen van + 4.4BSD-Lite. De Lite releases werden zo genoemd + omdat Berkeley's CSRG grote delen code die nodig waren om een + werkend systeem te construeren had weggelaten (om allerlei + legale redenen) en omdat de Intel port van 4.4 grotendeels + incompleet was. Het kostte het project tot november 1994 om + deze overstap te maken. Op dat moment werd &os; 2.0 op + het Net en op CDROM (aan het einde van december) uitgebracht. + Ondanks het feit dat deze release nog wat ruige kantjes had, + werd het een groot succes, en werd het gevolgd door de + robuustere en makkelijker te installeren &os; 2.0.5 in + juni 1995. + + We brachten &os; 2.1.5 uit in augustus 1996, en deze + bleek populair genoeg bij internet service providers (ISPs) + en andere commerciële gebruikers van &os; om nog een + release van de 2.1-STABLE tak te rechtvaardigen. Dit was + &os; 2.1.7.1, uitgebracht in februari 1997. Deze release + markeerde het einde van de hoofdstroomontwikkeling op + 2.1-STABLE; alleen beveilingsupdates en andere kritieke bug + fixes werden nog op deze tak uitgevoerd (RELENG_2_1_0). + + &os; 2.2 werd afgesplitst van de ontwikkelingstak + (-CURRENT) in november 1996 als RELENG_2_2, en + de eerste volledige release (2.2.1) werd uitgebracht in april + 1997. Andere releases van de 2.2 tak werden uitgebracht in de + zomer en herfst van '97. De laatste (2.2.8) verscheen in + november 1998. De eerste officiële 3.0 release verscheen + in oktober 1998, en was het begin van het einde voor de + 2.2 tak. + + Er was opnieuw een afsplitsing op 20 januari 1999, wat + leidde tot de 4.0-CURRENT en 3.x-STABLE takken. Vanuit + 3.X-STABLE werd versie 3.1 uitgebracht op 15 februari 1999, + 3.2 op 15 mei 1999, 3.3 op 16 september 1999, 3.4 op 20 + december 1999 en 3.5 op 24 juni 2000. De laatste werd enkele + dagen later gevolgd door een point release update naar 3.5.1, + om enkele net-ontdekte beveiligingsfouten in Kerberos te + corrigeren. Dit was de laatste release van de 3.X tak. + + Een nieuwe tak werd gemaakt op 13 maart 2000, de + 4.X-STABLE tak. Deze is ook op dit moment nog de + huidige -stable tak. Er zijn verschillende + releases van deze branch gemaakt: 4.0-RELEASE werd + geïntroduceerd in maart 2000, en de meest recente + &rel2.current;-RELEASE verscheen in &rel2.current.date;. + Ook in 2004 zullen er nog releases voortkomen uit de RELENG_4 + tak. + + De langverwachte 5.0-RELEASE werd aangekondigd op 19 + januari 2003. Deze optelling van bijna drie jaar werk, zette + &os; stevig neer op de weg naar geavanceerde multiprocessor- + en threading-ondersteuning en introduceerde nieuwe &os; ports + voor de &ultrasparc; en ia64 architecturen. + Deze release werd gevolgd door 5.1 in juni 2003. In januari + 2004 verscheen de 5.2-RELEASE, nog geen maand later gevolgd + door de point release 5.2.1-RELEASE, die enkele kleine fouten + in de originele release corrigeerde. Behalve een hoop nieuwe + mogelijkheden bevatten de 5.X releases ook grote wijzigingen + in de onderliggende systeemarchitectuur. Deze vooruitgang + zorgt ook voor een systeem dat een enorme hoeveelheid + nieuwe en nog niet breed geteste code bevat. Dit is de reden + dat de 5.X releases door het project worden aangeduid als + New Technology releases, terwijl de 4.X serie + functioneert als Productie-release. Naarmate + de tijd verstrijkt zal 5.X aangeduid worden als -STABLE, en + zal begonnen worden met de ontwikkeling van een nieuwe tak, + 6.0-CURRENT. + + Op dit moment vinden grote en lange-termijn + ontwikkelprojecten plaats in de 5.X-CURRENT tak, en snapshot + releases van 5.X op CDROM (en, natuurlijk, op het Net) worden + continu beschikbaar gemaakt op + + de snapshot server. + + + + + + + + Jordan + Hubbard + Bijgedragen door + + + + + &os; Projectdoelen + + + &os; Project + doelen + + Het doel van het &os; Project is om software aan te bieden + die gebruikt kan worden voor iedere mogelijke toepassing, + zonder beperkingen. Velen van ons hebben een belangrijke + investering zitten in de code (en het project) en vinden het + niet erg om af en toe een financiële compensatie te + ontvangen, maar we stellen het zeker niet als voorwaarde. Wij + geloven dat onze eerste en belangrijkste missie + het aanbieden van code is, aan iedereen die het wil hebben, + voor wat voor doel dan ook, zodat de code zo breed mogelijk + gebruikt kan worden tot voordeel van zoveel mogelijk mensen. + Dit is, geloof ik, een van de meest fundamentele doelen van + Vrije Software, en een die wij enthousiast ondersteunen. + + + GNU General Public License (GPL) + + + GNU Lesser General Public License (LGPL) + + BSD Copyright + Sommige code in &os; valt onder de GNU General Public + License (GPL) of Library General Public License (LGPL). Deze + code heeft iets meer beperkingen, maar in ieder geval aan de + kant waarbij vrije toegang tot de code geforceerd wordt, in + plaats van het gebruikelijke tegenovergestelde hiervan. Door + de toegevoegde moeilijkheden die kunnen voortkomen uit het + commerciële gebruik van GPL software geven wij echter de + voorkeur aan het meer vrije BSD copyright, wanneer er een + redelijk alternatief voor handen is. + + + + + + + Satoshi + Asami + Bijgedragen door + + + + + Het &os; Ontwikkelmodel + + + &os; Project + ontwikkelmodel + + De ontwikkeling van &os; is een erg open en flexibel + proces, en wordt gevormd door de bijdragen van letterlijk + honderden mensen over de hele wereld, zoals je kunt zien in + onze + lijst van medewerkers. De infrastructuur die wordt + gebruikt voor de ontwikkeling van &os; zorgt ervoor dat deze + honderden ontwikkelaars kunnen samenwerken over het Internet. + We zijn continu op zoek naar nieuwe ontwikkelaars en + ideeën. Als je wat meer betrokken wilt worden bij de + ontwikkeling van &os;, kun je simpelweg contact met ons + opnemen op de &a.hackers;. De &a.announce; is beschikbaar om + mededelingen te doen aan andere &os;-gebruikers over grote + veranderingen. + + Een aantal dingen over &os; en haar ontwikkelingsproces + zijn handig om te weten, of je nu onafhankelijk of in + samenwerking met anderen uit het Project werkt: + + + + Het CVS-archief + + + + CVS + archief + + + Concurrent Versions System + CVS + + + Alle broncode voor &os; wordt bijgehouden met + CVS + (Concurrent Versions System), een vrij verkrijgbaar + pakket voor het onderhouden van broncode dat bij &os; + inbegrepen zit. Het primaire + + CVS-archief staat op een systeem in Santa Clara, + Californië, in de VS, waar het wordt + gesynchroniseerd met verschillende + mirrors over de hele wereld. De + boomstructuur van CVS, waarin de broncode voor + -CURRENT en + -STABLE is te vinden, + kan ook makkelijk met die op uw eigen systeem + gesynchroniseerd worden. Zie de sectie + Synchroniseren van + broncode voor meer informatie over dit + onderwerp. + + + + + Committers + + + + + committers + + + De zogenaamde committers zijn + alle mensen die schrijf-permissies + hebben in het CVS-archief van &os;. Deze mensen mogen + veranderingen doen aan de &os; broncode (de term + committer is afkomstig uit het + &man.cvs.1; commit commando, wat + gebruikt wordt om veranderingen door te voeren in het + CVS-archief). De beste manier om eigen bijdragen te + laten keuren door een van de committers is door gebruik + te maken van &man.send-pr.1;. Als het erop lijkt dat + een bijdrage ergens in het systeem blijft hangen, dan is + het ook mogelijk om mail te sturen naar de + &a.committers;. + + + + + Het &os; core team + + core team + + Het &os; core team + zou het equivalent zijn van een raad van bestuur als + &os; een bedrijf zou zijn. De primaire taak van het + core team is ervoor zorg te dragen dat het project, + in zijn geheel, in goede vorm verkeerd en de goede + richting opgaat. Toegewijde en verantwoordelijke + ontwikkelaars uitnodigen om deel te worden van de + committers is een van de taken van het core team, net + als het recruteren van nieuwe leden van het core team. + Het huidige core team is gekozen door de committers uit + een groep van kandidaten (ook allen committers) in juli + 2004. Elke twee jaar worden verkiezingen gehouden. + + Sommige leden van het core team hebben een + bijzondere verantwoordelijkheid, wat wil zeggen dat zij + er speciaal op toezien dat een bepaald deel van het + systeem werkt zoals het hoort. Zie de lijst van + medewerkers voor een complete lijst van + ontwikkelaars en hun verantwoordelijkheden. + + + De meeste leden van het core team zijn + vrijwilligers. Toewijding betekent + dus niet gegarandeerde ondersteuning. + De raad van bestuur-analogie hierboven + klopt niet helemaal, en het is misschien beter om te + zeggen dat dit de mensen zijn die hun leven opgaven + voor &os;, tegen beter weten in! + + + + + + Externe bijdragen + + externe bijdragen + + De grootste groep ontwikkelaars zijn de gebruikers + zelf, die ons continu voorzien van constructief + commentaar en oplossingen voor fouten. De handigste + manier om contact te houden met het + niet-gecentraliseerde deel van de ontwikkeling van &os; + is een abonnement nemen op de &a.hackers;, waar allerlei + bijdragen, patches en nieuwe ideeën worden + bediscussieerd. Zie voor + meer informatie over de verschillende &os; + mailing-lijsten. + + De lijst + van medewerkers is lang, en groeit + iedere dag, dus wat let je om zelf een bijdrage te doen + aan &os;? + + Programmeren is niet de enige manier om een + bijdrage te leveren aan het project; voor een meer + volledige lijst van dingen die gedaan moeten worden, + zie de + &os; web site. + + + + + Samengevat is ons ontwikkelmodel georganiseerd als een + niet-samenhangende verzameling van concentrische cirkels. Het + gecentraliseerde model is ontworpen voor het gemak van de + gebruikers van &os;, die op deze manier + makkelijk de wijzigingen in het project kunnen volgen + —niet om potentiële medewerkers buiten de deur te + houden! Het is onze wens om een stabiel besturingssysteem te + maken, met een grote verzameling samenhangende + applicaties; dit model heeft zijn + waarde op dat gebied bewezen. + + Als je samen met ons &os; verder wilt ontwikkelen, is het + enige wat wij van je vragen om dat te doen met dezelfde + toewijding als de huidige ontwikkelaars —succes + gegarandeerd! + + + + De Huidige &os; Release + + NetBSD + + + OpenBSD + + + 386BSD + + + Free Software Foundation + + + U.C. Berkeley + + + Computer Systems Research Group (CSRG) + + &os; is een open source, op 4.4BSD-Lite gebaseerd + besturingssysteem voor Intel (x86 en &itanium;), AMD64, + Alpha en Sun &ultrasparc; computers. + Het is grotendeels gebaseerd op software van de + Computer Systems Research Group (CSRG) van de University of + California in Berkeley (U.C. Berkeley), met verbeteringen + overgenomen van NetBSD, OpenBSD, 386BSD en de Free Software + Foundation. + + Sinds het uitbrengen van &os; 2.0 tegen het einde + van 1994, zijn de prestaties, mogelijkheden en stabiliteit + van &os; dramatisch verbeterd. &os; heeft namelijk de + beschikking over een compleet nieuw subsysteem voor virtueel + geheugen, dat niet alleen de prestaties ten goede komt, maar + er ook voor zorgt dat het systeem minder geheugen gebruikt + dan ooit tevoren. Andere belangrijke verbeteringen zijn de + ondersteuning van veel nieuwe hardware, een compleet nieuw + systeem voor de ondersteuning van machines met meerdere + processoren (SMP) en een nieuwe bibliotheek voor de + ondersteuning van multithreading in applicaties. + + Behalve de basisdistributie van het besturingssysteem, + biedt &os; ook een enorme softwarecollectie met duizenden + veel-gebruikte programma's, de zogenaamde ports. Op het + moment van schrijven zijn er al meer dan &os.numports; ports! + In de ports zitten alle mogelijke klassen van software die te + bedenken zijn, van http-servers tot spellen, van + kantoorapplicaties tot multimedia en alles wat er tussenin + zit. De complete ports-collectie beslaat zo'n &ports.size; aan + schijfruimte. Meer informatie over de ports en over de packages + kunt u vinden in . + + Een aantal andere documenten die je behulpzaam kunnen + zijn bij het installeren en gebruiken van &os; vindt je in de + /usr/share/doc directory op ieder recente + &os;-installatie. De lokaal geïnstalleerde documentatie + kun je in een browser bekijken door de volgende URLs te + gebruiken: + + + + Het &os; handboek + + + + /usr/share/doc/handbook/index.html + + + + + + De &os; FAQ + + + + /usr/share/doc/faq/index.html + + + + + + De nieuwste versies van deze documenten zijn altijd te + vinden op + http://www.FreeBSD.org/. + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..c6741a2341 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= l10n/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..8e8b8c3f4f --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/l10n/chapter.sgml @@ -0,0 +1,237 @@ + + + + + + + Andrey A. + Chernov + Bijgedragen door + + + + + Michael C. + Wu + Herschreven door + + + + + + René + Ladan + Vertaald door + + + + * Lokalisatie - I18N/L10N Gebruik en Instellen + + + * Samenvatting + + + + + + * De beginselen + + + * Wat is I18N/L10N? + + + + + + * Waarom zou ik I18N/L10N gebruiken? + + + + + + * Welke talen worden ondersteund door de I18N-poging? + + + + + + + * Het gebruik van lokalisatie + + + * Taal- en landcodes + + + + + + * Coderingen + + + + + + * I18N applicaties + + + + + + * Locale instellen + + + * Localemethoden instellen + + + * Loginklasse-methode + + + * Gebruikersniveau-instellingen + + + + + + * Beheerdersniveau-instellingen + + + + + + + * Shell-opstartbestandmethode + + + + + + + + * Console-instellingen + + + + + + * X11 instellingen + + + * Fonts weergeven + + + + + + * Niet-Engelse karakters invoeren + + + + + + + * Printerinstellingen + + + + + + * Kernel en bestandssystemen + + + + + + + * I18N-programma's compileren + + + + + + * &os; lokaliseren naar specifieke talen + + + + + + Andrey A. + Chernov + Oorspronkelijk bijgedragen door + + + + * Russische taal (KOI8-R codering) + + + * Locale instellen + + + + + + * Console instellen + + + + + + * Printer instellen + + + + + + * &ms-dos; bestandssysteem en Russische + bestandsnamen + + + + + + * X11 instellen + + + + + + + * Traditioneel Chinese lokalisatie voor Taiwan + + + + + + * Duitstalige lokalisatie (voor alle ISO 8859-1 + talen) + + + + + + * Japans- en Koreaanstalige lokalisatie + + + + + + * Niet-Engelstalige &os; documentatie + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..37adfa9af6 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= linuxemu/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..71d99c42c6 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/linuxemu/chapter.sgml @@ -0,0 +1,655 @@ + + + + + + + Jim + Mock + Herstructureerd en delen geupdate door + + + + + + Brian N. + Handy + Origineel bijgedragen door + + + Rich + Murphey + + + + * Linux binary compatibiliteit + + + * Samenvatting + + + + + + * Installatie + + + * Linux runtime bibliotheken installeren + + + * Installeren door middel van de linux_base port + + + + + + * Bibliotheken handmatig installeren + + + + + + * Hoe installeer je extra gedeelde bibliotheken + + + + + + + * Linux ELF binaries installeren + + + + + + * De hostnaam resolver configureren + + + + + + + + + + Murray + Stokely + Geupdate voor Mathematica 4.X door + + + + + Bojan + Bistrovic + Samengevoegd met werk van + + + + * Installeren van &mathematica; + + + * De Linux binaries brandmerken + + + + + + * Je &mathematica; wachtwoord verkrijgen + + + + + + * De &mathematica; frontend draaien over een + netwerk + + + + + + + + + + Aaron + Kaplan + + Bijgedragen door + + + + + Robert + Getschmann + + Met dank aan + + + + * Installeren van &maple; + + + * Gemeenschappelijke verborgen gevaren + + + + + + + + + + Dan + Pelleg + Bijgedragen door + + + + + * Installeren van &matlab; + + + * &matlab; installeren + + + + + + * Licentie manager opstarten + + + + + + * De &java; runtime environment linken + + + + + + * Creeëren van een &matlab; opstart script + + + + + + * Een &matlab; stop script creeëren + + + + + + * &matlab; gebruiken + + + + + + + + + + Marcel + Moolenaar + Bijgedragen door + + + + + * &oracle; installeren + + + * Voorwoord + + + + + + * De Linux environment installeren + + + + + + * De &oracle; environment creeëren + + + * Kernel optimalisatie + + + + + + + * &oracle; account + + + + + + * Environment + + + + + + + * &oracle; installeren + + + * root.sh patchen + + + + + + * genclntsh patchen + + + + + + + * &oracle; gebruiken + + + + + + + + + + Holger + Kipp + Bijgedragen door + + + + + + Valentino + Vaschetto + Originele versie omgezet naar SGML door + + + + * &sap.r3; installeren + + + * Voorwoord + + + + + + * Software + + + * &sap.r3; 4.6B, &oracle; 8.0.5 + + + + + + * &sap.r3; 4.6C SR2, &oracle; 8.1.7 + + + + + + + * &sap; opmerkingen + + + * &sap.r3; 4.6B, &oracle; 8.0.5 + + + + + + * &sap.r3; 4.6C, &oracle; 8.1.7 + + + + + + + * Hardware benodigdheden + + + * &sap.r3; 4.6B, &oracle; 8.0.5 + + + + + + * &sap.r3; 4.6C, &oracle; 8.1.7 + + + + + + + * Installatie van &os; + + + * Disk layout + + + + + + * <command>make world</command> en een nieuwe + kernel + + + + + + + * De Linux environment installeren + + + * Het Linux basis systeem installeren + + + + + + * De Linux ontwikkel enviroment installeren + + + + + + + * De benodigde RPM's installeren + + + + + + * Extra hints + + + + + + + * De &sap.r3; environment creeëren + + + * De benodigde bestandsystemen en koppelpunten + creeëren + + + + + + * Gebruikers en directories aanmaken + + + + + + * Directories aanmaken + + + + + + * Regels in <filename>/etc/services</filename> + + + + + + * Benodigde localisaties + + + + + + * Kernel optimalisatie + + + + + + + * &sap.r3; installeren + + + * De &sap; CDROMs voorbereiden + + + + + + * De installatie scripts draaien + + + + + + * Start <command>R3SETUP</command> 4.6B + + + + + + * Start <command>R3SETUP</command> 4.6C SR2 + + + + + + + * &oracle; 8.0.5 installeren + + + * &oracle; 8.0.5 installeren met + <command>orainst</command> + + + + + + * &oracle; 8.0.5 pre-productie versie voor + Linux (Kernel 2.0.33) installeren + + + + + + + * De &oracle; 8.1.7 Linux tarball installeren + + + + + + * Doorgaan met de &sap.r3; installatie + + + * Database laden + + + + + + * Listener + + + + + + * Updaten van MNLS Tables + + + + + + + * Stappen na de installatie + + + * Opvragen van de &sap.r3; licentie sleutel + + + + + + * Gebruikers aanmaken + + + + + + * Transport systeem, profiel, operatie modes etc. + configureren + + + + + + * <filename>init<replaceable>sid</replaceable>.sap</filename> + (<filename>initIDS.sap</filename>) bewerken + + + + + + * Configuratie problemen na de installatie + + + + + + + * Problemen tijdens de installatie + + + * Herstart <command>R3SETUP</command> na het oplossen + van een probleem + + + + + + * OSUSERSIDADM_IND_ORA tijdens + <command>R3SETUP</command> + + + + + + * OSUSERDBSID_IND_ORA tijdens + <command>R3SETUP</command> + + + + + + * <errorname>oraview.vrf FILE NOT FOUND</errorname> + tijdens de &oracle; installatie + + + + + + * <errorname>TEXTENV_INVALID</errorname> tijdens + <command>R3SETUP</command>, RFC of SAPgui Start + + + + + + * <errorcode>ORA-00001</errorcode> + + + + + + * <errorcode>ORA-00445</errorcode> (achtergrond process + PMON is niet gestart) + + + + + + * <errorcode>ORA-12546</errorcode> (Start Listener met + de correcte permissies) + + + + + + * <errorcode>ORA-27102</errorcode> (Geen geheugen + beschikbaar) + + + + + + * [DIPGNTAB_IND_IND] tijdens + <command>R3SETUP</command> + + + + + + * [RFCRSWBOINI_IND_IND] tijdens + <command>R3SETUP</command> + + + + + + * [RFCRADDBDIF_IND_IND] tijdens + <command>R3SETUP</command> + + + + + + * <errorcode>sigaction sig31: File size limit + exceeded</errorcode> + + + + + + * Starten van <command>saposcol</command> mislukt + + + + + + + + * Geavanceerde onderwerpen + + + * Hoe werkt het? + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..74aca4172f --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= mac/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..652c5aa5b2 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mac/chapter.sgml @@ -0,0 +1,248 @@ + + + + + + + Tom + Rhodes + Geschreven door + + + + * Mandatory Access Control + + + * Samenvatting + + + * Wat zal niet worden behandeld + + + + + + + * Sleutelwoorden in dit hoofdstuk + + + + + + * Uitleg van MAC + + + + + + * MAC labels begrijpen + + + * Label configuratie + + + * Gebruiker en label instellingen + + + + + + * Netwerk Interfaces en label instellingen + + + + + + + * Singlelabel of Multilabel? + + + + + + * Mac beheren met aanpasbare instellingen + + + + + + + * Module configuratie + + + * De MAC seeotheruids module + + + + + + + * De MAC bsdextended module + + + * Voorbeelden + + + + + + + * De MAC ifoff module + + + + + + * De MAC portacl module + + + * Voorbeelden + + + + + + + * MAC beleid met labeling mogelijkheden + + + * Voorbereid op labeling beleid + + + + + + + * De MAC partitie module + + + * Voorbeelden + + + + + + + * De MAC Multi-Level beveilings module + + + + + + * De MAC Biba module + + + + + + * De MAC LOMAC module + + + * Voorbeelden + + + + + + + * Implementatie van een beveiligde omgeving met MAC + + + * Het maken van een onbeveiligde gebruikers klasse + + + + + + * Opstarten met de correcte modules + + + + + + * Alle gebruikers naar onveilig zetten + + + + + + * De configuratie afronden + + + + + + * De configuratie testen + + + * Standaard labeling testen + + + + + + * MAC seeotheruids testen + + + + + + * MAC partitie test + + + + + + * Testen van Biba en MLS labels + + + + + + + + * Een ander voorbeeld: Mac gebruiken om een webserver te + beperken + + + + + + * Een voorbeeld van een MAC zandbak + + + + + + * MAC framework problemen oplossen + + + * De <option>multilabel</option> optie kan niet ingesteld + worden voor <filename>/</filename> + + + + + + * &xfree86; kan niet gestart worden na + <acronym>MAC</acronym> + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..538dff091f --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= mail/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..c1675f7978 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mail/chapter.sgml @@ -0,0 +1,332 @@ + + + + + + + Bill + Lloyd + Origineel werk door + + + + + Jim + Mock + Herschreven door + + + + + * Electronische mail + + + * Samenvatting + + + + + + * Electronische mail gebruiken + + + * Het gebruikers programma + + + + + + * Mailhost server daemon + + + + + + Email en DNS + + + + + + * Mail ontvangen + + + * Externe mailboxen benaderen door + <acronym>POP</acronym> en <acronym>IMAP</acronym> + + + + + + * Lokale mailboxen benaderen + + + + + + + * De mail host + + + + + + + + + + Christopher + Shumway + Bijgedragen door + + + + * <application>sendmail</application> configuratie + + + * <filename>/etc/mail/access</filename> + + + + + + * <filename>/etc/mail/aliases</filename> + + + + + + * <filename>/etc/mail/local-host-names</filename> + + + + + + * <filename>/etc/mail/sendmail.cf</filename> + + + + + + * <filename>/etc/mail/virtusertable</filename> + + + + + + + + + + Andrew + Boothman + Geschreven door + + + + + Gregory + Neil Shapiro + Informatie uit emails gehaald geschreven door + + + + * Je mail transfer agent veranderen + + + * Een nieuwe MTA installeren + + + + + + * <application>sendmail</application> uitschakelen + + + * &os; 4.5-STABLE voor 2002/4/4 en eerder + (inclusief 4.5-RELEASE en eerder) + + + + + + &os; 4.5-STABLE na 2002/4/4 + (inclusief 4.6-RELEASE en later) + + + + + + + * Je nieuwe MTA starten tijdens het opstarten + + + &os; 4.5-STABLE voor 2002/4/11 + (inclusief 4.5-RELEASE en eerder) + + + + + + &os; 4.5-STABLE na 2002/4/11 + (inclusief 4.6-RELEASE en later) + + + + + + + + * <application>sendmail</application> vervangen als + de standaard mailer + + + + + + * Afronden + + + + + + + * Problemen oplossen + + + + + + * Geavanceerde onderwerpen + + + * Basis configuraties + + + + + + * Mail voor je domain + + + + + + + * SMTP met UUCP + + + + + + + + + Bill + Moran + Bijgedragen door + + + + * Alleen voor verzenden instellen + + + + + + * Mail gebruiken met een inbel verbinding + + + + + + + + + James + Gorham + Geschreven door + + + + * SMTP authenticatie + + + + + + + + + Marc + Silver + Bijgedragen door + + + + * Mail User Agents + + + * mail + + + + + + * mutt + + + + + + * pine + + + + + + + + + + Marc + Silver + Bijgedragen door + + + + * fetchmail gebruiken + + + + + + + + + Marc + Silver + Bijgedragen door + + + + * procmail gebruiken + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..ad5c0e2abe --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= mirrors/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..83ddc98385 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/mirrors/chapter.sgml @@ -0,0 +1,236 @@ + + + + * &os; verkrijgen + + + * CDROM en DVD uitgevers + + + * Kleinhandel verpakte producten + + + + + + * CD en DVD sets + + + + + + * Distributeurs + + + + + + + * FTP Sites + + + + + + * Anonieme CVS + + + <anchor id="anoncvs-intro">* Introductie + + + + + + <anchor id="anoncvs-usage">* Anonieme CVS gebruiken + + + + + + * Voorbeelden + + + + + + * Overige bronnen + + + + + + + * Gebruik maken van CTM + + + * Waarom zou ik <application>CTM</application> + gebruiken? + + + + + + * Wat moet ik doen om + <application>CTM</application> te gebruiken? + + + + + + * <application>CTM</application> voor de eerste keer + gebruiken + + + + + + * <application>CTM</application> dagelijks + gebruiken + + + + + + * Je lokale wijzigingen bewaren + + + + + + * Andere interessante <application>CTM</application> + opties + + + * Uitzoeken wat er precies aangepast mag worden door + een update + + + + + + * Backups maken voor het updaten + + + + + + * Aanpassingen limieteren bij een update + + + + + + + * Toekomst plannen voor + <application>CTM</application> + + + + + + * Diverse dingen + + + + + + * CTM Mirrors + + + + + + + * CVSup gebruiken + + + * Introductie + + + + + + * Installatie + + + + + + * CVSup configuratie + + + * Het <filename>refuse</filename> bestand + + + + + + + * <application>CVSup</application> gebruiken + + + + + + * <application>CVSup</application>'s bestands + collecties + + + + + + * Voor meer informatie + + + + + + * CVSup Sites + + + + + + + * CVS Tags + + + * Branch Tags + + + + + + * Release Tags + + + + + + + * AFS Sites + + + + + + * rsync Sites + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..f90e1cd2b0 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= multimedia/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..bba738bd55 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/multimedia/chapter.sgml @@ -0,0 +1,271 @@ + + + + + + + Ross + Lippert + Bewerkt door + + + + Multimedia + + + * Samenvatting + + + + + + + + + Moses + Moore + Bijgedragen door + + + + + * Het installeren van de geluidskaart + + + * Het correcte apparaat vinden + + + * Creative, Advance en ESS geluidskaarten + + + + + + * Gravis UltraSound kaarten + + + + + + * Crystal geluidskaarten + + + + + + * Generieke ondersteuning + + + + + + * Onboard geluidskaarten + + + + + + + * Het maken en testen van device nodes + + + * Veel voorkomende problemen + + + + + + + + + + Munish + Chopra + Bijgedragen door + + + + * Gebruik maken van meerdere geluidsbronnen + + + + + + + + + + Chern + Lee + Bijgedragen door + + + + + * MP3 Audio + + + * MP3 spelers + + + + + + * Rippen van CD Audio tracks + + + + + + * MP3's encoderen + + + + + + * MP3's decoderen + + + + + + + + + + Ross + Lippert + Bijgedragen door + + + + + * Afspelen van video + + + * Bepalen van video mogelijkheden + + + * XVideo + + + + + + * Simple Directmedia Layer + + + + + + * Direct Graphics Access + + + + + + + * Ports en pakketten die omgaan met video + + + * MPlayer + + + * Building MPlayer + + + + + + * MPlayer gebruiken + + + + + + * mencoder + + + + + + + * De xine video speler + + + + + + * De transcode hulpprogramma's + + + + + + + * Meer lezen + + + + + + + + + + Josef + El-Rayes + Originele bijdrage door + + + + + Marc + Fonvieille + Verbeterd aan aangepast door + + + + + * TV kaarten installeren + + + * Introductie + + + + + + * Toevoegen van de driver + + + + + + * Bruikbare applicaties + + + + + + * Problemen oplossen + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..7c61203aff --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/Makefile @@ -0,0 +1,19 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= pgpkeys/chapter.sgml + +PGPKEYS!= perl -ne 'm/\"([\w-]+.key)\"/ && print "$$1\n"' \ + ${DOC_PREFIX}/share/pgpkeys/pgpkeys.ent +SRCS+= ${PGPKEYS} + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..fc1699c2f2 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml @@ -0,0 +1,804 @@ + + + + PGP Sleutels + + pgp keys + Voor het geval je een ondertekening moet verifieren of een + gecodeerde e-mail wilt versturen naar een van de beambtes + (officers) of ontwikkelaars dan vind je hieronder + een aantal sleutels die dat vergemakkelijken. Een complete + sleutelring voor FreeBSD.org gebruikers kan je downloaden op + http://www.FreeBSD.org/doc/pgpkeyring.txt. + + + Beambtes + + + &a.security-officer; + &pgpkey.security-officer; + + + + &a.core-secretary; + &pgpkey.core-secretary; + + + + + + Leden Kernteam + + + &a.imp; + &pgpkey.imp; + + + + &a.jhb; + &pgpkey.jhb; + + + + &a.kuriyama; + &pgpkey.kuriyama; + + + + &a.murray; + &pgpkey.murray; + + + + &a.peter; + &pgpkey.peter; + + + + &a.wes; + &pgpkey.wes; + + + + + Ontwikkelaars + + + &a.will; + &pgpkey.will; + + + + &a.mat; + &pgpkey.mat; + + + + &a.asami; + &pgpkey.asami; + + + + &a.dougb; + &pgpkey.dougb; + + + + &a.tobez; + &pgpkey.tobez; + + + + &a.mbr; + &pgpkey.mbr; + + + + &a.harti; + &pgpkey.harti; + + + + &a.obraun; + &pgpkey.obraun; + + + + &a.jmb; + &pgpkey.jmb; + + + + &a.brueffer; + &pgpkey.brueffer; + + + + &a.markus; + &pgpkey.markus; + + + + &a.wilko; + &pgpkey.wilko; + + + + &a.jon; + &pgpkey.jon; + + + + &a.luoqi; + &pgpkey.luoqi; + + + + &a.ache; + &pgpkey.ache; + + + + &a.seanc; + &pgpkey.seanc; + + + + &a.cjh; + &pgpkey.cjh; + + + + &a.cjc; + &pgpkey.cjc; + + + + &a.marcus; + &pgpkey.marcus; + + + + &a.nik; + &pgpkey.nik; + + + + &a.ceri; + &pgpkey.ceri; + + + + &a.brooks; + &pgpkey.brooks; + + + + &a.pjd; + &pgpkey.pjd; + + + + &a.bsd; + &pgpkey.bsd; + + + + &a.dd; + &pgpkey.dd; + + + + &a.ale; + &pgpkey.ale; + + + + &a.peadar; + &pgpkey.peadar; + + + + &a.josef; + &pgpkey.josef; + + + + &a.ue; + &pgpkey.ue; + + + + &a.ru; + &pgpkey.ru; + + + + &a.le; + &pgpkey.le; + + + + &a.stefanf; + &pgpkey.stefanf; + + + + &a.jedgar; + &pgpkey.jedgar; + + + + &a.green; + &pgpkey.green; + + + + &a.lioux; + &pgpkey.lioux; + + + + &a.fanf; + &pgpkey.fanf; + + + + &a.blackend; + &pgpkey.blackend; + + + + &a.petef; + &pgpkey.petef; + + + + &a.billf; + &pgpkey.billf; + + + + &a.patrick; + &pgpkey.patrick; + + + + &a.gioria; + &pgpkey.gioria; + + + + &a.jmg; + &pgpkey.jmg; + + + + &a.dannyboy; + &pgpkey.dannyboy; + + + + &a.dhartmei; + &pgpkey.dhartmei; + + + + &a.jhay; + &pgpkey.jhay; + + + + &a.sheldonh; + &pgpkey.sheldonh; + + + + &a.mikeh; + &pgpkey.mikeh; + + + + &a.ghelmer; + &pgpkey.ghelmer; + + + + &a.mux; + &pgpkey.mux; + + + + &a.mich; + &pgpkey.mich; + + + + &a.foxfair; + &pgpkey.foxfair; + + + + &a.jkh; + &pgpkey.jkh; + + + + &a.trevor; + &pgpkey.trevor; + + + + &a.phk; + &pgpkey.phk; + + + + &a.joe; + &pgpkey.joe; + + + + &a.vkashyap; + &pgpkey.vkashyap; + + + + &a.kris; + &pgpkey.kris; + + + + &a.keramida; + &pgpkey.keramida; + + + + &a.fjoe; + &pgpkey.fjoe; + + + + &a.andreas; + &pgpkey.andreas; + + + + &a.sergei; + &pgpkey.sergei; + + + + &a.maxim; + &pgpkey.maxim; + + + + &a.jkoshy; + &pgpkey.jkoshy; + + + + &a.rik; + &pgpkey.rik; + + + + &a.rushani; + &pgpkey.rushani; + + + + &a.clement; + &pgpkey.clement; + + + + &a.mlaier; + &pgpkey.mlaier; + + + + &a.alex; + &pgpkey.alex; + + + + &a.erwin; + &pgpkey.erwin; + + + + &a.leeym; + &pgpkey.leeym; + + + + &a.netchild; + &pgpkey.netchild; + + + + &a.ijliao; + &pgpkey.ijliao; + + + + &a.clive; + &pgpkey.clive; + + + + &a.arved; + &pgpkey.arved; + + + + &a.scottl; + &pgpkey.scottl; + + + + &a.pav; + &pgpkey.pav; + + + + &a.bmah; + &pgpkey.bmah; + + + + &a.mtm; + &pgpkey.mtm; + + + + &a.dwmalone; + &pgpkey.dwmalone; + + + + &a.matusita; + &pgpkey.matusita; + + + + &a.ken; + &pgpkey.ken; + + + + &a.dinoex; + &pgpkey.dinoex; + + + + &a.sanpei; + &pgpkey.sanpei; + + + + &a.jim; + &pgpkey.jim; + + + + &a.marcel; + &pgpkey.marcel; + + + + &a.tmm; + &pgpkey.tmm; + + + + &a.rich; + &pgpkey.rich; + + + + &a.knu; + &pgpkey.knu; + + + + &a.max; + &pgpkey.max; + + + + &a.yoichi; + &pgpkey.yoichi; + + + + &a.bland; + &pgpkey.bland; + + + + &a.simon; + &pgpkey.simon; + + + + &a.anders; + &pgpkey.anders; + + + + &a.obrien; + &pgpkey.obrien; + + + + &a.philip; + &pgpkey.philip; + + + + &a.hmp; + &pgpkey.hmp; + + + + &a.mp; + &pgpkey.mp; + + + + &a.roam; + &pgpkey.roam; + + + + &a.den; + &pgpkey.den; + + + + &a.pirzyk; + &pgpkey.pirzyk; + + + + &a.jdp; + &pgpkey.jdp; + + + + &a.krion; + &pgpkey.krion; + + + + &a.markp; + &pgpkey.markp; + + + + &a.thomas; + &pgpkey.thomas; + + + + &a.dfr; + &pgpkey.dfr; + + + + &a.trhodes; + &pgpkey.trhodes; + + + + &a.benno; + &pgpkey.benno; + + + + &a.paul; + &pgpkey.paul; + + + + &a.roberto; + &pgpkey.roberto; + + + + &a.guido; + &pgpkey.guido; + + + + &a.niklas; + &pgpkey.niklas; + + + + &a.marks; + &pgpkey.marks; + + + + &a.hrs; + &pgpkey.hrs; + + + + &a.wosch; + &pgpkey.wosch; + + + + &a.das; + &pgpkey.das; + + + + &a.schweikh; + &pgpkey.schweikh; + + + + &a.gshapiro; + &pgpkey.gshapiro; + + + + &a.arun; + &pgpkey.arun; + + + + &a.vanilla; + &pgpkey.vanilla; + + + + &a.cshumway; + &pgpkey.cshumway; + + + + &a.demon; + &pgpkey.demon; + + + + &a.jesper; + &pgpkey.jesper; + + + + &a.scop; + &pgpkey.scop; + + + + &a.kensmith; + &pgpkey.kensmith; + + + + &a.ben; + &pgpkey.ben; + + + + &a.des; + &pgpkey.des; + + + + &a.sobomax; + &pgpkey.sobomax; + + + + &a.dcs; + &pgpkey.dcs; + + + + &a.brian; + &pgpkey.brian; + + + + &a.nsouch; + &pgpkey.nsouch; + + + + &a.vs; + &pgpkey.vs; + + + + &a.gsutter; + &pgpkey.gsutter; + + + + &a.nyan; + &pgpkey.nyan; + + + + &a.mi; + &pgpkey.mi; + + + + &a.gordon; + &pgpkey.gordon; + + + + &a.thierry; + &pgpkey.thierry; + + + + &a.viny; + &pgpkey.viny; + + + + &a.nectar; + &pgpkey.nectar; + + + + &a.adamw; + &pgpkey.adamw; + + + + &a.nate; + &pgpkey.nate; + + + + &a.wollman; + &pgpkey.wollman; + + + + &a.joerg; + &pgpkey.joerg; + + + + &a.phantom; + &pgpkey.phantom; + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..93280bcae8 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= ports/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..fc89e56de1 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ports/chapter.sgml @@ -0,0 +1,144 @@ + + + + * Applicaties installeren : Packages en Ports + + + * Samenvatting + + + + + + * Overzicht Van Software Installatie + + + + + + * Vind Je Applicatie + + + + + + + + + Chern + Lee + Bijgedragen door + + + + + * Het Packages Systeem Gebruiken + + + * Een package installeren + + + + + + * Packages beheren + + + + + + * Een Package verwijderen + + + + + + * Diversen + + + + + + + * De Ports Verzameling Gebruiken + + + * De Ports Verzameling + + + + + + * Ports Installeren + + + * Ports installeren vanaf een CD-ROM + + + + + + * Ports installeren vanaf het internet + + + + + + * De standaard ports directories aanpassen + + + + + + * Omgaan met<command>imake</command> + + + + + + + * Verwijderen van geïnstalleerde ports + + + + + + * Ports en disk ruimte + + + + + + * Ports upgraden + + + + + + + * Activiteiten na de installatie + + + + + + * Omgaan met gebroken ports + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..1a44fcbd0c --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= ppp-and-slip/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..9c2b5e0d1b --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/ppp-and-slip/chapter.sgml @@ -0,0 +1,461 @@ + + + + + + + Jim + Mock + Herstructureerd, gereorganiseerd en geupdate door + + + + + + * PPP en SLIP + + + * Samenvatting + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Geupdate en verbeterd door + + + + + Brian + Somers + Origineel bijgedragen door + + + + + Nik + Clayton + Met input van + + + Dirk + Frömberg + + + Peter + Childs + + + + * Gebruikers PPP gebruiken + + + * Gebruikers PPP + + + * Aannames Assumptions + + + + + + * Creeëren van PPP device nodes + + + + + + * Automatische <application>PPP</application> + configuratie + + + * PPP en statische ip adressen + + + + + + * PPP en dynamische ip adressen + + + + + + * Inkomende telefoontjes ontvangen + + + + + + * Welke getty? + + + + + + * <application>PPP</application> permissies + + + + + + * PPP shells voor dynamische ip gebruikers + + + + + + * PPP shells voor statische ip gebruikers + + + + + + * Opzetten van <filename>ppp.conf</filename> voor + dynamische ip gebruikers + + + + + + * Opzetten van <filename>ppp.conf</filename> voor + statische ip gebruikers + + + + + + * <command>mgetty</command> en AutoPPP + + + + + + * MS extensies + + + + + + * PAP en CHAP authenticatie + + + + + + * Je <command>ppp</command> configuratie on the fly + veranderen + + + + + + + * Gebruik maken van PPP Network Address Translation + mogelijkheden + + + + + + * Laatste systeem configuratie + + + + + + * Samenvatting + + + + + + + + + + + Gennady B. + Sorokopud + Delen origineel bijgedragen door + + + Robert + Huff + + + + * Kernel PPP gebruiken + + + * Kernel PPP opzetten + + + + + + + + + Trev + Roydhouse + Gebaseerd op informatie geleverd door + + + + + * <command>pppd</command> gebruiken als client + + + + + + * <command>pppd</command> gebruiken als server + + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + + * Problemen oplossen met <acronym>PPP</acronym> + verbindingen + + + * Controleer de device nodes + + + + + + * Handmatig verbinding maken + + + * Debuggen + + + + + + + + + + + Jim + Mock + Bijgedragen (from http://node.to/freebsd/how-tos/how-to-freebsd-pppoe.html) door + + + + + * PPP gebruiken over Ethernet (PPPoE) + + + * De kernel configureren + + + + + + * <filename>ppp.conf</filename> opzetten + + + + + + * <application>ppp</application> gebruiken + + + + + + * <application>ppp</application> starten tijdens het + opstarten + + + + + + * Gebruik maken van een PPPoE service tag + + + + + + * PPPoE met een &tm.3com; + <trademark class="registered">HomeConnect</trademark> ADSL Modem + Dual Link + + + + + + + * Gebruik maken van <application>PPP</application> over ATM + (PPPoA) + + + * PPPoA gebruiken met Alcatel &speedtouch; USB + + + + + + * mpd gebruiken + + + + + + * pptpclient gebruiken + + + + + + + + + + Satoshi + Asami + Origineel bijgedragen door + + + + + Guy + Helmer + Met input van + + + Piero + Serini + + + + * SLIP gebruiken + + + * Een SLIP client opzetten + + + * Dingen die je maar eenmalig hoeft te doen + + + + + + * Een SLIP verbinding maken + + + + + + * Hoe verbreek je de verbinding + + + + + + * Problemen oplossen + + + + + + + * Een SLIP server opzetten + + + * Benodigdheden vooraf + + + + + + * Snel overzicht + + + * Een voorbeeld SLIP server login + + + + + + + * Kernel configuratie + + + + + + * Sliplogin configuratie + + + * <filename>slip.hosts</filename> configuratie + + + + + + * <filename>slip.login</filename> configuratie + + + + + + * <filename>slip.logout</filename> configuratie + + + + + + + * Routing overwegingen + + + * Statische routes + + + + + + * <application>&gated;</application> gebruiken + + + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/preface/preface.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/preface/preface.sgml new file mode 100644 index 0000000000..eea0e14448 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/preface/preface.sgml @@ -0,0 +1,556 @@ + + + + Voorwoord + + Bedoeld + publiek + + De nieuwkomers bij &os; zullen zien dat de eerste sectie van + dit boek ze begleidt door de &os; installatieprocedure en de + geleidelijke introductie in de concepten van &unix;. + Om deze sectie goed te kunnen doorlopen heb je meer nodig dan + de wens om te ontdekken en de mogelijkheid om nieuwe concepten + op te nemen wanneer ze geïntroduceerd worden. + + Wanneer je eenmaal hier bent, de tweede veel grotere sectie + van het handboek is een uitvoerige referentie naar alle mogelijke + (relevante) onderwerpen die interessant zijn voor &os; + systeembeheerders. Sommige van deze hoofdstukken adviseren je + mogelijk om wat vroegere documentatie te lezen, dit wordt aangegeven + in de samenvatting aan het begin van elk hoofdstuk. + + Voor een lijst van extra bronnen van informatie zie + . + + Veranderingen ten + opzichte van de eerste editie + + Deze tweede editie is een optelsom van meer dan twee jaar + werk door vaste leden van het &os; Documentation Project. + Het volgende zijn de grote wijzigingen in deze editie: + + + + Er is een complete INDEX toegevoegd. + + + + Alle ASCII figuren zijn vervangen door grafische + diagrammen. + + + + Een standaardsamenvatting is aan elk hoofdstuk toegevoegd + om een snel overzicht te geven welke informatie zich in het + hoofdstuk bevindt en wat de lezer geacht wordt te weten. + + + + De inhoud is logisch ingedeeld in drie delen: + Starten, Systeembeheer en + Appendix. + + + + (&os; + Installeren) is compleet herschreven met veel + screenshots erbij om het makkelijker te maken voor nieuwe + gebruikers om greep te krijgen op de tekst. + + + + (&unix; + Beginselen) is uitgebreid met extra informatie over + processen, daemons en signalen. + + + + (Applicaties + installeren) is uitgebreid met extra informatie over + binair package-beheer. + + + + (Het X Window Systeem) + is compleet herschreven met de nadruk op het gebruik van + moderne bureaubladtechnologiën zoals + KDE en + GNOME op &xfree86; 4.X. + + + + (Het opstart proces van + &os;) is uitgebreid. + + + + (Opslag) is + herschreven uit wat eens twee aparte hoofdstukken waren over + disks en backups. We vinden + dat de onderwerpen beter begrijpbaar zijn wanneer ze in + één hoofdstuk zijn ondergebracht. Een sectie + over RAID (zowel hardware als softwarematig) is ook + toegevoegd. + + + + (Seriële + communicatie) is compleet gereorganiseerd en + bijgewerkt voor &os; 4.X/5.X. + + + + (PPP en SLIP) + is aanzienlijk bijgewerkt. + + + + Veel nieuwe secties zijn toegevoegd aan + (Geavanceerd + netwerken). + + + + (Electronische email) + is uitgebreid met meer informatie over het configureren van + sendmail. + + + + (Linux + compatibiliteit) is uitgebreid met meer informatie + over het installeren van &oracle; en + &sap.r3;. + + + + De volgende nieuwe onderwerpen worden behandeld in + deze tweede editie: + + + Configuratie en tuning + (). + + + + Multimedia () + + + + + + De opbouw van dit + boek + + Dit boek is opgedeeld in drie logische verschillende secties. + De eerste sectie, Starten, behandelt + de installatie en het basisgebruik van &os;. Er wordt verwacht + dat lezers deze hoofdstukken volgt, en mogelijk + hoofdstukken overslaat met bekende onderwerpen. De tweede sectie + ,Systeembeheer, behandeld een brede collectie + van onderwerpen die interessant zijn voor de meer geavanceerde + &os; gebruiker. Elke sectie begint met een beknopte samenvatting + die beschrijft wat het hoofdstuk inhoudt, en wat de lezer al zou + moeten weten. Dit is bedoeld om de willekeurige lezers de kans te + geven om hoofdstukken te vinden die interessant zijn voor ze. De + derde sectie bevat een appendix met referentie materiaal. + + + + , Introductie + + Introduceert &os; aan een nieuwe gebruiker. Het + beschrijft de geschiedenis van het &os; project, de doelen en + het ontwikkel model. + + + + + , Installatie + + Begleidt een gebruiker door de installatieprocedure. + Sommige geavanceerde installatie-onderwerpen zoals + installatie door middel van een seriële console worden + ook behandeld. + + + + + , &unix; basis + + Behandelt de basiscommando's en functionaliteit van het + &os; besturingssyteem. Als je bekend bent met Linux of een + andere &unix; variant, kan je dit hoofdstuk waarschijnlijk + overslaan. + + + + + , Applicaties installeren + + Behandelt de installatie van software van derden, met + zowel &os;'s innovatieve Ports collectie als + de standaard binary packages. + + + + + , Het X Window Systeem + + Beschrijft het X Window Systeem in het algemeen en + het gebruik van &xfree86; op &os; + in het bijzonder. Het beschrijft ook standaard + bureaubladomgevingen zoals KDE + en GNOME. + + + + , Configuratie en tuning + + Beschrijft de parameters beschikbaar voor + systeembeheerders om een &os; te fine-tunen voor + de beste prestaties. Het beschrijft ook diverse + configuratiebestanden die gebruikt worden in &os; en waar + je die kan vinden. + + + + + , De opstartprocedure + + Beschrijft de &os; opstartprocedure en legt uit hoe + je dit kan bewerken met configuratie-opties. + + + + + , Gebruikers en basis account + beheer + + Beschrijft hoe je gebruikers-accounts aanmaakt, en + verandert. Het beschrijft ook welke resource-beperkingen er + gezet kunnen worden op gebruikers en andere + account-beheerstaken. + + + + + , Configuratie van de + &os; Kernel + + Beschrijft waarom je misschien een nieuwe kernel moet + configureren en levert gedetailleerde instructies voor + configuratie, het bouwen, en het installeren van een eigen + kernel. + + + + + , Beveiliging + + Beschrijft vele verschillende hulpapplicaties die + beschikbaar zijn die je helpen om je &os; systeem veilig + te houden, met oa: Kerberos, IPsec, OpenSSH en + netwerk-firewalls. + + + + + , Printen + + Beschrijft hoe je printers beheert onder &os;, + met informatie over bannerpagina's, printer-accouting, en + initiële installatie. + + + + + , Opslag + + Beschrijft hoe je opslagmedia en bestandssystemen beheert + onder &os;. Dit bevat fysieke schijven, RAID arrays, + optische en tape media, geheugenschijven, en + netwerkbestandssystemen. + + + + + , Vinum + + Beschrijft hoe je Vinum gebruikt, een logische + volumebeheerder welke apparaatonafhankelijke logische disken + levert, met software RAID-0, RAID-1 en RAID-5. + + + + + , Localisatie + + Beschrijft hoe je &os; met andere talen kunt gebruiken + in plaats van Engels. Behandelt zowel het systeem- als + applicatieniveau van localisatie. + + + + + , Bureaubladapplicatie's + + Levert standaard bureaubladapplicatie's in een lijst, + zoals webbrowsers, en productiviteitspakketten, en + beschrijft hoe je ze installeert op &os;. + + + + + , Multimedia + + Laat zien hoe je geluid- en video-ondersteuning + installeert voor je systeem. Het beschrijft ook een + aantal voorbeeld audio- en video- applicaties. + + + + + , Seriële communicaties + + Legt uit hoe je een verbinding kan maken met terminals en + modems op je &os; systeem voor zowel dial-in als dial-out + verbindingen. + + + + + , PPP en SLIP + + Beschrijft hoe je PPP, SLIP en PPP over Ethernet kan + gebruiken om verbinding te maken met remote systemen met + &os;. + + + + + , Geavanceerde netwerken + + Beschrijft meerderenetwerk onderwerpen, inclusief + het delen van een internetverbinding met andere computers in + je LAN, het gebruik van netwerkbestandssystemen, en het delen + van accountinformatie door middel van NIS, het opzetten van + een nameserver en nog veel meer. + + + + + , Electronische mail + + Legt verschillende componenten uit van een mailserver en + gaat dieper in op simpele configuratie-onderwerpen voor de + populairste mailserver software: + sendmail. + + + + + , The Cutting edge + + Geeft uitleg over de verschillen tussen &os;-Stable, + &os;-Current en &os; releases. Beschrijft welke gebruikers + kunnen profiteren van het volgen van een ontwikkelsysteem + en legt dat systeem uit. + + + + + , Linux binary compatibiliteit + + Beschrijft de Linux compatibiliteitmogelijkheden van &os;. + Het beschrijft ook gedetaileerde installatie-instructies voor + verschillende populaire Linux-applicaties zoals + &oracle;, + &sap.r3; + en &mathematica;. + + + + + , Het verkrijgen van &os; + + Geeft verschillende bronnen aan voor het verkrijgen van + &os; media op CDROM of DVD evenals verschillende sites op het + internet die je in staat stellen &os; te downloaden en te + installeren. + + + + + , Bibliografie + + Dit boek geeft veel verschillende onderwerpen die je + misschien hongerig maken naar een gedetaileerdere uitleg. + De bibliografie geeft een aantal uitstekende boeken waarnaar + gerefereerd worden in de tekst. + + + + + , Resources op het internet + + Beschrijft de vele forums die beschikbaar zijn voor &os; + gebruikers om vragen te stellen, en om deel te nemen aan + technische conversaties over &os;. + + + + + , PGP Keys + + Geeft de PGP-vingerafdrukken van verschillende &os; + ontwikkelaars. + + + + + Overeenkomsten in dit + boek + + Om consistentie en leesbaarheid te behouden en de leesbaarheid + te behouden worden er een aantal overeenkomsten nageleefd in dit + boek. + + Typografische + overeenkomsten + + + + Italic + + Een italic lettertype wordt gebruikt + voor bestandsnamen, URLs, benadrukte tekst, en het eerste + gebruik van technische termen. + + + + + Monospace + + Een monospaced lettertype wordt + gebruikt voor foutmeldingen, commando's, + omgevingsvariabelen, namen van ports, hostnames, + gebruikersnamen, groupsnamen, device namen, variabelen, + en stukjes code. + + + + + Bold + + Een bold lettertype wordt + gebruikt voor applicaties, commando's en toetsen. + + + + + Gebruikersinvoer + + Toetsen worden weergegeven in bold om op + te vallen tussen andere tekst. Toetscombinaties die bedoeld zijn + om tegelijkertijd getypt te worden worden weergeven met + `+' tussen de toetsen zoals + + + + Ctrl + Alt + Del + + + + Betekent dat de gebruiker de volgende toetsen moet indrukken + op hetzelfde moment: Ctrl,Alt en + Del. + + Toetsen die bedoeld zijn om achter elkaar te typen worden + gescheiden door komma's, bijvoorbeeld + + + + Ctrl + X + , + + Ctrl + S + + + + zou betekenen dat de gebruiker de Ctrl + en X toetsen tegelijk moet indrukken en erna + Ctrl en S tegelijkertijd moet + indrukken. + + Voorbeelden + + Voorbeelden die beginnen met E:\> + geven aan dat het een &ms-dos; commando betreft. Tenzij anders + vermeld, kunnen deze commando's in een + Command promptscherm in een moderne + µsoft.windows; omgeving worden gebruikt. + + E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A: + + Voorbeelden die starten met een &prompt.root; geven aan dat een + commando ingegeven moet worden als de superuser in &os;. Je kan + inloggen met root om het commando in te typen, + of je logt in als gewone gebruiker en gebruikt &man.su.1; om + superuser-privileges te verkrijgen. + + &prompt.root; dd if=kern.flp of=/dev/fd0 + + Voorbeelden die starten met &prompt.user; geven aan dat een + commando opgegeven moet worden vanuit een normaal gebruikersaccount. + Tenzij anders vermeld, wordt de C-shell syntax gebruikt voor het + instellen van omgevingsvariabelen en andere shell-commando's. + + &prompt.user; top + + Dankwoorden + + Het boek dat je nu voor je hebt representeert de inspanningen + van honderden mensen over de hele wereld. Of ze nu foutjes + verbeteren of complete hoofdstukken inleveren, ze hebben allemaal + nuttig bijgedragen. + + Verschillende bedrijven hebben bijgedragen aan het maken + van dit document door de schrijvers te betalen om hier full-time + aan te werken, door te betalen voor de publicatie, etc. In het + bijzonder heeft BSDi (Overgenomen door + Wind River Systems) + leden van het &os; Documentatie Project betaald om full-time te + werken aan het verbeteren van dit boek, wat leidde tot de publicatie + van de eerste editie in maart 2000 (ISBN 1-57176-241-8). Wind River + Systems heeft daarna verschillende schrijvers betaald om een + aantal verbeteringen uit te voeren voor de + printuitvoer-infrastructuur en om extra hoofdstukken toe te voegen + aan de tekst. Dit werk leverde de publicatie van de tweede + geprinte editie in november 2001 (ISBN 1-57176-303-1). + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..72d9e9b80a --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= printing/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..e6d476d0e4 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/printing/chapter.sgml @@ -0,0 +1,409 @@ + + + + + + + Sean + Kelly + Bijgedragen door + + + + + + Jim + Mock + Herstructureerd en geupdate door + + + + + + Lodewijk + Koopman + Vertaald door + + + + + * Printen + + + * Samenvatting + + + + + + * Inleiding + + + * Waarom je het wachtrijsysteem zou moeten + gebruiken + + + + + + + * Standaard opzet + + + * Eenvoudige printer opzet + + + * Hardware Setup + + + * Poorten en kabels + + + + + + * Parallel poorten + + + + + + * Seriële poorten + + + + + + + * Software setup + + + * Kernel configuratie + + + + + + + * Het toevoegen van <filename>/dev</filename> bestanden + voor de poorten + + + * Het communicatietype instellen voor de parallelle + poort + + + + + + * Het controleren van de printercommunicatie + + + * Het controleren van een parallelle printer + + + + + + * Het controleren van een seriële printer + + + + + + + + * De wachtrij aanzetten: het + <filename>/etc/printcap</filename> bestand + + + * Printernaamgeving + + + + + + * Voorbladen onderdrukken + + + + + + * Het aanmaken van de wachtrijdirectory + + + + + + * Het printerdevice identificeren + + + + + + * Het configureren van communicatieparameters voor het + wachtrijsysteem + + + + + + * Een tekstfilter installeren + + + + + + * <application>LPD</application> aanzetten + + + + + + * De printer uitproberen + + + + + + + + + * Geavanceerde printer instellingen + + + * Filters + + + * Hoe filters werken + + + + + + * Platte tekst op &postscript; printers afdrukken + + + + + + * &postscript; simuleren op niet &postscript; + printers + + + + + + * Conversie filters + + + * Waarom conversie filters installeren? + + + + + + * Welke conversie filters moet ik installeren? + + + + + + * Conversie filters installeren + + + + + + * Meer conversie filters voorbeelden + + + + + + * Geautomatiseerde conversie: een alternatief voor + conversie filters + + + + + + + * Output filters + + + + + + * <command>lpf</command>: een tekstfilter + + + + + + + * Voorbladen + + + * Voorbladen aanzetten + + + + + + * Voorbladen beheren + + + + + + * Accounting voor voorbladen + + + + + + * Voorbladen op &postscript; printers + + + + + + + * Printen over een netwerk + + + * Printers geïnstalleerd op externe machine's + + + + + + * Printers met een netwerkaansluiting + + + + + + + * Printer gebruik limieteren + + + * Meerdere kopieën limieteren + + + + + + * Toegang tot printers limieteren + + + + + + * De grootte van verstuurde opdrachten beheren + + + + + + * Opdrachten van externe printers limieteren + + + + + + + * Accounting voor printer gebruik + + + * Quick and Dirty printer accounting + + + + + + * Hoe kun je geprinte pagina's tellen? + + + + + + + + * Printers gebruiken + + + * Print opdrachten + + + + + + * Opdrachten controleren + + + + + + * Opdrachten verwijderen + + + + + + * Voorbij platte tekst: print opties + + + * Formaat en conversie opties + + + + + + * Opdracht afhandeling opties + + + + + + * Voorblad opties + + + + + + + * Printers beheren + + + + + + + * Alternatieven voor de standaard spooler + + + + + + * Problemen oplossen + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..bbf01aa7ab --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= security/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..f79581196f --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/security/chapter.sgml @@ -0,0 +1,615 @@ + + + + + + + Matthew + Dillon + Veel uit dit hoofdstuk is overgenomen uit de security(7) handboek pagina van + + + + + Siebrand + Mazeland + Vertaald door + + + + * Beveiliging + + + * Overzicht + + + + + + * Introductie + + + + + + * &os; beveiligen + + + * Beveiligen van <username>root</username> en + medewerkersaccounts. + + + + + + * Beveiligen van <username>root</username> — servers + onder root en suid/sgid binaire bestanden + + + + + + * Beveiligen van gebruikersaccounts + + + + + + * Beveiligen van het wachtwoord bestand + + + + + + * Beveiligen van de kern van de kernel, ruwe devices + en bestandssystemen + + + + + + * Bestandsintegriteit Controleren: Binaire Bestanden, + Configuratie Bestanden, Etc. + + + + + + * Paranoia + + + + + + * Ontzeggen van dienst aanvallen (<quote>Denial of + service</quote>) + + + + + + * Aandachtspunten voor Toegang met Kerberos en SSH + + + + + + + + + + Bill + Swingle + Delen geschreven en herschreven door + + + + + * DES, MD5 en Crypt + + + * Je Crypt Mechanisme Herkennen + + + + + + + * Eenmalige Wachtwoorden + + + * Veilige Verbinding Initialiseren + + + + + + * Onveilige Verbinding Initialiseren + + + + + + * Een Enkel Eenmalig Wachtwoord Maken + + + + + + * Meerdere Eenmalige Wachtwoorden Maken + + + + + + * Gebruik van &unix; Wachtwoorden Beperken + + + + + + + + + + Mark + Murray + Bijgedragen door + + + + + Mark + Dapoz + Gebaseerd op een bijdrage door + + + + * KerberosIV + + + * KerberosIV installeren + + + + + + * Maken van de Initiele Database + + + + + + * Help Het aan de Praat + + + + + + * Aanmaken van het Serverbestand + + + + + + * De Database Vullen + + + + + + * Alles Testen + + + + + + * <command>su</command> Rechten Toewijzen + + + + + + * Andere Commando's Gebruiken + + + + + + + + + + Tillman + Hodgson + Bijgedragen door + + + + + Mark + Murray + Gebaseerd op een bijdrage door + + + + * <application>Kerberos5</application> + + + * Geschiedenis + + + + + + * Opzetten van een Heimdal <acronym>KDC</acronym> + + + + + + * <application>Kerberos</application> server gebruiken met + Heimdal services + + + + + + * <application>Kerberos</application> client gebruiken + met Heimdal + + + + + + * Gebruikers configuratie bestanden: + <filename>.k5login</filename> and + <filename>.k5users</filename> + + + + + + * <application>Kerberos</application> tips, trucks, en + problemen oplossen + + + + + + * Verschillen met de <acronym>MIT</acronym> port + + + + + + * Het verlichten van beperkingen gevonden in + <application>Kerberos</application> + + + * <application>Kerberos</application> is een alles of + niets aanpak + + + + + + * <application>Kerberos</application> is bedoeld voor + enkele-gebruikers werkstationen + + + + + + * De KDC is een enkel punt van falen + + + + + + * <application>Kerberos</application> + tekortkomingen + + + + + + + * Bronnen en verdere informatie + + + + + + + + + + Gary + Palmer + Bijgedragen door + + + Alex + Nash + + + + + * Firewalls + + + * Wat is een firewall? + + + * Pakket filterende routers + + + + + + * Proxyservers + + + + + + + * Wat staat IPFW me toe om te doen?? + + + + + + * Gebruik maken van IPFW op &os; + + + + + + * IPFW configureren + + + * Wijzigen van IPFW regels + + + + + + * Weergeven van IPFW regels + + + + + + * Weggooien van IPFW regels + + + + + + * Legen van de IPFW pakket tellers + + + + + + + * Voorbeeld commando's voor + <application>ipfw</application> + + + + + + * Bouwen van een pakket filterende firewall + + + + + + * IPFW overhead en optimalisatie + + + + + + + * OpenSSL + + + * Broncode installaties + + + + + + + + + + Nik + Clayton + +
nik@FreeBSD.org
+ + Geschreven door + + + + VPN over IPsec + + + + + + Hiten M. + Pandya + +
hmp@FreeBSD.org
+ + Geschreven door + + + + + * IPsec begrijpen + + + + + + * Het probleem + + + + + + * Scenario #1: Twee netwerken verbonden met het internet + werken als één + + + * Stap 1: Maken en testen van een <quote>virtuele</quote> + netwerk link + + + + + + * Stap 2: De link beveiligen + + + + + + + + + + + Chern + Lee + Bijgedragen door + + + + + + * OpenSSH + + + * Voordelen van het gebruik van OpenSSH + + + + + + * Opstarten van sshd + + + + + + * SSH Client + + + + + + * Veilig kopiëren + + + + + + * Configuratie + + + + + + * ssh-keygen + + + + + + * SSH Tunneling + + + * Practische SSH tunneling voorbeelden + + + * Beveiligde toegang tot een POP3 server + + + + + + * Een draconische firewall passeren + + + + + + + + * Meer lezen + + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + * Bestands systeem toegangs controle lijsten + + + * Gebruik maken van <acronym>ACL</acronym>s + + + + + + + + + + Tom + Rhodes + Bijgedragen door + + + + * &os; security advisories + + + * Hoe ziet een advisorie eruit? + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..b83d9a27bb --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= serialcomms/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..6e30ec7b65 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/serialcomms/chapter.sgml @@ -0,0 +1,486 @@ + + + + * Seriëe communicatie + + + * Samenvatting + + + + + + * Introductie + + + * Terminologie + + + + + + * Kabels en poorten + + + * Kabels + + + * Null-modem kabels + + + + + + * Standaard RS-232C kabels + + + + + + + * Poorten + + + * Soorten poorten + + + + + + * Poortnamen + + + + + + + + * Kernel configuratie + + + + + + * Speciale device bestanden + + + * Maken van speciale device bestanden + + + + + + + + Seriële configuratie + + + + + + + + + + Sean + Kelly + Bijgedragen door + + + + + * Terminals + + + * Gebruik en type terminals + + + * Domme terminals + + + + + + * PC's die een terminal emuleren + + + + + + * X Terminals + + + + + + + * Configuratie + + + * Een regel toevoegen aan + <filename>/etc/ttys</filename> + + + + + + * <command>init</command> forceren om + <filename>/etc/ttys</filename> opnieuw in te lezen + + + + + + + * Problemen oplossen met je verbinding + + + * Er verschijnt geen login prompt + + + + + + * Als er rotzooi verschijnt in plaats van een login + prompt + + + + + + * Karakters verschijnen dubbel, het password wordt + getoond wanneer het ingetyped wordt + + + + + + + + + + + Guy + Helmer + Bijgedragen door + + + + + Sean + Kelly + Extra's door + + + + * Inbel service + + + * Externe vs. interne modems + + + * Modems en kabels + + + + + + + Seriële interface overwegingen + + + + + + * Snel overzicht + + + + + + * Configuratie bestanden + + + * <filename>/etc/gettytab</filename> + + + * Vaste snelheid configuratie + + + + + + * Overeengekomen snelheid configuratie + + + + + + + * <filename>/etc/ttys</filename> + + + * Vaste snelheid configuratie + + + + + + * Overeengekomen snelheid configuratie + + + + + + + * <filename>/etc/rc.serial</filename> + + + + + + + * Modem instellingen + + + * Vaste snelheid configuratie + + + + + + * Overeengekomen snelheid configuratie + + + + + + * De configuratie van de modem bekijken + + + + + + + * Problemen oplossen + + + * Het &os; systeem controleren + + + + + + * Proberen in te bellen + + + + + + + + * Uitbel service + + + * Mijn standaard Hayes modem wordt niet ondersteund, + wat kan ik doen? + + + + + + * Hoe moet ik deze AT commando's invoeren? + + + + + + * Het <literal>@</literal> teken voor de pn mogelijkheid + werkt niet + + + + + + * Hoe kan ik een telefoonnummer kiezen op de command + line? + + + + + + * Moet ik elke keer de bps snelheid aangeven als ik dat + doe? + + + + + + * Ik benader een aantal machines door een terminal + server + + + + + + * Kan tip meerdere lijnen gebruiken voor een host? + + + + + + * Waarom moet ik + <keycombo action="simul"> + <keycap>Ctrl</keycap> + <keycap>P</keycap> + </keycombo> + twee keer typen om één keer + <keycombo action="simul"> + <keycap>Ctrl</keycap> + <keycap>P</keycap> + </keycombo> + te krijgen? + + + + + + * Ineens is alles in hoofdletters? + + + + + + * Hoe kan ik bestanden versturen met + <command>tip</command>? + + + + + + * Hoe kan ik zmodem draaien met + <command>tip</command>? + + + + + + + + + + Kazutaka + YOKOTA + Bijgedragen door + + + + + Bill + Paul + Gebaseerd op een document van + + + + * De seriële console opzetten + + + * Introductie + + + + + + * Seriële console configuratie + + + + + + * Samenvatting + + + * Mogelijkheid 1: Je hebt de vlag 0x10 gezet voor + <devicename>sio0</devicename> + + + + + + * Mogelijkheid 2: Je hebt de vlag 0x30 gezet voor + <devicename>sio0</devicename> + + + + + + + * Tips voor de seriële console + + + * Een snellere seriële poort instellen + + + + + + Een andere seriële poort gebruiken dan + <devicename>sio0</devicename> voor de console + + + + + + * De DDB debugger benaderen via een seriële + lijn + + + + + + * Een login prompt krijgen op de seriële + console + + + + + + + * De console wijzigen in de boot loader + + + * De seriële console instellen + + + + + + * Een andere seriële poort gebruiken dan + <devicename>sio0</devicename> voor de console + + + + + + + * Waarschuwingen + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/txtfiles.ent b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/txtfiles.ent new file mode 100644 index 0000000000..16e446861c --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/txtfiles.ent @@ -0,0 +1,72 @@ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..dfa2918b7b --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= users/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..ff4217376f --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/users/chapter.sgml @@ -0,0 +1,115 @@ + + + + + + + Neil + Blakey-Milner + Bijgedragen door + + + + + * Gebruikers en Basis Account Management + + + * Samenvatting + + + + + + * Inleiding + + + + + + * Het super-user gebruikersaccount + + + + + + * Systeemaccounts + + + + + + * Gebruikersaccounts + + + + + + * Wijzigen van accounts + + + * <command>adduser</command>(Toevoegen van een + account) + + + + + + * <command>rmuser</command>(Verwijderen van een + account) + + + + + + * <command>chpass</command>(Wijzigen + accountgegevens) + + + + + + * <command>passwd</command> + + + + + + * <command>pw</command> + + + + + + + * Limieten aan gebruikers stellen + + + + + + * Gebruikers personaliseren + + + + + + * Groepen + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..eca585a9aa --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= vinum/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..d818a4228a --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/vinum/chapter.sgml @@ -0,0 +1,201 @@ + + + + + + + Greg + Lehey + Geschreven door + + + + + Erwin + Kooi + Vertaald door + + + + * De VINUM volume manager + + + * Samenvatting + + + + + + * Schijven zijn te klein + + + + + + * Schijven zijn te traag + + + + + + * Schijven zijn te onbetrouwbaar + + + + + + * Vinum objecten + + + * Volume grootte overweginen + + + + + + * Redundante dataopslag + + + + + + * Prestatie problemen + + + + + + * Welke plex organisatie? + + + + + + + * Een paar voorbeelden + + + * Het configuratie bestand + + + + + + * Verbeterde betrouwbaarheid: Spiegelen + + + + + + * Verbeterde performance + + + + + + * Betrouwbaarheid en performance + + + + + + + * Object Namen + + + * Bestandssystemen maken + + + + + + + * Het configureren van Vinum + + + * Startup + + + * Automatische Startup + + + + + + + + * Het Root bestandssysteem op Vinum + + + * Vinum op tijd starten voor het root + bestandssysteem + + + + + + * Een op Vinum gebaseert Root Volume beschikbaar maken voor + de Bootstrap + + + + + + * Voorbeeld van een op Vinum gebaseerde Root Setup + + + + + + * Problemen oplossen + + + * Systeem bootstrap laadt, maar het systeem start + niet door + + + + + + * Alleen de primaire bootstrap laadt + + + + + + * Niets start, de bootstrap paniekt + + + + + + + * Verschillen met &os; 4.x + + + + + + + diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/Makefile b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/Makefile new file mode 100644 index 0000000000..06b452cd33 --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/Makefile @@ -0,0 +1,15 @@ +# +# Build the Handbook with just the content from this chapter. +# +# $FreeBSD$ +# + +CHAPTERS= x11/chapter.sgml + +VPATH= .. + +MASTERDOC= ${.CURDIR}/../${DOC}.${DOCBOOKSUFFIX} + +DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/../../../.. + +.include "../Makefile" diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/chapter.sgml new file mode 100644 index 0000000000..c88fac912b --- /dev/null +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/x11/chapter.sgml @@ -0,0 +1,310 @@ + + + + + + Erik + Radder + Vertaald door + + + + * Het X Window Systeem + + + * Samenvatting + + + + + + * X Begrijpen + + + * Waarom X? + + + + + + * Het X Client/Server Model + + + + + + * De Window Manager + + + + + + * Widgets + + + + + + + * &xfree86; installeren + + + + + + + + + Christopher + Shumway + Bijgedragen door + + + + * &xfree86; Configuratie + + + * Voordat je begint + + + + + + * &xfree86; 4.X Configureren + + + + + + * Geavanceerde configuratie onderwerpen + + + * Configuratie met de &intel; i810 Graphics + Chipsets + + + + + + + + + + + Murray + Stokely + Bijgedragen door + + + + * Fonts gebruiken in &xfree86; + + + * Type1 Fonts + + + + + + * &truetype; Fonts + + + + + + + + + Joe Marcus + Clarke + Geupdate voor &xfree86; 4.3 door + + + + * Anti-Aliased Fonts + + + + + + + + + + Seth + Kingsley + Bijgedragen door + + + + * De X Display Manager + + + * Overzicht + + + + + + * XDM gebruiken + + + + + + * XDM configureren + + + * Xaccess + + + + + + * Xresources + + + + + + * Xservers + + + + + + * Xsession + + + + + + * Xsetup_* + + + + + + * xdm-config + + + + + + * xdm-errors + + + + + + + * Een netwerk display server gebruiken + + + + + + * Alternatieven voor XDM + + + + + + + + + + Valentino + Vaschetto + Bijgedragen door + + + + * Desktop omgevingen + + + * GNOME + + + * Over GNOME + + + + + + * GNOME installeren + + + + + + * Anti-aliased fonts bij GNOME + + + + + + + * KDE + + + * Over KDE + + + + + + * KDE installeren + + + + + + + * Meer KDE details + + + * De KDE Display Manager + + + + + + * Anti-aliased fonts + + + + + + + * XFce + + + * Over XFce + + + + + + * Installeren van XFce + + + + + + + +