diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/Makefile b/pl_PL.ISO8859-2/Makefile index c531e8258f..fd606233fb 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/Makefile +++ b/pl_PL.ISO8859-2/Makefile @@ -1,9 +1,9 @@ # $FreeBSD$ SUBDIR = articles -#SUBDIR+= books +SUBDIR+= books COMPAT_SYMLINK = pl DOC_PREFIX?= ${.CURDIR}/.. .include "${DOC_PREFIX}/share/mk/doc.project.mk" diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/basics/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/basics/chapter.sgml index 95ab39cf42..67108dbf0c 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/basics/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/basics/chapter.sgml @@ -1,2585 +1,2585 @@ Chris Shumway Rozdział na nowo napisał Michał Wojciechowski Tłumaczył Podstawy Uniksa - Strzeszczenie + Streszczenie W niniejszym rozdziale omówione zostaną podstawowe polecenia i możliwości systemu operacyjnego FreeBSD. Wiele informacji dotyczyć będzie ogółem systemów typu &unix;. Czytelnikom zaznajomionym z tą tematyką w zupełności wystarczy pobieżne przejrzenie rozdziału. Natomiast ci, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z FreeBSD, powinni przeczytać go bardzo uważnie. Po przeczytaniu tego rozdziału będziemy wiedzieć: Jak korzystać z konsol wirtualnych FreeBSD. Jak działają prawa dostępu do plików i flagi plików we &os;. Jaki jest domyślny układ systemu plików &os;. Jaka jest organizacja dysku we &os;. Jak montować i odmontowywać systemy plików. Czym są procesy, demony i sygnały. Co to jest powłoka, oraz jak można zmienić własne środowisko pracy. Jak posługiwać się prostymi edytorami tekstu. Jaki jest związek pomiędzy urządzeniami i plikami węzłowymi urządzeń. Jaki format binarny jest wykorzystywany we &os;. W jaki sposób korzystać z dokumentacji systemowej w poszukiwaniu dodatkowych informacji. Konsole wirtualne i terminale konsole wirtualne terminale Z systemu FreeBSD korzystać można na różne sposoby; jednym z nich jest wpisywanie poleceń w terminalu tekstowym. Większość systemów operacyjnych typu &unix; dostępna jest właśnie poprzez polecenia. W niniejszej części dowiemy się, czym są terminale i konsole, oraz jak się nimi posługiwać we FreeBSD. Konsola konsola Jeśli konfigurując FreeBSD nie wybraliśmy, by przy uruchamianiu systemu było automatycznie ładowane środowisko graficzne, to po uruchomieniu i wykonaniu skryptów startowych system przywita nas komunikatem logowania się do systemu. Zobaczymy mniej więcej coś takiego: Additional ABI support:. Local package initialization:. Additional TCP options:. Fri Sep 20 13:01:06 EEST 2002 FreeBSD/i386 (pc3.example.org) (ttyv0) login: Na różnych komputerach komunikat ten może wyglądać nieco inaczej, jednak z pewnością będzie podobny. W tej chwili interesują nas jego dwa ostatnie wiersze. Wiersz drugi od końca ma postać: FreeBSD/i386 (pc3.example.org) (ttyv0) Widać tu kilka informacji o systemie, który właśnie został uruchomiony. Mamy przed oczami konsolę FreeBSD, działającą na komputerze z procesorem firmy Intel (lub kompatybilnym) z rodziny x86 Takie jest znaczenie symbolu i386. Zwróćmy uwagę, że nawet wówczas, gdy FreeBSD działa na procesorze Intela innym niż 386, w tym miejscu znajdzie się napis i386. Nie określa on bowiem typu używanego procesora, lecz jego architekturę. . Komputer ten został nazwany (każdy komputer uniksowy ma nazwę) pc3.example.org i w tej chwili widoczna jest jego konsola systemowa — terminal ttyv0. Ostatni wiersz ma zawsze taką postać: login: Tu wpisujemy nazwę użytkownika, by zalogować się do systemu. Opis tej czynności przedstawiony jest w kolejnej części. Logowanie się do FreeBSD FreeBSD jest systemem wieloużytkownikowym i wielozadaniowym. Tak oficjalnie określa się system, z którego na jednym komputerze może korzystać wiele różnych osób, uruchamiając jednocześnie wiele programów. Każdy system wieloużytkownikowy musi mieć możliwość odróżnienia jednego użytkownika od pozostałych. FreeBSD (i wszystkie systemy uniksopodobne) wymaga, aby użytkownik zalogował się do systemu, zanim będzie mógł uruchamiać programy. Każdy użytkownik ma niepowtarzalną nazwę (nazwę użytkownika) oraz sobie tylko znany klucz (hasło). FreeBSD wymaga wpisania jednego i drugiego, zanim zezwoli użytkownikowi na uruchamianie jakichkolwiek programów. skrypty startowe Zaraz po załadowaniu systemu i zakończeniu uruchamiania skryptów startowych Skrypty startowe to programy uruchamiane automatycznie podczas ładowania FreeBSD. Ich podstawowym zadaniem jest przygotowanie środowiska pracy dla innych programów, oraz uruchomienie wybranych usług działających w tle, pełniących różne przydatne funkcje. , FreeBSD wyświetli komunikat z prośbą o podanie nazwy użytkownika: login: Dla przykładu załóżmy, że nasz użytkownik nazywa się janek. Wpisujemy tutaj janek i naciskamy Enter. Powinniśmy zostać poproszeni o podanie hasła: login: janek Password: Następnie wpisujemy hasło janka, i naciskamy Enter. Hasło nie pojawia się! Na razie nie będziemy się tym zajmować. Wystarczy wiedzieć, że dzieje się tak ze względów bezpieczeństwa. Jeśli podaliśmy prawidłowe hasło, powinniśmy być już zalogowani do FreeBSD, i gotowi do eksperymentowania z dostępnymi poleceniami. Powinniśmy zobaczyć wiadomość dnia (ang. message of the day MOTD) oraz znak zachęty (#, $ bądź %). Oznacza to, że udało nam się zalogować do FreeBSD. Konsole wirtualne Polecenia uniksowe można z powodzeniem wpisywać na jednej konsoli, jednak FreeBSD potrafi wykonywać wiele programów jednocześnie. Korzystanie z jednej konsoli do wydawania poleceń zakrawa na marnotrawstwo, ponieważ system zdolny jest obsłużyć w jednej chwili całe mnóstwo programów. W wykorzystaniu tej możliwości bardzo pomocne są konsole wirtualne. Konfigurując FreeBSD możemy uaktywnić wiele konsol wirtualnych. Z dowolnej z nich możemy się przełączyć na inną naciskając odpowiednią kombinację klawiszy. Każda konsola ma własny kanał wyjściowy, FreeBSD zajmuje się odpowiednim przekazywaniem informacji wprowadzanych z klawiatury i wypisywanych na ekranie, gdy dochodzi do przełączenia konsoli na inną. Pewne kombinacje klawiszy używane są do przechodzenia między konsolami Szczegółowy opis obecnych we FreeBSD sterowników konsoli i klawiatury można znaleźć w dokumentacji systemowej &man.syscons.4;, &man.atkbd.4;, &man.vidcontrol.1; i &man.kbdcontrol.1;. Nie będziemy tutaj zajmować się szczegółami, zainteresowani czytelnicy są jak najbardziej zachęcani do zapoznania się z dokumentacją systemową, w której omawiane teraz zagadnienia opisane są dokładniej. . Kombinacje AltF1, AltF2, aż do AltF8 służą do przełączania na kolejną konsolę wirtualną. Przechodząc z jednej konsoli na inną, FreeBSD zajmuje się zachowaniem i odtworzeniem wyglądu ekranu. W efekcie otrzymujemy złudzenie posiadania wielu wirtualnych ekranów i klawiatur, które mogą służyć do wydawania poleceń systemowi FreeBSD. Programy uruchomione na jednej z konsol nie przerywają swej pracy, gdy ta konsola przestaje być widoczna — po przejściu na inną konsolę wirtualną programy kontynuują swoje działanie. Plik <filename>/etc/ttys</filename> Zgodnie z domyślną konfiguracją FreeBSD uruchamia osiem konsol wirtualnych. Nie jest to jednak permanentne ustawienie, i może być w łatwy sposób zmienione, aby konsol wirtualnych było więcej lub mniej. Plik /etc/ttys odpowiedzialny jest za liczbę konsol wirtualnych i ich konfigurację. Modyfikując plik /etc/ttys możemy zmieniać konfigurację konsol wirtualnych FreeBSD. Każdy nie będący komentarzem wiersz tego pliku (czyli wiersz nie rozpoczynający się znakiem #) zawiera ustawienia jednego z terminali lub konsoli wirtualnej. W domyślnej wersji tego pliku występującej we FreeBSD skonfigurowanych jest 9 konsol wirtualnych, przy czym 8 z nich jest włączonych. Za ich konfigurację odpowiadają wiersze rozpoczynające się symbolem ttyv: # name getty type status comments # ttyv0 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure # Virtual terminals ttyv1 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv2 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv3 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv4 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv5 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv6 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv7 "/usr/libexec/getty Pc" cons25 on secure ttyv8 "/usr/X11R6/bin/xdm -nodaemon" xterm off secure Dokładny opis poszczególnych kolumn tego pliku i opcji, za pomocą których konfiguruje się konsole wirtualne, znaleźć można w dokumentacji systemowej &man.ttys.5;. Konsola trybu jednego użytkownika Tryb jednego użytkownika szczegółowo opisuje . Istotne jest, że w trybie jednego użytkownika dostępna jest tylko jedna konsola. Nie jest możliwe korzystanie z konsol wirtualnych. Konfiguracja konsoli trybu jednego użytkownika również znajduje się w pliku /etc/ttys. Odpowiada jej wiersz rozpoczynający się słowem console: # name getty type status comments # # If console is marked "insecure", then init will ask for the root password # when going to single-user mode. console none unknown off secure Zgodnie z informacją zawartą w komentarzu nad wierszem console, wiersz ten można zmodyfikować, zmieniając parametr secure na insecure. Jeśli tak zrobimy, FreeBSD po uruchomieniu w trybie jednego użytkownika będzie pytać o hasło użytkownika root. Zachowajmy jednak ostrożność, jeśli wpisujemy tu insecure. Jeżeli zdarzy się nam zapomnieć hasła użytkownika root, może okazać się potrzebne uruchomienie trybu jednego użytkownika. Będzie to nadal możliwe, może jednak być nieco trudne dla osób nie orientujących się w procesie uruchamiania FreeBSD i uczestniczących w nim programach. Prawa dostępu UNIX FreeBSD, będąc bezpośrednim potomkiem systemu &unix; BSD, oparte jest na kilku kluczowych założeniach Uniksa. Najbardziej widocznym z nich jest fakt, że FreeBSD jest systemem wieloużytkownikowym — potrafi jednocześnie obsługiwać wielu użytkowników pracujących niezależnie od siebie. System jest odpowiedzialny za właściwe zarządzanie odwołaniami do sprzętu, pamięci i czasu procesora, po równo dla każdego z użytkowników. Ze względu na obsługę wielu użytkowników, zasoby, którymi zarządza system, mają przypisane prawa dostępu określające, kto może czytać, zapisywać i uruchamiać dany zasób. Prawa dostępu przechowywane są w postaci dwóch oktetów podzielonych na trzy części, z których pierwsza odnosi sie do właściciela pliku, druga do grupy posiadającej plik, a trzecia do innych użytkowników. W postaci numerycznej zapisuje się to następująco: permissions file permissions Wartość Uprawnienia Symbol 0 Odczyt: nie, zapis: nie, wykonywanie: nie --- 1 Odczyt: nie, zapis: nie, wykonywanie: tak --x 2 Odczyt: nie, zapis: tak, wykonywanie: nie -w- 3 Odczyt: nie, zapis: tak, wykonywanie: tak -wx 4 Odczyt: tak, zapis: nie, wykonywanie: nie r-- 5 Odczyt: tak, zapis: nie, wykonywanie: tak r-x 6 Odczyt: tak, zapis: tak, wykonywanie: nie rw- 7 Odczyt: tak, zapis: tak, wykonywanie: tak rwx ls katalogi Korzystając z polecenia &man.ls.1; możemy posłużyć się opcją , by zawartość katalogu została pokazana w formie szczegółowej, z uwzględnieniem kolumny zawierającej informację o prawach dostępu do pliku dla jego właściciela, grupy, oraz wszystkich innych. Przykładowy wynik polecenia ls -l: &prompt.user; ls -l total 530 -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 myfile -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 otherfile -rw-r--r-- 1 root wheel 7680 Sep 5 12:31 email.txt ... Pierwsza kolumna listy plików po wykonaniu polecenia ls -l ma następującą postać: -rw-r--r-- Pierwszy znak (od lewej) określa, czy plik jest zwyczajnym plikiem, katalogiem, urządzeniem znakowym, gniazdem, czy jakimkolwiek innym urządzeniem pseudo-plikowym. Widoczny w przykładzie znak - oznacza zwykły plik. Kolejne trzy znaki, w przykładzie są to rw-, reprezentują prawa dostępu, którymi dysponuje właściciel pliku. Następne trzy znaki r--, określają prawa dostępu grupy, do której należy plik. Ostatnia trójka r--, oznacza prawa dostępu dla innych. Minus oznacza brak jednego z praw dostępu. Plik przedstawiony w przykładzie może być więc odczytywany i zapisywany przez swojego właściciela, oraz jedynie odczytywany przez grupę i innych. Zgodnie z powyższą tabelą, prawa dostępu do tego pliku mają wartość 644, przy czym każda cyfra reprezentuje trzy części uprawnień. W porządku, ale w jaki sposób system kontroluje dostęp do urządzeń? Zasadniczo większość urządzeń jest traktowana przez FreeBSD jak pliki, które mogą być otwierane, odczytywane i zapisywane podobnie jak wszystkie inne pliki. Specjalne pliki urządzeń przechowywane są w katalogu /dev. Również katalogi traktowane są jak pliki — też są im przypisywane prawa odczytu, zapisu i wykonania. Bit wykonania katalogu ma nieco inne znaczenie niż w przypadku pliku. Posiadanie prawa wykonania katalogu oznacza, że można do niego wejść, czyli posłużyć się poleceniem cd. Ponadto umożliwia to dostęp do zawartych w katalogu plików o znanych nazwach (oczywiście obowiązują także indywidualne prawa dostępu do każdego z plików). W szczególności, wyświetlenie listy plików katalogu wymaga posiadania prawa do jego odczytu, natomiast do usunięcia pliku o znanej nazwie potrzebne będą prawa do zapisu i wykonania dla katalogu, w którym ów plik się znajduje. Jest jeszcze kilka innych bitów uprawnień, jednak są one stosowane w specjalnych przypadkach, np. do włączenia atrybutu SUID, lub lepkiego bitu dla katlogu. Więcej informacji o prawach dostępu i o ich przydzielaniu można znaleźć w dokumentacji systemowej polecenia &man.chmod.1;. Tom Rhodes Napisał Cezary Morga Tłumaczył Uprawnienia symboliczne uprawnieniasymboliczne Uprawnienia symboliczne, określane również jako wyrażenia symboliczne, przy określaniu praw dostępu do plików lub katalogów wykorzystują litery w miejsce wartości liczbowych. Wyrażenia symboliczne wykorzystują składnię: (kto) (akcja) (uprawnienia), przy czym dostępne są następujące wartości: Opcja Litera Znaczenie (kto) u Użytkownik (właściciel) (kto) g Grupa (kto) o Inni (kto) a Wszyscy (świat) (akcja) + Dodanie uprawnień (akcja) - Usunięcie uprawnień (akcja) = Ustawienie uprawnień (uprawnienia) r Odczyt (uprawnienia) w Zapis (uprawnienia) x Wykonywanie (uprawnienia) t Bit lepki (uprawnienia) s Ustawienie UID lub GID Do ustawienia tych wartości, podobnie jak w przypadku wartości liczbowych, wykorzystywane jest polecenie &man.chmod.1;. Przykładowo, by zablokować dostęp innych użytkowników do PLIKU należy wpisać: &prompt.user; chmod go= PLIK Gdy musimy wykonać więcej niż jedną zmianę uprawnień parametry należy oddzielić przecinkami. Na przykład, poniższe polecenie usunie prawa zapisu do PLIKU grupie i innym. Następnie doda wszystkim prawo wykonywania: &prompt.user; chmod go-w,a+x PLIK Tom Rhodes Napisał Cezary Morga Tłumaczył Flagi plików we &os; Dodatkowo, oprócz opisanych wyżej praw dostępu, &os; wykorzystuje również flagi plików. Flagi te umożliwiają wprowadzenie dodatkowego poziomu ochrony i kontroli plików. Nie dotyczą natomiast katalogów. Dzięki zwiększonemu poziomowi kontroli plików system może zagwarantować, że w niektórych sytuacjach nawet użytkownik root nie będzie mógł usunąć bądź zmodyfikować plików. Zmiany flag plików dokonuje się poleceniem &man.chflags.1;. Przykładowo, by plikowi plik1 nadać flagę - nieusuwalności należy wydać poniżesz polecenie: + nieusuwalności należy wydać poniższe polecenie: &prompt.root; chflags sunlink plik1 Natomiast, by usunąć flagę nieusuwalności wystarczy wprowadzić takie samo polecenie dodając no przed : &prompt.root; chflags nosunlink plik1 By wyświetlić flagi danego pliku wystarczy wpisać polecenie &man.ls.1; z parametrem : &prompt.root; ls -lo plik1 Wynik powinien być zbliżony do poniższego: -rw-r--r-- 1 trhodes trhodes sunlnk 0 Mar 1 05:54 plik1 Niektóre z flag mogą być dodawane i usuwane jedynie przez użytkownika root, podczas gdy inne mogą być ustawiane również przez właściciela pliku. Zaleca się aby administratorzy przeczytali strony podręcznika systemowego &man.chflags.1; oraz &man.chflags.2;. Struktura katalogów hierarchia katalogów Poznanie hierarchii katalogów FreeBSD jest podstawą ogólnego zrozumienia działania systemu. Najważniejszym zagadnieniem jest koncepcja katalogu głównego, /. Jest on montowany jako pierwszy podczas uruchamiania systemu i zawiera podstawowe pliki niezbędne do przygotowania systemu do pracy w trybie wieloużytkownikowym. Ponadto w katalogu głównym znajdują się punkty montowania innych systemów plików, które możemy montować. Punktem montowania nazywany jest katalog, poprzez który inny system plików może być dołączony do głównego systemu plików. zawiera więcej informacji. Przykładem typowego punktu montowania może być /usr, /var, /tmp, /mnt oraz /cdrom. Najczęściej każdemu z takich katalogów odpowiada wpis w pliku /etc/fstab. Plik ten zawiera tabelę systemów plików i ich punktów montowania, z której korzysta system. Większość systemów plików wymienionych w /etc/fstab jest montowana automatycznie przez skrypt &man.rc.8; podczas uruchamiania systemu, wyjątkiem są te wpisy, które mają opcję . zawiera więcej informacji. Pełny opis struktury systemu plików znajduje się w dokumentacji systemowej &man.hier.7;. Tu ograniczymy się do pobieżnego zapoznania się z najważniejszymi katalogami. Katalog Opis / Główny katalog systemu plików. /bin/ Programy użytkowe wykorzystywane zarówno w trybie jednego użytkownika, jak i w trybie wielu użytkowników. /boot/ Programy i pliki konfiguracyjne używane podczas uruchamiania systemu. /boot/defaults/ Pliki z domyślną konfiguracją uruchamiania systemu; patrz &man.loader.conf.5;. /dev/ Pliki urządzeń; patrz &man.intro.4;. /etc/ Pliki i skrypty konfiguracyjne. /etc/defaults/ Pliki z domyślną konfiguracją systemu; patrz &man.rc.8;. /etc/mail/ Pliki konfiguracyjne dla serwerów poczty, na przykład &man.sendmail.8;. /etc/namedb/ - Pliki konfigracyjne programu named; patrz + Pliki konfiguracyjne programu named; patrz &man.named.8;. /etc/periodic/ Skrypty uruchamiane raz dziennie, raz na tydzień i raz na miesiąc za pośrednictwem &man.cron.8;; patrz &man.periodic.8;. /etc/ppp/ Pliki konfiguracyjne ppp; patrz &man.ppp.8;. /mnt/ Pusty katalog, najczęściej wykorzystywany przez administratorów jako tymczasowy punkt montowania.. /proc/ System plików procesów, patrz &man.procfs.5;, &man.mount.procfs.8;. /rescue/ Katalog zawierający programy przydatne w przypadku awarii; patrz &man.rescue.8;. /root/ Katalog domowy użytkownika root. /sbin/ Programy i narzędzia administracyjne wykorzystywane zarówno w trybie jednego użytkownika, jak i w trybie wielu użytkowników. /stand/ Programy używane w samodzielnym środowisku. /tmp/ Pliki tymczasowe. Zawartość katalogu /tmp NIE JEST zachowywana przy ponownym uruchamianiu systemu. Również pamięciowy system plików jest często montowany w katalogu /tmp. Proces ten może zostać zautomatyzowany wykorzystując zmienne &man.rc.conf.5; - związane z tmpmfs (bądz za pomocą wpisu w + związane z tmpmfs (bądź za pomocą wpisu w /etc/fstab; patrz &man.mdmfs.8;). /usr/ Większość programów i aplikacji wykorzystywanych przez użytkowników. /usr/bin/ Najczęściej używane programy, narzędzia programistyczne, aplikacje. /usr/include/ Pliki nagłówkowe C. /usr/lib/ Biblioteki. /usr/libdata/ Pliki danych różnych programów użytkowych. /usr/libexec/ - SDemony i programy systemowe (uruchamiane przez inne programy). + Demony i programy systemowe (uruchamiane przez inne programy). /usr/local/ Lokalne programy, biblioteki, itp. Ponadto jest to domyślny katalog dla instalowanych portów. Ogólna struktura katalogów wewnątrz /usr/local powinna odpowiadać strukturze /usr opisanej w dokumentacji &man.hier.7;. Wyjątkiem jest katalog man, umieszczony bezpośrednio w /usr/local, a nie w /usr/local/share, oraz dokumentacja portów, znajdująca się w share/doc/port. /usr/obj/ Pliki zależne od architektury komputera, tworzone w procesie budowania drzewa /usr/src. /usr/ports Kolekcja portów FreeBSD (opcjonalna). /usr/sbin/ Demony i programy systemowe (dostępne dla użytkowników). /usr/share/ Pliki niezależne od architektury systemu. /usr/src/ Pliki źródłowe BSD, lokalne pliki źródłowe. /usr/X11R6/ Pliki wykonywalne, biblioteki, i inne pliki dystrybucji X11R6 (opcjonalnie). /var/ Rozmaite pliki dzienników systemowych, pliki tymczasowe, pliki kolejek. Również pamięciowy system plików jest często montowany w tym katalogu. Proces ten może zostać zautomatyzowany wykorzystując zmienne &man.rc.conf.5; związane - z varmfs (bądz za pomocą wpisu w /etc/fstab; + z varmfs (bądź za pomocą wpisu w /etc/fstab; patrz &man.mdmfs.8;). /var/log/ Pliki dzienników systemowych. /var/mail/ Skrzynki pocztowe użytkowników. /var/spool/ Katalogi kolejek systemu drukowania i poczty. /var/tmp/ Pliki tymczasowe nie usuwane przy ponownym uruchamianiu systemu. /var/yp Mapy usługi NIS. Organizacja dysku Najmniejszą jednostką organizacji dysku używaną przez FreeBSD do odnajdywania plików jest nazwa pliku. W nazwach plików rozróżniane są duże i małe litery, tak więc readme.txt i README.TXT to dwa różne pliki. FreeBSD nie wykorzystuje rozszerzeń nazw plików (.txt) do określenia, czy plik jest programem, dokumentem, czy innym zbiorem danych. Pliki przechowywane są w katalogach. Katalog może być pusty, lub może zawierać setki plików. Może również zawierać inne katalogi, dzięki czemu mamy możliwość zbudowania hierarchicznej struktury katalogów. Pozwala to na łatwą organizację danych. Dostęp do plików i katalogów uzyskuje się podając nazwę pliku lub katalogu, poprzedzoną ukośnikiem / i innymi wymaganymi nazwami katalogów. Jeśli mamy katalog foo, a w nim katalog bar, w którym znajduje się plik readme.txt, wówczas pełną nazwą, bądź ścieżką dostępu do pliku jest foo/bar/readme.txt. Katalogi i pliki przechowywane są w systemie plików. Każdy system plików ma jeden katalog najwyższego poziomu, zwany katalogiem głównym systemu plików. W katalogu głównym mogą być umieszczone następne katalogi. To, o czym mówimy, jest zapewne podobne do innych systemów operacyjnych, z którymi być może zetknęliśmy się wcześniej. Są jednak różnice; na przykład w systemie &ms-dos; nazwy plików i katalogów oddzielane są znakiem \, w &macos; natomiast znakiem :. We FreeBSD nie są używane litery dysków, lub inne nazwy dysków w ścieżce. Nie spotkamy się w FreeBSD z czymś takim jak c:/foo/bar/readme.txt. Jest natomiast jeden system plików pełniący rolę głównego systemu plików. Zawiera on katalog główny dostępny jako /. Każdy inny system plików jest montowany - w głownym systemie plików. Niezależnie od tego, ile dysków mamy w komputerze, + w głównym systemie plików. Niezależnie od tego, ile dysków mamy w komputerze, we FreeBSD każdy katalog wydaje się być częścią tego samego dysku. Załóżmy, że mamy trzy systemy plików, nazwane A, B i C. Każdy z nich ma katalog główny, zawierający dwa katalogi o nazwach A1, A2 (oraz odpowiednio B1, B2 i C1, C2). Niech A będzie głównym systemem plików. Gdybyśmy sprawdzili jego zawartość poleceniem ls, zobaczylibyśmy dwa podkatalogi A1 i A2. Drzewo katalogów wygląda następująco: / | +--- A1 | `--- A2 System plików musi być montowany w katalogu innego systemu plików. Przyjmijmy teraz, że montujemy system plików B w katalogu A1. Główny katalog B zastąpi A1, a podkatalogi B pojawią się w odpowiednim miejscu: / | +--- A1 | | | +--- B1 | | | `--- B2 | `--- A2 Do plików znajdujących się w katalogach B1 i B2 można się dostać posługując się ścieżką /A1/B1 lub /A1/B2. Pliki poprzednio obecne w katalogu /A1 są tymczasowo ukryte. Pojawią się ponownie po odmontowaniu B z A. Gdyby zamontować B w A2, drzewo katalogów wyglądałoby tak: / | +--- A1 | `--- A2 | +--- B1 | `--- B2 ścieżki natomiast miałyby postać /A2/B1 i /A2/B2. Systemy plików mogą być montowane jeden na drugim. Rozwijając poprzedni przykład, możemy zamontować system plików C w katalogu B1 systemu plików B, otrzymując następującą postać drzewa katalogów: / | +--- A1 | `--- A2 | +--- B1 | | | +--- C1 | | | `--- C2 | `--- B2 Można równie dobrze zamontować C bezpośrednio w systemie plików A, w katalogu A1: / | +--- A1 | | | +--- C1 | | | `--- C2 | `--- A2 | +--- B1 | `--- B2 Znającym system &ms-dos; może to przypominać polecenie join, choć nie jest to to samo. Zwykle nie trzeba zajmować się opisanymi powyżej rzeczami. Najczęściej tworzymy systemy plików podczas instalacji FreeBSD, - wybieramy miejsce ich zamontowania i nie wprowadzamy poźniej + wybieramy miejsce ich zamontowania i nie wprowadzamy później żadnych zmian, chyba, że zainstalujemy nowy dysk. Można utworzyć jeden obszerny główny system plików i nie tworzyć żadnych innych. Takie podejście ma kilka wad i jedną zaletę. Korzyści z kilku systemów plików Odrębne systemy plików mogą mieć różne opcje montowania (mount options). Na przykład, przy odpowiednim przygotowaniu, główny system plików może być zamontowany tylko do odczytu, przez co niemożliwe będzie przypadkowe usunięcie lub zmiana ważnego pliku. Oddzielenie systemów plików dostępnych do zapisu dla użytkowników, jak np. /home, od innych pozwala również na montowanie ich z opcją nosuid; co z kolei pozwala zwiększyć bezpieczeństwo systemu uniemożliwiając wykorzystanie bitów suid/guid. FreeBSD automatycznie optymalizuje układ plików w systemie plików, w zależności od tego, jak ów system jest wykorzystywany. System plików zawierający wiele często zapisywanych małych plików będzie optymalizowany inaczej niż taki, w którym przechowywane jest mniej plików o dużych rozmiarach. W przypadku jednego dużego systemu plików taka optymalizacja nie zadziała. Systemy plików FreeBSD są odporne na awarie zasilania. W niesprzyjających okolicznościach może się jednak zdarzyć, że przerwa w dostawie prądu w krytycznym momencie spowoduje uszkodzenie struktury systemu plików. Przechowywanie danych w kilku systemach plików zwiększa szansę, że system uruchomi się ponownie, dzięki czemu łatwiej będzie odzyskać dane z kopii zapasowej. Korzyść z pojedynczego systemu plików Systemy plików mają stały rozmiar. Podczas instalacji FreeBSD tworzymy system plików o zadanym rozmiarze; później może się okazać, że trzeba powiększyć partycję. Niełatwo jest to zrobić inaczej, niż przez przygotowanie zapasowej kopii danych, utworzenie na nowo systemu plików o większych rozmiarach, oraz skopiowanie danych z powrotem. We &os; dostępne jest polecenie &man.growfs.8;, które pozwala na zwiększenie rozmiaru systemu plików w locie, pomijając wspomniane ograniczenie. Systemy plików przechowywane są na partycjach. Pojęcie partycji ma tu inne znaczenie niż popularnie stosowane (np. partycja systemu &ms-dos;), ze względu na uniksowy rodowód &os;. Każda z partycji oznaczana jest literą, od a do h. Pojedyncza partycja może zawierać jeden system plików, dlatego też do systemów plików często odwołuje się albo poprzez miejsce ich zamontowania w głównym systemie plików, albo przez literowe oznaczenie partycji, na której dany system plików się znajduje. Przestrzeń dyskowa jest również używana we FreeBSD jako przestrzeń wymiany, pełniąc w ten sposób rolę pamięci wirtualnej. Komputer może dzięki temu dysponować większą ilością pamięci, niż ma w rzeczywistości. Kiedy pamięci zaczyna brakować, FreeBSD odsyła niektóre nieużywane dane do przestrzeni wymiany, a gdy znów okażą się potrzebne, przenosi je z powrotem (odsyłając jednocześnie inne dane). Z niektórymi partycjami związane są pewne konwencje dotyczące ich zastosowania./para> Patrycja Konwencja a Zwykle zawiera główny system plików b Zwykle zawiera przestrzeń wymiany c Zwykle jest tego samego rozmiaru, co obejmujący ją segment. Dzięki temu programy działające na całym segmencie (na przykład wykrywające uszkodzone obszary dysku) mogą działać na partycji c. Zwykle nie tworzy się na tej partycji systemu plików. d Swego czasu partycja d miała specjalne znaczenie, obecnie już go nie ma. Do dziś jednak niektóre programy mogą dziwnie się zachowywać, jeśli każe im się pracować na partycji d, dlatego też sysinstall - zwykle wogóle jej nie tworzy. + zwykle w ogóle jej nie tworzy. Każda partycja zawierająca system plików przechowywana jest na czymś, co we FreeBSD nosi nazwę segmentu. Jest to określenie tego, co wcześniej zwane było partycją, i ponownie jest to konsekwencją uniksowych korzeni FreeBSD. Segmenty są oznaczane liczbami od 1 do 4. segmenty partycje niebezpiecznie dedykowane Numery segmentów, wraz z przedrostkiem s, poprzedzone są nazwą urządzenia. Tak więc da0s1 jest pierwszym segmentem na pierwszym dysku SCSI. Na dysku mogą być najwyżej cztery fizyczne segmenty, można jednak tworzyć segmenty logiczne wewnątrz segmentów fizycznych specjalnego typu. Powstałe w ten sposób segmenty rozszerzone mają numery od 5 wzwyż, zatem ad0s5 odpowiada pierwszemu rozszerzonemu segmentowi na dysku IDE. Urządzenia te są wykorzystywane przez systemy plików, które zajmują cały segment. Segmenty, dyski niebezpiecznie dedykowane i inne dyski zawierają partycje, oznaczane literami od a do h. Litera dopisywana jest do nazwy urządzenia, więc da0a odpowiadać będzie partycji a na pierwszym dysku da, niebezpiecznie dedykowanym. Z kolei ad1s3e oznacza piątą partycję w trzecim segmencie drugiego dysku IDE. Własne oznaczenie ma także każdy dysk. Nazwa dysku składa się z symbolu określającego typ dysku, oraz numeru, określającego który to dysk. Dyski, inaczej niż segmenty, numerowane są od zera. zawiera najczęściej spotykane zwykle oznaczenia. Gdy odwołujemy się do partycji, FreeBSD wymaga, byśmy podali również nazwę obejmującego ją segmentu i dysku. Z kolei gdy odwołujemy się do segmentu, podajemy również nazwę dysku. Kolejno podajemy więc nazwę dysku, s, numer segmentu, a na koniec literę partycji; patrz . pokazuje schematyczny model dysku, z pomocą którego łatwiej będzie zrozumieć pewne rzeczy. Gdy instalujemy FreeBSD, w pierwszej kolejności musimy przygotować segmenty na dysku, następnie w segmencie przeznaczonym dla FreeBSD utworzyć partycje, następnie wewnątrz partycji stworzyć system plików (lub przestrzeń wymiany) i określić miejsce jego montowania. Oznaczenia dysków Oznaczenie Znaczenie ad Dysk ATAPI (IDE) da Dysk SCSI o dostępie bezpośrednim acd CDROM ATAPI (IDE) cd CDROM SCSI fd Stacja dyskietek
Przykładowe nazwy dysków, segmentów i partycji Nazwa Znaczenie ad0s1a Pierwsza partycja (a) w pierwszym segmencie (s1) na pierwszym dysku IDE (ad0). da1s2e Piąta partycja e w drugim segmencie (s2) na drugim dysku SCSI (da1). Schematyczny model dysku Rysunek przedstawia pierwszy dysk IDE z punktu widzenia FreeBSD. Zakładamy, że dysk ma rozmiar 4 GB i jest podzielony na dwa segmenty (partycje w &ms-dos;) o rozmiarze po 2 GB. Pierwszy segment zawiera DOS-owy dysk C:, natomiast w drugim segmencie znajduje się przykładowa instalacja FreeBSD, z trzema partycjami oraz partycją wymiany. Każda z trzech partycji przechowuje system plików. Na partycji a umieszczony jest główny system plików, na e znajduje się katalog /var, a na f katalog /usr. .-----------------. --. | | | | DOS / Windows | | : : > First slice, ad0s1 : : | | | | :=================: ==: --. | | | Partition a, mounted as / | | | > referred to as ad0s2a | | | | | :-----------------: ==: | | | | Partition b, used as swap | | | > referred to as ad0s2b | | | | | :-----------------: ==: | Partition c, no | | | Partition e, used as /var > file system, all | | > referred to as ad0s2e | of FreeBSD slice, | | | | ad0s2c :-----------------: ==: | | | | | : : | Partition f, used as /usr | : : > referred to as ad0s2f | : : | | | | | | | | --' | `-----------------' --' Montowanie i odmontowywanie systemów plików System plików można sobie wyobrazić jako drzewo, którego korzeniem jest /. /dev, /usr i inne podkatalogi katalogu głównego są gałęziami, z których mogą wyrastać kolejne gałęzie, na przykład /usr/local, itd. główny system plików Jest kilka powodów, dla których warto jest trzymać niektóre katalogi w oddzielnych systemach plików. W katalogu /var znajdują się podkatalogi log/ i spool/ oraz rozmaite pliki tymczasowe, z tego powodu może się on zapełnić. Zapełnienie głównego systemu plików jest raczej niepożądane, więc często zaleca się oddzielenie /var od /. Często niektóre katalogi umieszczane są na odrębnych systemach plików ze względu na to, że znajdują się na osobnych dyskach fizycznych lub dyskach wirtualnych, jak na przykład pliki udostępniane poprzez Network File System lub napędy CDROM. Plik <filename>fstab</filename> file systems mounted with fstab Systemy plików wymienione w pliku /etc/fstab są automatycznie montowane podczas ładowania systemu (prócz oznaczonych opcją )./para> Wpisy w pliku /etc/fstab są następującej postaci: urządzenie /punkt-montowania typ opcje archiwizacja nr-przebiegu urządzenie Nazwa pliku urządzenia (istniejącego), zgodnie z opisem w . punkt-montowania Katalog (istniejący), w którym system plików ma być zamontowany. typ Typ systemu plików przekazywany poleceniu &man.mount.8;. We FreeBSD domyślnie jest to ufs. opcje Pierwszą opcją jest , jeśli w systemie plików ma być możliwy odczyt i zapis, albo , jeżeli dozwolony ma być tylko odczyt. W następnej kolejności podawane są inne opcje. Często stosowana jest opcja , która zapobiega automatycznemu montowaniu systemu plików podczas uruchamiania systemu. Pozostałe opcje opisane są w dokumentacji systemowej &man.mount.8;. archiwizacja Na podstawie tej informacji program &man.dump.8; - stwierdza, które systemy plików mają być archwizowane. Jeśli pole + stwierdza, które systemy plików mają być archiwizowane. Jeśli pole to zostanie pominięte, domyślnie przyjmowana jest wartość zero. nr-przebiegu Na podstawie tego pola wyznaczana jest kolejność, w jakiej systemy plików poddawane są sprawdzaniu. Systemy plików, które nie mają być sprawdzane, powinny mieć nr-przebiegu ustawiony na zero. Główny system plików (powinien być sprawdzony jako pierwszy) powinien mieć nr-przebiegu o wartości jeden, a inne systemy plików powinny mieć wpisaną wartość większą od jednego. Jeśli dwa lub więcej systemów plików będzie miało taki sam nr-przebiegu, wówczas &man.fsck.8;, o ile będzie - to możliwe, podejmie próbę rownoległego sprawdzenia tych systemów + to możliwe, podejmie próbę równoległego sprawdzenia tych systemów plików. Więcej informacji o formacie pliku /etc/fstab oraz definiowanych w nim opcji dostępnych w podręczniku systemowym &man.fstab.5; Polecenie <command>mount</command> systemy plików montowanie Polecenie &man.mount.8; jest głównym poleceniem używanym do montowania systemów plików. W najprostszej postaci, używa się go następująco: &prompt.root; mount urządzenie punkt-montowania Polecenie to ma mnóstwo opcji wymienionych w dokumentacji systemowej &man.mount.8;. Do najczęściej stosowanych należą: Opcje montowania Montowanie wszystkich systemów plików wymienionych w /etc/fstab. Nie są montowane systemy plików z opcją noauto oraz wykluczone przez opcję , jak również systemy plików już zamontowane. Wykonanie wszystkiego, oprócz faktycznego wywołania funkcji systemowej montowania. W połączeniu z opcją można w ten sposób sprawdzić, co tak naprawdę &man.mount.8; stara się zrobić. Wymuszenie montowania nieuporządkowanego systemu plików (niebezpieczne), lub wymuszenie odebrania prawa do zapisu przy zmianie trybu montowania systemu plików z trybu odczyt i zapis na tylko do odczytu. Montowanie systemu plików w trybie tylko do odczytu. Taki sam efekt ma zastosowanie opcji z argumentem (bądź w wersjach FreeBSD wcześniejszych niż 5.2). typ Montowanie systemu plików o określonym typie. Przy zastosowaniu opcji montowane są tylko systemy plików podanego typu. Domyślnym typem systemu plików jest ufs. Uaktualnienie opcji montowania systemu plików. Pokazywanie dodatkowych komunikatów. Montowanie w trybie odczytu i zapisu. Opcji towarzyszy lista oddzielonych przecinkami parametrów, oto niektóre z nich: nodev Ignorowanie obecnych w systemie plików urządzeń specjalnych. Przydatna opcja, jeśli chodzi o bezpieczeństwo. noexec Wyłączenie uruchamiania programów wykonywalnych na systemie plików. Również służy bezpieczeństwu. nosuid Ignorowanie bitów setuid i setgid w systemie plików. Kolejna opcja służąca bezpieczeństwu. Polecenie <command>umount</command> Command systemy plików odmontowywanie Poleceniu &man.umount.8; należy podać jako parametr punkt montowania, nazwę urządzenia bądź opcję lub . Każdej z form wywołania polecenia można podać opcję , która nakazuje dokonać bezwarunkowego odmontowania, oraz opcję , powodującą wypisywanie dodatkowych komunikatów. Należy mieć na uwadze, że raczej nie zaleca się korzystania z . Bezwarunkowe odmontowywanie systemu plików może doprowadzić do awarii systemu lub uszkodzenia danych znajdujących się w danym systemie plików. Opcje oraz służą do odmontowania wszystkich zamontowanych systemów plików, lub systemów plików wybranych typów, określonych w opcji . Opcja nie dokonuje próby odmontowania głównego systemu plików. Procesy FreeBSD jest wielozadaniowym systemem operacyjnym. Oznacza to, że korzystając z systemu mamy wrażenie, że wiele programów działa jednocześnie. Działający w danej chwili program nazywany jest procesem. Po wydaniu dowolnego polecenia uruchamiany jest przynajmniej jeden proces. Są również procesy systemowe, które działają nieprzerwanie, zapewniając prawidłowe funkcjonowanie systemu. Każdemu procesowi przypisany jest jednoznaczny numer zwany identyfikatorem procesu, lub po prostu PID. Podobnie jak plik, również każdy proces ma swojego właściciela i grupę. Na podstawie informacji o właścicielu i grupie system operacyjny przydziela procesowi prawa do otwierania plików i urządzeń, przy zastosowaniu opisanych wcześniej praw dostępu. Większość procesów ma swój proces macierzysty; jest to proces, który uruchomił dany proces. Przykładowo, kiedy wydajemy polecenia w powłoce, to zarówno powłoka jest procesem, jak i każde z wykonanych poleceń. Procesem macierzystym każdego uruchomionego w ten sposób procesu będzie powłoka. Wyjątkiem jest specjalny proces zwany &man.init.8;. init jest pierwszym procesem, więc jego PID jest zawsze równy 1. Proces init uruchamiany jest przez jądro systemu podczas ładowania FreeBSD. Są dwa bardzo przydatne polecenia, które pozwalają zobaczyć, jakie procesy są uruchomione: &man.ps.1; i &man.top.1;. Polecenie ps pokazuje statyczną listę działających w danej chwili procesów, uwzględniając informacje takie jak PID-y procesów, zużywaną pamięć, wydane do uruchomienia procesów polecenia, itd. Polecenie top wyświetla listę uruchomionych procesów, która jest co kilka sekund uaktualniana, dzięki czemu możemy na bieżąco śledzić, czym zajmuje się komputer. Domyślnie ps pokazuje tylko działające procesy należące do użytkownika wydającego polecenie. Na przykład: &prompt.user; ps PID TT STAT TIME COMMAND 298 p0 Ss 0:01.10 tcsh 7078 p0 S 2:40.88 xemacs mdoc.xsl (xemacs-21.1.14) 37393 p0 I 0:03.11 xemacs freebsd.dsl (xemacs-21.1.14) 48630 p0 S 2:50.89 /usr/local/lib/netscape-linux/navigator-linux-4.77.bi 48730 p0 IW 0:00.00 (dns helper) (navigator-linux-) 72210 p0 R+ 0:00.00 ps 390 p1 Is 0:01.14 tcsh 7059 p2 Is+ 1:36.18 /usr/local/bin/mutt -y 6688 p3 IWs 0:00.00 tcsh 10735 p4 IWs 0:00.00 tcsh 20256 p5 IWs 0:00.00 tcsh 262 v0 IWs 0:00.00 -tcsh (tcsh) 270 v0 IW+ 0:00.00 /bin/sh /usr/X11R6/bin/startx -- -bpp 16 280 v0 IW+ 0:00.00 xinit /home/nik/.xinitrc -- -bpp 16 284 v0 IW 0:00.00 /bin/sh /home/nik/.xinitrc 285 v0 S 0:38.45 /usr/X11R6/bin/sawfish Jak widzimy, &man.ps.1; wyświetla informacje w kilku kolumnach. W kolumnie PID pokazywany jest omówiony wcześniej identyfikator procesu. PID-y są przydzielane po kolei od 1 do 99999 i znów od początku, gdy się skończą. Kolumna TT pokazuje terminal, na którym działa program — na razie nie będziemy się tym zajmować. W kolumnie STAT przedstawiony jest stan procesu, jego także na razie nie będziemy omawiać. TIME pokazuje czas wykorzystywania procesora przez dany proces, niekoniecznie odpowiada on czasowi, jaki upłynął od uruchomienia programu, ponieważ wiele programów przez długi czas oczekuje na jakieś zdarzenie, a dopiero potem wykorzystuje procesor. Ostatnia kolumna, COMMAND, pokazuje polecenie, którym uruchomiony został program. &man.ps.1; ma wiele rozmaitych opcji, które mają wpływ na wyświetlane informacje. Jedną z najbardziej przydatnych kombinacji opcji jest auxww. Opcja a pokazuje informacje o wszystkich działających procesach, również nie należących do nas. pokazuje nazwę użytkownika, do którego należy proces, jak również wykorzystanie pamięci. pokazuje informacje o procesach — demonach. Opcja nakazuje, by polecenie &man.ps.1; wyświetlało pełną linię polecenia, nie obcinając jej, by zmieściła się na ekranie. Informacje pokazywane przez &man.top.1; wyglądają podobnie. Oto przykład: &prompt.user; top last pid: 72257; load averages: 0.13, 0.09, 0.03 up 0+13:38:33 22:39:10 47 processes: 1 running, 46 sleeping CPU states: 12.6% user, 0.0% nice, 7.8% system, 0.0% interrupt, 79.7% idle Mem: 36M Active, 5256K Inact, 13M Wired, 6312K Cache, 15M Buf, 408K Free Swap: 256M Total, 38M Used, 217M Free, 15% Inuse PID USERNAME PRI NICE SIZE RES STATE TIME WCPU CPU COMMAND 72257 nik 28 0 1960K 1044K RUN 0:00 14.86% 1.42% top 7078 nik 2 0 15280K 10960K select 2:54 0.88% 0.88% xemacs-21.1.14 281 nik 2 0 18636K 7112K select 5:36 0.73% 0.73% XF86_SVGA 296 nik 2 0 3240K 1644K select 0:12 0.05% 0.05% xterm 48630 nik 2 0 29816K 9148K select 3:18 0.00% 0.00% navigator-linu 175 root 2 0 924K 252K select 1:41 0.00% 0.00% syslogd 7059 nik 2 0 7260K 4644K poll 1:38 0.00% 0.00% mutt ... Informacje podzielone są na dwie części. Nagłówek (pierwsze pięć wierszy) zawiera PID ostatnio uruchomionego procesu, średnie obciążenie systemu (miara zapracowania systemu), czas działania systemu (od ostatniego - uruchonienia) oraz aktualny czas. Inne liczby w nagłówku informują o liczbie + uruchomienia) oraz aktualny czas. Inne liczby w nagłówku informują o liczbie działających procesów (w przykładzie 47), jak dużo pamięci i przestrzeni wymiany jest zajęte, oraz ile czasu system przebywa w różnych stanach procesora. Pod nagłówkiem w kilku kolumnach pokazane są informacje zbliżone do przedstawianych przez &man.ps.1;. Podobnie można tu znaleźć PID procesu, nazwę użytkownika, czas zajmowania procesora, oraz polecenie, którym uruchomiono proces. &man.top.1; pokazuje domyślnie także rozmiar pamięci zajmowanej przez proces. Ta ostatnia informacja podzielona jest na dwie kolumny; jedna odpowiada całkowitemu rozmiarowi, druga rozmiarowi rezydentnemu. Całkowity rozmiar oznacza, ile pamięci było potrzebne programowi, z kolei rozmiar rezydentny informuje, ile pamięci wykorzystuje program w danej chwili. W przykładzie widać, że &netscape; potrzebował prawie 30 MB pamięci RAM, jednak obecnie wykorzystuje tylko 9 MB. &man.top.1; automatycznie aktualizuje wyświetlane informacje co dwie sekundy; można to zmienić opcją . Demony, sygnały i unicestwianie procesów Kiedy korzystamy z edytora tekstu, możemy go w prosty sposób obsługiwać, wczytywać pliki, itp. Jest to możliwe dzięki cechom samego edytora oraz dzięki temu, że edytor jest podłączony do terminala. Jednakże, niektóre programy pracują bez ciągłej komunikacji z użytkownikiem, są więc odłączone od terminala. Przykładem takiego programu może być serwer WWW, nieustannie odpowiadający na żądania pochodzące z sieci, bez potrzeby komunikacji z użytkownikiem. Inny przykład to programy przesyłające emaile pomiędzy komputerami. Takie programy nazywane są demonami (ang. daemons). Demony to postaci z mitologii greckiej — niewielkie usłużne istoty, ani dobre, ani złe, które w rozmaity sposób pomagały ludziom. Podobnie pomagają dzisiejsze serwery pocztowe i serwery WWW. Dlatego właśnie od długiego czasu maskotką BSD jest wesoły demon z widłami i w Przyjęto, iż programy uruchamiane jako demony mają nazwy zakończone literą d. BIND (Berkeley Internet Name Daemon) jest serwerem nazw uruchamianym przez program named, serwer WWW Apache nosi nazwę httpd, demon kolejkowania drukarki (line printer spooling daemon) to lpd, itd. Nie jest to sztywna reguła, lecz przyjęta konwencja; na przykład główny demon pocztowy programu Sendmail nazywa się sendmail, a nie jak można by przypuszczać maild. Niekiedy istnieje potrzeba komunikacji z procesem — demonem. - Odbywa się ona poprzez signały, to znaczy możemy + Odbywa się ona poprzez sygnały, to znaczy możemy porozumieć się z demonem (lub jakimkolwiek działającym procesem) wysyłając mu sygnał. Są różne rodzaje sygnałów, które możemy wysłać — niektóre z nich mają określone znaczenie, inne są odpowiednio interpretowane przez aplikację, co powinno być opisane w dokumentacji aplikacji. Sygnał możemy wysłać tylko do procesu, którego jesteśmy właścicielem. Wysłanie sygnału do procesu należącego do kogoś innego za pośrednictwem &man.kill.1; lub &man.kill.2; spowoduje odmowę dostępu. Wyjątkiem jest użytkownik root, który może wysyłać sygnały do dowolnego procesu, niezależnie od jego właściciela. Zdarza się, że samo FreeBSD również wysyła aplikacjom sygnały. Jeżeli niewłaściwie napisany program próbuje dostać się do niedostępnego dla niego obszaru pamięci, FreeBSD wysyła procesowi sygnał Segmentation Violation (SIGSEGV). Aplikacja może skorzystać z funkcji systemowej &man.alarm.3;, wówczas po upłynięciu pewnego czasu zostanie do niej wysłany sygnał Alarm (SIGALRM). I tak dalej. Do zatrzymania procesu można wykorzystać dwa sygnały: SIGTERM i SIGKILL. Pierwszy z nich jest łagodnym sposobem unicestwienia procesu; proces może przechwycić ten sygnał, następnie zakończyć swoją pracę, np. zamykając pliki, które otworzył. Czasami proces może zignorować sygnał SIGTERM, jeśli akurat zajmuje się czymś, co nie powinno być przerywane. Sygnał SIGKILL nie może zostać zignorowany. Działa według zasady Nie obchodzi mnie, co robisz, w tej chwili przestań. Wysłanie procesowi sygnału SIGKILL powoduje, iż FreeBSD natychmiast go wstrzymuje Nie do końca jest to prawdą — w kilku przypadkach nie można przerwać procesu. Na przykład gdy proces stara się przeczytać plik znajdujący się na innym komputerze w sieci, a ów inny komputer z jakiegoś powodu będzie niedostępny (na skutek awarii sieci, lub po prostu zostanie wyłączony), to proces stanie się nieprzerywalny. Po chwili (zwykle po dwóch minutach) proces przekroczy czas oczekiwania, wówczas zostanie unicestwiony. . Inne użyteczne sygnały to SIGHUP, SIGUSR1 i SIGUSR2. Są to sygnały ogólnego przeznaczenia, różne aplikacje reagują na nie w różny sposób. Powiedzmy, że dokonaliśmy zmiany w pliku konfiguracji serwera WWW, i chcemy nakazać serwerowi, aby konfiguracja została ponownie wczytana. Moglibyśmy zatrzymać i ponownie uruchomić httpd, ale ubocznym efektem takiego postępowania byłaby chwilowa przerwa w pracy serwera, co jest raczej niepożądane. Większość demonów działa w taki sposób, iż po otrzymaniu sygnału SIGHUP dokonują ponownego przeczytania swojego pliku konfiguracyjnego. Dzięki temu zamiast unicestwiania i ponownego uruchamiania httpd możemy wysłać mu sygnał SIGHUP. Nie jest jednoznacznie określone, jak procesy reagują na sygnał SIGHUP, dlatego różne demony mogą zachowywać się w różny sposób — w razie niepewności warto zapoznać się z dokumentacją konkretnego demona. Sygnały wysyłane są przy użyciu polecenia &man.kill.1;, jak w poniższym przykładzie. Wysyłanie sygnału do procesu W tym przykładzie zaprezentowano wysyłanie sygnału do &man.inetd.8;. Plik konfiguracyjny dla inetd to /etc/inetd.conf. Wysłanie sygnału SIGHUP spowoduje ponowne przeczytanie tego pliku. Trzeba ustalić PID procesu, do którego wysyłać będziemy sygnał — do tego celu posłużą polecenia &man.ps.1; i &man.grep.1;. Polecenia &man.grep.1; używamy do odnalezienia podanego ciągu znaków. Ponieważ polecenia wydajemy jako zwykły użytkownik, a &man.inetd.8; działa jako root, polecenie &man.ps.1; musimy wywołać z opcją . &prompt.user; ps -ax | grep inetd 198 ?? IWs 0:00.00 inetd -wW Jak widać, &man.inetd.8; ma PID o wartości 198. Niekiedy w przedstawionym powyżej przykładzie może się także pojawić proces grep inetd, wynika to ze sposobu, w jaki &man.ps.1; odnajduje działające procesy. Sygnał wysyłamy przy pomocy polecenia &man.kill.1;. Najpierw skorzystamy jednak z polecenia &man.su.1; by stać się rootem, gdyż &man.inetd.8; działa jako root. &prompt.user; su Password: &prompt.root; /bin/kill -s HUP 198 Podobnie jak wiele poleceń w systemach &unix;, &man.kill.1; nie wyświetla żadnego komunikatu w przypadku powodzenia. Jeżeli natomiast sygnał został wysłany do procesu, którego nie jest się właścicielem, pojawi się informacja: kill: PID: Operation not permitted (niedozwolona operacja). Błędne wpisanie PID-u spowoduje albo wysłanie sygnału do niewłaściwego procesu, co może skończyć się źle, albo też wysłanie sygnału do PID-u, który nie jest w danej chwili wykorzystywany — pojawi się wówczas komunikat kill: PID: No such process (nie ma takiego procesu). Dlaczego warto korzystać z <command>/bin/kill</command>? W wielu powłokach polecenie kill jest wbudowane; oznacza to, że sama powłoka zajmuje się wysyłaniem sygnału, nie wywołując /bin/kill. Może to być użyteczne, jednakże w różnych powłokach stosowana jest różna składnia do określenia nazwy sygnału, który ma być wysłany. Zamiast więc zapamiętywania wszystkich możliwych składni, łatwiej jest po prostu korzystać z polecenia /bin/kill ... Inne sygnały wysyła się tą samą metodą, wystarczy zastąpić TERM lub KILL w odpowiedni sposób. - nicestwianie losowo wybranego procesu jest raczej złym pomysłem. + Unicestwianie losowo wybranego procesu jest raczej złym pomysłem. Szczególne znaczenie ma &man.init.8;, proces o PID równym 1. Wydanie polecenia /bin/kill -s KILL 1 jest szybką metodą wyłączenia systemu. Należy zawsze sprawdzać poprawność argumentów polecenia &man.kill.1; przed naciśnięciem klawisza Return. Powłoki powłoki linia poleceń W codziennej pracy z FreeBSD bardzo często wykorzystywany jest interfejs linii poleceń, zwany powłoką (ang. shell). Podstawowym zadaniem powłoki jest przyjmowanie poleceń i wykonywanie ich. Wiele powłok wyposażonych jest także w dodatkowe funkcje ułatwiające pracę, np. usprawnienia zarządzania plikami, dopasowywanie nazw plików, ułatwienia korzystania z linii poleceń, makropolecenia i zmienne środowiskowe. We FreeBSD dostępnych jest kilka powłok, np. Bourne Shell sh i ulepszony C-shell tcsh. Wiele innych powłok, jak choćby zsh czy bash, można znaleźć w kolekcji portów FreeBSD. Której z powłok najlepiej jest używać? To właściwie kwestia gustu. Dla programistów C najwygodniejsze mogą być powłoki o składni wzorowanej - na języku C, np. tcsh. Użytkownikom Linuxa i tym, + na języku C, np. tcsh. Użytkownikom Linuksa i tym, dla których interfejs linii poleceń systemów 8unix; jest nowością, można polecić bash. Do wyboru jest wiele powłok, każda z nich ma pewne charakterystyczne tylko dla niej właściwości, które niekoniecznie będą działać w każdych warunkach. Często spotykanym udogodnieniem powłoki jest uzupełnianie nazw plików. Po wpisaniu kilku pierwszych liter polecenia lub nazwy pliku powłoka potrafi zwykle uzupełnić dalszy ciąg polecenia lub nazwy, dzieje się to po wciśnięciu klawisza Tab. Przyjmijmy przykładowo, że istnieją dwa pliki o nazwach foobar i foo.bar. Chcemy usunąć plik foo.bar. Możemy więc wydać polecenie: rm fo[Tab].[Tab]. Powłoka wyświetli: rm foo[BIIP].bar. Napis [BIIP] oznacza sygnał dźwiękowy, będący informacją od powłoki, że uzupełnienie nazwy pliku nie było możliwe, ponieważ można dopasować więcej niż jedną nazwę. Zarówno foobar jak i foo.barzaczynają się od fo. Powłoka mogła jednakże uzupełnić początek, czyli foo. Teraz można wpisać kropkę . i ponownie wcisnąć Tab, tym razem powłoka uzupełni nazwę do końca. zmienne środowiskowe Inną cechą powłoki są zmienne środowiskowe. Przechowywane są one w przestrzeni środowiska powłoki w postaci par nazwa = wartość. Przestrzeń środowiska jest widoczna dla każdego programu uruchamianego przez powłokę, dlatego też przechowuje się tam wiele parametrów konfiguracyjnych dla programów. Oto najczęściej spotykane zmienne środowiskowe wraz z krótkim opisem: zmienne środowiskowe Zmienna Opis USER Nazwa aktualnie zalogowanego użytkownika. PATH Lista katalogów zawierających pliki wykonywalne oddzielona przecinkami. DISPLAY Nazwa ekranu X11, jeśli takowy jest dostępny. SHELL Wykorzystywana powłoka. TERM Nazwa terminala użytkownika, wykorzystywana do określenia właściwości terminala. TERMCAP Zapis z bazy termcap zawierający sekwencje kodów odpowiadających różnym funkcjom terminala. OSTYPE Typ systemu operacyjnego, np. FreeBSD. MACHTYPE Architektura sprzętowa, na jakiej działa system. EDITOR Preferowany przez użytkownika edytor tekstu. PAGER Preferowany przez użytkownika program wyświetlający pliki tekstowe. MANPATH Lista katalogów zawierających dokumentację systemową oddzielona przecinkami. Bourne shells Sposób odczytywania i ustawiania zmiennych środowiskowych zależy od rodzaju używanej powłoki. Na przykład w powłokach wzorowanych na C, jak tcsh i csh, do ustawiania i przeglądania zmiennych środowiskowych służy polecenie setenv, natomiast w powłokach Bourne'a, czyli sh i bash, do tych celów wykorzystywane jest polecenie export. Przykładowo, aby zmienić zmienną środowiskową EDITOR na /usr/local/bin/emacs w powłoce csh lub tcsh, należy wydać polecenie: &prompt.user; setenv EDITOR /usr/local/bin/emacs A w powłokach Bourne'a: &prompt.user; export EDITOR="/usr/local/bin/emacs" W większości powłok można wyświetlić wartość zmiennej środowiskowej przez poprzedzenie jej nazwy znakiem $. Dla przykładu, polecenie echo $TERM pokaże wartość zmiennej $TERM, ponieważ powłoka zastępuje wyrażenie $TERM wartością zmiennej i przekazuje ją do echo. Wiele znaków, zwanych meta-znakami, traktowanych jest przez powłoki w specjalny sposób. Najczęściej wykorzystywanym jest *, oznaczający dowolny ciąg znaków w nazwie pliku, umożliwiający wykonywanie operacji na wielu plikach. Przykładowo, wywołanie echo * jest prawie identyczne z wywołaniem ls, ponieważ powłoka przekazuje do echo nazwy wszystkich plików pasujących *. Jeśli potrzeba, by powłoka nie interpretowała znaku jako znak specjalny, należy go poprzedzić znakiem ukośnika (\). Wywołanie echo $TERM powoduje wypisanie ustawionego typu terminala, podczas gdy efektem polecenia echo \$TERM jest po prostu napis $TERM. Zmiana powłoki Najłatwiej jest zmienić powłokę przy użyciu polecenia chsh. Wywołanie tego polecenia uruchomi edytor wskazany przez zmienną EDITOR, lub edytor vi, jeśli nie jest ona zdefiniowana. Następnie należy zmienić nazwę powłoki w wierszu Shell:. Można też skorzystać z chsh z opcją , która automatycznie zmieni powłokę, bez uruchamiania edytora. Poniżej przedstawiono wywołanie zmieniające powłokę na bash: &prompt.user; chsh -s /usr/local/bin/bash Wybrana powłoka musi być wymieniona w pliku /etc/shells. Jeśli powłokę zainstalowano z kolekcji portów powinna zostać dopisana automatycznie. Jeśli natomiast przeprowadzono ręczną instalację powłoki, trzeba to zrobić samemu. Dla przykładu, jeśli powłoka bash została zainstalowana i umieszczona w /usr/local/bin, trzeba będzie wydać polecenie: &prompt.root; echo "/usr/local/bin/bash" >> /etc/shells Oraz uruchomić chsh. Aleksander Fafuła Tłumaczył Edytory tekstu edytory tekstu edytory Konfiguracja FreeBSD polega głównie na edytowaniu plików tekstowych. Z tego właśnie powodu, dobrze byłoby zapoznać się z edytorami tekstu. FreeBSD posiada ich kilka, a kolejne można doinstalować z drzewa portów. ee edytory ee Najłatwiejszym do nauki i w użyciu jest edytor ee, co jest skrótem od Easy Editor (ang. Łatwy Edytor). Aby uruchomić ee, należy użyć polecenia ee plik, gdzie plik jest to, co chcemy edytować. Na przykład, aby wyedytować plik /etc/rc.conf, napiszemy ee /etc/rc.conf. Gdy już jesteśmy w ee, możemy zauważyć, że wszystkie niezbędne komendy są wypisane u góry ekranu. Znak ^ oznacza wciśnięty klawisz Ctrl. Innymi słowy ^e oznacza, że należy trzymać Ctrl i wcisnąć klawisz e. Aby wyjść z ee, wciśnij Esc, następnie wybierz leave editor (opuść edytor). Edytor zapyta, czy zachować zmiany, jeśli plik został zmodyfikowany. vi edytory vi emacs edytory emacs FreeBSD w swoich zasobach ma także potężny edytor tekstu, jakim jest vi. W kolekcji portów dostępny jest także Emacs, czy vim (editors/emacs i editors/vim). Edytory te oferują dużo większą funkcjonalność, ale oczekują w zamian większego obeznania użytkownika z zasadami ich działania, ponadto ich obsługa jest trudniejsza do nauki. Jednakże, jeśli planujesz edytować wiele tekstu, nauka Emacs lub vim zwróci się w długim okresie w postaci zaoszczędzonego czasu. Urządzenia i pliki urządzeń Mianem urządzeń określa się komponenty komputera, takie jak dysk, drukarka, karta graficzna czy klawiatura. Podczas ładowania systemu FreeBSD większość wyświetlanych komunikatów dotyczy wykrywanych urządzeń. Komunikaty startowe dostępne są do późniejszego przeglądania w pliku /var/run/dmesg.boot. Przykładowo, acd0 odpowiada pierwszemu napędowi CDROM IDE, natomiast kbd0 oznacza klawiaturę. Dostęp do większości urządzeń w systemie operacyjnym &unix; odbywa się poprzez specjalne pliki, zwane plikami urządzeń, znajdujące się w katalogu /dev. Tworzenie plików urządzeń Kiedy wyposażamy komputer w nowe urządzenie, lub kompilujemy jądro z obsługą dodatkowych urządzeń, konieczne może okazać się utworzenie nowych plików urządzeń. <literal>DEVFS</literal> (DEVice File System) System plików urządzeń, zwany DEVFS, udostępnia przestrzeń nazw urządzeń jądra jako część przestrzeni nazw głównego systemu plików. DEVFS zajmuje się obsługą systemu plików urządzeń, dzięki czemu nie trzeba samodzielnie tworzyć bądź modyfikować plików urządzeń. Więcej informacji znaleźć można w dokumentacji systemowej &man.devfs.5;. Cezary Morga Tłumaczył Formaty binarne By zrozumieć czemu FreeBSD używa formatu &man.elf.5;, musimy wpierw poznać trzy obecnie dominujace formaty plików wykonywalnych w systemach &unix;: &man.a.out.5; Najstarszy i najbardziej klasyczny format w Uniksie. Wykorzystuje krótki nagłówek z magicznym numerem na samym początku, często wykorzystywanym do określenia rodzaju pliku (szczegółowy opis dostępny jest w &man.a.out.5;). Na plik składają się trzy segmenty: .text, .data i .bss oraz tablice symboli i ciągów tekstowych. COFF Format obiektowy pochodzący z SVR3. W tym formacie sekcja tablic w wchodzi już w skład nagłówka, tak więc możliwe jest zawarcie w pliku więcej sekcji niż tylko .text, .data i .bss. &man.elf.5; - Nastepca COFF zawierający wiele dodatkowych + Następca COFF zawierający wiele dodatkowych sekcji o 32- bądź nawet 64-bitowych wartościach. Jednym, acz wielkim minusem jest fakt, iż przy projektowaniu formatu ELF również założono, że na każdą architekturę sprzętową będzie istniał tylko jeden interfejs ABI. Okazało się natomiast, iż takie założenie jest błędne nawet w świecie komercyjnych SYSV (z którego pochodzą przynajmniej trzy ABI: SVR4, Solaris i SCO). Sposobem na rozwiązanie tego problemu we FreeBSD są narzędzia do metkowania plików wykonywalnych ELF informacjami, z którymi ABI jest on zgodny. Więcej informacji dostępnych jest w podręczniku systemowym &man.brandelf.1;. System FreeBSD pochodzi z klasycznego obozu. Wykorzystywał on zatem format &man.a.out.5; — technologię wypróbowaną w wielu pokoleniach systemów BSD i z powodzeniem stosowaną aż do gałęzi 3.X. Mimo, że skompilowanie i uruchomienie w sposób natywny plików binarnych ELF (a także jądra) było możliwe we FreeBSD już od pewnego czasu, Projekt oficjalnie opierał się przed migracją do formatu ELF jako podstawowego. Dlaczego? Otóż, gdy obóz linuksowy wykonał ten bolesny krok ku ELF nie udało się tak łatwo uciec od formatu a.out. Wynikało to przede wszystkim - z faktu, iż niezbyt elastyczny plan migracji bazował na mechaniźmie + z faktu, iż niezbyt elastyczny plan migracji bazował na mechanizmie współdzielonych bibliotek, których modyfikacja nastręczała wielu trudności zarówno producentom sprzętu jak i projektantom. Dopiero od momentu gdy narzędzia dostępne dla ELF zaoferowały sposób rozwiązania problemu ze współdzielonymi bibliotekami, zaczęły być postrzegane ogólnie jako droga do przodu, a tym samym koszty migracji mogły zostać uznane za niezbędne do poniesienia. Mechanizm współdzielonych bibliotek FreeBSD w dużej mierze przypomina mechanizm z &sunos; Sun'a i jako taki jest bardzo łatwy w użyciu. Skąd więc tyle różnych formatów? - W zamierzchłych czasach do dyspozycji był prost sprzęt komputerowy. + W zamierzchłych czasach do dyspozycji był prosty sprzęt komputerowy. Ów prosty sprzęt obsługiwał mały, prosty system. Stąd też format a.outbył całkowicie odpowiednim do prezentacji plików binarnych w tym prostym systemie (PDP-11). Gdy &unix; został przeniesiony z tego prostego systemu na platformy typu Motorola 68k czy VAXen, zachowany został format a.out, zdecydowanie wystarcząjacy dla wczesnych wersji Uniksa. Pewien czas później, jakiś bystry inżynier sprzętowy stwierdził że gdyby potrafił zmusić oprogramowanie do robienia kilku obskurnych sztuczek, wówczas mógłby pozbyć się kilku bramek z układu scalonego i zmusić CPU do szybszej pracy. Pomimo, że format a.out potrafił współpracować z tym nowym rodzajem sprzętu (zwanego wówczas RISC) to mimo wszystko nie był najlepszym do tego formatem. Dlatego też rozpoczęto prace nad innymi formatami binarnymi, które miały osiągnąć lepsze wyniki niż ograniczony, prosty a.out mógł zaoferować. Stworzone zostały COFF, ECOFF oraz kilka mniej znanych formatów, nim powstał ELF. Kolejnym problemem okazał się wzrost rozmiarów programów przy - wzglednie małej pojemności dysków oraz pamięci fizycznych, a także - zwiększieniu stopnia skomplikowania pamięci wirtualnej VM. Tak też + względnie małej pojemności dysków oraz pamięci fizycznych, a także + zwiększeniu stopnia skomplikowania pamięci wirtualnej VM. Tak też narodziła się koncepcja współdzielonych bibliotek. Mimo, że ów postęp osiągnięty był przy pomocy formatu a.out zakres jego przydatności był stale rozciągany, wraz z każdą nową funkcją. Pojawiła się konieczność dynamicznego wczytywanie pewnych rzeczy już w trakcie uruchamiania programu czy zapisywania części programu zaraz po wykonaniu kodu init w pamięci lub przestrzeni wymiany. Również języki programowania stawały się coraz bardziej wyrafinowane. Wiele poprawek wprowadzonych do formatu a.out umożliwiały realizację kolejnych funkcji, przy czym z reguły działały one tylko przez pewien czas. Niestety, format a.out stał się z czasem niezdolny do rozwiązywania wszystkich problemów bez wciąż rozrastającego się narzutu w kodzie i poziomu skomplikowania. Mimo, że ELF potrafił rozwiązać wiele z ówczesnych problemów, zmiana formatu binarnego, który generalnie działał, wciąż była wielką uciążliwością. Dlatego też ELF musiał poczekać aż bardziej bolesnym okazało - się pozostanie przy a.out niz przejście + się pozostanie przy a.out niż przejście do ELF. Wraz z upływem czasu, narzędzia kompilacyjne, z których FreeBSD wywodzi własne narzędzia (przede wszystkim assembler i loader), wyewoluowały w dwa równoległe projekty. Odmiana FreeBSD dała współdzielone biblioteki oraz poprawki kilku błędów. Ludzie z GNU, którzy oryginalnie napisali te programy, przepisali je na nowo i dodali proste kompilatory wskrośne, pozwalające na pracę w różnych formatach. Nowy pakiet narzędzi GNU (binutils) wspiera kompilowanie wskrośne, format ELF, współdzielone biblioteki, rozszerzenia C++, itp. Dodatkowo, wielu producentów sprzętu przygotowuje binaria ELF. Jest to zatem dobra rzecz dla FreeBSD, że je obsługuje. Format ELF oferuje większą rozszerzalność niz a.out. Narzędzia ELF są lepiej przygotowywane i oferują kompilację wskrośną, co jest istotne dla wielu programistów. Co prawda ELF może być trochę wolniejszy niż a.out, jednakże próba pomiaru może być trudna. Istnieje również wiele innych szczegółów różnych dla obydwu formatów, m.in. sposób mapowania stron, obsługi kodu init itp. Co prawda, żadne z nich nie jest istotne, jednakże różnice istnieją. Z czasem, wsparcie dla a.out zostanie wstrzymane z jadra GENERIC i ostatecznie usunięte z jądra gdy tylko zniknie potrzeba obsługi programów a.out. Więcej informacji Dokumentacja systemowa podręcznik systemowy Najdokładniejszą dokumentacją we FreeBSD jest dokumentacja systemowa. Dla prawie każdego dostępnego w systemie programu przygotowana jest krótka instrukcja obsługi, omawiająca podstawy jego działania i rozmaite opcje. Dokumentację możemy przeglądać przy pomocy polecenia man. Korzystanie z tego polecenia jest bardzo proste: &prompt.user; man polecenie polecenie jest nazwą polecenia, o którym chcemy uzyskać informacje. Na przykład, aby dowiedzieć się czegoś na temat polecenia ls wpisujemy: &prompt.user; man ls Dokumentacja systemowa podzielona jest na ponumerowane części: Polecenia dostępne dla użytkowników. Funkcje systemowe i kody błędów. Funkcje z bibliotek języka C. Sterowniki urządzeń. Formaty plików. Gry i inne rozrywki. Różne informacje. Polecenia służące do zarządzania systemem. Informacje dla programistów jądra. Niekiedy takie samo zagadnienie może pojawić się w kilku częściach dokumentacji. Na przykład istnieje polecenie chmod, oraz funkcja systemowa chmod(). W taki wypadku możemy wybrać interesującą nas część dokumentacji, podając jej numer jako parametr polecenia man: &prompt.user; man 1 chmod W efekcie pokazana zostanie dokumentacja polecenia chmod. Zgodnie z przyjętą konwencją, numer odpowiedniej części dokumentacji podawany jest w nawiasach, tak więc &man.chmod.1; odpowiada poleceniu chmod, natomiast &man.chmod.2; odpowiada funkcji systemowej. W opisany powyżej sposób możemy dowiedzieć się, jak korzystać z danego polecenia, jeśli znamy jego nazwę. Co zrobić, jeśli nie możemy sobie przypomnieć nazwy polecenia? Otóż, man potrafi również wyszukiwać wybranych słów kluczowych w opisach poleceń, służy do tego opcja : &prompt.user; man -k mail Wpisanie takiego polecenia spowoduje wyświetlenie listy poleceń, których opisy zawierają słowo kluczowe mail. Takie działanie jest równoważne skorzystaniu z polecenia apropos. Jeśli więc, przeglądając zawartość katalogu /usr/bin, zastanawiamy się, do czego właściwie służą znajdujące się tam polecenia, możemy wpisać: &prompt.user; cd /usr/bin &prompt.user; man -f * lub &prompt.user; cd /usr/bin &prompt.user; whatis * W obu przypadkach efekt będzie taki sam. Pliki GNU Info Free Software Foundation Do FreeBSD dołączonych jest wiele programów i narzędzi stworzonych przez Free Software Foundation (FSF). Prócz dokumentacji systemowej, do tych programów dołączone są bardziej rozbudowane dokumenty hipertekstowe, zwane plikami info. Można je przeglądać poleceniem info, lub trybem info emacsa, o ile emacs został zainstalowany. By skorzystać z polecenia &man.info.1;, wpisujemy: &prompt.user; info Krótkie wprowadzenie pojawia się po wpisaniu h. Spis poleceń jest dostępny po wpisaniu ?. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/book.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/book.sgml index b2d52e5db4..c85db4b351 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/book.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/book.sgml @@ -1,343 +1,339 @@ %books.ent; %chapters; %txtfiles; %pgpkeys; ]> Podręcznik FreeBSD Projekt Dokumentacji FreeBSD Luty 1999 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Projekt Dokumentacji FreeBSD &bookinfo.legalnotice; &tm-attrib.freebsd; &tm-attrib.3com; &tm-attrib.3ware; &tm-attrib.arm; &tm-attrib.adaptec; &tm-attrib.adobe; &tm-attrib.apple; &tm-attrib.corel; &tm-attrib.creative; &tm-attrib.cvsup; &tm-attrib.heidelberger; &tm-attrib.ibm; &tm-attrib.ieee; &tm-attrib.intel; &tm-attrib.intuit; &tm-attrib.linux; &tm-attrib.lsilogic; &tm-attrib.m-systems; &tm-attrib.macromedia; &tm-attrib.microsoft; &tm-attrib.netscape; &tm-attrib.nexthop; &tm-attrib.opengroup; &tm-attrib.oracle; &tm-attrib.powerquest; &tm-attrib.realnetworks; &tm-attrib.redhat; &tm-attrib.sap; &tm-attrib.sun; &tm-attrib.symantec; &tm-attrib.themathworks; &tm-attrib.thomson; &tm-attrib.usrobotics; &tm-attrib.vmware; &tm-attrib.waterloomaple; &tm-attrib.wolframresearch; &tm-attrib.xfree86; &tm-attrib.xiph; &tm-attrib.general; Witamy w świecie FreeBSD! Zadaniem niniejszego podręcznika jest opisanie procesu instalacji i czynności związanych z codziennym użytkowaniem systemu FreeBSD w wersji &rel2.current;-RELEASE oraz &rel.current;-RELEASE. Prace nad tym podręcznikiem trwają cały czas. Stanowi on dzieło wielu osób z całego świata. Tym nie mniej mamy świadomość, iż wiele rozdziałów wciąż nie zostało napisanych, a niektóre spośród istniejących wymagają aktualizacji. Jeśli jesteś zainteresowany pomocą w rozwoju projektu wyślij email na adres &a.pl.doc.d;. Najnowsza wersja anglojęzyczna niniejszego dokumentu jest zawsze dostępna na stronie domowej FreeBSD (wersje wcześniejsze dostępne są pod adresem ). Podręcznik dostępny jest również w innych formatach dokumentów oraz w postaci skompresowanej z serwera FTP Projektu FreeBSD bądź jednego z wielu serwerów lustrzanych. Dla osób zainteresowanych, drukowaną wersję podręcznika (język ang.) można nabyć wprost z witryny FreeBSD Mall. Dostępne jest również przeszukiwanie podręcznika. &chap.preface; Pierwsze kroki Ta część Podręcznika FreeBSD adresowana jest do użytkowników i administratorów, który nie mieli dotychczas kontaktu z systemem FreeBSD. Niniejsze rozdziały mają za zadanie: Zaprezentować system FreeBSD. Przeprowadzić przez proces instalacji. Nauczyć podstaw systemu &unix;. Pokazać jak zainstalować programy innych autorów, dostępne w ogromnej ilości dla systemu FreeBSD. Przedstawić system X - system okien &unix;, oraz szczegółowo wyjaśnić jak prawidłowo skonfigurować środowisko graficzne, tak by zwiększyć efektywność swej pracy. Staraliśmy się sprowadzić liczbę odnośników wewnątrz tekstu do możliwie najmniejszej, tak by zminimalizować ilość przeskoków i ułatwić czytanie Podręcznika od deski do deski. Codzienne czynności - Now that the basics have been covered, this part of the - FreeBSD Handbook will discuss some frequently used features of - FreeBSD. These chapters: + Skoro podstawy zostały już omówione, ta część Podręcznika + zajmie się kilkoma z najczęściej wykorzystywanych funkcji FreeBSD. Niniejsze + rozdziały: - Introduce you to popular and useful desktop - applications: browsers, productivity tools, document - viewers, etc. + Przedstawią popularne i przydatne aplikacje biurowe: przeglądarki, + edytory dokumentów, itp. - Introduce you to a number of multimedia tools - available for FreeBSD. + Przedstawią narzędzia multimedialne dostępne dla FreeBSD. - Explain the process of building a customized FreeBSD - kernel, to enable extra functionality on your system. + Wyjaśnią proces kompilacji własnego jądra FreeBSD w celu włączenia + dodatkowych funkcji w systemie. - Describe the print system in detail, both for desktop - and network-connected printer setups. + Opiszą szczegółowo system wydruku, zarówno dla drukarek podłączonych + lokalnie jak i drukarek sieciowych. - Show you how to run Linux applications on your FreeBSD - system. + Pokarzą jak uruchomić aplikacje Linuksowe w systemie FreeBSD. - Some of these chapters recommend that you do some prior - reading, and this is noted in the synopsis at the beginning of - each chapter. + Niektóre z poniższych rozdziałów zalecają lekturę dodatkowych materiałów, + co zostanie wskazane w streszczeniu na początku każdego rozdziału. Administracja systemem - The remaining chapters of the FreeBSD Handbook cover all - aspects of FreeBSD system administration. Each chapter - starts by describing what you will learn as a result of reading - the chapter, and also details what you are expected to know - before tackling the material. - - These chapters are designed to be read when - you need the information. You do not have to read them in any - particular order, nor do you need to read all of them before you - can begin using FreeBSD. + Pozostałe rozdziały Podręcznika omawiają wszystkie aspekty + administracji systemem FreeBSD. Każdy z nich rozpoczyna się on + wyjaśnienia czego nauczymy się przeczytawszy dany rozdział, + a także co powinniśmy wiedzieć przed przystąpieniem + do jego lektury. + + Rozdziały zostały tak napisane, by móc sięgnąć po nie gdy potrzebujemy + danych informacji. Nie ma przymusu czytania ich w żadnej określonej kolejności, + ani też przeczytania wszystkich przed rozpoczęciem + pracy z FreeBSD. Komunikacja sieciowa - FreeBSD is one of the most widely deployed operating - systems for high performance network servers. The chapters in - this part cover: + FreeBSD jest jednym z najszerzej rozpowszechnionych systemów operacyjnych + wykorzystywanych w wysoko wydajnych serwerach sieciowych. Rozdziały + w tej części omawiają: - Serial communication + Komunikację szeregową - PPP and PPP over Ethernet + PPP oraz PPP over Ethernet - Electronic Mail + Pocztę elektroniczną - Running Network Servers + Prowadzenie serwerów sieciowych - Firewalls + Zapory ogniowe - Other Advanced Networking Topics + Inne zaawansowane zagadnienia związane z pracą w sieci - These chapters are designed to be read when - you need the information. You do not have to read them in any - particular order, nor do you need to read all of them before you - can begin using FreeBSD in a network environment. + Poniższe rozdziały zostały tak napisane, by móc sięgnąć po nie gdy potrzebujemy + danych informacji. Nie ma przymusu czytania ich w żadnej określonej kolejności, + ani też przeczytania wszystkich przed rozpoczęciem pracy z FreeBSD w środowisku + sieciowym. Dodatki &chap.colophon; diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml index 4d3b44d9e0..d06b4717a9 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml @@ -1,5393 +1,5375 @@ Jim Mock - Restructured, reorganized, and parts - rewritten by + Rozdział przebudował i częściowo napisał + od nowa Randy Pratt - The sysinstall walkthrough, screenshots, and general - copy by + Omówienie sysinstall, zrzuty ekranów i inne + fragmenty przygotował + + + Michał + Wojciechowski + Tłumaczył + + Instalacja FreeBSD - Strzeszczenie + Streszczenie - installation + instalacja - FreeBSD is provided with a text-based, easy to use installation - program called sysinstall. This is the - default installation program for FreeBSD, although vendors are free to - provide their own installation suite if they wish. This chapter - describes how to use sysinstall to install - FreeBSD. + Wraz z FreeBSD rozpowszechniany jest prosty w użyciu program + instalacyjny, działający w trybie tekstowym, o nazwie + sysinstall. Jest on domyślnym + programem instalacyjnym FreeBSD, jednakże dystrybutorzy + systemu mogą zastąpić go własnym odpowiednikiem. W niniejszym + rozdziale zawarto opis instalacji FreeBSD przy pomocy + sysinstall. - After reading this chapter, you will know: + Po przeczytaniu rozdziału będziemy wiedzieć: - How to create the FreeBSD installation disks. + W jaki sposób tworzy się dyskietki instalacyjne FreeBSD. - How FreeBSD refers to, and subdivides, your hard disks. + Jak FreeBSD odwołuje się do dysku i jak go dzieli. - How to start sysinstall. + Jak uruchamia się sysinstall. - The questions sysinstall will ask - you, what they mean, and how to answer them. + Jakie pytania zadaje sysinstall, + o co w nich chodzi i jak na nie odpowiedzieć. - Before reading this chapter, you should: + Przed przeczytaniem rozdziału powinniśmy: - Read the supported hardware list that shipped with the version - of FreeBSD you are installing, and verify that your hardware is - supported. + Zapoznać się z listą obsługiwanego sprzętu dołączoną do + instalowanej wersji FreeBSD, by upewnić się, że posiadany sprzęt + będzie działać. - In general, these installation instructions are written - for &i386; (PC compatible) architecture - computers. Where applicable, instructions specific to other - platforms (for example, Alpha) will be listed. Although this - guide is kept as up to date as possible, you may find minor - differences between the installer and what is shown here. It is - suggested that you use this chapter as a general guide rather - than a literal installation manual. + Opis instalacji dotyczy generalnie komputerów opartych na + architekturze &i386; (zgodny z PC). W stosownych + przypadkach podawane będą informacje odnoszące się do innych platform + (na przykład Alpha). Pomimo starań o utrzymanie niniejszego opisu aktualnym, + możliwe jest zaistnienie drobnych różnic pomiędzy instalatorem a zawartością + tego rozdziału. Zaleca się, aby traktować niniejszy teksty jako ogólny przewodnik, + niż raczej dosłowny podręcznik instalacji. - Pre-installation Tasks + + + + Cezary + Morga + Przekład uzupełnił + + + + + Czynności wstępne - Inventory Your Computer - - Before installing FreeBSD you should attempt to inventory the - components in your computer. The FreeBSD installation routines will - show you the components (hard disks, network cards, CDROM drives, and - so forth) with their model number and manufacturer. FreeBSD will also - attempt to determine the correct configuration for these devices, - which includes information about IRQ and IO port usage. Due to the - vagaries of PC hardware this process is not always completely - successful, and you may need to correct FreeBSD's determination of - your configuration. - - If you already have another operating system installed, such as - &windows; or Linux, it is a good idea to use the facilities provided - by those operating systems to see how your hardware is already - configured. If you are not sure what settings an expansion - card is using, you may find it printed on the card itself. Popular IRQ - numbers are 3, 5, and 7, and IO port addresses are normally written as - hexadecimal numbers, such as 0x330. - - We recommend you print or write down this information before - installing FreeBSD. It may help to use a table, like this: + Rozpoznanie komponentów komputera + + Przed instalacją FreeBSD powinniśmy zapoznać się z komponentami + naszego komputera. W czasie instalacji FreeBSD pokaże listę urządzeń + (dyski, karty sieciowe, napędy CD-ROM, itd.) wraz z informacjami o + producentach i numerach modeli. FreeBSD postara się także ustalić + prawidłową konfigurację każdego z nich, m.in. ustawienia przerwań + IRQ i portów we/wy. Ze względu na kaprysy pecetowego sprzętu może + się okazać, że konfiguracja wykryta przez FreeBSD nie jest w pełni + prawidłowa i trzeba będzie samodzielnie ją poprawić. + + Jeżeli na komputerze jest już zainstalowany inny system operacyjny, + na przykład &windows; lub Linux, warto jest skorzystać z dostępnych + w nim narzędzi do sprawdzenia bieżącej konfiguracji sprzętowej. + Kiedy zupełnie nie wiadomo jak skonfigurowana powinna być dana karta, + wymagane informacje mogą znajdować się bezpośrednio na niej samej. + Często spotykane numery przerwań IRQ to 3, 5 i 7, a adresy portów + we/wy są zwykle zapisywane w postaci liczb szesnastkowych, + na przykład 0x330. + + Zalecamy by zebrane informacje wydrukować lub zapisać na + kartce przed rozpoczęciem instalacji FreeBSD. Można je zestawić + w postaci tabeli, np.: - Sample Device Inventory + Przykładowa lista urządzeń - Device Name + Nazwa urządzenia IRQ - IO port(s) + Port(y) we/wy - Notes + Uwagi - First hard disk + Pierwszy dysk twardy - N/A + brak - N/A + brak - 40 GB, made by Seagate, first IDE master + 40 GB, firmy Seagate, IDE 1 master CDROM - N/A + brak - N/A + brak - First IDE slave + IDE 1 slave - Second hard disk + Drugi dysk twardy - N/A + brak - N/A + brak - 20 GB, made by IBM, second IDE master + 20 GB, firmy IBM, IDE 2 master - First IDE controller + Kontroler IDE 14 0x1f0 - Network card + Karta sieciowa - N/A + brak - N/A + brak &intel; 10/100 Modem - N/A + brak - N/A + brak - &tm.3com; 56K faxmodem, on COM1 + &tm.3com; 56K faxmodem na COM1 …
- Backup Your Data + Przygotowanie kopii danych - If the computer you will be installing FreeBSD on contains - valuable data, then ensure you have it backed up, and that you have - tested the backups before installing FreeBSD. The FreeBSD - installation routine will prompt you before writing any - data to your disk, but once that process has started it cannot be - undone. + Jeśli komputer, na którym będzie przeprowadzana instalacja + zawiera cenne dane, powinniśmy koniecznie przygotować ich kopię + zapasową, oraz sprawdzić stan tychże kopii przed instalacją FreeBSD. + Podczas instalacji kilkakrotnie pojawi się prośba o potwierdzenie + przed zapisaniem czegokolwiek na dysku, jednak gdy już się to + rozpocznie, nie będzie możliwości odwrotu. - Decide Where to Install FreeBSD + Wybór miejsca dla FreeBSD - If you want FreeBSD to use your entire hard disk, then there is nothing - more to concern yourself with at this point — you can skip this - section. + Jeżeli masz zamiar przeznaczyć cały dysk na FreeBSD, to omawiane + poniżej zagadnienia nie będą cię dotyczyć — możesz pominąć + tę część. - However, if you need FreeBSD to co-exist with other operating - systems then you need to have a rough understanding of how data is - laid out on the disk, and how this affects you. + W przypadku, gdy zamierzamy zainstalować FreeBSD obok + innych systemów operacyjnych, warto zapoznać się z podstawowymi + informacjami o sposobie przechowywania danych na dysku. - Disk Layouts for the &i386; - - A PC disk can be divided into discrete chunks. These chunks are - called partitions. By design, the PC only - supports four partitions per disk. These partitions are called - primary partitions. To work around this - limitation and allow more than four partitions, a new partition type - was created, the extended partition. A disk - may contain only one extended partition. Special partitions, called - logical partitions, can be created inside this - extended partition. - - Each partition has a partition ID, which is - a number used to identify the type of data on the partition. FreeBSD - partitions have the partition ID of 165. - - In general, each operating system that you use will identify - partitions in a particular way. For example, DOS, and its - descendants, like &windows;, assign each primary and logical partition a - drive letter, starting with - C:. - - FreeBSD must be installed into a primary partition. FreeBSD can - keep all its data, including any files that you create, on this one - partition. However, if you have multiple disks, then you can create a - FreeBSD partition on all, or some, of them. When you install FreeBSD, - you must have one partition available. This might be a blank - partition that you have prepared, or it might be an existing partition - that contains data that you no longer care about. - - If you are already using all the partitions on all your disks, then - you will have to free one of them for FreeBSD using the tools - provided by the other operating systems you use (e.g., - fdisk on DOS or &windows;). - - If you have a spare partition then you can use that. However, you - may need to shrink one or more of your existing partitions - first. - - A minimal installation of FreeBSD takes as little as 100 MB of disk - space. However, that is a very minimal install, - leaving almost no space for your own files. A more realistic minimum - is 250 MB without a graphical environment, and 350 MB or more if you - want a graphical user interface. If you intend to install a lot of - third party software as well, then you will need more space. - - You can use a commercial tool such as &partitionmagic; - to resize your partitions to make space for - FreeBSD. The tools directory on the CDROM - contains two free software tools which can carry out this task, namely - FIPS and - PResizer. Documentation for both - of these is available in the same directory. - FIPS, - PResizer, and - &partitionmagic; can resize - FAT16 and FAT32 - partitions — used in &ms-dos; through &windows; ME. - &partitionmagic; is the only one of - the above applications that can resize NTFS - partitions. + Układ dysku w systemach &i386; + + Dysk komputera typu PC można podzielić na oddzielne porcje, + zwane partycjami. Komputery PC potrafią + obsłużyć maksymalnie cztery partycje na jednym dysku. Partycje + te nazywane są partycjami podstawowymi. + W celu ominięcia tego ograniczenia i umożliwienia stworzenia + większej liczby partycji, wymyślono nowy typ partycji - + partycje rozszerzone. Na dysku może + znajdować się tylko jedna taka partycja. Natomiast wewnątrz + niej można utworzyć specjalne partycje, zwane + partycjami logicznymi. + + Wszystkie partycje posiadają własny identyfikator + partycji, tj. numer określający typ przechowywanych + na niej danych. Partycje FreeBSD oznaczone są identyfikatorem + 165. + + Każdy ze stosowanych systemów operacyjnych identyfikuje partycje + w określony sposób. Dla przykładu, DOS i jego następcy, w tym &windows;, + przypisują każdej partycji podstawowej i logicznej literę + dysku, zaczynając od C:. + + FreeBSD musi być zainstalowane na partycji podstawowej. + Wszystkie własne dane, w tym pliki tworzone przez użytkowników, + może przechowywać na jednej partycji. Jednakże, jeśli masz do + dyspozycji kilka dysków, możesz utworzyć partycję FreeBSD na każdym + z nich bądź jedynie na wybranych. Tym nie mniej na potrzeb + instalacji wymagane jest posiadanie jednej partycji. Może to być + świeżo utworzona, pusta partycja, lub też partycja zawierająca dane, + które nie są już potrzebne. + + W przypadku, gdy wszystkie dostępne partycje na dysku są + już wykorzystywane, będziesz musiał zwolnić jedną z nich, korzystając + z narzędzi dostępnych w wykorzystywanym systemie operacyjnym (np. + fdisk w DOS lub &windows;). + + Jeśli dysponujesz wolną partycją, możesz ją wykorzystać. + Może się jednak okazać, że zajdzie potrzeba zmniejszenia rozmiarów + niektórych z pozostałych partycji. + + Minimalna instalacja FreeBSD zajmuje jedynie 100 MB miejsca + na dysku. Jest to jednakże bardzo minimalna + instalacja, praktycznie nie pozostawiająca miejsca na pliki użytkowników. + Zdecydowanie bardziej realnym minimum jest 250 MB, o ile nie + planujemy wykorzystania środowiska graficznego, bądź co najmniej + 350 MB z graficznym interfejsem. Instalowanie wielu dodatkowych + programów wymaga więcej wolnego miejsca na dysku. + + W celu przygotowania miejsca dla FreeBSD można wykorzystać + narzędzia komercyjne pokroju &partitionmagic;. + Dwa darmowe programy służące do tego samego celu, tj. + FIPS i PResizer, + dostępne są na płycie CD w katalogu tools. + W tym samym katalogu znajduje się również ich dokumentacja. Zarówno + FIPS, PResizer + jak i &partitionmagic; potrafią rozszerzać + partycje typu FAT16 i FAT32 + — wykorzystywane w &ms-dos; aż po &windows; ME. Jednakże, + spośród wymienionych programów tylko &partitionmagic; + potrafi rozszerzać partycje NTFS. - Incorrect use of these tools can delete the data on your disk. - Be sure that you have recent, working backups before using - them. + Niewłaściwe korzystanie z tych narzędzi może doprowadzić + do utraty danych. Przed ich zastosowaniem należy się upewnić, + że przygotowaliśmy aktualne kopie zapasowe. - Using an Existing Partition Unchanged - - Suppose that you have a computer with a single 4 GB disk that - already has a version of &windows; installed, and you have split the - disk into two drive letters, C: and - D:, each of which is 2 GB in size. You have - 1 GB of data on C:, and 0.5 GB of data on - D:. - - This means that your disk has two partitions on it, one per - drive letter. You can copy all your existing data from - D: to C:, which - will free up the second partition, ready for FreeBSD. + Wykorzystanie niezmienionej istniejącej partycji + + Przyjmijmy, że mamy do dyspozycji komputer wyposażony w + dysk o pojemności 4 GB, z zainstalowanym systemem &windows;. + Dysk jest podzielony na dwie części oznaczone literami + C: i D:, + o rozmiarze 2 GB każda. Na C: + mamy 1 GB danych, a na D: 0,5 GB + danych. + + Mamy więc dysk o dwóch partycjach, z których każda + oznaczona jest literą dysku. Możemy skopiować dane z + D: na C:, + dzięki czemu druga partycja stanie się wolna i będzie można + zainstalować na niej FreeBSD. - Shrinking an Existing Partition + Zmniejszenie istniejącej partycji - Suppose that you have a computer with a single 4 GB disk that - already has a version of &windows; installed. When you installed - &windows; you created one large partition, giving you a - C: drive that is 4 GB in size. You are - currently using 1.5 GB of space, and want FreeBSD to have 2 GB of - space. + Przyjmijmy tym razem, że na dysku o pojemności 4 GB + zainstalowany jest system &windows; na jednej dużej partycji. + Partycja dostępna jest jako dysk C: + o rozmiarze 4 GB. Mamy na nim 1,5 GB danych + i chcielibyśmy udostępnić dla FreeBSD 2 GB. - In order to install FreeBSD you will need to either: + Możemy wybrać jedno z poniższych rozwiązań: - Backup your &windows; data, and then reinstall &windows;, - asking for a 2 GB partition at install time. + Przygotować kopię danych, następnie na nowo zainstalować + &windows;, tworząc podczas instalacji partycję o rozmiarze + 2 GB. - Use one of the tools such as &partitionmagic;, - described above, to shrink your &windows; - partition. + Skorzystać z jednego ze wspomnianych wcześniej narzędzi, + np. &partitionmagic;, w celu + zmniejszenia rozmiaru partycji &windows;. - Disk Layouts for the Alpha + Układ dysku Alpha Alpha - You will need a dedicated disk for FreeBSD on the - Alpha. It is not possible to share a disk with another - operating system at this time. Depending on the specific - Alpha machine you have, this disk can either be a SCSI disk - or an IDE disk, as long as your machine is capable of - booting from it. + W przypadku architektury Alpha na FreeBSD + trzeba będzie przeznaczyć cały dysk. Nie ma obecnie + możliwości wspólnego korzystania z dysku przez kilka + systemów operacyjnych. W zależności od konkretnego + modelu komputera Alpha, możemy wykorzystać dysk SCSI + lub IDE, o ile komputer umożliwia załadowanie z niego + systemu operacyjnego. - Following the conventions of the Digital / Compaq - manuals all SRM input is shown in uppercase. SRM is case - insensitive. + Zgodnie z konwencją stosowaną w podręcznikach + Digital / Compaq wszystkie polecenia SRM pisane są wielkimi + literami. SRM nie rozróżnia małych i dużych liter. - To find the names and types of disks in your machine, use - the SHOW DEVICE command from the SRM - console prompt: + By wyświetlić nazwy i rodzaje zainstalowanych + w komputerze dysków, posługujemy się poleceniem + SHOW DEVICE w konsoli SRM: >>>SHOW DEVICE dka0.0.0.4.0 DKA0 TOSHIBA CD-ROM XM-57 3476 dkc0.0.0.1009.0 DKC0 RZ1BB-BS 0658 dkc100.1.0.1009.0 DKC100 SEAGATE ST34501W 0015 dva0.0.0.0.1 DVA0 ewa0.0.0.3.0 EWA0 00-00-F8-75-6D-01 pkc0.7.0.1009.0 PKC0 SCSI Bus ID 7 5.27 pqa0.0.0.4.0 PQA0 PCI EIDE pqb0.0.1.4.0 PQB0 PCI EIDE - This example is from a Digital Personal Workstation - 433au and shows three disks attached to the machine. The - first is a CDROM drive called DKA0 and - the other two are disks and are called - DKC0 and - DKC100 respectively. - - Disks with names of the form DKx - are SCSI disks. For example DKA100 - refers to a SCSI disk with SCSI target ID 1 on the first SCSI bus (A), - whereas DKC300 refers to a SCSI disk - with SCSI ID 3 on the third SCSI bus (C). Devicename - PKx refers to the SCSI host bus adapter. As - seen in the SHOW DEVICE output SCSI - CDROM drives are treated as any other SCSI hard disk drive. - - IDE disks have names similar to DQx, - while PQx is the associated IDE - controller. + Powyższy przykład pochodzi z komputera Digital Personal + Workstation 433au i pokazuje trzy dyski. Pierwszym z nich + jest CDROM opisany nazwą DKA0, + natomiast dwa pozostałe to twarde dyski o nazwach + DKC0 + i DKC100. + + Dyski o nazwach typu DKx są dyskami + SCSI. Dla przykładu DKA100 oznacza dysk + SCSI o identyfikatorze 1 na pierwszej szynie SCSI (A), natomiast + DKC300 oznacza dysk o identyfikatorze 3 + na trzeciej szynie SCSI (C). Nazwa + PKx oznacza kontroler SCSI. Jak pokazuje przykład + z SHOW DEVICE, napędy CDROM SCSI traktowane + są tak samo jak dyski twarde SCSI. + + Nazwy dysków IDE mają postać DQx, + a nazwa PQx oznacza kontroler IDE. - Collect Your Network Configuration Details + Zbieranie informacji o konfiguracji sieci - If you intend to connect to a network as part of your FreeBSD - installation (for example, if you will be installing from an FTP - site or an - NFS server), then you need to know your network configuration. You - will be prompted for this information during the installation so that - FreeBSD can connect to the network to complete the install. + Jeśli podczas instalacji będziemy korzystać z połączenia + z siecią (np. FreeBSD instalowane będzie z serwera FTP lub + serwera NFS), będziemy musieli znać konfigurację sieci. + W trakcie instalacji pojawi się prośba o wpisanie tej konfiguracji, + by umożliwić FreeBSD połączenie się z siecią i kontynuowanie + instalacji. - Connecting to an Ethernet Network or Cable/DSL Modem + Połączenie z siecią Ethernet lub przez modem kablowy/DSL - If you connect to an Ethernet network, or you have an Internet - connection using an Ethernet adapter via cable or DSL, then you will need the following - information: + W przypadku komputera podłączonego do sieci Ethernet + lub połączonego z Internetem przez modem kablowy lub DSL, + potrzebne będą następujące informacje: - IP address + Adres IP - IP address of the default gateway + Adres IP domyśnej bramy - Hostname + Nazwa stacji - DNS server IP addresses + Adresy IP serwerów DNS - Subnet Mask + Maska podsieci - If you do not know this information, then ask your system - administrator or service provider. They may say that this - information is assigned automatically, using - DHCP. If so, make a note of this. + Informacje te możemy uzyskać od administratora systemu + lub dostawcy usług sieciowych. Może się okazać, że konfiguracja + odbywa się automatycznie, przy użyciu DHCP. + Jeśli tak jest, należy o tym fakcie pamiętać. - Connecting Using a Modem + Połączenie przez modem - If you dial up to an ISP using a regular modem then you can - still install FreeBSD over the Internet, it will just take a very - long time. + Instalacja FreeBSD przez Internet możliwa jest także + w przypadku połączenia modemowego, jednakże będzie to + trwało bardzo długo. - You will need to know: + Niezbędne informacje: - The phone number to dial for your ISP + Numer telefonu do dostawcy usług internetowych - The COM: port your modem is connected to + Numer portu COM, do którego podłączony jest modem - The username and password for your ISP account + Nazwa użytkownika i hasło konta u dostawcy usług - Check for FreeBSD Errata + Sprawdzenie erraty FreeBSD - Although the FreeBSD project strives to ensure that each release - of FreeBSD is as stable as possible, bugs do occasionally creep into - the process. On very rare occasions those bugs affect the - installation process. As these problems are discovered and fixed, they - are noted in the FreeBSD Errata, which is found on the FreeBSD web site. You - should check the errata before installing to make sure that there are - no late-breaking problems which you should be aware of. - - Information about all the releases, including the errata for each - release, can be found on the - release - information section of the - FreeBSD web site. + W pracy nad FreeBSD podejmowane są wszelkie starania, aby + każde wydanie FreeBSD było jak najbardziej niezawodne, jednakże + od czasu do czasu zdarzają się błędy. W pewnych bardzo rzadkich + przypadkach mogą mieć one wpływ na proces instalacji systemu. + Błędy te po wykryciu i naprawieniu są opisywane w erracie zamieszczonej + na stronie FreeBSD + Errata (ang.). Przed instalacją warto jest sprawdzić, czy w erracie + nie wspomniano o problemach, które mogą zakłócić instalację. + + Informacje o wszystkich wydaniach systemu, jak również erraty + do każdego z nich, znaleźć można na + stronie WWW + FreeBSD w części poświęconej wydaniom. - Obtain the FreeBSD Installation Files + Pozyskanie plików instalacyjnych FreeBSD - The FreeBSD installation process can install FreeBSD from files - located in any of the following places: + Pliki potrzebne do rozpoczęcia instalacji systemu + mogą pochodzić z jednego z wymienionych poniżej + źródeł: - Local Media + Nośniki lokalne - A CDROM or DVD + Płyta CDROM lub DVD - A DOS partition on the same computer + Partycja DOS-owa na tym samym komputerze - A SCSI or QIC tape + Pamięć taśmowa QIC lub SCSI - Floppy disks + Dyskietki - Network + Sieć - An FTP site, going through a firewall, or using an HTTP proxy, - as necessary + Serwer FTP, także przez firewall lub proxy + HTTP, zależnie od potrzeb - An NFS server + Serwer NFS - A dedicated parallel or serial connection + Dedykowane połączenie równoległe lub szeregowe - If you have purchased FreeBSD on CD or DVD then you already have - everything you need, and should proceed to the next section + Posiadając FreeBSD na CD lub DVD, mamy już wszystko, + co potrzeba, możemy zatem przejść do następnej części (). - If you have not obtained the FreeBSD installation files you should - skip ahead to which explains how - to prepare to install FreeBSD from any of the above. After reading - that section, you should come back here, and read on to + Jeśli nie mamy plików instalacyjnych FreeBSD, + + zawiera opis instalacji FreeBSD z dowolnego z wymienionych + wcześniej źródeł. Następnie powróćmy do . - Prepare the Boot Media + Przygotowanie dyskietek do instalacji - The FreeBSD installation process is started by booting your - computer into the FreeBSD installer—it is not a program you run - within another operating system. Your computer normally boots using - the operating system installed on your hard disk, but it can also be - configured to use a bootable floppy disk. - Most modern computers can also - boot from a CDROM in the CDROM drive. + Instalacja FreeBSD rozpoczyna się uruchomieniem programu + instalacyjnego podczas startu komputera — nie jest to + program, który można uruchomić w innym systemie operacyjnym. + Zwykle przy uruchamianiu komputera ładowany jest system + zainstalowany na dysku twardym, jednak można także uruchomić + system z dyskietki startowej. Do tego celu + może także posłużyć CDROM, jeśli komputer daje taką możliwość. - If you have FreeBSD on CDROM or DVD (either one you purchased - or you prepared yourself), and your computer allows you to boot from - the CDROM or DVD (typically a BIOS option called Boot - Order or similar), then you can skip this section. The - FreeBSD CDROM and DVD images are bootable and can be used to install - FreeBSD without any other special preparation. + Jeśli posiadamy FreeBSD na płytach CDROM lub DVD + (kupionych lub przygotowanych samodzielnie), a nasz komputer + pozwala na uruchomienie z płyty (zwykle dzięki ustawieniu + opcji BIOS-u zwanej Boot Order lub podobnej), + możemy nie czytać niniejszej części. Płyty CDROM i DVD + zawierające FreeBSD mogą być użyte jako dyski startowe bez + dodatkowego przygotowania. - To create boot floppy images, follow these steps: + By utworzyć zestaw dyskietek startowych, należy: - Acquire the Boot Floppy Images + Zdobyć obrazy dyskietek startowych - The boot disks are available on your installation media - in the floppies/ directory, and - can also be downloaded from the floppies directory, ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/<arch>/<version>-RELEASE/floppies/. - Replace <arch> and - <version> - with the architecture and the version number - which you want to install, respectively. - For example, the boot floppy images for - &os; &rel.current;-RELEASE for &i386; are available - from . - - The floppy images have a .flp extension. - The floppies/ directory contains a number of - different images, and the ones you will need to use depends on the - version of FreeBSD you are installing, and in some cases, the - hardware you are installing to. - In most cases you will need three - floppies, boot.flp, - kern1.flp, and - kern2.flp. Check - README.TXT in the same directory for the - most up to date information about these floppy images. - - Additional device drivers may - be necessary for 5.X systems older than &os; 5.3. - These drivers are provided on the - drivers.flp image. + Dyskietki startowe znaleźć można wśród plików + instalacyjnych w katalogu floppies/ + bądź pobrać z serwera + ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/<arch>/<version>-RELEASE/floppies/ + zamieniając odpowiednio <arch> + i <wersja> + właściwą architekturą naszego sprzętu i wybraną wersją + FreeBSD. Przykładowo, obrazy dyskietek dla + &os; &rel.current;-RELEASE na architekturę &i386; dostępne + są pod adresem . + + Obrazy dyskietek mają rozszerzenie .flp. + Katalog floppies/ zawiera kilka różnych obrazów, + a to, które z nich będą potrzebne, zależy od wersji FreeBSD, która + będzie instalowana, a czasem również od sprzętu na którym system ma + być zainstalowany. Z reguły potrzebne będą trzy dyskietki + boot.flp, + kern1.flp i + kern2.flp. Warto jednak dla pewności + przeczytać znajdujący się w tym samym katalogu plik + README.TXT. + + Systemy gałęzi 5.X starsze od &os; 5.3 mogą wymagać + dodatkowych sterowników urządzeń. Znaleźć je można w obrazie + dyskietki drivers.flp. - Your FTP program must use binary mode - to download these disk images. Some web browsers have been - known to use text (or - ASCII) mode, which will be apparent if you - cannot boot from the disks. + Pobierając pliki przez FTP należy koniecznie używać + trybu binarnego. Wiadomo jest, że w + niektórych przeglądarkach stosowany jest tryb tekstowy + (zwany też ASCII), przez co dyskietki startowe + mogą się okazać niezdatne do użycia. - Prepare the Floppy Disks + Przygotować dyskietki startowe - You must prepare one floppy disk per image file you had to - download. It is imperative that these disks are free from - defects. The easiest way to test this is to format the disks - for yourself. Do not trust pre-formatted floppies. The format - utility in &windows; will not tell about the presence of - bad blocks, it simply marks them as bad - and ignores them. It is advised that you use brand new - floppies if choosing this installation route. + Dla każdego pliku z obrazem przygotowujemy jedną dyskietkę. + Dyskietki nie mogą być w jakikolwiek sposób uszkodzone. + Najprostszym sposobem samodzielnego sprawdzenia, czy dyskietka + nie jest wadliwa, jest jej sformatowanie. Nie powinniśmy ufać + dyskietkom formatowanym fabrycznie. Narzędzie formatujące + dostępne w systemie &windows; nie poinformuje o istnieniu + uszkodzonych bloków, po prostu oznaczy je jako + uszkodzone i zignoruje. Zaleca się używanie + fabrycznie nowych dyskietek. - If you try to install FreeBSD and the installation - program crashes, freezes, or otherwise misbehaves, one of - the first things to suspect is the floppies. Try writing - the floppy image files to new disks and try - again. + Gdy podczas instalacji FreeBSD program instalacyjny + wskaże błąd, zastygnie lub zachowa się w dziwny sposób, + jednymi z pierwszych podejrzanych powinny być dyskietki. + Trzeba wówczas nagrać pliki obrazów na inne dyskietki + i spróbować ponownie. - Write the Image Files to the Floppy Disks + Nagrać pliki obrazów na dyskietki - The .flp files are - not regular files you copy to the disk. - They are images of the complete contents of the - disk. This means that you cannot simply - copy files from one disk to another. - Instead, you must use specific tools to write the - images directly to the disk. + Pliki .flp nie są zwyczajnymi + plikami, które można nagrać na dyskietkę. Są natomiast + obrazami całkowitej zawartości dyskietek. Oznacza to, + że nie można zapisać tych plików + po prostu kopiując z jednego dysku na drugi. Skorzystamy + ze specjalnego oprogramowania, by bezpośrednio zapisać + obrazy na dyskietkach. DOS - If you are creating the floppies on a computer running - &ms-dos;/&windows;, then we provide a tool to do - this called fdimage. + Jeśli dyskietki nagrywamy na komputerze z + &ms-dos;/&windows;, to możemy skorzystać z dołączonego + do FreeBSD narzędzia fdimage. - If you are using the floppies from the CDROM, and your - CDROM is the E: drive, then you would - run this: + W przypadku, gdy wykorzystujemy obrazy dyskietek z + płyty CDROM dostępnego jako dysk E:, + posłużymy się poleceniem: E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A: - Repeat this command for each .flp - file, replacing the floppy disk each time, being sure to label - the disks with the name of the file that you copied to them. - Adjust the command line as necessary, depending on where you have - placed the .flp files. If you do not have - the CDROM, then fdimage can be downloaded from - the tools - directory on the FreeBSD FTP site. + Powtarzamy je dla każdego z plików .flp, + za każdym razem zmieniając dyskietkę. Najlepiej jest też napisać + na dyskietce nazwę skopiowanego na nią pliku. Powyższe polecenie + może potrzebować pewnych modyfikacji, w zależności od miejsca, + w którym znajdują się pliki .flp. Jeżeli nie + dysponujemy płytą CD, możemy pobrać fdimage + z katalogu + tools + na serwerze FTP FreeBSD. - If you are writing the floppies on a &unix; system (such as - another FreeBSD system) you can use the &man.dd.1; command to - write the image files directly to disk. On FreeBSD, you would - run: + Jeżeli natomiast dyskietki nagrywamy w systemie uniksowym + (na przykład w innym FreeBSD), do zapisania plików obrazów + na dyskietkach możemy wykorzystać polecenie &man.dd.1;. + We FreeBSD wpisalibyśmy: &prompt.root; dd if=kern.flp of=/dev/fd0 - On FreeBSD, /dev/fd0 refers to the - first floppy disk (the A: drive). - /dev/fd1 would be the - B: drive, and so on. Other &unix; - variants might have different names for the floppy disk - devices, and you will need to check the documentation for the - system as necessary. + W systemie FreeBSD /dev/fd0 odpowiada + pierwszej stacji dyskietek (napędowi A:). + /dev/fd1 odpowiadałoby B: + i tak dalej. W innych odmianach systemów &unix; mogą być stosowane inne nazwy + stacji dyskietek, konieczne może więc być zapoznanie się z dokumentacją + danego systemu. - You are now ready to start installing FreeBSD. + W tej chwili jesteśmy już przygotowani do instalacji FreeBSD. - Starting the Installation + Rozpoczęcie instalacji - By default, the installation will not make any changes to your - disk(s) until you see the following message: + Z założenia, podczas instalacji dane na dysku + (lub dyskach) nie ulegną żadnym zmianom przed pojawieniem + się następującego komunikatu: Last Chance: Are you SURE you want continue the installation? If you're running this on a disk with data you wish to save then WE STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding! We can take no responsibility for lost disk contents! - The install can be exited at any time prior to the final - warning without changing the contents of the hard drive. If you are - concerned that you have configured something incorrectly you can just - turn the computer off before this point, and no damage will be - done. + Instalację można przerwać w dowolnej chwili przed powyższym + ostrzeżeniem, mając pewność, że dane na dysku pozostają nietknięte. + Jeśli będziemy się obawiać, że coś niewłaściwie skonfigurowaliśmy, + możemy po prostu wyłączyć komputer i nic złego się nie stanie. - Booting + Uruchomienie komputera - Booting for the &i386; + Uruchomienie &i386; - Start with your computer turned off. + Na początku komputer powinien być wyłączony. - Turn on the computer. As it starts it should display an - option to enter the system set up menu, or BIOS, commonly reached - by keys like F2, F10, - Del, or - - Alt - S - . Use whichever keystroke is indicated on screen. In - some cases your computer may display a graphic while it starts. - Typically, pressing Esc will dismiss the graphic - and allow you to see the necessary messages. + Włączamy komputer. Po chwili powinna pojawić się możliwość + przejścia do menu systemowego, lub BIOS-u, najczęściej poprzez + naciśnięcie klawisza F2, F10, + Del bądź + Alt + S + . Wciskamy odpowiedni klawisz zgodnie z informacją + na ekranie. Niekiedy komputer podczas uruchamiania pokazuje jakiś + obrazek. Zwykle wciskając Esc możemy pozbyć się + obrazka, aby mieć możliwość przeczytania komunikatów. - Find the setting that controls which devices the system boots - from. This is usually labeled as the Boot Order - and commonly shown as a list of devices, such as - Floppy, CDROM, - First Hard Disk, and so on. - - If you needed to prepare boot floppies, then make sure that the - floppy disk is selected. If you are booting from the CDROM then - make sure that that is selected instead. In case of doubt, you - should consult the manual that came with your computer, and/or its - motherboard. - - Make the change, then save and exit. The computer should now - restart. + Wśród opcji odnajdujemy tę, która decyduje o kolejności + ładowania systemu z poszczególnych urządzeń. Zwykle ma ona postać + listy urządzeń, takich jak Floppy, CDROM, + First Hard Disk, itd. + + Jeżeli wcześniej przygotowaliśmy dyskietki startowe, + wybieramy stację dyskietek. Jeśli natomiast korzystamy + z płyty CD, wybieramy właśnie CDROM. Wątpliwości możemy + rozstrzygnąć zaglądając do instrukcji dołączonej do + komputera i jego płyty głównej. + + Wprowadzone zmiany muszą być zapisane przed + opuszczeniem menu systemowego. Komputer powinien + ponownie się uruchomić. - If you needed to prepare boot floppies, as described in - , then one of them will be the - first boot disc, probably the one containing - kern.flp. Put this disc in your floppy - drive. + Jeżeli korzystamy z dyskietek startowych, o których + traktuje , to jedna z nich + będzie pierwszą dyskietką startową, najprawdopodobniej + będzie to dyskietka zawierająca kern.flp. + Ją właśnie wkładamy do stacji. - If you are booting from CDROM, then you will need to turn on - the computer, and insert the CDROM at the first - opportunity. + W przypadku korzystania z płyty CD wystarczy + po prostu włączyć komputer i włożyć płytę do napędu. - If your computer starts up as normal and loads your existing - operating system, then either: + Jeżeli komputer uruchomi się jak zwykle i załaduje + już zainstalowany system operacyjny, może to oznaczać, że: - The disks were not inserted early enough in the boot - process. Leave them in, and try restarting your - computer. + Dyskietka lub płyta zostały włożone za późno. + Powinniśmy spróbować uruchomić komputer bez wyjmowania + dyskietki bądź płyty. - The BIOS changes earlier did not work correctly. You - should redo that step until you get the right option. + Zmiany w ustawieniach BIOS-u nie zadziałały prawidłowo. + Spróbujmy wprowadzić je ponownie, aż do osiągnięcia + zamierzonego efektu. - Your particular BIOS does not support booting from - the desired media. + Nasza wersja BIOS-u nie pozwala na uruchomienie + systemu z wybranego nośnika. - FreeBSD will start to boot. If you are booting from CDROM you - will see a display similar to this (version information omitted): + Rozpocznie się ładowanie FreeBSD. Podczas ładowania + z płyty CD pojawi się tekst podobny do poniższego (pominięto + informacje o wersji):: Verifying DMI Pool Data ........ Boot from ATAPI CD-ROM : 1. FD 2.88MB System Type-(00) Uncompressing ... done BTX loader 1.00 BTX version is 1.01 Console: internal video/keyboard BIOS drive A: is disk0 BIOS drive B: is disk1 BIOS drive C: is disk2 BIOS drive D: is disk3 BIOS 639kB/261120kB available memory FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 0.8 /kernel text=0x277391 data=0x3268c+0x332a8 | | Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ - If you are booting from floppy disc, you will see a display - similar to this (version information omitted): + Natomiast ładując z dyskietki, zobaczymy tekst w rodzaju + (pominięto informacje o wersji): Verifying DMI Pool Data ........ BTX loader 1.00 BTX version is 1.01 Console: internal video/keyboard BIOS drive A: is disk0 BIOS drive C: is disk1 BIOS 639kB/261120kB available memory FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 0.8 /kernel text=0x277391 data=0x3268c+0x332a8 | Please insert MFS root floppy and press enter: - Follow these instructions by removing the - kern.flp disc, insert the - mfsroot.flp disc, and press - Enter. &os; 5.3 - and above provide other floppy disks set, as described - in previous - section. Boot from first floppy; - when prompted, insert the other disks as required. + Postępując zgodnie z instrukcją na ekranie, + wyjmujemy dyskietkę kern.flp, + wkładamy mfsroot.flp i naciskamy + Enter. We &os; 5.3 i późniejszych + dostępne są również inne dyskietki opisane w poprzednim + podrozdziale. Należy uruchomić system z pierwszej + dyskietki, następnie wkładać kolejne zgodnie z pojawiającymi + się komunikatami. - Whether you booted from floppy or CDROM, the - boot process will then get to this point: + Niezależnie, czy uruchamiamy komputer z dyskietki + czy z płyty, podczas ładowania ujrzymy komunikat: Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ - Either wait ten seconds, or press Enter + Albo czekamy dziesięć sekund, albo wciskamy Enter. - Booting for the Alpha + Uruchomienie Alpha Alpha - Start with your computer turned off. + Na początku komputer powinien być wyłączony. - Turn on the computer and wait for a boot monitor - prompt. + Włączamy komputer i czekamy na znak zachęty boot monitora. - If you needed to prepare boot floppies, as described in - then one of them will be the - first boot disc, probably the one containing - kern.flp. Put this disc in your floppy - drive and type the following command to boot the disk - (substituting the name of your floppy drive if - necessary): + Jeżeli korzystamy z dyskietek startowych opisanych w + , to jedna z nich będzie + pierwszą dyskietką startową, najprawdopodobniej będzie to + dyskietka zawierająca kern.flp. + Ją właśnie wkładamy do stacji i wpisujemy następujące + polecenie, aby uruchomić komputer z dyskietki (zmieniając + nazwę napędu dyskietek, jeżeli będzie to konieczne): >>>BOOT DVA0 -FLAGS '' -FILE '' - If you are booting from CDROM, insert the CDROM into - the drive and type the following command to start the - installation (substituting the name of the appropriate - CDROM drive if necessary): + W przypadku korzystania z płyty CD, wkładamy + ją do napędu i rozpoczynamy instalację wpisując + następujące polecenie (wstawiając inną nazwę napędu + CDROM, jeżeli będzie to konieczne): >>>BOOT DKA0 -FLAGS '' -FILE '' - FreeBSD will start to boot. If you are booting from a - floppy disc, at some point you will see the message: + Rozpocznie się ładowanie FreeBSD. Podczas ładowania + z dyskietki, zobaczymy tekst w rodzaju: Please insert MFS root floppy and press enter: - Follow these instructions by removing the - kern.flp disc, insert the - mfsroot.flp disc, and press - Enter. + Postępując zgodnie z instrukcją na ekranie, wyjmujemy + dyskietkę kern.flp, wkładamy + mfsroot.flp i naciskamy + Enter. - Whether you booted from floppy or CDROM, the - boot process will then get to this point: + Niezależnie, czy uruchamiamy komputer z dyskietki + czy z płyty, podczas ładowania ujrzymy komunikat: Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ - Either wait ten seconds, or press Enter. This - will then launch the kernel configuration menu. + Czekamy dziesięć sekund, albo wciskamy Enter. + Przejdziemy do menu konfiguracyjnego jądra. - Reviewing the Device Probe Results + Przeglądanie wyników rozpoznania urządzeń - The last few hundred lines that have been displayed on screen are - stored and can be reviewed. + Kilkaset ostatnio wyświetlonych na ekranie linii + jest zapisywanych i można je przeglądać. - To review the buffer, press Scroll Lock. This - turns on scrolling in the display. You can then use the arrow keys, or - PageUp and PageDown to view the - results. Press Scroll Lock again to stop - scrolling. + By przejrzeć bufor, naciskamy Scroll Lock. + Włączamy w ten sposób tryb przewijania ekranu. Można teraz + przeglądać wyniki rozpoznania urządzeń przy użyciu klawiszy + kursora, lub PageUp i PageDown. + Tryb przewijania wyłącza się wciskając ponownie + Scroll Lock. - Do this now, to review the text that scrolled off the screen when - the kernel was carrying out the device probes. You will see text - similar to , although the precise - text will differ depending on the devices that you have in your - computer. + Zróbmy to, aby przejrzeć tekst, który został przewinięty + poza ekran, gdy jądro dokonywało rozpoznawania urządzeń. + Tekst będzie mieć treść podobną do przedstawionej na + , jednakże dokładna treść + zależy od zainstalowanych w komputerze urządzeń.
- Typical Device Probe Results + Przykład wyników rozpoznania urządzeń avail memory = 253050880 (247120K bytes) Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0817000. Preloaded mfs_root "/mfsroot" at 0xc0817084. md0: Preloaded image </mfsroot> 4423680 bytes at 0xc03ddcd4 md1: Malloc disk Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60 npx0: <math processor> on motherboard npx0: INT 16 interface pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard pci0: <PCI bus> on pcib0 pcib1:<VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on pci0 pci1: <PCI bus> on pcib1 pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11 isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0 isa0: <iSA bus> on isab0 atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on pci0 ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0 ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0 uhci0 <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on pci 0 usb0: <VIA 83572 USB controller> on uhci0 usb0: USB revision 1.0 uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr1 uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered pci0: <unknown card> (vendor=0x1106, dev=0x3040) at 7.3 dc0: <ADMtek AN985 10/100BaseTX> port 0xe800-0xe8ff mem 0xdb000000-0xeb0003ff ir q 11 at device 8.0 on pci0 dc0: Ethernet address: 00:04:5a:74:6b:b5 miibus0: <MII bus> on dc0 ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0 ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xec00-0xec1f irq 9 at device 10. 0 on pci0 ed0 address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit) isa0: too many dependant configs (8) isa0: unexpected small tag 14 orm0: <Option ROM> at iomem 0xc0000-0xc7fff on isa0 fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq2 on isa0 fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold fd0: <1440-KB 3.5" drive> on fdc0 drive 0 atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> at port 0x60,0x64 on isa0 atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq1 on atkbdc0 kbd0 at atkbd0 psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0 psm0: model Generic PS/@ mouse, device ID 0 vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0 sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0 sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300> sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0 sio0: type 16550A sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0 sio1: type 16550A ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0 pppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold plip0: <PLIP network interface> on ppbus0 ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master UDMA33 acd0: CD-RW <LITE-ON LTR-1210B> at ata1-slave PIO4 Mounting root from ufs:/dev/md0c /stand/sysinstall running as init on vty0
- Check the probe results carefully to make sure that FreeBSD found - all the devices you expected. If a device was not found, then it will - not be listed. If the device's driver required configuring - with the IRQ and port address then you should check that you entered - them correctly. + Warto jest uważnie przejrzeć wyniki, by mieć pewność, + że wszystkie spodziewane urządzenia zostały wykryte. Brak + urządzenia na liście oznacza, że nie zostało ono wykryte. + Jeśli sterownik wymagał skonfigurowania IRQ i adresu portu, + to powinniśmy sprawdzić, czy prawidłowo je wpisaliśmy. - If you need to make changes to the UserConfig device probing, - it is easy to exit the sysinstall program - and start over again. It is also a good way to become more familiar - with the process. + Jeśli trzeba będzie zmienić ustawienia rozpoznawania + urządzeń, możemy łatwo opuścić program sysinstall + i zacząć od nowa. Dzięki temu można również lepiej poznać cały proces.
- Select Sysinstall Exit + Wyjście z sysinstall
- Use the arrow keys to select - Exit Install from the Main - Install Screen menu. The following message will display: + Korzystając z klawiszy kursora, wybieramy z głównego menu + Exit Install. Ukaże się następujący + komunikat: User Confirmation Requested Are you sure you wish to exit? The system will reboot (be sure to remove any floppies from the drives). [ Yes ] No - The install program will start again if the CDROM is left - in the drive and &gui.yes; is selected. + Instalacja ponownie zacznie się od początku, + jeśli wybierzemy &gui.yes;, pozostawiając płytę + CD w napędzie. - If you are booting from floppies it will be necessary to remove - the mfsroot.flp floppy and replace it with - kern.flp before rebooting. + Jeśli instalujemy z dyskietek, przed ponownym + uruchomieniem komputera powinniśmy wyjąć dyskietkę + mfsroot.flp i włożyć + kern.flp. - Introducing Sysinstall - - The sysinstall utility is the installation - application provided by the FreeBSD Project. It is console based and is - divided into a number of menus and screens that you can use to - configure and control the installation process. - - The sysinstall menu system is controlled - by the arrow keys, Enter, Space, and - other keys. A detailed description of these keys and what they do is - contained in sysinstall's usage - information. - - To review this information, ensure that the - Usage entry is highlighted and that the - [Select] button is selected, as shown in , then press Enter. - - The instructions for using the menu system will be displayed. After - reviewing them, press Enter to return to the Main - Menu. + Wprowadzenie do sysinstall + + Sysinstall jest aplikacją + instalacyjną przygotowaną w ramach Projektu FreeBSD. Jest + to program konsolowy podzielony na szereg pomniejszych menu + i ekranów, służących do konfiguracji i zarządzania procesem + instalacji. + + Menu sysinstall obsługiwane + jest klawiszami kursora, klawiszem Enter, + Spacją i innymi. Dokładny opis działania + poszczególnych klawiszy znaleźć można w części poświęconej + posługiwaniu się sysinstall. + + Dostęp do tych informacji możliwy jest poprzez podświetlenie + pozycji Usage i wybranie przycisku + [Select], a następnie wciśnięcie klawisza + Enter, zgodnie z . + + Wyświetlone zostaną zostaną wskazówki odnośnie posługiwania + się systemem menu. Po ich przeczytaniu powrót do głównego menu + możliwy jest poprzez naciśnięcie klawisza Enter.
- Selecting Usage from Sysinstall Main Menu + Wyświetlenie z głównego menu instrukcji obsługi sysinstall
- Selecting the Documentation Menu + Menu dokumentacji - From the Main Menu, select Doc with - the arrow keys and - press Enter. + Korzystając z klawiszy kursora, w głównym menu wybieramy + Doc i wciskamy Enter.
- Selecting Documentation Menu + Wybór menu dokumentacji
- This will display the Documentation Menu. + Spowoduje to wyświetlenie menu dokumentacji.
- Sysinstall Documentation Menu + Menu dokumentacji sysinstall
- It is important to read the documents provided. + Warto przeczytać dostępne tu dokumenty. - To view a document, select it with the arrow keys and - press Enter. When finished reading a document, - pressing Enter will return to the Documentation - Menu. + By wyświetlić konkretny dokument, wybieramy go + klawiszami kursora, a następnie wciskamy Enter. + Po przeczytaniu klawiszem Enter możemy powrócić + do menu dokumentacji. - To return to the Main Installation Menu, select - Exit with the - arrow keys and press Enter. + Do głównego menu instalacji powracamy wybierając + klawiszami kursora Exit, + a następnie wciskając Enter. - Selecting the Keymap Menu + Menu mapowania klawiatury - To change the keyboard mapping, use the arrow keys to select - Keymap from the menu and press - Enter. This is only required if you are - using a non-standard or non-US keyboard. + Aby zmienić mapowanie klawiatury klawiszami kursora + wybieramy z menu pozycję Keymap + i wciskamy Enter. Zmiana mapowania klawiatury + wymagana jest jedynie gdy używamy klawiatury innej niż + standardowej amerykańskiej.
- Sysinstall Main Menu + Główne menu sysinstall
- A different keyboard mapping may be chosen by selecting the - menu item using up/down arrow keys and pressing Space. - Pressing Space again will unselect the item. - When finished, choose the &gui.ok; using the arrow keys and press - Enter. + Wyboru mapowania klawiatury dokonujemy poprzez wskazanie + odpowiedniej pozycji z listy przy pomocy klawiszy kursora, + oraz wciśnięcie Spacji. Ponowne naciśnięcie + Spacji cofa wybór. Po wybraniu odpowiedniego + mapowania wskazujemy klawiszami kursora &gui.ok; i wciskamy + Enter. - Only a partial list is shown in this screen representation. - Selecting &gui.cancel; by pressing Tab will use the default - keymap and return to the Main Install Menu. + Na poniższym rysunku przedstawiona jest tylko część listy. + Wybranie &gui.cancel; spowoduje przyjęcie domyślnego mapowania + klawiatury i powrót do głównego menu.
- Sysinstall Keymap Menu + Menu mapowania klawiatury
- Installation Options Screen + Ekran opcji instalacji - Select Options and press - Enter. + Wybieramy Options + i naciskamy Enter.
- Sysinstall Main Menu + Główne menu sysinstall
- Sysinstall Options + Opcje sysinstall
- The default values are usually fine for most users and do - not need to be changed. The release name will vary according - to the version being installed. + Wartości domyślne są zwykle odpowiednie dla większości + użytkowników i nie ma potrzeby ich zmiany. Nazwa wydania + może być inna w zależności od instalowanej wersji + systemu. - The description of the selected item will appear at the - bottom of the screen highlighted in blue. Notice that one of the - options is Use Defaults to reset all - values to startup defaults. + Po wybraniu jednej z opcji, na dole ekranu ukaże się + jej opis podświetlony na niebiesko. Opcja Use Defaults + (użyj domyślnych) przywraca wszystkim opcjom wartości + domyślne. - Press F1 to read the help screen about the - various options. + Naciskając F1 przechodzimy do ekranu + pomocy, gdzie możemy przeczytać o poszczególnych opcjach. - Pressing Q will return to the Main Install - menu. + Naciskając Q powracamy do głównego menu. - Begin a Standard Installation + Rozpoczęcie instalacji standardowej - The Standard installation is the - option recommended for those new to &unix; or FreeBSD. Use the arrow - keys to select Standard and - then press Enter to start the installation. + Instalacja standardowa zalecana jest dla wszystkich + zaczynających swą przygodę z FreeBSD, bądź w ogóle z systemem + &unix;. Klawiszami kursora wybieramy Standard + i wciskamy Enter.
- Begin Standard Installation + Rozpoczęcie instalacji standardowej
- Allocating Disk Space + Przydział miejsca na dysku - Your first task is to allocate disk space for FreeBSD, and label - that space so that sysinstall can prepare - it. In order to do this you need to know how FreeBSD expects to find - information on the disk. + Zaczynamy od przydzielenia FreeBSD przestrzeni dyskowej, + oraz oznaczenia tej przestrzeni w taki sposób, by + sysinstall mógł ją przygotować. + Do tego potrzebna nam będzie wiedza na temat sposobu, w jaki + FreeBSD znajduje informacje zapisane na dysku. - BIOS Drive Numbering + Kolejność dysków w BIOS-ie - Before you install and configure FreeBSD on your system, there is an - important subject that you should be aware of, especially if you have - multiple hard drives. + Przed instalacją i konfiguracją FreeBSD powinniśmy + zapoznać się z pewnym ważnym zagadnieniem, szczególnie + istotnym dla posiadaczy dwóch lub więcej twardych dysków. DOS Microsoft Windows - In a PC running a BIOS-dependent operating system such as - &ms-dos; or µsoft.windows;, the BIOS is able to abstract the - normal disk drive order, and - the operating system goes along with the change. This allows the user - to boot from a disk drive other than the so-called primary - master. This is especially convenient for some users who have - found that the simplest and cheapest way to keep a system backup is to - buy an identical second hard drive, and perform routine copies of the - first drive to the second drive using - Ghost or XCOPY - . Then, if the - first drive fails, or is attacked by a virus, or is scribbled upon by an - operating system defect, he can easily recover by instructing the BIOS - to logically swap the drives. It is like switching the cables on the - drives, but without having to open the case. + W komputerze typu PC wyposażonym w zależny od BIOS-u system + operacyjny, jak na przykład &ms-dos; lub µsoft.windows;, + BIOS może zmienić rzeczywistą kolejność dysków, a system operacyjny + tę zmianę zaakceptuje. Dzięki temu system może zostać uruchomiony + z dysku innego niż tzw. primary master. Jest to + szczególnie wygodne dla tych użytkowników, którzy za najprostszą + i najtańszą metodę tworzenia kopii zapasowej uważają kupno identycznego + drugiego twardego dysku i kopiowanie zawartości pierwszego dysku przy + użyciu Ghost + lub XCOPY. W przypadku uszkodzenia pierwszego + dysku, ataku wirusa lub awarii systemu operacyjnego, dane mogą być z łatwością + odzyskane poprzez zamianę logicznej kolejności dysków w BIOS-ie. To tak, + jakby zamienić przewody dysków, ale bez konieczności otwierania obudowy. SCSI BIOS - More expensive systems with SCSI controllers often include BIOS - extensions which allow the SCSI drives to be re-ordered in a similar - fashion for up to seven drives. - - A user who is accustomed to taking advantage of these features may - become surprised when the results with FreeBSD are not as expected. - FreeBSD does not use the BIOS, and does not know the logical BIOS - drive mapping. This can lead to very perplexing situations, - especially when drives are physically identical in geometry, and have - also been made as data clones of one another. - - When using FreeBSD, always restore the BIOS to natural drive - numbering before installing FreeBSD, and then leave it that way. If you - need to switch drives around, then do so, but do it the hard way, and - open the case and move the jumpers and cables. + Droższe maszyny wyposażone w kontrolery SCSI mają często rozszerzenia + BIOS-u pozwalające zamieniać kolejność dysków SCSI na podobnej zasadzie, + obsługując do siedmiu dysków. + + Użytkowników przyzwyczajonych do korzystania z tego typu + rozwiązań może spotkać niespodzianka, gdy we FreeBSD rezultaty + odbiegają od oczekiwań. FreeBSD nie korzysta z BIOS-u, jak + również nie zna logicznej kolejności dysków BIOS-u. + W efekcie może to prowadzić do kłopotliwych sytuacji, szczególnie + wtedy, gdy dyski są identyczne pod względem geometrii, oraz zawierają + takie same dane. + + Planując używanie FreeBSD, powinniśmy ustawić w BIOS-ie + rzeczywistą kolejność dysków przed instalacją systemu, i tę + kolejność pozostawić. Jeśli chcemy koniecznie zamienić dyski, + to możemy to zrobić sprzętowo, otwierając obudowę i zamieniając + odpowiednie zworki i przewody. - An Illustration from the Files of Bill and Fred's Exceptional - Adventures: + Fragment z Archiwum Wyjątkowych Przygód Bolka i Lolka: - Bill breaks-down an older Wintel box to make another FreeBSD box - for Fred. Bill installs a single SCSI drive as SCSI unit zero and - installs FreeBSD on it. - - Fred begins using the system, but after several days notices that - the older SCSI drive is reporting numerous soft errors and reports - this fact to Bill. - - After several more days, Bill decides it is time to address the - situation, so he grabs an identical SCSI drive from the disk drive - archive in the back room. An initial surface scan - indicates that - this drive is functioning well, so Bill installs this drive as SCSI - unit four and makes an image copy from drive zero to drive four. Now - that the new drive is installed and functioning nicely, Bill decides - that it is a good idea to start using it, so he uses features in the - SCSI BIOS to re-order the disk drives so that the system boots from - SCSI unit four. FreeBSD boots and runs just fine. - - Fred continues his work for several days, and soon Bill and Fred - decide that it is time for a new adventure — time to upgrade to a - newer version of FreeBSD. Bill removes SCSI unit zero because it was - a bit flaky and replaces it with another identical disk drive from - the archive. Bill then installs the new version of - FreeBSD onto the new SCSI unit zero using Fred's magic Internet FTP - floppies. The installation goes well. - - Fred uses the new version of FreeBSD for a few days, and certifies - that it is good enough for use in the engineering department. It is - time to copy all of his work from the old version. So Fred mounts - SCSI unit four (the latest copy of the older FreeBSD version). Fred - is dismayed to find that none of his precious work is present on SCSI - unit four. - - Where did the data go? - - When Bill made an image copy of the original SCSI unit zero onto - SCSI unit four, unit four became the new clone. - When Bill re-ordered the SCSI BIOS so that he could boot from - SCSI unit four, he was only fooling himself. - FreeBSD was still running on SCSI unit zero. - Making this kind of BIOS change will cause some or all of the Boot and - Loader code to be fetched from the selected BIOS drive, but when the - FreeBSD kernel drivers take-over, the BIOS drive numbering will be - ignored, and FreeBSD will transition back to normal drive numbering. - In the illustration at hand, the system continued to operate on the - original SCSI unit zero, and all of Fred's data was there, not on SCSI - unit four. The fact that the system appeared to be running on SCSI - unit four was simply an artifact of human expectations. - - We are delighted to mention that no data bytes were killed or - harmed in any way by our discovery of this phenomenon. The older SCSI - unit zero was retrieved from the bone pile, and all of Fred's work was - returned to him, (and now Bill knows that he can count as high as - zero). - - Although SCSI drives were used in this illustration, the concepts - apply equally to IDE drives. + Bolek ma przygotować dla Lolka komputer z FreeBSD. Bolek + montuje jeden dysk SCSI jako urządzenie SCSI zero, i instaluje + na nim FreeBSD. + + Lolek zaczyna korzystać z systemu, ale po kilku dniach zauważa, + że dysk SCSI zgłasza liczne błędy, więc zawiadamia o tym Bolka. + + Po kolejnych kilku dniach Bolek postanawia rozwiązać problem, + więc bierze ze składzika taki sam dysk SCSI. + Kontrola powierzchni dysku wykazuje, że dysk działa prawidłowo, + więc Bolek podłącza go jako czwarte urządzenie SCSI i wykonuje + kopię dysku zerowego na dysk czwarty. Ponieważ dysk jest podłączony + i działa jak należy, Bolek stwierdza, że można zacząć go używać, więc + wykorzystując możliwości BIOS-u SCSI zmienia kolejność dysków w taki + sposób, by system uruchamiany był z czwartego urządzenia SCSI. FreeBSD + uruchamia się i działa jak należy. + + Lolek korzysta z systemu przez jakiś czas, następnie wspólnie z + Bolkiem postanawiają spróbować czegoś nowego — zainstalować + nowszą wersję FreeBSD. Bolek wymontowuje dysk SCSI zero, ponieważ + działał kiepsko, i zastępuje go kolejnym identycznym dyskiem ze + składzika. Bolek instaluje nową wersję FreeBSD + na nowym dysku SCSI korzystając z czarodziejskich dyskietek + instalacyjnych Lolka. Instalacja przebiega prawidłowo. + + Lolek używa nowej wersji FreeBSD przez parę dni i stwierdza, + że można zacząć korzystać z niej w pracy. Wcześniej jednak + trzeba będzie skopiować wszystkie dane ze starej wersji. Lolek + podłącza więc czwarty dysk SCSI (najświeższą kopię starej wersji + FreeBSD). Lolek stwierdza jednak z niepokojem, że na dysku nie ma + śladu po jego cennych danych. + + Gdzie się one podziały? + + Gdy Bolek sporządził kopię dysku zerowego na dysku czwartym, + dysk czwarty stał się klonem. Zmieniając kolejność + dysków w BIOS-ie SCSI aby móc uruchamiać system z dysku czwartego, + Bolek sam siebie wprowadzał w błąd. FreeBSD wciąż działało na dysku + zerowym. Zmiana w BIOS-ie powoduje, że część kodu uruchamiającego + FreeBSD jest rzeczywiście ładowana z dysku wskazanego w BIOS-ie, + lecz kiedy pałeczkę przejmują sterowniki jądra FreeBSD, kolejność + dysków BIOS-u przestaje obowiązywać, a FreeBSD przechodzi z powrotem + na rzeczywistą kolejność. W opowiadanej historyjce system nadal + działał na dysku zerowym, i tam właśnie znajdowały się cenne dane + Lolka, a nie na dysku czwartym. Choć wydawało się, że system działa + na dysku czwartym, było to tylko złudzenie. + + Z przyjemnością oznajmiamy, iż ani jeden bajt cennych danych + nie zginął ani nie został w inny sposób skrzywdzony podczas naszych + badań nad opisanym zjawiskiem. Stary dysk SCSI zero został odnaleziony + i cenne dane wróciły do Lolka (Bolek z kolei przekonał się, + że niczego nie można być pewnym). + + W opowieści udział wzięły dyski SCSI, jednakże w przypadku + dysków IDE sytuacja wyglądałaby tak samo. - Creating Slices Using FDisk + Tworzenie segmentów za pomocą programu FDisk - No changes you make at this point will be written to the disk. - If you think you have made a mistake and want to start again you can - use the menus to exit sysinstall and try - again or press U to use the Undo option. - If you get confused and can not see how to exit you can - always turn your computer off. + Dokonywane tutaj zmiany nie zostaną zapisane na dysku. + Jeżeli będziemy podejrzewać, że coś zrobiliśmy źle, możemy + wybrać w menu wyjście z programu sysinstall + i spróbować jeszcze raz od początku, bądź wcisnąć U + by skorzystać z opcji Undo (cofnij). + W ostateczności, jeżeli całkiem stracimy orientację, możemy + po prostu wyłączyć komputer. - After choosing to begin a standard installation in - sysinstall you will be shown this - message: + Po wybraniu standardowej instalacji w sysinstall + zostanie wyświetlony następujący komunikat: Message In the next menu, you will need to set up a DOS-style ("fdisk") partitioning scheme for your hard disk. If you simply wish to devote all disk space to FreeBSD (overwriting anything else that might be on the disk(s) selected) then use the (A)ll command to select the default partitioning scheme followed by a (Q)uit. If you wish to allocate only free space to FreeBSD, move to a partition marked "unused" and use the (C)reate command. [ OK ] [ Press enter or space ] - Press Enter as instructed. You will then be - shown a list of all the hard drives that the kernel found when it - carried out the device probes. - shows an example from a - system with two IDE disks. They have been called - ad0 and ad2. + Zgodnie z poleceniem naciskamy Enter. + Zobaczymy teraz listę twardych dysków znalezionych przez jądro + podczas rozpoznawania urządzeń. + przedstawia przykład komputera z dwoma dyskami IDE, o nazwach + ad0 i ad2.
- Select Drive for FDisk + Wybór dysku FDisk-a
- You might be wondering why ad1 is not - listed here. Why has it been missed? - - Consider what would happen if you had two IDE hard disks, one - as the master on the first IDE controller, and one as the master on - the second IDE controller. If FreeBSD numbered these as it found - them, as ad0 and - ad1 then everything would work. - - But if you then added a third disk, as the slave device on the - first IDE controller, it would now be ad1, - and the previous ad1 would become - ad2. Because device names (such as - ad1s1a) are used to find filesystems, you - may suddenly discover that some of your filesystems no longer - appear correctly, and you would need to change your FreeBSD - configuration. + Można się zastanawiać, dlaczego na liście brakuje + ad1. Co spowodowało, że został pominięty? + + Przyjmijmy przykładowo, że mamy dwa dyski IDE, jeden jako master + na pierwszym kontrolerze IDE, drugi jako master na drugim kontrolerze + IDE. Gdyby we FreeBSD zostały one ponumerowane w takiej kolejności, + w jakiej zostały wykryte, czyli ad0 i + ad1, wszystko działałoby jak należy. + + Gdybyśmy jednak zainstalowali potem jeszcze jeden dysk, + jako slave na pierwszym kontrolerze IDE, to ten właśnie dysk + zostałby nowym ad1, a wcześniejszy + ad1 zmieniłby się w ad2. + Ponieważ systemy plików odnajdywane są według nazw urządzeń + (np. ad1s1a), mogłoby się nagle okazać, + że niektóre systemy plików nie działają poprawnie. + Aby to poprawić, musielibyśmy zmienić konfigurację systemu. - To work around this, the kernel can be configured to name IDE - disks based on where they are, and not the order in which they were - found. With this scheme the master disk on the second IDE - controller will always be - ad2, even if there are no - ad0 or ad1 - devices. - - This configuration is the default for the FreeBSD kernel, which - is why this display shows ad0 and - ad2. The machine on which this screenshot - was taken had IDE disks on both master channels of the IDE - controllers, and no disks on the slave channels. - - You should select the disk on which you want to install FreeBSD, - and then press &gui.ok;. - FDisk will start, with a display similar to - that shown in . - - The FDisk display is broken into three - sections. - - The first section, covering the first two lines of the display, - shows details about the currently selected disk, including its FreeBSD - name, the disk geometry, and the total size of the disk. - - The second section shows the slices that are currently on the - disk, where they start and end, how large they are, the name FreeBSD - gives them, and their description and sub-type. This example shows two - small unused slices, which are artifacts of disk layout schemes on the - PC. It also shows one large FAT slice, which almost certainly appears - as C: in &ms-dos; / &windows;, and an extended - slice, which may contain other drive letters for &ms-dos; / &windows;. - - The third section shows the commands that are available in - FDisk. + Aby zapobiec takim sytuacjom, jądro FreeBSD może być skonfigurowane + tak, by przydzielać dyskom IDE numery zgodne z ich rzeczywistym + umiejscowieniem, niezależnie od kolejności wykrywania. Tym sposobem + dysk podłączony jako master na drugim kontrolerze IDE zawsze + będzie mieć nazwę ad2, nawet w sytuacji, + gdy ad0 i ad1 + nie są w ogóle obecne. + + Jądro FreeBSD domyślnie skonfigurowane jest właśnie w ten + sposób, dlatego też na ekranie mamy ad0 i + ad2. Komputer, z którego ten rysunek pochodzi, + miał dwa dyski IDE podłączone jako master do obu kontrolerów IDE, + nie miał natomiast dysków podłączonych jako slave. + + Wybieramy dysk, na którym chcemy zainstalować FreeBSD + i wybieramy &gui.ok;. Zostanie uruchomiony FDisk, + pokazując na ekranie obraz podobny do . + + Ekran FDisk-a podzielony jest na + trzy części. + + Część pierwsza, obejmująca pierwsze dwie linie ekranu, zawiera + informacje o wybranym dysku, w tym jego oznaczenie we FreeBSD, + geometrię oraz całkowity rozmiar dysku.k. + + Druga część pokazuje informacje o istniejących na dysku + segmentach: gdzie się one zaczynają oraz kończą, jaki jest + ich rozmiar, jaka nazwa została im nadana przez FreeBSD + ich opis oraz typ. Na rysunku przykładowym widać dwa + niewielkie nieużywane segmenty, obecne ze względu na stosowany + w architekturze PC podział dysku. Prócz tego widać duży segment + FAT, który prawie na pewno jest dyskiem + C: w &ms-dos; / &windows;, oraz segment + rozszerzony, zawierający być może dyski &ms-dos; / &windows; + oznaczone kolejnymi literami. + + W trzeciej części znajduje się lista dostępnych w + FDisk-u poleceń.
- Typical Fdisk Partitions before Editing + Układ partycji w FDisk-u przed zmianami
- What you do now will depend on how you want to slice up your - disk. - - If you want to use FreeBSD for the entire disk (which will delete - all the other data on this disk when you confirm that you want - sysinstall to continue later in the - installation process) then you can press A, which - corresponds to the Use Entire Disk option. - The existing slices will be removed, and replaced with a small area - flagged as unused (again, an artifact of PC disk - layout), and then one large slice for FreeBSD. If you do this, then - you should select the newly created FreeBSD slice using the arrow - keys, and press S to mark the slice as being - bootable. The screen will then look very similar to - . Note the - A in the Flags column, which - indicates that this slice is active, and will be - booted from. - - If you will be deleting an existing slice to make space for - FreeBSD then you should select the slice using the arrow keys, and - then press D. You can then press C, - and be prompted for size of slice you want to create. Enter the - appropriate figure and press Enter. The default - value in this box represents the largest possible slice you can - make, which could be the largest contiguous block of unallocated - space or the size of the entire hard disk. + Dalej postępować będziemy w zależności od tego, jak + chcemy podzielić nasz dysk na segmenty. + + Jeżeli chcemy, by FreeBSD zajęło cały dysk (co wiąże + się z usunięciem z niego wszelkich innych danych, gdy + potwierdzimy to w sysinstall + na późniejszym etapie instalacji), naciskamy A, + co odpowiada opcji Use Entire Disk + (wykorzystaj cały dysk). Istniejące segmenty zostaną usunięte, + a w ich miejsce pojawi się mały obszar opisany jako unused + (nieużywany; znów jest to następstwem pecetowego układu dysku), + oraz duży segment przeznaczony dla FreeBSD. Jeżeli decydujemy + się na tę opcję, powinniśmy w następnej kolejności wskazać + nowoutworzony segment FreeBSD przy użyciu klawiszy kursora + i wcisnąć S, by umożliwić ładowanie systemu + z tego segmentu. Ekran będzie wyglądać podobnie do przedstawionego + na . Zwróćmy uwagę na literę + A w kolumnie Flags, oznacza ona, że segment + jest aktywny i będzie z niego ładowany + system. + + Jeśli chcemy usunąć istniejący segment by zwolnić miejsce + dla FreeBSD, wskazujemy segment korzystając z klawiszy kursora + i naciskamy D. Następnie możemy nacisnąć + C i w odpowiedzi na pytanie o rozmiar segmentu, + który chcemy utworzyć, wpisać odpowiednią wartość i wcisnąć + Enter. Wartość domyślna stanowi największy + możliwy rozmiar segmentu, czyli np. wolną przestrzeń na dysku + bądź całą pojemność dysku twardego. - If you have already made space for FreeBSD (perhaps by using a - tool such as &partitionmagic;) then you can - press C to create a new slice. Again, you will be - prompted for the size of slice you would like to create. + Wolne miejsce dla FreeBSD mogliśmy także przygotować wcześniej + (na przykład przy użyciu programu + &partitionmagic;), w takim wypadku po + prostu wciskamy C by utworzyć nowy segment. + W tym przypadku również zostaniemy zapytani o rozmiar segmentu, + który zamierzamy stworzyć.
- Fdisk Partition Using Entire Disk + Partycja w FDisk-u obejmująca cały dysk
- When finished, press Q. Your changes will be - saved in sysinstall, but will not yet be - written to disk. + Na koniec naciskamy Q. Dokonane zmiany + zostaną zapamiętane przez sysinstall, + ale nie będą jeszcze zapisane na dysku. - Install a Boot Manager + Instalacja programu ładującego - You now have the option to install a boot manager. In general, - you should choose to install the FreeBSD boot manager if: + W kolejnym kroku instalacji będziemy mieć możliwość + zainstalowania programu ładującego (ang. boot manager). + Mówiąc ogólnie, powinniśmy instalować program ładujący + FreeBSD jeżeli: - You have more than one drive, and have installed FreeBSD onto - a drive other than the first one. + Mamy dwa lub więcej dysków, a FreeBSD instalujemy + na dysku innym niż pierwszy. - You have installed FreeBSD alongside another operating system - on the same disk, and you want to choose whether to start FreeBSD - or the other operating system when you start the computer. + Instalujemy FreeBSD obok innego systemu operacyjnego + na tym samym dysku, i chcemy mieć możliwość wybrania + systemu operacyjnego podczas uruchamiania komputera. - If FreeBSD is going to be the only operating system on - this machine, installed on the first hard disk, then the - Standard boot manager will suffice. - Choose None if you are using a - third-party boot manager capable of booting FreeBSD. + Jeśli FreeBSD będzie jedynym systemem operacyjnym na + danym komputerze i zostanie zainstalowany na pierwszym dysku + twardym, wówczas wystarczy wykorzystać + Standardowy program ładujący. Natomiast + jeśli wykorzystujemy już inny program potrafiący uruchomić FreeBSD + powinnyśmy wybrać opcję None (żaden). - Make your choice and press Enter. + Dokonany wybór potwierdzamy naciskając Enter.
- Sysinstall Boot Manager Menu + Wybór programu ładującego w sysinstall
- The help screen, reached by pressing F1, - discusses the problems that can be encountered when trying to share - the hard disk between operating systems. + Ekran pomocy, wyświetlany po naciśnięciu F1, + opisuje problemy z jakimi można się spotkać, gdy planuje się mieć + kilka systemów operacyjnych na jednym dysku. - Creating Slices on Another Drive + Tworzenie segmentów na innym dysku - If there is more than one drive, it will return to the - Select Drives screen after the boot manager selection. If you wish to - install FreeBSD on to more than one disk, then you can select another - disk here and repeat the slice process using - FDisk. + Jeżeli mamy więcej dysków, po wyborze programu + ładującego ponownie ukaże się ekran wyboru dysku. + Chcąc zainstalować FreeBSD na kilku dyskach, wybieramy + tutaj kolejny dysk i ponownie korzystając z programu + FDisk tworzymy na nim + segmenty. - If you are installing FreeBSD on a drive other than your - first, then the FreeBSD boot manager needs to be installed on - both drives. + Jeśli instalujemy FreeBSD na innym dysku niż pierwszy, + wówczas program ładujący FreeBSD musi zostać zainstalowany + na obydwu dyskach.
- Exit Select Drive + Zakończenie wyboru dysku
- The Tab key toggles between the last drive - selected, &gui.ok;, and + Klawisz Tab przełącza pomiędzy ostatnio + wybranym dyskiem oraz przyciskami &gui.ok;, i &gui.cancel;. - Press the Tab once to toggle to the - &gui.ok;, then - press Enter - to continue with the installation. + Wciskamy Tab jeden raz, by wybrać + &gui.ok;, następnie naciskamy Enter + aby przejść do kolejnego etapu instalacji. - Creating Partitions Using + <title>Tworzenie partycji z wykorzystaniem <application>Disklabel</application> - You must now create some partitions inside each slice that you - have just created. Remember that each partition is lettered, from - a through to h, and that - partitions b, c, and - d have conventional meanings that you should adhere - to. - - Certain applications can benefit from particular partition - schemes, especially if you are laying out partitions across more than - one disk. However, for this, your first FreeBSD installation, you do - not need to give too much thought to how you partition the disk. It - is more important that you install FreeBSD and start learning how to - use it. You can always re-install FreeBSD to change your partition - scheme when you are more familiar with the operating system. - - This scheme features four partitions—one for swap space, and - three for filesystems. + W nowoutworzonych segmentach musimy stworzyć kilka partycji. + Pamiętajmy, że każda partycja oznaczona jest literą od + a do h, a partycje + b, c i d + rządzą się specjalnymi zasadami, których należy przestrzegać. + + Niektóre aplikacje mogą skorzystać na stosowaniu określonych + schematów podziału na partycje, szczególnie, gdy partycje rozłożone + są na kilku dyskach. Na razie jednak, ponieważ jest to nasza pierwsza + instalacja FreeBSD, nie powinniśmy zbytnio przejmować się podziałem + dysku na partycje. Ważniejszym jest, byśmy zainstalowali FreeBSD + i zaczęli się uczyć, jak go używać. Kiedy już nabierzemy pewnej + wprawy, możemy zainstalować system ponownie i zmienić sposób + podziału na partycje. + + Poniższy schemat przedstawia cztery partycje — jedną dla + przestrzeni wymiany, oraz trzy dla systemów plików. - Partition Layout for First Disk + Układ partycji pierwszego dysku - Partition + Partycja - Filesystem + System plików - Size + Rozmiar - Description + Opis a / 100 MB - This is the root filesystem. Every other filesystem - will be mounted somewhere under this one. 100 MB is a - reasonable size for this filesystem. You will not be storing - too much data on it, as a regular FreeBSD install will put - about 40 MB of data here. The remaining space is for temporary - data, and also leaves expansion space if future versions of - FreeBSD need more space in /. + Będzie to główny system plików. Wszystkie inne systemy + plików będą zamontowane gdzieś wewnątrz niego. 100 MB + jest dość rozsądnym rozmiarem dla tego celu. Nie będzie tu + przechowywane zbyt wiele danych, zwykle po instalacji FreeBSD + umieszcza tu około 40 MB danych. Pozostałe miejsce jest dla + danych tymczasowych, oraz służy jako zapas, gdyby kolejne wersje + FreeBSD potrzebowały więcej miejsca w /. b - N/A + brak 2-3 x RAM - The system's swap space is kept on this partition. - Choosing the right amount of swap space can be a bit of an - art. A good rule of thumb is that your swap - space should be two or three times as much as the - available physical memory (RAM). - You should also have at least 64 MB of swap, so if you have - less than 32 MB of RAM in your computer then set the swap - amount to 64 MB. - - If you have more than one disk then you can put swap - space on each disk. FreeBSD will then use each disk for - swap, which effectively speeds up the act of swapping. In - this case, calculate the total amount of swap you need - (e.g., 128 MB), and then divide this by the number of disks - you have (e.g., two disks) to give the amount of swap you - should put on each disk, in this example, 64 MB of swap per - disk. + Partycja ta służy jako przestrzeń wymiany. Wybór jej + odpowiedniego rozmiaru nie jest sprawą banalną. Możemy przyjąć, + że przestrzeń wymiany powinna być dwu- lub trzykrotnie większa + niż ilość pamięci fizycznej (RAM). Prócz tego powinniśmy mieć + co najmniej 64 MB przestrzeni wymiany, więc jeżeli nasz + komputer ma mniej niż 32 MB pamięci, ustawmy rozmiar + przestrzeni wymiany na 64 MB. + + Jeśli dysponujemy kilkoma dyskami, możemy na każdym z nich + umieścić przestrzeń wymiany. FreeBSD będzie w procesie wymiany + wykorzystywać każdy z dysków, dzięki czemu wymiana będzie się + odbywać szybciej. W takim przypadku przyjmujemy całkowity + rozmiar potrzebnej przestrzeni wymiany (np. 128 MB) + i dzielimy go przez liczbę posiadanych dysków (np. dwa dyski), + otrzymując w wyniku rozmiar przestrzeni wymiany dla jednego dysku. + W naszym przykładzie będzie to 64 MB na każdy dysk. e /var 50 MB - The /var directory contains - files that are constantly varying; - log files, and other administrative files. Many - of these files are read-from or written-to extensively during - FreeBSD's day-to-day running. Putting these files on another - filesystem allows FreeBSD to optimize the access of these - files without affecting other files in other directories that - do not have the same access pattern. + W katalogu /var przechowywane są pliki + o zmiennych rozmiarach; pliki dzienników systemowych i inne pliki + administracyjne. Podczas codziennej pracy FreeBSD na wielu z tych + plików dokonywane są częste operacje odczytu lub zapisu. Dzięki + umieszczeniu ich w oddzielnym systemie plików FreeBSD może dokonać + optymalizacji dostępu do nich, nie wywierając jednocześnie wpływu + na inne pliki, do których dostęp przebiega inaczej. f /usr - Rest of disk + Reszta dysku - All your other files will typically be stored in - /usr and its subdirectories. + Inne pliki będą zwykle przechowywane w katalogu + /usr i jego podkatalogach.
- If you will be installing FreeBSD on to more than one disk then - you must also create partitions in the other slices that you - configured. The easiest way to do this is to create two partitions on - each disk, one for the swap space, and one for a filesystem. + Jeżeli instalujemy FreeBSD na dwóch lub więcej dyskach, musimy + utworzyć partycje także w innych przygotowanych segmentach. Najłatwiej + jest po prostu przygotować na każdym z kolejnych dysków dwie partycje, + jedną na przestrzeń wymiany, drugą na system plików. - Partition Layout for Subsequent Disks + Układ partycji dla kolejnych dysków - Partition + Partycja - Filesystem + System plików - Size + Rozmiar - Description + Opis b - N/A + brak - See description + Patrz: opis - As already discussed, you can split swap space across - each disk. Even though the a partition is - free, convention dictates that swap space stays on the - b partition. + Jak już powiedzieliśmy, przestrzeń wymiany możemy + dzielić między kilka dysków. Mimo, iż mamy do dyspozycji + partycję a, zgodnie z obowiązującą + konwencją przestrzeń wymiany powinna znajdować się na + partycji b. e - /diskn - - Rest of disk - - The rest of the disk is taken up with one big partition. - This could easily be put on the a - partition, instead of the e partition. - However, convention says that the a - partition on a slice is reserved for the filesystem that will - be the root (/) filesystem. You do not - have to follow this convention, but - sysinstall does, so following it - yourself makes the installation slightly cleaner. You can - choose to mount this filesystem anywhere; this example - suggests that you mount them as directories - /diskn, where - n is a number that changes for each - disk. But you can use another scheme if you prefer. + /dyskn + + Reszta dysku + + Pozostała część dysku zajmowana jest przez jedną + dużą partycję. Mogłaby to z powodzeniem być partycja + a, zamiast e. + Przyjęto jednak, że partycja a + zarezerwowana jest dla głównego systemu plików (/). + Nie ma przymusu stosowania tej zasady, jednak + sysinstall jej przestrzega, + dobrze więc jest ją stosować dla zachowania porządku + podczas instalacji. System plików możemy zamontować + w dowolnym miejscu, w przykładzie zaproponowano + /dyskn, + gdzie n jest kolejnym numerem + każdego dysku. Można jednak wybrać inne nazewnictwo według + uznania..
- Having chosen your partition layout you can now create it using - sysinstall. You will see this - message: + Po podjęciu decyzji jak ma wyglądać układ partycji, pora wprowadzić + go w życie używając sysinstall. Na ekranie + ukaże się następujący komunikat: Message Now, you need to create BSD partitions inside of the fdisk partition(s) just created. If you have a reasonable amount of disk space (200MB or more) and don't have any special requirements, simply use the (A)uto command to allocate space automatically. If you have more specific needs or just don't care for the layout chosen by (A)uto, press F1 for more information on manual layout. [ OK ] [ Press enter or space ] - Press Enter to start the FreeBSD partition - editor, called Disklabel. + Naciskamy Enter by przejść do edytora partycji + FreeBSD, zwanego Disklabel. - shows the display when you first - start Disklabel. The display is divided in - to three sections. + przedstawia ekran zaraz po + uruchomieniu Disklabel. Jest on podzielony + na trzy części. - The first few lines show the name of the disk you are currently - working on, and the slice that contains the partitions you are - creating (at this point Disklabel calls - this the Partition name rather than slice name). - This display also shows the amount of free space within the slice; - that is, space that was set aside in the slice, but that has not yet - been assigned to a partition. + W kilku pierwszych wierszach widoczna jest nazwa wybranego + aktualnie dysku, oraz nazwa segmentu, w którym tworzymy partycje + (Disklabel używa tutaj nazwy + Partition name, czyli nazwa partycji, + a nie nazwa segmentu). Jest tu również zawarta informacja o + rozmiarze wolnej przestrzeni wewnątrz segmentu, czyli przestrzeni + nie przydzielonej jeszcze partycjom. - The middle of the display shows the partitions that have been - created, the name of the filesystem that each partition contains, - their size, and some options pertaining to the creation of the - filesystem. + Środek ekranu zajmuje lista utworzonych partycji, wraz + z nazwami przechowywanych na nich systemów plików, ich rozmiarami + oraz pewnymi opcjami związanymi z tworzeniem systemu plików. - The bottom third of the screen shows the keystrokes that are valid - in Disklabel. + W dolnej części przedstawiona jest lista dostępnych w + Disklabel poleceń.
- Sysinstall Disklabel Editor + Edytor Disklabel
- Disklabel can automatically create - partitions for you and assign them default sizes. Try this now, by - Pressing A. You will see a display similar to that - shown in . Depending on the size of - the disk you are using, the defaults may or may not be appropriate. - This does not matter, as you do not have to accept the - defaults. + Disklabel potrafi automatycznie + utworzyć partycje i nadać im domyślne rozmiary. Wypróbujmy tę + możliwość naciskając A. Na ekranie ukaże + się obraz podobny do . + Ustawienia automatyczne mogą być właściwe lub nie, w zależności + od rozmiaru dysku. Nie ma to jednak większego znaczenia, ponieważ + nie trzeba ich koniecznie akceptować. - The default partitioning assigns - the /tmp directory its own partition instead - of being part of the / partition. This - helps avoid filling the / partition with - temporary files. + Katalog /tmp jest domyślnie umieszczany + na własnej partycji, zamiast być częścią partycji /. + Dzięki temu można uniknąć zapełnienia partycji / + plikami tymczasowymi.
- Sysinstall Disklabel Editor with Auto Defaults + Edytor disklabel z automatycznymi ustawieniami
- If you choose to not use the default partitions and wish to - replace them with your - own, use the arrow keys to select the first partition, and press - D to delete it. Repeat this to delete all the - suggested partitions. - - To create the first partition (a, mounted as - / — root), make sure the proper disk slice at the top of - the screen is selected and press C. A dialog box - will appear prompting you for the size of the new partition (as shown - in ). You can enter the size as - the number of disk blocks you want to use, or as a - number followed by either M for megabytes, - G for gigabytes, or C for - cylinders. - - Beginning with FreeBSD 5.X, users can: select - UFS2 (which is default on &os; 5.1 and - above) using the Custom Newfs - (Z) option, create labels with - Auto Defaults and modify them with the Custom Newfs option or - add during the regular creation period. - Do not forget to add for SoftUpdates if you use the Custom Newfs - option! + By usunąć zaproponowane partycje i zastąpić je utworzonymi + własnoręcznie, wybieramy klawiszami kursora pierwszą partycję + i naciskamy D. Tak samo postępujemy z pozostałymi + partycjami. + + Teraz, aby stworzyć pierwszą partycję (a, + zamontowaną jako /), wybieramy informacje + o dysku w górnej części ekranu i wciskamy C. + Pojawi się okienko z pytaniem o rozmiar nowej partycji + (). Wybrany rozmiar podać + możemy w blokach, albo w wygodniejszej formie w postaci liczby + megabajtów, gigabajtów lub cylindrów, odpowiednio z przyrostkiem + M, G lub + C. + + Począwszy od FreeBSD 5.X użytkownicy mogą: wybrać + system plików UFS2 (domyślny system we &os; 5.1 + i późniejszych) wykorzystując opcję Custom Newfs + (Z), tworzyć partycje za pomocą Auto Defaults + i modyfikować przy pomocy Custom Newfs bądź dodać opcję + podczas normalnego procesu tworzenia partycji. + Wykorzystując opcję Custom Newfs musimy pamiętać + by dodać flagę (SoftUpdates)!
- Free Space for Root Partition + Wolne miejsce dla głównej partycji
- The default size shown will create a partition that takes up the - rest of the slice. If you are using the partition sizes described - in the earlier example, then delete the existing figure using - Backspace, and then type in - 64M, as shown in - . Then press - &gui.ok;. + Wybierając domyślnie zaproponowany rozmiar utworzymy + partycję obejmującą pozostałe miejsce w segmencie. Jeżeli + zamierzamy stworzyć partycje o takich rozmiarach, jak + wcześniej opisywaliśmy, wówczas kasujemy zaproponowaną + wartość klawiszem Backspace, i wpisujemy + 64M, . Następnie + wybieramy &gui.ok;.
- Edit Root Partition Size + Zmiana rozmiaru głównej partycji
- Having chosen the partition's size you will then be asked whether - this partition will contain a filesystem or swap space. The dialog - box is shown in . This first - partition will contain a filesystem, so check that - FS is selected and press - Enter. + Po wybraniu rozmiaru partycji pojawi się pytanie, czy + partycja zawierać będzie system plików, czy przestrzeń wymiany. + Okienko z tym pytaniem pokazane jest na . + Pierwsza partycja zawierać będzie system plików, wybieramy więc + FS i naciskamy Enter.
- Choose the Root Partition Type + Wybór typu głównej partycji
- Finally, because you are creating a filesystem, you must tell - Disklabel where the filesystem is to be - mounted. The dialog box is shown in - . The root filesystem's mount - point is /, so type /, and - then press Enter. + Ponieważ na partycji znajdować się będzie system plików, + Disklabel musi wiedzieć, gdzie będzie + on zamontowany. przedstawia + okienko z prośbą o podanie tej informacji. Główny system plików + montowany jest jako /, wpisujemy więc + / i wciskamy Enter.
- Choose the Root Mount Point + Wybór miejsca montowania głównego systemu plików
- The display will then update to show you the newly created - partition. You should repeat this procedure for the other - partitions. When you create the swap partition, you will not be - prompted for the filesystem mount point, as swap partitions are never - mounted. When you create the final partition, - /usr, you can leave the suggested size as is, to - use the rest of the slice. + Na ekranie pojawi się informacja o nowo utworzonej partycji. + Powinniśmy teraz powtórzyć całą procedurę dla kolejnych partycji. + Tworząc partycję wymiany nie będziemy pytani o miejsce jej zamontowania, + ponieważ partycje wymiany nie są montowane. Gdy będziemy tworzyć + ostatnią partycję, /usr, możemy przyjąć + proponowany rozmiar domyślny, aby przeznaczyć na tę partycję + resztę segmentu. - Your final FreeBSD DiskLabel Editor screen will appear similar to - , although your values chosen may - be different. Press Q to finish. + Ostatecznie ekran edytora Disklabel będzie wyglądać podobnie do + , choć wybrane przez nas wartości + mogą być inne. By zakończyć pracę z Disklabel, wciskamy + Q.
- Sysinstall Disklabel Editor + Edytor Disklabel
- Choosing What to Install + Wybór składników instalacji - Select the Distribution Set - - Deciding which distribution set to install will depend largely - on the intended use of the system and the amount of disk space - available. The predefined options range from installing the - smallest possible configuration to everything. Those who are - new to &unix; and/or FreeBSD should almost certainly select one - of these canned options. Customizing a distribution set is - typically for the more experienced user. - - Press F1 for more information on the - distribution set options and what they contain. When finished - reviewing the help, pressing Enter will return - to the Select Distributions Menu. - - If a graphical user interface is desired then a distribution - set that is preceded by an X should be - chosen. The configuration of the X server and selection of a default - desktop must be done after the installation of &os;. More - information regarding the configuration of a X server can be - found in . - - The default version of X11 that is installed depends on the - version of FreeBSD that you are installing. For FreeBSD versions - prior to 5.3, &xfree86; 4.X is installed. For &os; 5.3 and later, - &xorg; is the default. - - If compiling a custom kernel is anticipated, select an option - which includes the source code. For more information on why a - custom kernel should be built or how to build a custom kernel, see - . - - Obviously, the most versatile system is one that includes - everything. If there is adequate disk space, select - All as shown in - by using the arrow keys and - press Enter. If there is a concern about disk - space consider using an option that is more suitable for the - situation. - Do not fret over the perfect choice, as other distributions can be - added after installation. + Wybór zestawu komponentów + + Decyzja o tym, jaki zestaw komponentów zainstalujemy, + zależy w dużej mierze od planowanych zastosowań systemu + i ilości wolnego miejsca na dysku. Dostępne warianty + pozwalają zarówno na instalację najmniejszej konfiguracji, + jak i na instalację wszystkiego. Początkujący użytkownicy + systemów &unix; i FreeBSD powinni wybrać jeden z przygotowanych + wariantów. Dla bardziej doświadczonych użytkowników istnieje + możliwość ułożenia własnego zestawu komponentów. + + Więcej informacji o zestawach komponentów i ich zawartości + możemy uzyskać naciskając F1. Po przejrzeniu + tych informacji naciskamy Enter, aby powrócić + do menu wyboru komponentów. + + Jeśli planujemy korzystać z graficznego interfejsu użytkownika + powinniśmy wybrać jeden z zestawów o nazwie rozpoczynającej się + literą X. Po instalacji zajmiemy się konfigurowaniem + serwera graficznego i wyborem menedżera okien. Szczegółowe informacje + na ten temat zawiera rozdział . + + To, która wersja systemu X11 jest domyślnie instalowana, + zależy od instalowanej wersji &os;. Wydania wcześniejsze od 5.3 + domyślnie instalują &xfree86; 4.X. + Natomiast &os; 5.3 i późniejsze instalują + &xorg;. + + Jeżeli planujemy samodzielne kompilowanie jądra, powinniśmy + wybrać wariant zawierający kod źródłowy. + zawiera informacje, dlaczego powinno się budować niestandardowe + jądro i jak to zrobić. + + Oczywiście najbardziej wszechstronny jest system zawierający + wszystkie komponenty. Jeśli mamy wystarczająco dużo miejsca na dysku, + wybieramy klawiszami kursora All, + , i naciskamy Enter. + Jeżeli jednak miejsca na dysku mogłoby nie wystarczyć, wybierzmy wariant + najlepiej odpowiadający obecnym potrzebom. Kolejne komponenty mogą być + dodawane po zainstalowaniu systemu.
- Choose Distributions + Wybór komponentów
- Installing the Ports Collection - - After selecting the desired distribution, an opportunity to - install the FreeBSD Ports Collection is presented. The ports - collection is an easy and convenient way to install software. - The Ports Collection does not contain the source code necessary - to compile the software. Instead, it is a collection of files which - automates the downloading, compiling and installation - of third-party software packages. - discusses how to use the ports - collection. - - The installation program does not check to see if you have - adequate space. Select this option only if you have - adequate hard disk space. As of FreeBSD &rel.current;, the FreeBSD - Ports Collection takes up about &ports.size; of disk space. - You can safely assume a larger value for more recent versions - of FreeBSD. + Instalacja kolekcji portów + + Po wyborze komponentów będziemy mieć możliwość zainstalowania + kolekcji portów FreeBSD. Kolekcja portów umożliwia łatwe + i wygodne instalowanie oprogramowania. Nie zawiera ona kodów + źródłowych programów. W skład kolekcji portów wchodzą pliki + umożliwiające automatyczne pobieranie programów, oraz ich + kompilowanie i instalowanie. opisuje + sposób korzystanie z kolekcji portów. + + Program instalacyjny nie sprawdza, czy mamy odpowiednio + dużo wolnego miejsca na dysku. Kolekcję portów powinniśmy + instalować tylko pod warunkiem, że miejsca faktycznie wystarczy. + We FreeBSD &rel.current; kolekcja zajmuje około + &ports.size;. User Confirmation Requested Would you like to install the FreeBSD ports collection? This will give you ready access to over &os.numports; ported software packages, at a cost of around &ports.size; of disk space when "clean" and possibly much more than that if a lot of the distribution tarballs are loaded (unless you have the extra CDs from a FreeBSD CD/DVD distribution available and can mount it on /cdrom, in which case this is far less of a problem). The Ports Collection is a very valuable resource and well worth having on your /usr partition, so it is advisable to say Yes to this option. For more information on the Ports Collection & the latest ports, visit: http://www.FreeBSD.org/ports [ Yes ] No - Select &gui.yes; with the arrow keys to - install the Ports Collection or &gui.no; to - skip this option. Press Enter to continue. - The Choose Distributions menu will redisplay. + Klawiszami kursora wybieramy &gui.yes;, aby zainstalować kolekcję + portów, lub &gui.no;, by z niej zrezygnować. Wybór zatwierdzamy + klawiszem Enter. Ponownie pojawi się menu wyboru + komponentów.
- Confirm Distributions + Zatwierdzenie wybranych komponentów
- If satisfied with the options, select - Exit with the arrow keys, ensure that - &gui.ok; is highlighted, and pressing - Enter to continue. + Jeżeli odpowiadają nam wybrane komponenty, przy pomocy + klawiszy kursora wybieramy Exit, + zaznaczamy &gui.ok; i naciskamy Enter, + przechodząc do kolejnego etapu instalacji. - Choosing Your Installation Media - - If Installing from a CDROM or DVD, use the arrow keys to highlight - Install from a FreeBSD CD/DVD. Ensure - that &gui.ok; is highlighted, then press - Enter to proceed with the installation. + Wybór nośnika instalacji + + W przypadku, gdy instalujemy z płyty CD bądź DVD, + klawiszami kursora wybieramy pozycję + Install from a FreeBSD CD/DVD + (instalacja z CD/DVD). Upewniwszy się, że zaznaczone jest + &gui.ok;, naciskamy Enter przechodząc + do następnego etapu instalacji. - For other methods of installation, select the appropriate - option and follow the instructions. + Jeżeli stosujemy inną metodę instalacji, wybieramy + odpowiednią pozycję i postępujemy zgodnie ze wskazówkami. - Press F1 to display the Online Help for - installation media. Press Enter to return - to the media selection menu. + Klawiszem F1 możemy włączyć pomoc. + Do menu wyboru nośnika powracamy naciskając + Enter.
- Choose Installation Media + Wybór nośnika instalacji
- FTP Installation Modes + Tryby instalacji przez FTP - installation - network + instalacja + sieć FTP - There are three FTP installation modes you can choose from: - active FTP, passive FTP, or via a HTTP proxy. + Można wybrać jeden z trzech trybów instalacji + przez FTP: aktywne FTP, pasywne FTP lub pośrednio + przez HTTP proxy. - FTP Active: Install from an FTP + Aktywne FTP: Install from an FTP server - This option will make all FTP transfers - use Active - mode. This will not work through firewalls, but will - often work with older FTP servers that do not support - passive mode. If your connection hangs with passive - mode (the default), try active! + Wybór tego wariantu spowoduje, że przesyłanie + danych przez FTP odbywać się będzie w trybie + aktywnym. Nie zadziała to w przypadku + transmisji przez zaporę ogniową, ale będzie + współpracować ze starszymi serwerami FTP nie + obsługującymi trybu pasywnego. Jeśli połączenie + pasywne (wybierane domyślnie) nie zadziała, + spróbujmy aktywnego! - FTP Passive: Install from an FTP server through a + Pasywne FTP: Install from an FTP server through a firewall FTP - passive mode + tryb pasywny - This option instructs sysinstall to use - Passive mode for all FTP operations. - This allows the user to pass through firewalls - that do not allow incoming connections on random TCP ports. + Opcja ta informuje sysinstall, + że przesyłanie danych przez FTP odbywać się będzie w trybie + pasywnym. Pozwoli to na połączenie poprzez + zaporę ogniową, która nie zezwala na połączenia z zewnątrz + z portami o przypadkowych numerach. - FTP via a HTTP proxy: Install from an FTP server + FTP przez proxy HTTP: Install from an FTP server through a http proxy FTP - via a HTTP proxy + przez proxy HTTP - This option instructs sysinstall to use the HTTP - protocol (like a web browser) to connect to a proxy - for all FTP operations. The proxy will translate - the requests and send them to the FTP server. - This allows the user to pass through firewalls - that do not allow FTP at all, but offer a HTTP - proxy. - In this case, you have to specify the proxy in - addition to the FTP server. + Ten wariant instruuje sysinstall + do wykorzystania protokołu HTTP (podobnie jak przeglądarka + stron WWW) do połączenia się z serwerem proxy pośredniczącym + w transmisji przez FTP. Serwer pośredniczący przetwarza żądania + i przesyła je do serwera FTP. Dzięki temu możliwe jest połączenie + poprzez zaporę ogniową nie zezwalającą na żadne połączenia + FTP, oferującą jednak HTTP proxy. W takiej sytuacji, poza + adresem serwera FTP, będziemy musieli podać także adres + serwera proxy. - For a proxy FTP server, you should usually give the name of the - server you really want as a part of the username, after an - @ sign. The proxy server then fakes - the real server. For example, assuming you want to install from - ftp.FreeBSD.org, using the proxy FTP - server foo.example.com, listening on port - 1024. + Korzystając z pośredniczącego serwera FTP proxy, zwykle + podajemy nazwę serwera docelowego jako część nazwy użytkownika, + po znaku @. Serwer proxy udaje + wówczas serwer docelowy. Załóżmy, dla przykładu, że chcemy + zainstalować system z ftp.FreeBSD.org, + za pośrednictwem serwera proxy FTP foo.example.com, + nasłuchującego na porcie 1024. - In this case, you go to the options menu, set the FTP username - to ftp@ftp.FreeBSD.org, and the password to your - email address. As your installation media, you specify FTP (or - passive FTP, if the proxy supports it), and the URL + W takiej sytuacji przechodzimy do menu opcji, jako nazwę + użytkownika FTP wpisujemy ftp@ftp.FreeBSD.org, + a jako hasło podajemy nasz adres email. Jako nośnik instalacji + wybieramy FTP (lub pasywne FTP, jeżeli umożliwia to serwer proxy), + a jako URL wpisujemy ftp://foo.example.com:1234/pub/FreeBSD. - Since /pub/FreeBSD from - ftp.FreeBSD.org is proxied under - foo.example.com, you are able to install - from that machine (which will fetch the files - from ftp.FreeBSD.org as your - installation requests them). + Ze względu na to, że /pub/FreeBSD + z ftp.FreeBSD.org jest udostępnione + na serwerze proxy foo.example.com, + możemy właśnie z tego serwera dokonać + instalacji (ponieważ zajmie się on pobraniem odpowiednich plików + z ftp.FreeBSD.org). - Committing to the Installation + Przystąpienie do instalacji - The installation can now proceed if desired. This is also - the last chance for aborting the installation to prevent changes - to the hard drive. + Możemy teraz rozpocząć właściwą instalację, a zarazem + mamy ostatnią szansę na rezygnację z instalacji bez zmiany + zawartości dysku twardego. User Confirmation Requested Last Chance! Are you SURE you want to continue the installation? If you're running this on a disk with data you wish to save then WE STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding! We can take no responsibility for lost disk contents! [ Yes ] No - Select &gui.yes; and press - Enter to proceed. + Wybieramy &gui.yes; i wciskamy + Enter, by rozpocząć instalację. - The installation time will vary according to the distribution - chosen, installation media, and the speed of the computer. - There will be a series of - messages displayed indicating the status. + Czas trwania instalacji zależy od wybranych komponentów, + używanego nośnika instalacji oraz prędkości komputera. Szereg + komunikatów informować będzie o przebiegu procesu instalacji. - The installation is complete when the following message is - displayed: + Po zakończeniu instalacji wyświetlony zostanie + następujący komunikat: Message Congratulations! You now have FreeBSD installed on your system. We will now move on to the final configuration questions. For any option you do not wish to configure, simply select No. If you wish to re-enter this utility after the system is up, you may do so by typing: /stand/sysinstall . [ OK ] [ Press enter to continue ] - Press Enter to proceed with post-installation - configurations. + Po naciśnięciu klawisza Enter + zajmiemy się przygotowaniem wstępnej konfiguracji systemu. - Selecting &gui.no; and pressing - Enter will abort - the installation so no changes will be made to your system. The - following message will appear: + Jeśli wybierzemy &gui.no; i naciśniemy + Enter instalacja zostanie przerwana, + bez dokonywania jakichkolwiek zmian. Pojawi się komunikat + o treści: Message Installation complete with some errors. You may wish to scroll through the debugging messages on VTY1 with the scroll-lock feature. You can also choose "No" at the next prompt and go back into the installation menus to retry whichever operations have failed. [ OK ] - This message is generated because nothing was installed. - Pressing Enter will return to the - Main Installation Menu to exit the installation. + Powyższy komunikat pojawia się, ponieważ nic nie zostało + zainstalowane. Naciskając Enter możemy powrócić + do głównego menu i opuścić program instalacyjny. - Post-installation - - Configuration of various options follows the successful - installation. An option can be configured by re-entering the - configuration options before booting the new FreeBSD - system or after installation using - sysinstall (/stand/sysinstall - in &os; versions older than 5.2) and selecting + Po instalacji + + Po pomyślnie zakończonej instalacji zajmiemy się + wstępną konfiguracją systemu. Wszelkich zmian w ustawieniach + możemy dokonać przed uruchomieniem nowo zainstalowanego systemu + FreeBSD lub też po zakończeniu instalacji, korzystając z + sysinstall (we &os; starszych niż 5.2 + /stand/sysinstall) i jego opcji Configure. - Network Device Configuration + Konfiguracja urządzeń sieciowych - If you previously configured PPP for an FTP install, this screen - will not display and can be configured later as described - above. + Jeśli wcześniej skonfigurowaliśmy PPP na potrzeby + instalacji przez FTP, konfiguracja urządzeń sieciowych + zostanie pominięta. Będziemy mogli zająć się nią + później. - For detailed information on Local Area Networks and - configuring FreeBSD as a gateway/router refer to the - Advanced Networking - chapter. + Szczegółowe informacje na temat sieci lokalnych + (LAN) oraz konfiguracji FreeBSD w roli bramy lub rutera + znaleźć można w rozdziale Zaawansowana konfiguracja + sieciowa. User Confirmation Requested Would you like to configure any Ethernet or SLIP/PPP network devices? [ Yes ] No - To configure a network device, select - &gui.yes; and press Enter. - Otherwise, select &gui.no; to continue. + Jeśli chcemy skonfigurować urządzenie sieciowe, + wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter. + W przeciwnym wypadku wybieramy &gui.no;.
- Selecting an Ethernet Device + Wybór karty Ethernet
- Select the interface to be configured with the arrow keys and press - Enter. + Klawiszami kursora wybieramy interfejs, który będziemy + konfigurować i wciskamy Enter. User Confirmation Requested Do you want to try IPv6 configuration of the interface? Yes [ No ] - In this private local area network, the current Internet - type protocol (IPv4) was sufficient and &gui.no; - was selected with the arrow keys and Enter - pressed. + Dla przykładu, w sieci lokalnej w zupełności wystarcza obecny + protokół Internetu (IPv4), wybieramy więc klawiszami + kursora &gui.no; i naciskamy Enter. - If you are connected to an existing IPv6 network - with an RA server, then choose - &gui.yes; and press Enter. - It will take several seconds to scan for RA servers. + Jeśli chcemy wypróbować nowy protokół Internetu (IPv6), + wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter. Przez chwilę będzie + się odbywać poszukiwanie serwerów RA. User Confirmation Requested Do you want to try DHCP configuration of the interface? Yes [ No ] - If DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) is not required - select &gui.no; with the arrow keys and press - Enter. + Jeżeli nie wykorzystujemy DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol), + wybieramy klawiszami kursora &gui.no; i wciskamy + Enter. - Selecting &gui.yes; will execute - dhclient, and if successful, will fill - in the network configuration information automatically. Refer to - for more information. + Wybranie &gui.yes; spowoduje uruchomienie dhclient + i jeśli wszystko przebiegnie prawidłowo, konfiguracja sieci zostanie rozpoznana + automatycznie. zawiera szczegółowe informacje + na ten temat. - The following Network Configuration screen shows the - configuration of the Ethernet device for a system that will act - as the gateway for a Local Area Network. + Przedstawiony poniżej ekran konfiguracji sieci (Network Configuration) + przedstawia konfigurację karty sieciowej komputera, który będzie służył + jako brama w sieci lokalnej.
- Set Network Configuration for ed0 + Konfiguracja interfejsu ed0
- Use Tab to select the information fields and - fill in appropriate information: + Klawiszem Tab wybieramy poszczególne pola, w których + wpisujemy odpowiednie informacje: - Host + Host (stacja) - The fully-qualified hostname, such as k6-2.example.com in - this case. + Pełna nazwa stacji, w powyższym przykładzie + k6-2.example.com. - Domain + Domain (domena) - The name of the domain that your machine is - in, such as example.com for this case. + Nazwa domeny, do której należy stacja, w przykładzie jest to + example.com. - IPv4 Gateway + IPv4 Gateway (brama IPv4) - IP address of host forwarding packets to non-local - destinations. You must fill this in if the machine is a node - on the network. Leave this field blank - if the machine is the gateway to the Internet for the - network. The IPv4 Gateway is also known as the default - gateway or default route. + Adres IP stacji przekazującej pakiety do odbiorców spoza + sieci lokalnej. Musi być podany, jeśli komputer jest węzłem + w sieci. Jeżeli komputer pełni rolę bramy do Internetu w sieci + lokalnej, pole to należy pozostawić puste. - Name server + Name server (serwer nazw) - IP address of your local DNS server. There is no local - DNS server on this private local area network so the IP - address of the provider's DNS server - (208.163.10.2) was used. + Adres IP lokalnego serwera DNS. W przykładowej sieci + lokalnej nie ma serwera DNS, wpisany więc został adres serwera DNS + dostawcy Internetu (208.163.10.2). - IPv4 address + IPv4 address (adres IPv4) - The IP address to be used for this interface was - 192.168.0.1 + W przykładzie temu interfejsowi przypisano adres + 192.168.0.1. - Netmask + Netmask (maska podsieci) - The address block being used for this local area - network is a Class C block - (192.168.0.0 - + W sieci lokalnej użyty został dla przykładu blok + adresów klasy C + (192.168.0.0 - 192.168.255.255). - The default netmask is for a Class C network + Maska podsieci jest maską sieci klasy C (255.255.255.0). - Extra options to ifconfig + Extra options to ifconfig (dodatkowe opcje dla ifconfig) - Any interface-specific options to ifconfig - you would like to add. There were none in this case. + Tu wpisywane są dodatkowe opcje dla ifconfig + charakterystyczne dla interfejsu. W pokazanym przykładzie nie było + takowych opcji. - Use Tab to select &gui.ok; - when finished and press Enter. + Gdy konfiguracja będzie gotowa, klawiszem Tab + wybieramy &gui.ok; i naciskamy Enter. User Confirmation Requested Would you like to Bring Up the ed0 interface right now? [ Yes ] No - Choosing &gui.yes; and pressing - Enter will bring - the machine up on the network and be ready for use. However, - this does not accomplish much during installation, since - the machine still needs to be rebooted. + Jeśli wybierzemy &gui.yes; i wciśniemy + Enter, komputer zostanie aktywowany + do pracy w sieci. - Configure Gateway + Konfiguracja bramy User Confirmation Requested Do you want this machine to function as a network gateway? [ Yes ] No - If the machine will be acting as the gateway for a local area - network and forwarding packets between other machines then select - &gui.yes; and press Enter. - If the machine is a node on a network then - select &gui.no; and press - Enter to continue. + Jeśli komputer będzie w sieci lokalnej pełnić rolę bramy, + czyli będzie przekazywać pakiety pomiędzy innymi komputerami, + wybieramy opcję &gui.yes; i naciskamy Enter. + Jeżeli natomiast komputer będzie węzłem w sieci, wybieramy + &gui.no; i również wciskamy Enter. - Configure Internet Services + Konfiguracja usług internetowych User Confirmation Requested Do you want to configure inetd and the network services that it provides? Yes [ No ] - If &gui.no; is selected, various services - such telnetd will not be enabled. This - means that remote users will not be able to - telnet into this machine. Local users - will be still be able to access remote machines with - telnet. + Wybranie &gui.no; spowoduje, że wiele usług (jak np. + telnetd) będą wyłączone. Oznacza + to, że zdalni użytkownicy nie będą mogli połączyć się z naszym + komputerem za pomocą telnetu. Użytkownicy + lokalni będą natomiast mogli łączyć się z odległymi komputerami + korzystając z telnetu. - These services can be enabled after installation by editing - /etc/inetd.conf with your favorite text editor. - See for more information. + Usługi możemy włączyć po zainstalowaniu systemu, aby to zrobić, + modyfikujemy plik /etc/inetd.conf za pomocą + edytora tekstu. Więcej informacji znaleźć można w Sekcji 25.2.1. + . - Select &gui.yes; if you wish to - configure these services during install. An additional - confirmation will display: + Jeśli wolelibyśmy skonfigurować usługi internetowe podczas + instalacji, wybieramy &gui.yes;. Zostaniemy poproszeni o dodatkowe + potwierdzenie: User Confirmation Requested The Internet Super Server (inetd) allows a number of simple Internet services to be enabled, including finger, ftp and telnetd. Enabling these services may increase risk of security problems by increasing the exposure of your system. With this in mind, do you wish to enable inetd? [ Yes ] No - Select &gui.yes; to continue. + Wybieramy &gui.yes;, by przejść dalej. User Confirmation Requested inetd(8) relies on its configuration file, /etc/inetd.conf, to determine which of its Internet services will be available. The default FreeBSD inetd.conf(5) leaves all services disabled by default, so they must be specifically enabled in the configuration file before they will function, even once inetd(8) is enabled. Note that services for IPv6 must be separately enabled from IPv4 services. Select [Yes] now to invoke an editor on /etc/inetd.conf, or [No] to use the current settings. [ Yes ] No - Selecting &gui.yes; will allow adding - services by deleting the # at the beginning - of a line. + Wybranie &gui.yes; pozwoli na włączanie poszczególnych + usług poprzez usunięcie znaku # na początku + właściwego wiersza.
- Editing <filename>inetd.conf</filename> + Modyfikacja <filename>inetd.conf</filename>
- After adding the desired services, pressing Esc - will display a menu which will allow exiting and saving - the changes. + Gdy włączymy wybrane usługi, naciskamy Esc + by przejść do menu, w którym będziemy mogli zakończyć + modyfikowanie pliku i zapisać zmiany. - Anonymous FTP + Anonimowe FTP FTP - anonymous + anonimowe User Confirmation Requested Do you want to have anonymous FTP access to this machine? Yes [ No ] - Deny Anonymous FTP + Wyłączenie anonimowego FTP - Selecting the default &gui.no; and pressing - Enter will still allow users who have accounts - with passwords to use FTP to access the machine. + Wybranie zaznaczonego domyślnie &gui.no; pozwoli na dostęp + do komputera poprzez FTP tylko tym użytkownikom, którzy mają + własne konta chronione hasłem. - Allow Anonymous FTP + Włączenie anonimowego FTP - Anyone can access your machine if you elect to allow - anonymous FTP connections. The security implications should be - considered before enabling this option. For more information - about security see . + Włączenie anonimowego FTP oznacza, że każdy będzie + mógł uzyskać dostęp do komputera. Zanim się na to zdecydujemy, + powinniśmy być świadomi niebezpieczeństwa, które się z tym + wiąże. zawiera więcej informacji + na temat bezpieczeństwa. - To allow anonymous FTP, use the arrow keys to select - &gui.yes; and press Enter. - The following screen (or similar) will display: + Aby włączyć anonimowe FTP, klawiszami kursora wybieramy + &gui.yes; i naciskamy Enter. + Ekran będzie wyglądać jak na poniższym rysunku (lub podobnie):
- Default Anonymous FTP Configuration + Domyślne ustawienia anonimowego FTP
- Pressing F1 will display the help: + Możemy nacisnąć F1, by uzyskać pomoc: This screen allows you to configure the anonymous FTP user. The following configuration values are editable: UID: The user ID you wish to assign to the anonymous FTP user. All files uploaded will be owned by this ID. Group: Which group you wish the anonymous FTP user to be in. Comment: String describing this user in /etc/passwd FTP Root Directory: Where files available for anonymous FTP will be kept. Upload subdirectory: Where files uploaded by anonymous FTP users will go. - The ftp root directory will be put in /var - by default. If you do not have enough room there for the - anticipated FTP needs, the /usr directory - could be used by setting the FTP Root Directory to + Główny katalog ftp jest domyślnie umieszczany + w /var. Jeżeli nie mamy tam + wystarczająco dużo miejsca dla przewidywanych potrzeb + FTP, możemy wybrać w zamian katalog /usr, + jako główny katalog FTP (FTP Root Directory) wpisując /usr/ftp. - When you are satisfied with the values, press - Enter to continue. + Po wybraniu odpowiadających nam ustawień naciskamy + Enter. User Confirmation Requested Create a welcome message file for anonymous FTP users? [ Yes ] No - If you select &gui.yes; and press - Enter, an editor will automatically start - allowing you to edit the message. + Jeżeli wybierzemy &gui.yes; i wciśniemy + Enter, automatycznie zostanie + uruchomiony edytor, w którym będziemy mogli napisać + komunikat powitalny dla użytkowników anonimowego + FTP.
- Edit the FTP Welcome Message + Edycja komunikatu powitalnego FTP
- This is a text editor called ee. Use the - instructions to change the message or change the message later - using a text editor of your choice. Note the file name/location - at the bottom of the editor screen. - - Press Esc and a pop-up menu will default - to a) leave editor. Press - Enter to exit and continue. Press - Enter again to save changes if you made - any. + Używanym tutaj edytorem tekstu jest ee. + Postępując zgodnie z przedstawionymi na ekranie wskazówkami + możemy wprowadzić treść komunikatu, lub też możemy zrobić to później, + korzystając z dowolnego edytora. W tym celu warto jest zapisać nazwę + i lokalizację pliku pokazywaną na dole ekranu. + + Gdy naciśniemy Esc pokazane zostanie menu + z domyślnie zaznaczoną opcją a) leave editor. + (opuszczenie edytora). Wybieramy ją naciskając + Enter. Ponowne naciśnięcie + Enter spowoduje zapisanie zmian jeśli jakichś + dokonaliśmy. - Configure Network File System + Konfiguracja sieciowych usług plikowych - Network File System (NFS) allows sharing of files across a - network. A machine can be configured as a server, a client, or - both. Refer to for a more information. + Sieciowe usługi plikowe (Network File Services - NFS) + pozwalają na współdzielony dostęp do plików przez sieć. + Komputer możemy skonfigurować jako serwer, klient, lub oba + naraz. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w + . - NFS Server + Serwer NFS User Confirmation Requested Do you want to configure this machine as an NFS server? Yes [ No ] - If there is no need for a Network File System server, - select &gui.no; and press + Jeśli nie zamierzamy korzystać z serwera NFS, + wybieramy &gui.no; i wciskamy Enter. - If &gui.yes; is chosen, a message will - pop-up indicating that the exports file must be - created. + W przeciwnym wypadku, gdy wybierzemy &gui.yes;, zostanie + pokazany komunikat o konieczności stworzenia pliku + exports. Message Operating as an NFS server means that you must first configure an /etc/exports file to indicate which hosts are allowed certain kinds of access to your local filesystems. Press [Enter] now to invoke an editor on /etc/exports [ OK ] - Press Enter to continue. A text editor will - start allowing the exports file to be created - and edited. + Naciskamy Enter. Zostanie uruchomiony + edytor tekstu, w którym będziemy mogli przygotować plik + exports.
- Editing <filename>exports</filename> + Edycja pliku <filename>exports</filename>
- Use the instructions to add the actual exported filesystems - now or later using a text editor of your choice. Note the - file name/location at the bottom of the editor screen. + Zgodnie ze wskazówkami dopisujemy udostępniane systemy + plików. Możemy także zrobić to później, korzystając + z preferowanego przez nas edytora tekstu. W tym celu warto + zapisać sobie pokazywaną na dole ekranu nazwę i lokalizację + pliku. - Press Esc and a pop-up menu will default to - a) leave editor. Press - Enter to exit and continue. + Gdy naciśniemy Esc, pokazane zostanie menu + z domyślnie zaznaczoną opcją + a) leave editor (opuszczenie edytora). + Wybieramy ją naciskając Enter. - NFS Client + Klient NFS - The NFS client allows your machine to access NFS servers. + Instalacja klienta NFS pozwoli naszemu komputerowi łączyć się z serwerami NFS. User Confirmation Requested Do you want to configure this machine as an NFS client? Yes [ No ] - With the arrow keys, select &gui.yes; - or &gui.no; as appropriate and - press Enter. + Wybieramy klawiszami kursora &gui.yes; lub + &gui.no; zależenie od podjętej decyzji, po czym + naciskamy Enter. - Security Profile - - A security profile is a set of - configuration options that attempts to achieve the desired - ratio of security to convenience by enabling and disabling - certain programs and other settings. The more severe the - security profile, the fewer programs will be enabled by - default. This is one of the basic principles of security: do - not run anything except what you must. - - Please note that the security profile is just a default - setting. All programs can be enabled and disabled after you - have installed FreeBSD by editing or adding the appropriate - line(s) to /etc/rc.conf. For more - information, please see the &man.rc.conf.5; manual - page. - - The following table describes what each of the security - profiles does. The columns are the choices you have for a - security profile, and the rows are the program or feature that - the profile enables or disables. + Profil zabezpieczeń + + Profil zabezpieczeń to zestaw opcji + konfiguracyjnych, mający zapewnić określony poziom + bezpieczeństwa poprzez włączenie i wyłączenie pewnych + programów i ustawień. Im surowszy profil zabezpieczeń, + tym mniej programów będzie domyślnie uruchamianych. + Odpowiada to jednej z podstawowych zasad bezpieczeństwa: + należy wyłączać wszystko, co nie musi być włączone. + + Pamiętajmy, że profil zabezpieczeń to tylko domyślne + ustawienia. Poszczególne programy można włączać i wyłączać + już po zainstalowaniu FreeBSD, poprzez modyfikację lub dodanie + odpowiednich wpisów w pliku /etc/rc.conf. + Dalsze informacje na ten temat znaleźć można w dokumentacji + systemowej &man.rc.conf.5;. + + Poniższa tabela pokazuje, jaki jest efekt stosowania + każdego z profili zabezpieczeń. Kolumny odpowiadają profilom, + które można wybrać, natomiast w kolejnych wierszach wymienione + są poszczególne programy lub funkcje włączone lub wyłączone + w danym profilu. - Possible Security Profiles + Dostępne profile zabezpieczeń Extreme - Moderate + Medium &man.sendmail.8; - NO + NIE - YES + TAK &man.sshd.8; - NO + NIE - YES + TAK &man.portmap.8; - NO + NIE - MAYBE + MOŻE - The portmapper is enabled if the machine has - been configured as an NFS client or server earlier - in the installation. + Portmapper jest włączony, jeśli na wcześniejszym + etapie instalacji komputer został skonfigurowany jako + klient lub serwer NFS. - NFS server + serwer NFS - NO + NIE - YES + TAK &man.securelevel.8; - YES + TAK - If you choose a security profile that sets the - securelevel to Extreme or - High, you must be aware of the - implications. Please read the &man.init.8; - manual page and pay particular attention to the - meanings of the security levels, or you may have - significant trouble later! + Wybierając profil zabezpieczeń, który + powoduje ustawienie securelevel + na Extreme lub High, + powinniśmy pamiętać o konsekwencjach. Warto przeczytać + dokumentację systemową &man.init.8; i zwrócić szczególną + uwagę na znaczenie poziomów bezpieczeństwa, by uniknąć + późniejszych kłopotów! - NO + NIE
User Confirmation Requested Do you want to select a default security profile for this host (select No for "medium" security)? [ Yes ] No - Selecting &gui.no; and pressing - Enter will set the security profile to medium. + Jeżeli wybierzemy &gui.no; i naciśniemy + Enter, zostanie ustawiony średni profil + zabezpieczeń. - Selecting &gui.yes; and pressing - Enter will allow selecting a different security - profile. + Chcąc wybrać inny profil zabezpieczeń, wybieramy &gui.yes; + i wciskamy Enter.
- Security Profile Options + Opcje profilu zabezpieczeń
- Press F1 to display the help. Press - Enter to return to selection menu. + Aby uzyskać pomoc, wciskamy F1. Naciskając + Enter wracamy do menu. - Use the arrow keys to choose Medium - unless your are sure that another level is required for your needs. - With &gui.ok; highlighted, press + Klawiszami kursora wybieramy Medium, + chyba, że jesteśmy pewni, że będziemy potrzebować innego poziomu + bezpieczeństwa. Wskazujemy następnie + &gui.ok; i wciskamy Enter. - An appropriate confirmation message will display depending on - which security setting was chosen. + Zostanie wyświetlony komunikat potwierdzający wybór profilu + zabezpieczeń. Message Moderate security settings have been selected. Sendmail and SSHd have been enabled, securelevels are disabled, and NFS server setting have been left intact. -PLEASE NOTE that this still does not save you from having +PLEASE NIETE that this still does not save you from having to properly secure your system in other ways or exercise due diligence in your administration, this simply picks a standard set of out-of-box defaults to start with. To change any of these settings later, edit /etc/rc.conf [OK] Message Extreme security settings have been selected. Sendmail, SSHd, and NFS services have been disabled, and securelevels have been enabled. -PLEASE NOTE that this still does not save you from having +PLEASE NIETE that this still does not save you from having to properly secure your system in other ways or exercise due diligence in your administration, this simply picks a more secure set of out-of-box defaults to start with. To change any of these settings later, edit /etc/rc.conf [OK] - Press Enter to continue with the - post-installation configuration. + Naciskamy Enter, aby przejść + do kolejnego etapu konfiguracji. - The security profile is not a silver bullet! Even if - you use the extreme setting, you need to keep up with - security issues by reading an appropriate mailing - list (), - using good passwords and passphrases, and - generally adhering to good security practices. It simply - sets up the desired security to convenience ratio out of the - box. + Profil zabezpieczeń nie jest cudownym lekarstwem! + Nawet, jeśli wybraliśmy najbardziej bezpieczny profil, + musimy na bieżąco interesować się sprawami bezpieczeństwa + systemu, czytając poświęcone im listy dyskusyjne + (),, stosując + dobre hasła i przestrzegając ogólnych zasad bezpieczeństwa. + Profil jest tylko wygodnym sposobem na przygotowanie + podstawowych zabezpieczeń. - System Console Settings + Ustawienia konsoli systemowej - There are several options available to customize the system - console. + Kilka opcji służy do konfiguracji konsoli systemowej. User Confirmation Requested Would you like to customize your system console settings? [ Yes ] No - To view and configure the options, select - &gui.yes; and press - Enter. + Aby zobaczyć i zmienić ustawienia, wybieramy + &gui.yes; i wciskamy Enter.
- System Console Configuration Options + Opcje konfiguracji konsoli systemowej
- A commonly used option is the screen saver. Use the arrow keys - to select Saver and then press - Enter. + Często stosowaną opcją jest wygaszacz ekranu (screen saver). + Klawiszami kursora wybieramy Saver + i naciskamy Enter.
- Screen Saver Options + Opcje wygaszacza ekranu
- Select the desired screen saver using the arrow keys - and then press Enter. The System Console - Configuration menu will redisplay. + Za pomocą klawiszy kursora wybieramy odpowiadający nam + wygaszacz i wciskamy Enter. Ponownie pojawi + się menu konfiguracji konsoli systemowej. - The default time interval is 300 seconds. To change the time - interval, select Saver again. At the - Screen Saver Options menu, select Timeout - using the arrow keys and press Enter. A pop-up - menu will appear: + Przyjmowany domyślnie przedział czasu wynosi 300 sekund. + Aby go zmienić, ponownie wybieramy Saver. + W menu opcji wygaszacza ekranu klawiszami kursora wybieramy + Timeout i naciskamy Enter. + Pojawi się okienko:
- Screen Saver Timeout + Limit czasu wygaszacza ekranu
- The value can be changed, then select &gui.ok; - and press Enter to return to the System Console - Configuration menu. + Wartość możemy zmienić, po czym wybieramy &gui.ok; + i wciskamy Enter, by wrócić do menu + konfiguracji konsoli.
- System Console Configuration Exit + Zakończenie konfiguracji konsoli
- Selecting Exit and pressing - Enter will continue with the post-installation - configurations. + Wybieramy Exit i naciskamy + Enter, przechodząc do kolejnego etapu + konfiguracji. - Setting the Time Zone + Ustawienia strefy czasowej - Setting the time zone for your machine will allow it to - automatically correct for any regional time changes and perform - other time zone related functions properly. + Dzięki ustawieniu strefy czasowej komputer będzie mógł + automatycznie ustawiać zegar w przypadku zmiany czasu, + jak również będzie prawidłowo wykonywać inne czynności + związane ze strefą czasową. - The example shown is for a machine located in the Eastern - time zone of the United States. Your selections will vary according - to your geographical location. + W przykładzie mamy do czynienia z komputerem + znajdującym się we wschodniej strefie czasowej Stanów + Zjednoczonych. Rzeczywiste ustawienia będą zależeć + od naszego położenia geograficznego. User Confirmation Requested Would you like to set this machine's time zone now? [ Yes ] No - Select &gui.yes; and press - Enter to set the time zone. + By ustawić strefę czasową, wybieramy &gui.yes; + i naciskamy Enter. User Confirmation Requested Is this machine's CMOS clock set to UTC? If it is set to local time - or you don't know, please choose NO here! + or you don't know, please choose NIE here! Yes [ No ] - Select &gui.yes; - or &gui.no; according to how the machine's - clock is configured and press Enter. + Wybieramy &gui.yes; lub &gui.no;, + w zależności od ustawienia zegara komputera, następnie + wciskamy Enter.
- Select Your Region + Wybór regionu geograficznego
- The appropriate region is selected using the arrow keys - and then pressing Enter. + Klawiszami kursora wybieramy odpowiedni region, + po czym naciskamy Enter.
- Select Your Country + Wybór kraju
- Select the appropriate country using the arrow keys - and press Enter. + Przy użyciu klawiszy kursora wybieramy odpowiedni kraj + i naciskamy Enter.
- Select Your Time Zone + Wybór strefy czasowej
- The appropriate time zone is selected using the arrow - keys and pressing Enter. + Klawiszami kursora wybieramy właściwą strefę czasową + i wciskamy Enter. Confirmation Does the abbreviation 'EDT' look reasonable? [ Yes ] No - Confirm the abbreviation for the time zone is correct. - If it looks okay, press Enter to continue with - the post-installation configuration. + Zostaniemy zapytani, czy skrót nazwy strefy + czasowej jest prawidłowy. Jeśli tak, naciskamy + Enter i przechodzimy do kolejnego + etapu konfiguracji. - Linux Compatibility + Kompatybilność z Linuksem User Confirmation Requested Would you like to enable Linux binary compatibility? [ Yes ] No - Selecting &gui.yes; and pressing - Enter will allow - running Linux software on FreeBSD. The install will add - the appropriate packages for Linux compatibility. + Wybranie &gui.yes; i naciśnięcie + Enter pozwoli uruchamiać programy + linuksowe we FreeBSD. Program instalacyjny dołączy + pakiety obsługujące kompatybilność z Linuksem. - If installing by FTP, the machine will need to be connected to - the Internet. Sometimes a remote ftp site will not have all the - distributions like the Linux binary compatibility. This can - be installed later if necessary. + Jeśli instalujemy system przez FTP, komputer będzie + potrzebować łączności z Internetem. Może się zdarzyć, + że na serwerze ftp będzie brakowało pewnych składników, + na przykład obsługujących kompatybilność z Linuksem. + Można je jednak zainstalować później. - Mouse Settings + Ustawienia myszki - This option will allow you to cut and paste text in the - console and user programs with a 3-button mouse. If using a 2-button - mouse, refer to manual page, &man.moused.8;, after installation for - details on emulating the 3-button style. This example depicts a - non-USB mouse configuration (such as a PS/2 or COM port mouse): + Posługując się 3-przyciskową myszką będziemy mogli wycinać + i wklejać tekst na konsoli i w uruchamianych programach. Jeśli + nasza myszka ma dwa przyciski, po instalacji zajrzyjmy do dokumentacji + systemowej &man.moused.8;, gdzie opisana została emulacja trzech + przycisków. W naszym przykładzie konfigurujemy myszkę nie podłączoną + przez USB (np. przez złącze PS/2 lub port COM):: User Confirmation Requested Does this system have a non-USB mouse attached to it? [ Yes ] No - Select &gui.yes; for a non-USB mouse or - &gui.no; for a USB mouse and press - Enter. + Wybieramy &gui.no;, jeśli myszka podłączona jest + przez USB, lub &gui.yes; w przeciwnym wypadku i + naciskamy Enter.
- Select Mouse Protocol Type + Opcja wyboru protokołu myszki
- Use the arrow keys to select Type and - press Enter. + Klawiszami kursora wskazujemy Type + i naciskamy Enter.
- Set Mouse Protocol + Wybór protokołu myszki
- The mouse used in this example is a PS/2 type, so the default - Auto was appropriate. To change protocol, - use the arrow keys to select another option. Ensure that &gui.ok; is - highlighted and press Enter to exit this menu. + Myszka używana w przykładzie jest typu PS/2, wybrano + więc domyślną opcję Auto. + Inny protokół wybieramy wskazując odpowiednią opcję klawiszami + kursora. Upewniwszy się, że &gui.ok; jest zaznaczone, naciskamy + Enter i wracamy do poprzedniego menu.
- Configure Mouse Port + Konfiguracja portu myszki
- Use the arrow keys to select Port and - press Enter. + Za pomocą klawiszy kursora wybieramy Port + i wciskamy Enter.
- Setting the Mouse Port + Wybór portu myszki
- This system had a PS/2 mouse, so the default - PS/2 was appropriate. To change the port, - use the arrow keys and then press Enter. + Ponieważ przykładowa myszka jest typu PS/2, zaznaczona + została domyślna opcja PS/2. + Klawiszami kursora możemy wybrać port, następnie naciskamy + Enter.
- Enable the Mouse Daemon + Włączenie demona myszki
- Last, use the arrow keys to select - Enable, and press - Enter to enable and test the mouse - daemon. + Na koniec wybieramy Enable + i naciskamy Enter by włączyć + demona myszki i go przetestować.
- Test the Mouse Daemon + Testowanie demona myszki
- Move the mouse around the screen and verify the cursor - shown responds properly. If it does, select - &gui.yes; and press Enter. If - not, the mouse has not been configured correctly — select - &gui.no; and try using different configuration - options. + Następnie musimy poruszyć myszką i sprawdzić czy + kursor porusza się we właściwy sposób po ekranie. + Jeśli tak to wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter. + Jeśli nie myszka nie została właściwie skonfigurowana — + wybieramy &gui.no; i próbujemy innych ustawień myszy. - Select Exit with the arrow keys - and press Enter to return to continue with the - post-installation configuration. + Wybieramy Exit i wciskamy + Enter, by zakończyć ten etap + konfiguracji. Tom Rhodes - Contributed by + Napisał - Configure Additional Network Services - - Configuring network services can be a daunting - task for new users if they lack previous - knowledge in this area. Networking, including the Internet, - is critical to all modern operating systems including &os;; - as a result, it is very useful to have some understanding - &os;'s extensive networking capabilities. Doing this - during the installation will ensure users have some - understanding of the various services available to them. - - Network services are programs that accept input from - anywhere on the network. Every effort is made to make sure - these programs will not do anything harmful. - Unfortunately, programmers are not perfect and through time - there have been cases where bugs in network services have been - exploited by attackers to do bad things. It is important that - you only enable the network services you know that you need. If - in doubt it is best if you do not enable a network service until - you find out that you do need it. You can always enable it - later by re-running sysinstall or by - using the features provided by the - /etc/rc.conf file. - - Selecting the Networking option will display - a menu similar to the one below: + Konfiguracja dodatkowych usług sieciowych + + Konfiguracja usług sieciowych może być nużącym zadaniem + dla początkujących użytkowników, szczególnie jeśli brak im + wiedzy w tym zakresie. Możliwość pracy w sieci - także w Internecie - + jest kluczowym elementem wszystkich współczesnych systemów + operacyjnych, w tym również &os;. Stąd też jest bardzo + pomocnym mieć pojęcie o możliwościach pracy w sieci jakie oferuje &os;. + Poznanie tych jego możliwości już w trakcie instalacji pozwoli + użytkownikom zrozumieć różne aspekty funkcjonowania + usług sieciowych. + + Usługi sieciowe są programami potrafiącymi przyjmować dane + z dowolnej lokalizacji w sieci. Dlatego właśnie dokładanych jest + wiele starań, by zagwarantować, że programy te nie uczynią nic + szkodliwego. Niestety, programiści nie są + doskonali. W przeszłości zdarzały się sytuacje, w których + atakujący wykorzystywali błędy w oprogramowaniu by wyrządzić + szkodę systemowi. Stąd też jest bardzo istotnym by włączać + tylko te usługi sieciowe, które są nam potrzebne. Jeśli nie + jesteśmy pewni, najlepiej jest nie włączać danej usługi nim + nie dowiemy się czy rzeczywiście jej potrzebujemy. Zawsze możemy + ją aktywować później uruchamiając ponownie + sysinstall bądź edytując plik + /etc/rc.conf. + + Wybranie opcji Networking spowoduje wyświetlenie + menu zbliżonego do poniższego:
- Network Configuration Upper-level + Najwyższy poziom konfiguracji sieci
- The first option, Interfaces, was previously covered during - the , thus this option can - safely be ignored. + Pierwszą z dostępnych opcji - Interfaces - + opisuje bliżej , dlatego też możemy + ją teraz pominąć. - Selecting the AMD option adds - support for the BSD automatic mount utility. - This is usually used in conjunction with the - NFS protocol (see below) - for automatically mounting remote file systems. - No special configuration is required here. + Wybór opcji AMD włączy wsparcie dla + narzędzia automatycznego montowania BSD (ang. Automatic Mount Utility). + Opcja ta najczęściej jest wykorzystywana z protokołem + NFS (patrz poniżej) do automatycznego montowania + zdalnych systemów plików. Nie wymaga dodatkowej konfiguracji. - Next in line is the AMD Flags - option. When selected, a menu will pop up for you - to enter specific AMD flags. - The menu already contains a set of default options: + Kolejną opcją jest AMD Flags. + Po jej wybraniu pojawi się menu, gdzie należy wprowadzić specyficzne + flagi AMD. Menu zawiera już domyślne wartości: -a /.amd_mnt -l syslog /host /etc/amd.map /net /etc/amd.map - The option sets the default mount - location which is specified here as - /.amd_mnt. The - option specifies the default log file; - however, when syslogd is used all log - activity will be sent to the system log daemon. The - /host directory is used - to mount an exported file system from a remote - host, while /net - directory is used to mount an exported file system from an - IP address. The - /etc/amd.map file defines the default - options for AMD exports. + Flaga określa domyślny punkt montowania, + w tym wypadku /.amd_mnt. Flaga + definiuje domyślny plik log dziennika systemowego; + jeśli w systemie wykorzystywany jest demon syslogd, + wówczas wszystkie komunikaty będą wysyłane właśnie do niego. Katalog + /host jest wykorzystywany do + montowania systemów plików wyeksportowanych ze zdalnej maszyny, podczas + gdy katalog /net do + montowania systemów plików z adresu IP. + Plik /etc/amd.map zawiera domyślne wartości + flag dla zasobów eksportowanych przez AMD. FTP - anonymous + anonimowe - The Anon FTP option permits anonymous - FTP connections. Select this option to - make this machine an anonymous FTP server. - Be aware of the security risks involved with this option. - Another menu will be displayed to explain the security risks - and configuration in depth. + Wybór opcji Anon FTP zezwala na anonimowe + połączenia FTP, tym samym tworząc z naszego komputera + anonimowy serwer FTP. Należy mieć jednak świadomość + niebezpieczeństw jakie pociąga za sobą taka konfiguracja. Po wybraniu + tej opcji pojawi się kolejne okienko wyjaśniające związane z nią + niebezpieczeństwa oraz umożliwiające szczegółową konfigurację. - The Gateway configuration menu will set - the machine up to be a gateway as explained previously. This - can be used to unset the Gateway option if you accidentally - selected it during the installation process. + Menu Gateway pozwala skonfigurować + naszą maszynę jako bramę, co zostało opisane wcześniej. Może być + również wykorzystane do wyłączenia tej opcji jeśli przypadkowo + została ona aktywowana w trakcie instalacji. - The Inetd option can be used to configure - or completely disable the &man.inetd.8; daemon as discussed - above. + Opcja Inetd pozwala skonfigurować + bądź całkowicie wyłączyć demonona &man.inetd.8;, który również + został opisany wcześniej. - The Mail option is used to configure the system's - default MTA or Mail Transfer Agent. - Selecting this option will bring up the following menu: + Opcja Mail wykorzystywana jest do + konfiguracji domyślnego systemowego serwera poczty MTA + (ang. Mail Transfer Agent). Wybór tej opcji spowoduje wyświetlenie + następującego menu:
- Select a default MTA + Wybór domyślnego MTA
- Here you are offered a choice as to which - MTA to install - and set as the default. An MTA is nothing - more than a mail server which delivers email to users on the - system or the Internet. - - Selecting Sendmail will install - the popular sendmail server which - is the &os; default. The Sendmail local option - will set sendmail to be the default - MTA, but disable its ability to receive - incoming email from the Internet. The other options here, - Postfix and - Exim act similar to - Sendmail. They both deliver - email; however, some users prefer these alternatives to the - sendmail - MTA. - - After selecting an MTA, or choosing - not to select an MTA, the network configuration menu will appear - with the next option being NFS client. - - The NFS client option will - configure the system to communicate with a server via - NFS. An NFS server - makes file systems available to other machines on the - network via the NFS protocol. If this is - a stand alone machine, this option can remain unselected. - The system may require more configuration later; see - for more - information about client and server configuration. - - Below that option is the NFS server - option, permitting you to set the system up as an - NFS server. This adds the required - information to start up the RPC remote - procedure call services. RPC is used to - coordinate connections between hosts and programs. - - Next in line is the Ntpdate option, - which deals with time synchronization. When selected, a menu - like the one below shows up: + W menu tym mamy możliwość wyboru, który MTA + zostanie zainstalowany jako domyślny. W praktyce + MTA nie jest niczym więcej jak serwerem, + który dostarcza pocztę elektroniczną do użytkowników lokalnego + systemu bądź wysyła ją do Internetu. + + Wybór opcji Sendmail spowoduje + instalację popularnego serwera sendmail. + Serwer ten jest domyślnym serwerem we &os;. Opcja Sendmail + local również spowoduje wybór sendmail + jako domyślnego MTA, jednakże bez możliwości odbierania + poczty przychodzącej z Internetu. Pozostałe opcje Postfix + i Exim dają efekt analogiczny do + Sendmail — obydwa rozwiązania dostarczają pocztę. + Tym nie mniej, niektórzy użytkownicy preferują te serwery jako alternatywę dla + MTA sendmail. + + Po wybraniu MTA, bądź pominięciu tego kroku, pojawi się + ponownie okno konfiguracji sieci z kolejną opcją: NFS + client. + + Opcja NFS client pozwala skonfigurować + system do komunikacji z serwerem za pomocą NFS. + Serwer NFS udostępnia systemy plików innym maszynom + w sieci za pomocą protokołu NFS. Jeśli nasza maszyna + nie będzie pracowała w sieci można tą opcję pominąć. System może później + wymagać dalszej konfiguracji. zawiera + szczegółowe informacje o konfiguracji klienta i serwera + NFS. + + Poniżej znajduje się opcja NFS server + umożliwiająca skonfigurowanie systemu jako serwer NFS. + Dodatkowo konfiguruje ona wymagane parametry dla usług RPC. + RPC koordynuje połączenia pomiędzy maszynami + i programami. + + Kolejna opcja to Ntpdate, odpowiadająca za + synchronizację czasu systemowego. Po wybraniu jej pojawi się następujące + menu:
- Ntpdate Configuration + Konfiguracja ntpdate
- From this menu, select the server which is the closest - to your location. Selecting a close one will make the time - synchronization more accurate as a server further from your - location may have more connection latency. + Z menu wybieramy najbliższy nam serwer. Wybór pobliskiego serwera gwarantuje + dokładniejszą synchronizację czasu, z uwagi na fakt, że w komunikacji z bardziej oddalony + serwerem mogą występować większe opóźnienia. - The next option is the PCNFSD selection. - This option will install the - net/pcnfsd package from - the Ports Collection. This is a useful utility which provides - NFS authentication services for systems which - are unable to provide their own, such as Microsoft's - &ms-dos; operating system. + Kolejnym elementem jest wybór PCNFSD. Opcja ta zainstaluje + net/pcnfsd z Kolekcji portów. Jest to przydatne + narzędzie umożliwiające uwierzytelnianie NFS systemom operacyjnym, które same nie potrafią się + uwierzytelnić, jak np. &ms-dos;. - Now you must scroll down a bit to see the other - options: + Przewijając w dół pojawią się kolejne opcje:
- Network Configuration Lower-level + Najniższy poziom konfiguracji sieci
- The &man.rpcbind.8;, &man.rpc.statd.8;, and - &man.rpc.lockd.8; utilities are all used for Remote Procedure - Calls (RPC). - The rpcbind utility manages communication - between NFS servers and clients, and is - required for NFS servers to operate - correctly. The rpc.statd daemon interacts - with the rpc.statd daemon on other hosts to - provide status monitoring. The reported status is usually held - in the /var/db/statd.status file. The - next option listed here is the rpc.lockd - option, which, when selected, will provide file locking - services. This is usually used with - rpc.statd to monitor what hosts are - requesting locks and how frequently they request them. - While these last two options are marvelous for debugging, they - are not required for NFS servers and clients - to operate correctly. - - As you progress down the list the next item here is - Routed, which is the routing daemon. The - &man.routed.8; utility manages network routing tables, - discovers multicast routers, and supplies a copy of the routing - tables to any physically connected host on the network upon - request. This is mainly used for machines which act as a - gateway for the local network. When selected, a menu will be - presented requesting the default location of the utility. - The default location is already defined for you and can be - selected with the Enter key. You will then - be presented with yet another menu, this time asking for the - flags you wish to pass on to routed. The - default is and it should already appear - on the screen. - - Next in line is the Rwhod option which, - when selected, will start the &man.rwhod.8; daemon - during system initialization. The rwhod - utility broadcasts system messages across the network - periodically, or collects them when in consumer - mode. More information can be found in the &man.ruptime.1; and - &man.rwho.1; manual pages. - - The next to the last option in the list is for the - &man.sshd.8; daemon. This is the secure shell server for - OpenSSH and it is highly recommended - over the standard telnet and - FTP servers. The sshd - server is used to create a secure connection from one host to - another by using encrypted connections. - - Finally there is the TCP Extensions - option. This enables the TCP Extensions - defined in RFC 1323 and - RFC 1644. While on many hosts this can - speed up connections, it can also cause some connections to be - dropped. It is not recommended for servers, but may be - beneficial for stand alone machines. - - Now that you have configured the network services, you can - scroll up to the very top item which is Exit - and continue on to the next configuration section. + Programy &man.rpcbind.8;, &man.rpc.statd.8; i &man.rpc.lockd.8; wykorzystywane są + przy połączeniach RPC (Remote Procedure Call). rpcbind + zarządza komunikacją pomiędzy serwerem NFS i klientami, tym samym jest wymagany + do poprawnego funkcjonowania serwera NFS. Demon rpc.statd + wykorzystywany jest do komunikacji z innymi demonami rpc.statd w sieci, + w celu monitorowania stanu maszyn, na których one pracują. Uzyskane w ten sposób informacje + przechowywane są z reguły w pliku /var/db/statd.status. Kolejnym elementem + jest rpc.lockd, który udostępnia usługi blokowania plików. + Z reguły, wykorzystywany jest w parze z rpc.statd do śledzenia, + które maszyny wymagają blokowania i jak często. O ile dwie ostatnie usługi są idealne + do debugowania, nie są one wymagane do poprawnego działania serwera NFS. + + Kolejnym elementem na liście jest demon rutowania - Routed. + &man.routed.8; zarządza tablicami rutingu sieci, wyszukuje rutery multicast i udostępnia + na żądanie kopię tablic rutingu każdej maszynie w sieci. Wykorzystywany jest on z reguły + na komputerach pracujących jako bramy dla sieci lokalnej. Po jego wybraniu pojawi się dodatkowe + menu, w którym należy określić jego domyślną lokalizację. Wartość domyślna jest zdefiniowana + i zostanie wybrana po naciśnięciu klawisza Enter. Następnie pojawi się kolejne + menu, tym razem w celu ustawienia flag. Domyślną jest i powinna pojawić + się na ekranie. + + Kolejną opcją jest Rwhod, której wybór włączy demona + &man.rwhod.8; w trakcie uruchamiania systemu. rwhod jest narzędziem, które + regularnie rozsyła w sieci komunikaty systemowe bądź - w trybie konsumenta + - zbiera je. Więcej informacji dostępnych jest w podręcznikach systemowych &man.ruptime.1; + i &man.rwho.1;. + + Przedostatnim elementem na liście jest demon &man.sshd.8;. Jest to serwer + OpenSSH, którego wykorzystanie jest zalecane w zamiast + telnetu czy serwerów FTP. Serwer + sshd jest wykorzystywany do zestawiania bezpiecznego + połączenia pomiędzy dwoma maszynami wykorzystując połączenia szyfrowane. + + Ostatnią na liście jest opcja Rozszerzeń TCP (TCP + Extensions). Włączenie jej umożliwia korzystanie z rozszerzeń + TCP zdefiniowanych w RFC 1323 + i RFC 1644. O ile na wielu komputerach pozwoli to + na przyspieszenie komunikacji, o tyle może również spowodować odrzucanie + niektórych połączeń. Stosowanie tej opcji nie jest zalecane dla serwerów, + chodź może się okazać korzystne dla stacji roboczych. + + Skończywszy konfigurację usług sieciowych możemy przewinąć do samej góry ekranu, + do opcji Exit i przejść do kolejnej części konfiguracji. - Configure X Server + Konfiguracja serwera X - As of &os; 5.3-RELEASE, the X server configuration - facility has been removed from - sysinstall, you have to install - and configure the X server after the installation of &os;. - More information regarding the installation and the - configuration of a X server can be found in . You can skip this section if you are not - installing a &os; version prior to 5.3-RELEASE. + Począwszy od wersji &os; 5.3-RELEASE, opcje konfiguracji + serwera X zostały usunięte z sysinstall. + Serwer X musimy zainstalować i skonfigurować po skończonej instalacji + systemu. zawiera szczegółowe informacje odnośnie + instalacji i konfiguracji serwera X. Jeśli nie instalujemy wersji + wcześniejszej niż &os; 5.3-RELEASE, możemy pomiąć tą sekcję. - In order to use a graphical user interface such as - KDE, GNOME, - or others, the X server will need to be configured. + Chcąc korzystać z graficznego interfejsu użytkownika w rodzaju + KDE, GNIEME + lub innego, trzeba skonfigurować serwer X. - In order to run &xfree86; as a - non root user you will need to - have x11/wrapper installed. - This is installed by default beginning with FreeBSD 4.7. For - earlier versions this can be added - from the Package Selection menu. + By uruchomić &xfree86; z poziomu + użytkownika innego niż root, należy zainstalować + x11/wrapper. Jest on instalowany + domyślnie we FreeBSD 4.7 i późniejszych. W przypadku wcześniejszych + wersji można go zainstalować z menu wyboru pakietów. - To see whether your video card is supported, check the - &xfree86; web site. + Aby sprawdzić, czy nasza karta graficzna jest obsługiwana, możemy + zajrzeć na stronę WWW + &xfree86;. User Confirmation Requested Would you like to configure your X server at this time? [ Yes ] No - It is necessary to know your monitor specifications and - video card information. Equipment damage can occur if settings - are incorrect. If you do not have this information, select - &gui.no; and perform the configuration - after installation when you have the information using - sysinstall (/stand/sysinstall - in &os; versions older than 5.2), selecting - Configure and then - XFree86. Improper configuration - of the X server at this time can leave the machine in a - frozen state. It is often advised to configure the X server - once the installation has completed. + Należy koniecznie znać dane techniczne monitora i karty graficznej. + Nieprawidłowe ustawienia mogą spowodować uszkodzenie sprzętu. Jeśli nie + dysponujemy tymi danymi, wybierzmy &gui.no; i przystąpmy do konfiguracji + serwera X po zainstalowaniu systemu, gdy już zaopatrzymy się w niezbędne + dane. Do tego celu możemy wykorzystać sysinstall + (/stand/sysinstall we &os; starszych niż 5.2), + wybierając Configure, a następnie + XFree86. - If you have graphics card and monitor information, select - &gui.yes; and press Enter - to proceed with configuring the X server. + Jeśli mamy dane techniczne karty graficznej i monitora, + wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter, + rozpoczynając konfigurację serwera X.
- Select Configuration Method Menu + Wybór metody konfiguracji
- There are several ways to configure the X server. - Use the arrow keys to select one of the methods and press - Enter. Be sure to read all instructions - carefully. + Serwer X można konfigurować na kilka sposobów. + Wybieramy jedną z metod przy pomocy klawiszy kursora + i naciskamy Enter. Pamiętajmy o uważnym + czytaniu wszelkich poleceń pojawiających się na ekranie. - The xf86cfg and - xf86cfg -textmode methods may make the screen - go dark and take a few seconds to start. Be patient. + Wybór xf86cfg i + xf86cfg -textmode może spowodować, + że ekran stanie się ciemny, a uruchomienie może zająć kilka sekund. + Bądźmy cierpliwi. - The following will illustrate the use of the - xf86config configuration tool. The - configuration choices you make will depend on the hardware in the - system so your choices will probably be different than those - shown: + W poniższym przykładzie przedstawione będzie korzystanie z programu + konfiguracyjnego xf86config. Wybierane przez + nas opcje zależeć będą od wyposażenia naszego komputera, będą się więc + zapewne różnić od opcji pokazanych w przykładzie: Message You have configured and been running the mouse daemon. Choose "/dev/sysmouse" as the mouse port and "SysMouse" or "MouseSystems" as the mouse protocol in the X configuration utility. [ OK ] [ Press enter to continue ] - This indicates that the mouse daemon previously configured has been - detected. - Press Enter to continue. + Komunikat ten informuje o wykryciu skonfigurowanego wcześniej + demona myszki. Naciskamy Enter, + by przejść dalej. - Starting xf86config will display - a brief introduction: + Po uruchomieniu, xf86config wyświetli + krótkie wprowadzenie: This program will create a basic XF86Config file, based on menu selections you make. The XF86Config file usually resides in /usr/X11R6/etc/X11 or /etc/X11. A sample XF86Config file is supplied with XFree86; it is configured for a standard VGA card and monitor with 640x480 resolution. This program will ask for a pathname when it is ready to write the file. You can either take the sample XF86Config as a base and edit it for your configuration, or let this program produce a base XF86Config file for your configuration and fine-tune it. Before continuing with this program, make sure you know what video card you have, and preferably also the chipset it uses and the amount of video memory on your video card. SuperProbe may be able to help with this. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. - Pressing Enter will start the mouse - configuration. Be sure to follow the instructions and use - Mouse Systems as the mouse protocol and - /dev/sysmouse as the mouse port even if - using a PS/2 mouse is shown as an illustration. + Po naciśnięciu Enter przejdziemy do konfiguracji myszki. + Pamiętajmy, by uważnie czytać polecenia i wybrać właściwy protokół myszki + Mouse Systems i port myszki /dev/sysmouse, + nawet jeśli w przykładzie wybierana jest myszka PS/2. First specify a mouse protocol type. Choose one from the following list: 1. Microsoft compatible (2-button protocol) 2. Mouse Systems (3-button protocol) & FreeBSD moused protocol 3. Bus Mouse 4. PS/2 Mouse 5. Logitech Mouse (serial, old type, Logitech protocol) 6. Logitech MouseMan (Microsoft compatible) 7. MM Series 8. MM HitTablet 9. Microsoft IntelliMouse If you have a two-button mouse, it is most likely of type 1, and if you have a three-button mouse, it can probably support both protocol 1 and 2. There are two main varieties of the latter type: mice with a switch to select the protocol, and mice that default to 1 and require a button to be held at boot-time to select protocol 2. Some mice can be convinced to do 2 by sending a special sequence to the serial port (see the ClearDTR/ClearRTS options). Enter a protocol number: 2 You have selected a Mouse Systems protocol mouse. If your mouse is normally in Microsoft-compatible mode, enabling the ClearDTR and ClearRTS options may cause it to switch to Mouse Systems mode when the server starts. Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to enable ClearDTR and ClearRTS? n You have selected a three-button mouse protocol. It is recommended that you do not enable Emulate3Buttons, unless the third button doesn't work. Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to enable Emulate3Buttons? y Now give the full device name that the mouse is connected to, for example /dev/tty00. Just pressing enter will use the default, /dev/mouse. On FreeBSD, the default is /dev/sysmouse. Mouse device: /dev/sysmouse - The keyboard is the next item to be configured. A generic - 101-key model is shown for illustration. Any name may be used - for the variant or simply press Enter to accept - the default value. + Kolejnym krokiem jest konfiguracja klawiatury. W przykładzie + wybrana została typowa klawiatura o 101 klawiszach. Jako wariant + nazwy możemy wybrać dowolną nazwę, lub po prostu nacisnąć Enter, + akceptując proponowaną nazwę domyślną. Please select one of the following keyboard types that is the better description of your keyboard. If nothing really matches, choose 1 (Generic 101-key PC) 1 Generic 101-key PC 2 Generic 102-key (Intl) PC 3 Generic 104-key PC 4 Generic 105-key (Intl) PC 5 Dell 101-key PC 6 Everex STEPnote 7 Keytronic FlexPro 8 Microsoft Natural 9 Northgate OmniKey 101 10 Winbook Model XP5 11 Japanese 106-key 12 PC-98xx Series 13 Brazilian ABNT2 14 HP Internet 15 Logitech iTouch 16 Logitech Cordless Desktop Pro 17 Logitech Internet Keyboard 18 Logitech Internet Navigator Keyboard 19 Compaq Internet 20 Microsoft Natural Pro 21 Genius Comfy KB-16M 22 IBM Rapid Access 23 IBM Rapid Access II 24 Chicony Internet Keyboard 25 Dell Internet Keyboard Enter a number to choose the keyboard. 1 Please select the layout corresponding to your keyboard 1 U.S. English 2 U.S. English w/ ISO9995-3 3 U.S. English w/ deadkeys 4 Albanian 5 Arabic 6 Armenian 7 Azerbaidjani 8 Belarusian 9 Belgian 10 Bengali 11 Brazilian 12 Bulgarian 13 Burmese 14 Canadian 15 Croatian 16 Czech 17 Czech (qwerty) 18 Danish Enter a number to choose the country. Press enter for the next page 1 Please enter a variant name for 'us' layout. Or just press enter for default variant us Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to select additional XKB options (group switcher, group indicator, etc.)? n - Next, we proceed to the configuration for the monitor. Do not - exceed the ratings of your monitor. Damage could occur. If you - have any doubts, do the configuration after you have the - information. + Następnie przystępujemy do konfiguracji monitora. Pamiętajmy, + by nie przekroczyć dopuszczalnych wartości częstotliwości, ponieważ może + to spowodować uszkodzenie monitora. W razie jakichkolwiek wątpliwości, + odłóżmy konfigurację monitora do czasu, gdy będziemy już mieć niezbędne + informacje. Now we want to set the specifications of the monitor. The two critical parameters are the vertical refresh rate, which is the rate at which the whole screen is refreshed, and most importantly the horizontal sync rate, which is the rate at which scanlines are displayed. The valid range for horizontal sync and vertical sync should be documented in the manual of your monitor. If in doubt, check the monitor database /usr/X11R6/lib/X11/doc/Monitors to see if your monitor is there. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. You must indicate the horizontal sync range of your monitor. You can either select one of the predefined ranges below that correspond to industry- standard monitor types, or give a specific range. It is VERY IMPORTANT that you do not specify a monitor type with a horizontal sync range that is beyond the capabilities of your monitor. If in doubt, choose a conservative setting. hsync in kHz; monitor type with characteristic modes 1 31.5; Standard VGA, 640x480 @ 60 Hz 2 31.5 - 35.1; Super VGA, 800x600 @ 56 Hz 3 31.5, 35.5; 8514 Compatible, 1024x768 @ 87 Hz interlaced (no 800x600) 4 31.5, 35.15, 35.5; Super VGA, 1024x768 @ 87 Hz interlaced, 800x600 @ 56 Hz 5 31.5 - 37.9; Extended Super VGA, 800x600 @ 60 Hz, 640x480 @ 72 Hz 6 31.5 - 48.5; Non-Interlaced SVGA, 1024x768 @ 60 Hz, 800x600 @ 72 Hz 7 31.5 - 57.0; High Frequency SVGA, 1024x768 @ 70 Hz 8 31.5 - 64.3; Monitor that can do 1280x1024 @ 60 Hz 9 31.5 - 79.0; Monitor that can do 1280x1024 @ 74 Hz 10 31.5 - 82.0; Monitor that can do 1280x1024 @ 76 Hz 11 Enter your own horizontal sync range Enter your choice (1-11): 6 You must indicate the vertical sync range of your monitor. You can either select one of the predefined ranges below that correspond to industry- standard monitor types, or give a specific range. For interlaced modes, the number that counts is the high one (e.g. 87 Hz rather than 43 Hz). 1 50-70 2 50-90 3 50-100 4 40-150 5 Enter your own vertical sync range Enter your choice: 2 You must now enter a few identification/description strings, namely an identifier, a vendor name, and a model name. Just pressing enter will fill in default names. The strings are free-form, spaces are allowed. Enter an identifier for your monitor definition: Hitachi - The selection of a video card driver from a list is - next. If you pass your card on the list, continue to press - Enter and the list will repeat. Only an - excerpt from the list is shown: + W kolejnym etapie wybieramy z listy sterownik karty + graficznej. Jeśli przewijając listę niechcący ominiemy + naszą kartę, naciskajmy dalej Enter, a lista + zostanie powtórzona. W przykładzie pokazujemy tylko fragment + listy: Now we must configure video card specific settings. At this point you can choose to make a selection out of a database of video card definitions. Because there can be variation in Ramdacs and clock generators even between cards of the same model, it is not sensible to blindly copy the settings (e.g. a Device section). For this reason, after you make a selection, you will still be asked about the components of the card, with the settings from the chosen database entry presented as a strong hint. The database entries include information about the chipset, what driver to run, the Ramdac and ClockChip, and comments that will be included in the Device section. However, a lot of definitions only hint about what driver to run (based on the chipset the card uses) and are untested. If you can't find your card in the database, there's nothing to worry about. You should only choose a database entry that is exactly the same model as your card; choosing one that looks similar is just a bad idea (e.g. a GemStone Snail 64 may be as different from a GemStone Snail 64+ in terms of hardware as can be). Do you want to look at the card database? y 288 Matrox Millennium G200 8MB mgag200 289 Matrox Millennium G200 SD 16MB mgag200 290 Matrox Millennium G200 SD 4MB mgag200 291 Matrox Millennium G200 SD 8MB mgag200 292 Matrox Millennium G400 mgag400 293 Matrox Millennium II 16MB mga2164w 294 Matrox Millennium II 4MB mga2164w 295 Matrox Millennium II 8MB mga2164w 296 Matrox Mystique mga1064sg 297 Matrox Mystique G200 16MB mgag200 298 Matrox Mystique G200 4MB mgag200 299 Matrox Mystique G200 8MB mgag200 300 Matrox Productiva G100 4MB mgag100 301 Matrox Productiva G100 8MB mgag100 302 MediaGX mediagx 303 MediaVision Proaxcel 128 ET6000 304 Mirage Z-128 ET6000 305 Miro CRYSTAL VRX Verite 1000 Enter a number to choose the corresponding card definition. Press enter for the next page, q to continue configuration. 288 Your selected card definition: Identifier: Matrox Millennium G200 8MB Chipset: mgag200 Driver: mga -Do NOT probe clocks or use any Clocks line. +Do NIET probe clocks or use any Clocks line. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. Now you must give information about your video card. This will be used for the "Device" section of your video card in XF86Config. You must indicate how much video memory you have. It is probably a good idea to use the same approximate amount as that detected by the server you intend to use. If you encounter problems that are due to the used server not supporting the amount memory you have (e.g. ATI Mach64 is limited to 1024K with the SVGA server), specify the maximum amount supported by the server. How much video memory do you have on your video card: 1 256K 2 512K 3 1024K 4 2048K 5 4096K 6 Other Enter your choice: 6 Amount of video memory in Kbytes: 8192 You must now enter a few identification/description strings, namely an identifier, a vendor name, and a model name. Just pressing enter will fill in default names (possibly from a card definition). Your card definition is Matrox Millennium G200 8MB. The strings are free-form, spaces are allowed. Enter an identifier for your video card definition: - Next, the video modes are set for the resolutions - desired. Typically, useful ranges are 640x480, 800x600, and 1024x768 - but those are a function of video card capability, monitor size, - and eye comfort. When selecting a color depth, select the highest - mode that your card will support. + Następnie wybieramy tryby graficzne dla preferowanych rozdzielczości. + Najczęściej używane są tryby 640x480, 800x600 i 1024x768, wybór zależy + jednak od możliwości karty graficznej, rozmiarów monitora i oczekiwanej + wygody pracy. Gdy będziemy wybierać głębię koloru, wybierzmy najwyższą + wartość, którą obsługuje karta. For each depth, a list of modes (resolutions) is defined. The default resolution that the server will start-up with will be the first listed mode that can be supported by the monitor and card. Currently it is set to: "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 8-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 16-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 24-bit Modes that cannot be supported due to monitor or clock constraints will be automatically skipped by the server. 1 Change the modes for 8-bit (256 colors) 2 Change the modes for 16-bit (32K/64K colors) 3 Change the modes for 24-bit (24-bit color) 4 The modes are OK, continue. Enter your choice: 2 Select modes from the following list: 1 "640x400" 2 "640x480" 3 "800x600" 4 "1024x768" 5 "1280x1024" 6 "320x200" 7 "320x240" 8 "400x300" 9 "1152x864" a "1600x1200" b "1800x1400" c "512x384" Please type the digits corresponding to the modes that you want to select. For example, 432 selects "1024x768" "800x600" "640x480", with a default mode of 1024x768. Which modes? 432 You can have a virtual screen (desktop), which is screen area that is larger than the physical screen and which is panned by moving the mouse to the edge of the screen. If you don't want virtual desktop at a certain resolution, you cannot have modes listed that are larger. Each color depth can have a differently-sized virtual screen Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want a virtual screen that is larger than the physical screen? n For each depth, a list of modes (resolutions) is defined. The default resolution that the server will start-up with will be the first listed mode that can be supported by the monitor and card. Currently it is set to: "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 8-bit "1024x768" "800x600" "640x480" for 16-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 24-bit Modes that cannot be supported due to monitor or clock constraints will be automatically skipped by the server. 1 Change the modes for 8-bit (256 colors) 2 Change the modes for 16-bit (32K/64K colors) 3 Change the modes for 24-bit (24-bit color) 4 The modes are OK, continue. Enter your choice: 4 Please specify which color depth you want to use by default: 1 1 bit (monochrome) 2 4 bits (16 colors) 3 8 bits (256 colors) 4 16 bits (65536 colors) 5 24 bits (16 million colors) Enter a number to choose the default depth. 4 - Finally, the configuration needs to be saved. Be sure - to enter /etc/X11/XF86Config as the location - for saving the configuration. + Przygotowaną konfigurację należy zachować. Upewnijmy się, że konfiguracja + zostanie zapisana w pliku o nazwie /etc/X11/XF86Config. I am going to write the XF86Config file now. Make sure you don't accidently overwrite a previously configured one. Shall I write it to /etc/X11/XF86Config? y - If the configuration fails, you can try the configuration again - by selecting &gui.yes; when the following - message appears: + Jeśli z jakichś przyczyn konfiguracja nie powiedzie się, możemy zacząć + ją od początku, wybierając &gui.yes;, gdy pojawi się następujący + komunikat: User Confirmation Requested The XFree86 configuration process seems to have failed. Would you like to try again? [ Yes ] No - If you have trouble configuring &xfree86;, select - &gui.no; and press Enter - and continue with the installation process. After installation - you can use xf86cfg -textmode or - xf86config to access the command line - configuration utilities as root. There is - an additional method for configuring &xfree86; described in - . If you choose not to configure - &xfree86; at this time the next menu will be for package - selection. - - The default setting which allows the server to be killed - is the hotkey sequence - CtrlAlt - Backspace. This - can be executed if something is wrong with the server settings and - prevent hardware damage. - - The default setting that allows video mode switching will - permit changing of the mode while running X with the hotkey - sequence + Jeżeli konfiguracja &xfree86; sprawia + problemy, wybierzmy &gui.no; i naciśnijmy Enter, + by kontynuować instalację. Po jej zakończeniu będziemy mogli uruchomić + program konfiguracyjny poleceniem xf86cfg -textmode + lub xf86config, wydanym jako root. + prezentuje inną metodę konfiguracji + &xfree86; . Jeśli zdecydujemy się pominąć na + razie konfigurację &xfree86;, kolejnym krokiem + będzie wybór pakietów. + + Domyślnie serwer X może zostać unicestwiony kombinacją klawiszy + CtrlAlt + Backspace. Możemy z niej skorzystać, + jeśli coś jest nie w porządku z ustawieniami serwera i chcemy uniknąć + uszkodzenia sprzętu. + + Podczas pracy serwera X można zmieniać tryb graficzny, używając + kombinacji klawiszy CtrlAlt+ - or + lub CtrlAlt- - . - + . - After you have &xfree86; - running, the display can be adjusted for height, width, - or centering by using xvidtune. + Po zakończeniu instalacji można wyregulować wysokość, szerokość + i położenie obrazu przy użyciu xvidtune, + po uruchomieniu &xfree86;. - There are warnings that improper settings can - damage your equipment. Heed them. If in doubt, do not do - it. Instead, use the monitor controls to adjust the display for - X Window. There may be some display differences when switching - back to text mode, but it is better than damaging equipment. + Zwracajmy uwagę na ostrzeżenia o możliwości uszkodzenia sprzętu + poprzez niewłaściwe ustawienia. Nie róbmy niczego, czego nie jesteśmy + pewni. Zamiast używać xvidtune, możemy dostroić ekran X Window korzystając + z regulatorów monitora. Mogą się pojawić pewne różnice w wyświetlaniu obrazu + przy powraceniu do trybu tekstowego, lepsze to jednak niż uszkodzenie + sprzętu. - Read the &man.xvidtune.1; manual page before making - any adjustments. + Przed dokonaniem jakichkolwiek zmian zapoznajmy się z dokumentacją + &man.xvidtune.1;. - Following a successful &xfree86; configuration, it will proceed - to the selection of a default desktop. + Jeżeli konfiguracja &xfree86; przebiegła pomyślnie, + przejdziemy do kolejnego etapu, w którym wybierzemy menedżera okien. - Select Default X Desktop + Wybór menedżera okien - As of &os; 5.3-RELEASE, the X desktop selection - facility has been removed from - sysinstall, you have to configure - the X desktop after the installation of &os;. More - information regarding the installation and the configuration - of a X desktop can be found in . You - can skip this section if you are not installing a &os; - version prior to 5.3-RELEASE. + Począwszy od wersji &os; 5.3-RELEASE, opcje wyboru + środowiska graficznego zostały usunięte z sysinstall. + Musimy je skonfigurować po skończonej instalacji + systemu. zawiera szczegółowe informacje odnośnie + instalacji i konfiguracji środowiska graficznego. Jeśli nie instalujemy wersji + wcześniejszej niż &os; 5.3-RELEASE, możemy pomiąć tą sekcję. - There are a variety of window managers available. They range - from very basic environments to full desktop environments with a - large suite of software. Some require only minimal disk space and - low memory while others with more features require much more. The - best way to determine which is most suitable for you is to try a few - different ones. Those are available from the Ports Collection or as - packages and can be added after installation. + Dostepnych jest wiele różnych menedżerów okien, poczynając od najprostszych, + zapewniających jedynie podstawowe funkcje, do rozbudowanych środowisk + wyposażonych w pokaźny zestaw oprogramowania. Niektórym wystarczy nieznaczna + przestrzeń na dysku i niewiele pamięci, inne natomiast mogą mieć znacznie + większe wymagania. Dobrze jest wypróbować kilka różnych menedżerów + i wybrać spośród nich ten, który najbardziej nam odpowiada. Są one dostępne + w Kolekcji portów lub w postaci pakietów, można je więc instalować po + zainstalowaniu systemu. - You can select one of the popular desktops to be installed - and configured as the default desktop. This will allow you - to start it right after installation. + Możemy wybrać jeden z popularnych menedżerów okien i zainstalować + go jako domyślny. Dzięki temu będziemy mieć możliwość uruchomienia + go zaraz po zakończeniu instalacji.
- Select Default Desktop + Wybór domyślnego menedżera okien
- Use the arrow keys to select a desktop and press - Enter. Installation of the selected desktop will - proceed. + Klawiszami kursora wybieramy jedną z opcji i wciskamy + Enter. Wybrany menedżer okien zostanie + zainstalowany. - Install Packages + Instalacja pakietów - Packages are pre-compiled binaries and are a convenient - way to install software. + Pakiety to skompilowane programy, które można w łatwy sposób instalować. - Installation of one package is shown for purposes of - illustration. Additional packages can also be added at this - time if desired. After installation - sysinstall (/stand/sysinstall - in &os; versions older than 5.2) can be used to add additional - packages. + W poniższym przykładzie pokazana jest instalacja jednego pakietu. + Możemy oczywiście zainstalować więcej pakietów. Gdy system będzie + już zainstalowany, kolejne pakiety będzie można dodawać przy użyciu + sysinstall (/stand/sysinstall + w wersjach &os; wcześniejszych niż 5.2). User Confirmation Requested The FreeBSD package collection is a collection of hundreds of ready-to-run applications, from text editors to games to WEB servers and more. Would you like to browse the collection now? [ Yes ] No - Selecting &gui.yes; and pressing - Enter will be - followed by the Package Selection screens: + Jeśli wybierzemy &gui.yes; i naciśniemy Enter, + przejdziemy do ekranu wyboru pakietów:
- Select Package Category + Wybór kategorii pakietów
- Only packages on the current installation media are - available for installation at any given time. + W danej chwili dostępne do instalacji są jedynie pakiety + z bieżącego nośnika. - All packages available will be displayed if - All is selected or you can select a - particular category. Highlight your selection with the arrow - keys and press Enter. + Możemy wybrać jedną z kategorii pakietów albo + All, by wyświetlone zostały wszystkie + dostępne pakiety. Wybraną opcję wskazujemy przy użyciu klawiszy + kursora i wciskamy Enter. - A menu will display showing all the packages available for - the selection made: + Pokazana zostanie lista pakietów dostępnych w wybranej kategorii:
- Select Packages + Wybór pakietów
- The bash shell is shown selected. - Select as many as desired by highlighting the package and pressing the - Space key. A short description of each package will - appear in the lower left corner of the screen. + Dla przykładu zaznaczona została powłoka bash. + Możemy wybrać tyle pakietów, ile nam się podoba, zaznaczając każdy z nich + Space. Krótki opis pakietu wyświetlany jest w lewym dolnym + rogu ekranu. - Pressing the Tab key will toggle between the last - selected package, &gui.ok;, and &gui.cancel;. + Klawiszem Tab możemy przełączać się między ostatnio + wybranym pakietem, przyciskami &gui.ok; i &gui.cancel;. - When you have finished marking the packages for installation, - press Tab once to toggle to the &gui.ok; and press - Enter to return to the Package Selection menu. + Po zaznaczeniu wszystkich wybranych pakietów naciskamy Tab, + by zaznaczyć &gui.ok; i naciskamy Enter, powracając w ten sposób + do menu wyboru pakietów. - The left and right arrow keys will also toggle between &gui.ok; - and &gui.cancel;. This method can also be used to select &gui.ok; and - press Enter to return to the Package Selection - menu. + Do przełączania się między &gui.ok; i &gui.cancel; mogą również służyć klawisze + kursora. Za ich pomocą możemy wybrać &gui.ok;, a następnie nacisnąć + Enter, by wrócić do menu wyboru pakietów.
- Install Packages + Rozpoczęcie instalacji pakietów
- Use the Tab and arrow keys to select [ Install ] - and press Enter. You will then need to confirm - that you want to install the packages: + Klawiszami kursora i Tab wybieramy [ Install ] + i wciskamy Enter. Pojawi się prośba o potwierdzenie chęci + zainstalowania pakietów:
- Confirm Package Installation + Potwierdzenie instalacji pakietów
- Selecting &gui.ok; and pressing Enter will start - the package installation. Installing messages will appear until - completed. Make note if there are any error messages. + Gdy wybierzemy &gui.ok; i naciśniemy Enter, rozpocznie się + instalacja pakietów. Aż do jej zakończenia będą pokazywane komunikaty o przebiegu + instalacji. Jeżeli pojawią się informacje o jakichkolwiek problemach, + zanotujmy je. - The final configuration continues after packages are - installed. If you end up not selecting any packages, and wish - to return to the final configuration, select - Install anyways. + Po zainstalowaniu pakietów wracamy do konfiguracji systemu. Nawet jeśli nie wybraliśmy + żadnych pakietów i chcemy wrócić do końcowej konfiguracji wybieramy + opcję Install. - Add Users/Groups + Dodawanie użytkowników i grup - You should add at least one user during the installation so - that you can use the system without being logged in as - root. The root partition is generally small - and running applications as root can quickly - fill it. A bigger danger is noted below: + Powinniśmy założyć przynajmniej jedno konto użytkownika, by móc korzystać + z systemu nie będąc zalogowanym jako root. Główna partycja + jest zwykle niewielka, więc korzystanie z aplikacji jako root + może ją szybko zapełnić. Inny powód wymieniony został w poniższym + komunikacie: User Confirmation Requested Would you like to add any initial user accounts to the system? Adding at least one account for yourself at this stage is suggested since working as the "root" user is dangerous (it is easy to do things which adversely affect the entire system). [ Yes ] No - Select &gui.yes; and press - Enter to continue with adding a user. + Wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter, + by dodać użytkownika.
- Select User + Dodawanie użytkownika
- Select User with the arrow keys - and press Enter. + Klawiszamy kursora wybieramy User + (użytkownik) i wciskamy Enter.
- Add User Information + Dane nowego użytkownika
- The following descriptions will appear in the lower part of - the screen as the items are selected with Tab - to assist with entering the required information: + Kolejne pola wybieramy klawiszem Tab. + W dolnej części ekranu pojawiać się będą następujące opisy, + pomocne przy wprowadzaniu poszczególnych danych: Login ID - The login name of the new user (mandatory). + Nazwa nowego użytkownika (obowiązkowa). UID - The numerical ID for this user (leave blank for - automatic choice). + Numer będący identyfikatorem użytkownika (wypełniany + automatycznie, jeśli pole pozostanie puste). Group - The login group name for this user (leave blank for - automatic choice). + Nazwa podstawowej grupy użytkownika (wybierana automatycznie, + jeśli pole pozostanie puste). Password - The password for this user (enter this field with - care!). + Hasło użytkownika (wpisujmy je uważnie!). Full name - The user's full name (comment). + Nazwisko użytkownika (komentarz). Member groups - The groups this user belongs to (i.e. gets access - rights for). + Grupy, których członkiem będzie użytkownik (czyli + dostanie ich uprawnienia). Home directory - The user's home directory (leave blank for - default). + Domowy katalog użytkownika (wpisywany automatycznie, + jeśli pole pozostanie puste). Login shell - The user's login shell (leave blank for - default, e.g. /bin/sh). + Powłoka uruchamiana po zalogowaniu się (wybierana automatycznie, + jeśli pole pozostanie puste, np. /bin/sh). - The login shell was changed from /bin/sh to - /usr/local/bin/bash to use the - bash shell that was previously installed as - a package. Do not try to use a shell that does not exist or you will - not be able to login. The most common shell used in the - BSD-world is the C shell, which can be indicated as - /bin/tcsh. + W przykładzie powłoka została zmieniona z /bin/sh + na /usr/local/bin/bash, aby korzystać z powłoki + bash zainstalowanej wcześniej jako pakiet. + Nie wpisujmy tu powłoki, która nie istnieje, gdyż uniemożliwi to zalogowanie się. + Najpopularniejszą powłoką w świecie BSD jest powłoka C, czyli + /bin/tcsh. - The user was also added to the wheel group - to be able to become a superuser with root - privileges. + Użytkownik został dopisany do grupy wheel, + dzięki czemu będzie mógł uzyskiwać uprawnienia użytkownika + root. - When you are satisfied, press &gui.ok; and - the User and Group Management menu will redisplay: + Gdy skończymy, wybieramy &gui.ok;. Ponownie pojawi się menu zarządzania + użytkownikami i grupami:
- Exit User and Group Management + Wyjście z menu zarządzania użytkownikami i grupami
- Groups can also be added at this time if specific needs - are known. Otherwise, this may be accessed through using - sysinstall (/stand/sysinstall - in &os; versions older than 5.2) after installation is - completed. + W podobny sposób możemy od razu utworzyć dodatkowe grupy, + jeśli zajdzie taka potrzeba. Gdy system będzie już zainstalowany, + będziemy mogli dodawać grupy przy użyciu sysinstall + (/stand/sysinstall w wersjach &os; starszych niż + 5.2). - When you are finished adding users, select - Exit with the arrow keys and press - Enter to continue the installation. + Gdy skończymy dodawanie użytkowników wybieramy klawiszami kursora + Exit i wciskamy Enter, + by kontynuować instalację. - Set the <username>root</username> Password + Hasło użytkownika <username>root</username> Message Now you must set the system manager's password. This is the password you'll use to log in as "root". [ OK ] [ Press enter to continue ] - Press Enter to set the root - password. + Wciskamy Enter, aby ustawić hasło + roota. - The password will need to be typed in twice correctly. Needless to - say, make sure you have a way of finding the password if you - forget. Notice that the password you type in is not echoed, nor - are asterisks displayed. + Hasło musi być prawidłowo podane dwukrotnie. Rzecz jasna, + powinniśmy zadbać o to, by łatwo odnaleźć hasło, gdy zdarzy + się nam je zapomnieć. Zwróćmy uwagę, że w trakcie wpisywania + hasła nie pojawią się żadne znaki, nawet gwiazdki. Changing local password for root. New password : Retype new password : - The installation will continue after the password is - successfully entered. + Po pomyślnym wprowadzeniu hasła przejdziemy do kolejnego etapu + instalacji. - Exiting Install + Zakończenie instalacji - If you need to configure additional network devices or - any other configuration, you can do it at this point or - after installation with sysinstall - (/stand/sysinstall in &os; versions older - than 5.2). + Jeżeli będziemy chcieli skonfigurować dodatkowe urządzenia sieciowe, + lub wprowadzić inne zmiany w konfiguracji systemu, możemy to zrobić w tym + właśnie momencie, lub też po zakończeniu instalacji za pośrednictwem + sysinstall (/stand/sysinstall + w wersjach &os; wcześniejszych niż 5.2). User Confirmation Requested Visit the general configuration menu for a chance to set any last options? Yes [ No ] - Select &gui.no; with the arrow keys - and press Enter to return to the Main - Installation Menu. + Wybieramy klawiszami kursora &gui.no; i wciskamy Enter, + by powrócić do głównego menu instalacji.
- Exit Install + Zakończenie instalacji
- Select [X Exit Install] with the arrow - keys and press Enter. You will be asked to - confirm exiting the installation: + Przy pomocy klawiszy kursora wybieramy [X Exit Install] + i naciskamy Enter. Pojawi się prośba o potwierdzenie chęci + zakończenia instalacji: User Confirmation Requested Are you sure you wish to exit? The system will reboot (be sure to remove any floppies from the drives). [ Yes ] No - Select &gui.yes; and remove the floppy if - booting from the floppy. The CDROM drive is locked until the machine - starts to reboot. The CDROM drive is then unlocked and the disk can - be removed from drive (quickly). + Wybieramy &gui.yes;. Jeżeli uruchamialiśmy komputer z dyskietki, wyjmujemy ją. + Napęd CDROM będzie zablokowany aż do chwili, gdy komputer zacznie się ponownie uruchamiać. + Wtedy napęd zostanie odblokowany i będzie można wyjąć z niego płytę (szybko). - The system will reboot so watch for any error messages that - may appear. + Komputer zostanie ponownie uruchomiony. Zwróćmy uwagę na ewentualne komunikaty + o błędach. - FreeBSD Bootup + Uruchamianie FreeBSD - FreeBSD Bootup on the &i386; + Uruchamianie FreeBSD na komputerach &i386; - If everything went well, you will see messages scroll - off the screen and you will arrive at a login prompt. You can view - the content of the messages by pressing Scroll-Lock - and using PgUp and PgDn. - Pressing Scroll-Lock again will return - to the prompt. + Jeżeli wszystko przebiegło prawidłowo, na ekranie zobaczymy + serię kolejno pojawiających się komunikatów, a na koniec będziemy + mogli się zalogować. Komunikaty możemy przeczytać naciskając + Scroll-Lock, następnie przewijając ekran klawiszami + PgUp i PgDn. Ponownie naciskając + Scroll-Lock powracamy do komunikatu logowania. - The entire message may not display (buffer limitation) but - it can be viewed from the command line after logging in by typing - dmesg at the prompt. + Być może nie będziemy mogli zobaczyć wszystkich komunikatów + (ograniczony rozmiar bufora), jednak można je przejrzeć po zalogowaniu + się, wpisując dmesg w linii poleceń. - Login using the username/password you set during installation - (rpratt, in this example). Avoid logging in as - root except when necessary. + Zalogujmy się, wpisując nazwę użytkownika i hasło wybrane podczas + instalacji (w naszym przykładzie rpratt). + Jako root powinniśmy logować się tylko wtedy, + gdy jest to konieczne. - Typical boot messages (version information omitted): + Typowe komunikaty pokazywane podczas uruchamiania systemu + (pominięto informacje o wersji): Copyright (c) 1992-2002 The FreeBSD Project. Copyright (c) 1979, 1980, 1983, 1986, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994 The Regents of the University of California. All rights reserved. Timecounter "i8254" frequency 1193182 Hz CPU: AMD-K6(tm) 3D processor (300.68-MHz 586-class CPU) Origin = "AuthenticAMD" Id = 0x580 Stepping = 0 Features=0x8001bf<FPU,VME,DE,PSE,TSC,MSR,MCE,CX8,MMX> AMD Features=0x80000800<SYSCALL,3DNow!> real memory = 268435456 (262144K bytes) config> di sn0 config> di lnc0 config> di le0 config> di ie0 config> di fe0 config> di cs0 config> di bt0 config> di aic0 config> di aha0 config> di adv0 config> q avail memory = 256311296 (250304K bytes) Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0491000. Preloaded userconfig_script "/boot/kernel.conf" at 0xc049109c. md0: Malloc disk Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60 npx0: <math processor> on motherboard npx0: INT 16 interface pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard pci0: <PCI bus> on pcib0 pcib1: <VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on pci0 pci1: <PCI bus> on pcib1 pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11 isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0 isa0: <ISA bus> on isab0 atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on pci0 ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0 ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0 uhci0: <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on pci0 usb0: <VIA 83C572 USB controller> on uhci0 usb0: USB revision 1.0 uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1 uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered chip1: <VIA 82C586B ACPI interface> at device 7.3 on pci0 ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xe800-0xe81f irq 9 at device 10.0 on pci0 ed0: address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit) isa0: too many dependant configs (8) isa0: unexpected small tag 14 fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq 2 on isa0 fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold fd0: <1440-KB 3.5" drive> on fdc0 drive 0 atkbdc0: <keyboard controller (i8042)> at port 0x60-0x64 on isa0 atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq 1 on atkbdc0 kbd0 at atkbd0 psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0 psm0: model Generic PS/2 mouse, device ID 0 vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0 sc0: <System console> at flags 0x1 on isa0 sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300> sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0 sio0: type 16550A sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0 sio1: type 16550A ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0 ppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold ppbus0: IEEE1284 device found /NIBBLE Probing for PnP devices on ppbus0: plip0: <PLIP network interface> on ppbus0 lpt0: <Printer> on ppbus0 lpt0: Interrupt-driven port ppi0: <Parallel I/O> on ppbus0 ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master using UDMA33 ad2: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata1-master using UDMA33 acd0: CDROM <DELTA OTC-H101/ST3 F/W by OIPD> at ata0-slave using PIO4 Mounting root from ufs:/dev/ad0s1a swapon: adding /dev/ad0s1b as swap device Automatic boot in progress... /dev/ad0s1a: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1a: clean, 48752 free (552 frags, 6025 blocks, 0.9% fragmentation) /dev/ad0s1f: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1f: clean, 128997 free (21 frags, 16122 blocks, 0.0% fragmentation) /dev/ad0s1g: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1g: clean, 3036299 free (43175 frags, 374073 blocks, 1.3% fragmentation) /dev/ad0s1e: filesystem CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1e: clean, 128193 free (17 frags, 16022 blocks, 0.0% fragmentation) Doing initial network setup: hostname. ed0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 inet 192.168.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255 inet6 fe80::5054::5ff::fede:731b%ed0 prefixlen 64 tentative scopeid 0x1 ether 52:54:05:de:73:1b lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> mtu 16384 inet6 fe80::1%lo0 prefixlen 64 scopeid 0x8 inet6 ::1 prefixlen 128 inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000 -Additional routing options: IP gateway=YES TCP keepalive=YES +Additional routing options: IP gateway=TAK TCP keepalive=TAK routing daemons:. additional daemons: syslogd. Doing additional network setup:. Starting final network daemons: creating ssh RSA host key Generating public/private rsa1 key pair. Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key. Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.pub. The key fingerprint is: cd:76:89:16:69:0e:d0:6e:f8:66:d0:07:26:3c:7e:2d root@k6-2.example.com creating ssh DSA host key Generating public/private dsa key pair. Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key. Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.pub. The key fingerprint is: f9:a1:a9:47:c4:ad:f9:8d:52:b8:b8:ff:8c:ad:2d:e6 root@k6-2.example.com. setting ELF ldconfig path: /usr/lib /usr/lib/compat /usr/X11R6/lib /usr/local/lib a.out ldconfig path: /usr/lib/aout /usr/lib/compat/aout /usr/X11R6/lib/aout starting standard daemons: inetd cron sshd usbd sendmail. Initial rc.i386 initialization:. rc.i386 configuring syscons: blank_time screensaver moused. Additional ABI support: linux. Local package initialization:. Additional TCP options:. FreeBSD/i386 (k6-2.example.com) (ttyv0) login: rpratt Password: - Generating the RSA and DSA keys may take some time on slower - machines. This happens only on the initial boot-up of a new - installation. Subsequent boots will be faster. + Generowanie kluczy RSA i DSA na niezbyt szybkich komputerach + może zająć nieco czasu. Dzieje się to tylko podczas pierwszego + uruchomienia nowo zainstalowanego systemu. Następne ładowanie + systemu będzie już odbywać się szybciej. - If the X server has been configured and a Default Desktop - chosen, it can be started by typing startx at - the command line. + Jeśli skonfigurowaliśmy serwer X i wybraliśmy menedżera okien, + możemy uruchomić go wpisując startx + w linii poleceń. - Bootup of FreeBSD on the Alpha + Uruchamianie FreeBSD na komputerach Alpha Alpha - Once the install procedure has finished, you will be - able to start FreeBSD by typing something like this to the - SRM prompt: + Po zakończeniu instalacji będziemy mogli uruchomić FreeBSD, + wpisując następujące polecenie w konsoli SRM: >>>BOOT DKC0 - This instructs the firmware to boot the specified - disk. To make FreeBSD boot automatically in the future, use - these commands: + Nakazuje ono oprogramowaniu sprzętowemu uruchomić system + z określonego dysku. By FreeBSD było automatycznie uruchamiane + przy włączeniu komputera, wpisujemy poniższe polecenia: >>> SET BOOT_OSFLAGS A >>> SET BOOT_FILE '' >>> SET BOOTDEF_DEV DKC0 >>> SET AUTO_ACTION BOOT - The boot messages will be similar (but not identical) to - those produced by FreeBSD booting on the &i386;. + Komunikaty pokazywane podczas ładowania systemu będą podobne + (choć nie identyczne) do komunikatów pokazywanych na &i386;. - FreeBSD Shutdown + Wyłączanie FreeBSD - It is important to properly shutdown the operating - system. Do not just turn off power. First, become a superuser by - typing su at the command line and entering the - root password. This will work only if the user - is a member of the wheel group. - Otherwise, login as root and use - shutdown -h now. + Właściwe wyłączenie systemu operacyjnego jest istotną sprawą. + Nie należy po prostu wyłączać komputera. Powinniśmy najpierw uzyskać + prawa administratora, wpisując w linii poleceń su + i podając hasło roota; może to zrobić tylko użytkownik + należący do grupy wheel. Możemy także po prostu + zalogować się jako root. Następnie wydajemy polecenie + shutdown -h now. The operating system has halted. Please press any key to reboot. - It is safe to turn off the power after the shutdown command - has been issued and the message Please press any key to reboot - appears. If any key is pressed instead of turning off the power - switch, the system will reboot. + Po takim wyłączeniu systemu i pojawieniu się komunikatu Please press any + key to reboot (Naciśnij dowolny klawisz by ponownie uruchomić system), + można już wyłączyć komputer. Naciśnięcie dowolnego klawisza spowoduje ponownie + uruchomienie systemu. - You could also use the + Inny sposobem ponownego uruchomienia systemu jest kombinacja klawiszy Ctrl Alt Del - - key combination to reboot the system, however this is not recommended - during normal operation. + , + jednak w normalnych warunkach korzystanie z niej nie jest zalecane. - Supported Hardware - - hardware - FreeBSD currently runs on a wide variety of ISA, VLB, EISA, and PCI - bus-based PCs with Intel, AMD, Cyrix, or NexGen x86 - processors, as well as a number of machines based on the Compaq Alpha - processor. Support for generic IDE or ESDI drive configurations, - various SCSI controllers, PCMCIA cards, USB devices, and network and - serial cards is also provided. FreeBSD also supports IBM's microchannel - (MCA) bus. - - A list of supported hardware is provided with each FreeBSD release - in the FreeBSD Hardware Notes. This document can usually be found in a - file named HARDWARE.TXT, in the top-level directory - of a CDROM or FTP distribution or in - sysinstall's documentation menu. It lists, - for a given architecture, what hardware devices are known to be - supported by each release of FreeBSD. Copies of the supported - hardware list for various releases and architectures can also be - found on the Release - Information page of the FreeBSD Web site. + Obsługiwany sprzęt + + sprzęt + W obecnej chwili FreeBSD działa na komputerach z magistralami + ISA, VLB, EISA i PCI wyposażonych w procesory Intel, AMD, Cyrix + lub NexGen x86, jak również na komputerach z procesorem + Compaq Alpha. Obsługiwane są także dyski IDE i ESDI, rozmaite kontrolery + SCSI, karty PCMCIA, urządzenia USB oraz karty sieciowe i szeregowe. + FreeBSD pracuje także z szyną microchannel (MCA) firmy IBM. + + Lista obsługiwanych urządzeń dołączona jest do każdego wydania + FreeBSD w dokumencie FreeBSD Hardware Notes. Można go zwykle znaleźć + w pliku HARDWARE.TXT, umieszczonym bezpośrednio + w głównym katalogu płyty CDROM lub na serwerze FTP, bądź w menu + dokumentacji sysinstall. Na liście zebrano + urządzenia, które poprawnie współpracują z FreeBSD. Kopie tej listy + dla różnych wydań systemu i różnych architektur można także znaleźć + na podstronie Release + Information na stronie WWW FreeBSD. - Troubleshooting + Rozwiązywanie problemów - installation - troubleshooting + instalacja + rozwiązywanie problemów - The following section covers basic installation troubleshooting, - such as common problems people have reported. There are also a few - questions and answers for people wishing to dual-boot FreeBSD with - &ms-dos;. + W tej części opisujemy, jak radzić sobie z podstawowymi problemami + spotykanymi podczas instalacji. W kilku pytaniach i odpowiedziach + omawiamy także możliwość uruchamiania FreeBSD i &ms-dos; na tym samym + komputerze. - What to Do If Something Goes Wrong - - Due to various limitations of the PC architecture, it is - impossible for probing to be 100% reliable, however, there are a - few things you can do if it fails. - - Check the Hardware Notes document for your version of - FreeBSD to make sure your hardware is - supported. - - If your hardware is supported and you still experience - lock-ups or other problems, reset your computer, and when the - visual kernel configuration option is given, choose it. This will - allow you to go through your hardware and supply information to the - system about it. The kernel on the boot disks is configured - assuming that most hardware devices are in their factory default - configuration in terms of IRQs, IO addresses, and DMA channels. If - your hardware has been reconfigured, you will most likely need to - use the configuration editor to tell FreeBSD where to find - things. - - It is also possible that a probe for a device not present will - cause a later probe for another device that is present to fail. In - that case, the probes for the conflicting driver(s) should be - disabled. + Co robić, gdy coś pójdzie nie tak + + Ze względu na rozmaite ograniczenia architektury PC, + rozpoznawanie urządzeń może niekiedy sprawiać problemy. Można + jednak spróbować sobie z nimi poradzić + + Zapoznajmy się z dokumentem Hardware Notes, by mieć + pewność, że nasze urządzenia są obsługiwane przez FreeBSD. + + Jeśli wciąż występują problemy, mimo, że nasz sprzęt jest + obsługiwany, powinniśmy ponownie uruchomić komputer i wybrać opcję + wizualnej konfiguracji jądra (visual kernel configuration). Będziemy + mieć możliwość przejrzenia naszych urządzeń i podania systemowi + informacji o nich. Jądro uruchamiane z dyskietki startowej zakłada, + że większość urządzeń skonfigurowanych jest z fabrycznymi ustawieniami + IRQ, portów we/wy i kanałów DMA. Jeśli konfiguracja naszego sprzętu + jest odmienna, zapewne będziemy musieli poinformować o tym FreeBSD, + odpowiednio modyfikując konfigurację. + + Może się zdarzyć, że próba rozpoznania urządzenia nieistniejącego + spowoduje kłopoty z późniejszym rozpoznawaniem urządzeń rzeczywiście + zainstalowanych w komputerze. W takim wypadku powinniśmy wyłączyć + sterowniki powodujące konflikty. - Some installation problems can be avoided or alleviated - by updating the firmware on various hardware components, most notably - the motherboard. The motherboard firmware may also be referred to - as BIOS and most of the motherboard or computer - manufactures have a website where the upgrades and upgrade information - may be located. - - Most manufacturers strongly advise against upgrading the motherboard - BIOS unless there is a good reason for doing so, which - could possibly be a critical update of sorts. The upgrade process - can go wrong, causing permanent damage to the - BIOS chip. + Pewnych problemów z instalacją można uniknąć dzięki instalacji + nowszego oprogramowania sprzętowego (ang. firmware) urządzenia, + zwykle płyty głównej. Oprogramowanie sprzętowe płyty głównej znane + jest pod nazwą BIOS. Większość producentów płyt + głównych lub komputerów umieszcza informacje o nowych wersjach + oprogramowania na swoich stronach WWW. + + Producenci zwykle stanowczo odradzają instalowanie nowego + BIOS-u, oprócz sytuacji, w których jest to + uzasadnione, na przykład w przypadku wykrycia poważnego błędu. + Instalacja nowszej wersji może się nie udać, + powodując trwałe uszkodzenie układu BIOS. - Do not disable any drivers you will need during the - installation, such as your screen (sc0). - If the installation wedges or fails mysteriously after leaving - the configuration editor, you have probably removed or changed - something you should not have. Reboot and try again. + Nie należy wyłączać sterowników potrzebnych podczas instalacji, + na przykład sterownika ekranu (sc0). + Jeżeli po zakończeniu konfiguracji jądra instalacja w tajemniczy + sposób zastyga lub przerywa pracę, zapewne usunęliśmy + lub zmodyfikowaliśmy coś, co nie powinno być ruszane. Musimy ponownie + uruchomić komputer i spróbować jeszcze raz. - In configuration mode, you can: + Podczas konfiguracji możemy: - List the device drivers installed in the kernel. + Przejrzeć listę sterowników zainstalowanych w jądrze. - Disable device drivers for hardware that is not present in - your system. + Wyłączyć sterowniki urządzeń, których nie ma w komputerze. - Change IRQs, DRQs, and IO port addresses used by a device - driver. + Zmienić ustawienia IRQ, DRQ i portów we/wy używanych + przez sterowniki. - After adjusting the kernel to match your hardware - configuration, type Q to boot with the new - settings. Once the installation has completed, any changes you - made in the configuration mode will be permanent so you do not have - to reconfigure every time you boot. It is still highly likely that - you will eventually want to build a custom kernel. + Po dostosowaniu konfiguracji jądra do naszego sprzętu, wpisujemy + Q, by ponownie uruchomić komputer z nowymi + ustawieniami. Zmiany konfiguracji są trwałe i będą obowiązywać + również po zakończeniu instalacji, nie będzie więc trzeba konfigurować + jądra na nowo przy każdym uruchamianiu systemu. Jest jednak bardzo + prawdopodobne, że będziemy chcieli zbudować niestandardowe jądro. - Dealing with Existing &ms-dos; Partitions + Jak poradzić sobie z istniejącymi partycjami &ms-dos; DOS - Many users wish to install &os; on PCs inhabited by - µsoft; based operating systems. For those instances, &os; has a - utility known as FIPS. This utility can be found - in the tools directory on the install CD-ROM, or downloaded - from one of various &os; mirrors. - - The FIPS utility allows you to split an - existing &ms-dos; partition into two pieces, preserving the original - partition and allowing you to install onto the second free piece. - You first need to defragment your &ms-dos; partition using the &windows; - Disk Defragmenter utility (go into Explorer, right-click on - the hard drive, and choose to defrag your hard drive), or use - Norton Disk Tools. Now you can run the - FIPS utility. It will prompt you for the rest of - the information, just follow the on screen instructions. Afterwards, you can - reboot and install &os; on the new free slice. See the Distributions menu - for an estimate of how much free space you will need for the kind of - installation you want. - - There is also a very useful product from PowerQuest - (http://www.powerquest.com) called - &partitionmagic;. This application has far more - functionality than FIPS, and is highly recommended - if you plan to add/remove operating systems often. It does cost money, so if you - plan to install &os; and keep it installed, FIPS - will probably be fine for you. + Wielu użytkowników instaluje &os; na komputerach PC z systemem + operacyjnym z rodziny µsoft;. Specjalnie dla tych użytkowników + przygotowany został program FIPS. Narzędzie + to znajduje się na płycie instalacyjnej w katalogu\ + tools. Można je również pobrać z wielu serwerów lustrzanych &os;. + + FIPS umożliwia podzielenie istniejącej + partycji &ms-dos; na dwie części, zachowując pierwotną partycję i pozwalając + na instalację &os; na wolnej drugiej częsci. Wpierw należy wykonać + defragmentację partycji &ms-dos; za pomocą dostępnego w &windows; + narzędzia (w Eksploratorze nacisnąć prawym przyciskiem myszki na dysku + twardym, następnie wybrać opcję defragmentacji dysku), albo Norton + Disk Tools. Następnie należy uruchomić + FIPS. Program zapyta o potrzebne mu informacje. + Potem można ponownie uruchomić komputer i zainstalować &os; na nowym wolnym + segmencie. W menu Distributions można dowiedzieć + się, ile miejsca na dysku będzie w przybliżeniu potrzebne. + + Jest także bardzo użyteczny program firmy PowerQuest + (http://www.powerquest.com), + o nazwie &partitionmagic;. Ma on znacznie większe + możliwości niż FIPS i stosowanie go jest zalecane, + jeśli planuje się częste instalowanie i usuwanie systemów operacyjnych. + Nie jest on jednak za darmo; jeśli &os; ma być zainstalowane raz na dobre, + FIPS zapewne w zupełności wystarczy. - Using &ms-dos; and &windows; File Systems + Wykorzystanie systemów plików &ms-dos; i &windows; - At this time, &os; does not support file systems compressed with the - Double Space™ application. Therefore the file - system will need to be uncompressed before &os; can access the data. This - can be done by running the Compression Agent - located in the Start> Programs > - System Tools menu. + W chwili obecnej &os; nie obsługuje systemów plików skompresowanych + za pomocą programu Double Space™. + Tym samym musimy wpierw rozkompresować system plików nim &os; będzie mógł + odczytać zapisane w nim dane. Można do tego wykorzystać Agenta + kompresji z menu Start > + Programy > Narzędzia + systemowe. - &os; can support &ms-dos; based file systems. This requires you use - the &man.mount.msdos.8; command (in &os; 5.X, the command is &man.mount.msdosfs.8;) - with the required parameters. The utilities most common usage is: + &os; obsługuje systemy plików &ms-dos;. By je zamontować należy + wykorzystać polecenie &man.mount.msdos.8; (we &os; 5.X, jest to + &man.mount.msdosfs.8;) z odpowiednimi parametrami. Typowa forma + polecenia wygląda następująco: &prompt.root; mount_msdos /dev/ad0s1 /mnt - In this example, the &ms-dos; file system is located on the first partition of - the primary hard disk. Your situation may be different, check the output from - the dmesg, and mount commands. They should - produce enough information to give an idea of the partition layout. - - Extended &ms-dos; file systems are usually mapped after the &os; - partitions. In other words, the slice number may be higher than the ones - &os; is using. For instance, the first &ms-dos; partition may be - /dev/ad0s1, the &os; partition may be - /dev/ad0s2, with the extended &ms-dos; partition being - located on /dev/ad0s3. To some, this can be confusing - at first. - - NTFS partitions can also be mounted in a similar manner - using the &man.mount.ntfs.8; command. + W tym przykładzie system plików &ms-dos; zlokalizowany jest na pierwszej + partycji pierwszego dysku twardego. By sprawdzić jak jest w naszym przypadku + należy sprawdzić wynik poleceń dmesg oraz + mount. Powinno to pozwolić nam zorientować się w układzie + partycji na dysku. + + Rozszerzone partycje &ms-dos; odwzorowywane są na końcu pozostałych + segmentów we &os;. Przykładowo, pierwsza partycja &ms-dos; + może znajdować sie na /dev/ad0s1, partycja &os; + na /dev/ad0s2, natomiast rozszerzona partycja &ms-dos; + na /dev/ad0s3. Może to być mylące na początku. + + Analogicznie można montować partycje NTFS wykorzystując polecenie + &man.mount.ntfs.8;. - Alpha User's Questions and Answers + Pytania użytkowników komputerów Alpha Alpha - This section answers some commonly asked questions about - installing FreeBSD on Alpha systems. + Oto niektóre z najczęściej zadawanych pytań dotyczących + instalowania FreeBSD na komputerach Alpha. - Can I boot from the ARC or Alpha BIOS Console? + Czy mogę ładować system z konsoli ARC lub Alpha BIOS? ARC Alpha BIOS SRM - No. &os;, like Compaq Tru64 and VMS, will only boot - from the SRM console. + Nie. &os;, podobnie jak Compaq Tru64 i VMS, może być + ładowany tylko z konsoli SRM. - Help, I have no space! Do I need to delete - everything first? + Pomocy, brakuje mi miejsca na dysku! Czy muszę + wszystko skasować? - Unfortunately, yes. + Niestety tak. - Can I mount my Compaq Tru64 or VMS filesystems? + Czy można montować systemy plików Compaq Tru64 lub VMS? - No, not at this time. + Nie, przynajmniej na razie. Valentino Vaschetto - Contributed by + Napisał - Advanced Installation Guide + Instalacja zaawansowana - This section describes how to install FreeBSD in exceptional - cases. + W tej części omówiona została instalacja &os; + w sytuacjach wyjątkowych. - Installing FreeBSD on a System without a Monitor or - Keyboard + Instalacja FreeBSD na komputerze bez monitora + lub klawiatury - installation - headless (serial console) + instalacja + bez głowy (konsola szeregowa) - serial console - This type of installation is called a headless - install, because the machine that you are trying to install - FreeBSD on either does not have a monitor attached to it, or does not - even have a VGA output. How is this possible you ask? Using a - serial console. A serial console is basically using another - machine to act as the main display and keyboard for a - system. To do this, just follow the steps to create - installation floppies, explained in . - - To modify these floppies to boot into a serial console, follow - these steps: + konsola szeregowa + Ten rodzaj instalacji zwany jest instalacją + bez głowy, ponieważ komputer, na którym &os; + będzie instalowane nie ma podłączonego monitora, lub nawet + nie ma wyjścia VGA. Jak to możliwe? Dzięki konsoli szeregowej. + W roli konsoli szeregowej używa się zwykle innego komputera, + który pełni rolę ekranu i klawiatury dla pozbawionego tych + urządzeń komputera. By zainstalować system tą metodą, musimy + przygotować dyskietki instalacyjne zgodnie z opisem w + . + + By zmodyfikować dyskietki do pracy z konsolą szeregową + należy wykonać następujące kroki: - Enabling the Boot Floppies to Boot into a Serial Console + Włączenie konsoli szeregowej na dyskietce startowej mount - If you were to boot into the floppies that you just - made, FreeBSD would boot into its normal install mode. We - want FreeBSD to boot into a serial console for our - install. To do this, you have to mount the - kern.flp floppy onto your FreeBSD - system using the &man.mount.8; command. + Jeśli spróbowalibyśmy uruchomić komputer korzystając + z utworzonych właśnie dyskietek startowych, zostałaby + uruchomiona zwykła instalacja FreeBSD. My jednak chcemy, + by podczas instalacji używana była konsola szeregowa. + By to skonfigurować, montujemy dyskietkę + kern.flp we FreeBSD przy użyciu + polecenia &man.mount.8;. &prompt.root; mount /dev/fd0 /mnt - Now that you have the floppy mounted, you must - change into the /mnt directory: + Po zamontowaniu dyskietki, wchodzimy do katalogu + /mnt: &prompt.root; cd /mnt - Here is where you must set the floppy to boot into a - serial console. You have to make a file called - boot.config containing - /boot/loader -h. All this does is pass a flag to the bootloader to - boot into a serial console. + Teraz włączymy na dyskietce konsolę szeregową. + Musimy stworzyć plik boot.config + zawierający wiersz /boot/loader -h. + Jego zadaniem jest po prostu nakazanie programowi + ładującemu system, by używał konsoli szeregowej. &prompt.root; echo "/boot/loader -h" > boot.config - Now that you have your floppy configured correctly, - you must unmount the floppy using the &man.umount.8; - command: + Po prawidłowym skonfigurowaniu dyskietki odmontowujemy + ją poleceniem &man.umount.8;: &prompt.root; cd / &prompt.root; umount /mnt - Now you can remove the floppy from the floppy - drive. + Możemy wyjąć dyskietkę ze stacji dyskietek. - Connecting Your Null-modem Cable - - null-modem cable - You now need to connect a - null-modem cable between - the two machines. Just connect the cable to the serial - ports of the 2 machines. A normal serial cable - will not work here, you need a null-modem - cable because it has some of the wires inside crossed - over. + Podłączenie kabla null-modem + + kabel null-modem + Dwa komputery łączymy kablem + null-modem. Po prostu podłączamy kabel do portów szeregowych + w jednym i drugim komputerze. Zwykły kabel szeregowy + nie nadaje się do tego celu, potrzebny jest kabel + null-modem, ponieważ jego przewody są odpowiednio + skrzyżowane. - Booting Up for the Install + Uruchomienie instalacji - It is now time to go ahead and start the install. Put - the kern.flp floppy in the floppy - drive of the machine you are doing the headless install - on, and power on the machine. + Możemy już uruchomić instalację. Do stacji dyskietek + bezgłowego komputera, na którym ma być + zainstalowane FreeBSD, wkładamy dyskietkę + kern.flp i włączamy komputer. - Connecting to Your Headless Machine + Połączenie z <quote>bezgłowym</quote> komputerem cu - Now you have to connect to that machine with + Z komputerem łączymy się korzystając z &man.cu.1;: &prompt.root; cu -l /dev/cuaa0 - That's it! You should now be able to control the headless machine - through your cu session. It will ask you to - put in the mfsroot.flp, and then it will come up - with a selection of what kind of terminal to use. Select the - FreeBSD color console and proceed with your install! + Gotowe! Powinniśmy być w stanie kontrolować + bezgłowy komputer poprzez sesję + cu. Zostaniemy poproszeni + o włożenie dyskietki mfsroot.flp, + nastepnie o wybranie typu terminala. Wybieramy kolorową + konsolę FreeBSD (FreeBSD color console) i kontynuujemy + instalację. - Preparing Your Own Installation Media + Przygotowanie własnego nośnika instalacji - To prevent repetition, FreeBSD disc in this context - means a FreeBSD CDROM or DVD that you have purchased or produced - yourself. + Dla uproszczenia, w niniejszej części dysk + FreeBSD oznaczać będzie płytę CDROM lub DVD + z FreeBSD, który zakupiliśmy lub przygotowaliśmy + samodzielnie. - There may be some situations in which you need to create your own - FreeBSD installation media and/or source. This might be physical media, - such as a tape, or a source that sysinstall - can use to retrieve the files, such as a local FTP site, or an &ms-dos; - partition. + Może się zdarzyć sytuacja, w której będziemy musieli + przygotować własny nośnik lub źródło dla instalacji FreeBSD. + Może to być nośnik fizyczny, na przykład taśma, albo inne źródło + z którego sysinstall będzie mógł pobrać + pliki, na przykład lokalny serwer FTP lub partycja &ms-dos;. - For example: + Oto przykład: - You have many machines connected to your local network, and one - FreeBSD disc. You want to create a local FTP site using the - contents of the FreeBSD disc, and then have your machines use this - local FTP site instead of needing to connect to the Internet. + Mamy wiele komputerów w sieci lokalnej i jeden dysk FreeBSD. + Chcemy przygotować lokalny serwer FTP z zawartością dysku FreeBSD, + aby komputery mogły z niego korzystać zamiast łączyć się + z Internetem. - You have a FreeBSD disc, and FreeBSD does not recognize your CD/DVD - drive, but &ms-dos;/&windows; does. You want to copy the FreeBSD - installation files to a DOS partition on the same computer, and - then install FreeBSD using those files. + Mamy dysk FreeBSD, jednak FreeBSD nie obsługuje naszego napędu + CD/DVD. Napęd jest natomiast prawidłowo obsługiwany + w &ms-dos;/&windows;. Chcemy skopiować pliki instalacyjne + FreeBSD na partycję DOS i wykorzystać ją do zainstalowania + FreeBSD. - The computer you want to install on does not have a CD/DVD - drive or a network card, but you can connect a - Laplink-style serial or parallel cable to a computer - that does. + Komputer, na którym chcemy zainstalować system nie ma napędu + CD/DVD ani karty sieciowej. Jest inny komputer, który ma napęd + CD/DVD lub kartę sieciową i możemy połączyć się z nim kablem + szeregowym lub równoległym. - You want to create a tape that can be used to install - FreeBSD. + Chcemy przygotować taśmę, przy pomocy której będzie można + zainstalować FreeBSD. - Creating an Installation CDROM + Przygotowanie płyty instalacyjnej - As part of each release, the FreeBSD project makes available two - CDROM images (ISO images). These images can be written - (burned) to CDs if you have a CD writer, and then used - to install FreeBSD. If you have a CD writer, and bandwidth is cheap, - then this is the easiest way to install FreeBSD. + W ramach każdego wydania systemu Projekt FreeBSD udostępnia + pięć obrazów płyt CD (obrazów ISO). Jeśli dysponujemy + nagrywarką CD, możemy je nagrać (wypalić) na płytach, + otrzymując zestaw płyt, które mogą posłużyć do zainstalowania systemu. + Jest to najprostszy sposób instalacji FreeBSD w przypadku, gdy mamy + nagrywarkę i tanie połączenie z Internetem. - Download the Correct ISO Images + Pobranie obrazów ISO - The ISO images for each release can be downloaded from ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ISO-IMAGES-arch/version or the closest mirror. - Substitute arch and - version as appropriate. + Obrazy ISO każdego z wydań systemu można pobrać z + ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ISO-IMAGES-arch/version lub z najbliższego serwera + lustrzanego. W miejscu arch + i version wstawiamy odpowiednią + nazwę architektury i wersję. - That directory will normally contain the following images: + Wspomniany katalog zawiera zwykle następujące obrazy: - FreeBSD 4.<replaceable>X</replaceable> ISO Image Names and Meanings + Nazwy obrazów ISO dla FreeBSD 4.<replaceable>X</replaceable> + i ich znaczenie - Filename + Nazwa pliku - Contains + Zawartość version-RELEASE-arch-miniinst.iso - Everything you need to install FreeBSD. + Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania FreeBSD. version-RELEASE-arch-disc1.iso - Everything you need to install FreeBSD, and as many - additional third party packages as would fit on the - disc. + Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania + FreeBSD, i tyle dodatkowych pakietów, ile zmieściło + się na płycie. version-RELEASE-arch-disc2.iso - A live filesystem, which is used in - conjunction with the Repair facility in - sysinstall. A copy of the - FreeBSD CVS tree. As many additional third party packages - as would fit on the disc. + Żywy system plików, używany wraz + z dostępną w sysinstall funkcją + Repair (naprawa). Kopia drzewa CVS FreeBSD. + Dodatkowe pakiety o charakterze niezależnym.
- FreeBSD 5.<replaceable>X</replaceable> ISO Image Names and Meanings + Nazwy obrazów ISO dla FreeBSD 5.<replaceable>X</replaceable> + i ich znaczenie - Filename + Nazwa pliku - Contains + Zawartość version-RELEASE-arch-bootonly.iso - Everything you need to boot into a FreeBSD - kernel and start the installation interface. - The installable files have to be pulled over FTP - or some other supported source. + Wszystko co jest niezbędne by uruchomić jądro + FreeBSD i rozpocząć instalację. Pliki instalacyjne + zostaną probrane z serwera FTP bądź innego źródła. version-RELEASE-arch-miniinst.iso - Everything you need to install FreeBSD. + Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania FreeBSD. version-RELEASE-arch-disc1.iso - Everything you need to install &os; and a - live filesystem, which is used in - conjunction with the Repair facility - in sysinstall. + Wszystko co jest potrzebne by zainstalować &os; + jako żywy system plików używany wraz + z dostępną w sysinstall + funkcją Repair (naprawa). version-RELEASE-arch-disc2.iso - &os; documentation and as many third party packages as - would fit on the disc. + Dokumentacja &os; i tyle dodatkowych pakietów, + ile zmieściło się na płycie.
- You must download one of either the miniinst - ISO image, or the image of disc one. Do not download both of them, - since the disc one image contains everything that the miniinst ISO - image contains. + Musimy pobrać albo obraz ISO mini, + albo obraz pierwszej płyty. Nie ma sensu pobierać obydwu, + ponieważ obraz pierwszej płyty zawiera wszystko to, + co obraz mini. - The miniinst ISO image is only available for releases prior - to 5.4-RELEASE. + Obraz ISO mini dostępny jest tylko dla wydań starszych + niż FreeBSD 5.4-RELEASE. - Use the miniinst ISO if Internet access is cheap for you. It will - let you install FreeBSD, and you can then install third party - packages by downloading them using the ports/packages system (see - ) as - necessary. + Z obrazu ISO miniinst warto jest skorzystać, gdy mamy + niedrogi dostęp do Internetu. Za jego pomocą możemy zainstalować + FreeBSD, natomiast niezależne oprogramowanie instalujemy przez + Internet, przy pomocy systemu portów i pakietów (patrz: + ). - Use the image of disc one if you want to install a &os; - release and want - a reasonable selection of third party packages on the disc - as well. + Płytę pierwszą wybieramy wtedy, gdy oprócz zainstalowania + systemu chcemy skorzystać z zestawu wybranych pakietów + oprogramowania. - The additional disc images are useful, but not essential, - especially if you have high-speed access to the Internet. + Pozostałe płyty są przydatne, lecz nie niezbędne, szczególnie, + gdy dysponujemy szybkim dostępem do Internetu. - Write the CDs - - You must then write the CD images to disc. If you will be - doing this on another FreeBSD system then see - for more information (in - particular, and - ). - - If you will be doing this on another platform then you will - need to use whatever utilities exist to control your CD writer on - that platform. The images provided are in the standard ISO format, - which many CD writing applications support. + Nagranie płyt CD + + Pliki obrazów należy nagrać na płyty. Jeśli zamierzamy + robić to w systemie FreeBSD, informacje na ten temat znajdziemy + w (w szczególności + oraz ). + + Jeżeli płyty nagrywać będziemy w innym systemie, + do tego celu możemy posłużyć się dowolnymi dostępnymi + programami obsługującymi nagrywarkę płyt CD. ISO jest + standardowym formatem obrazu płyt obsługiwanym w wielu + aplikacjach nagrywających. - If you are interested in building a customized - release of FreeBSD, please see the Zainteresowanych przygotowaniem własnych wydań + &os; odsyłamy do artykułu Release Engineering - Article. + (ang.). - Creating a Local FTP Site with a FreeBSD Disc + Przygotowanie lokalnego serwera FTP z dyskiem FreeBSD - installation - network + instalacja + sieć FTP - FreeBSD discs are laid out in the same way as the FTP site. This - makes it very easy for you to create a local FTP site that can be used - by other machines on your network when installing FreeBSD. + Układ plików na dysku FreeBSD jest taki sam, jak układ plików + na serwerze FTP. Dzięki temu łatwo możemy przygotować lokalny + serwer FTP, który może być wykorzystany przez inne komputery + w sieci do instalacji FreeBSD. - On the FreeBSD computer that will host the FTP site, ensure - that the CDROM is in the drive, and mounted on - /cdrom. + Na komputerze, który będzie służyć jako serwer FTP, + umieszczamy CDROM w napędzie i montujemy go w katalogu + /cdrom. &prompt.root; mount /cdrom - Create an account for anonymous FTP in - /etc/passwd. Do this by editing - /etc/passwd using &man.vipw.8; and adding - this line: + Zakładamy konto dla anonimowego użytkownika FTP + w /etc/passwd. Plik /etc/passwd + modyfikujemy przy użyciu &man.vipw.8;. Dodajemy następujący + wiersz: ftp:*:99:99::0:0:FTP:/cdrom:/nonexistent - Ensure that the FTP service is enabled in - /etc/inetd.conf. + Na koniec upewniamy się, że usługa FTP jest włączona + w /etc/inetd.conf. - Anyone with network connectivity to your machine can now - chose a media type of FTP and type in - ftp://your machine - after picking Other in the FTP sites menu during - the install. + Od tej chwili każdy, kto jest w stanie nawiązać połączenie + z naszym komputerem, może podczas instalacji FreeBSD wybrać + jako źródło serwer FTP, w menu wyboru serwera FTP wybrać opcję + Other (inny) i wpisać + ftp://nasz.komputer. - If the boot media (floppy disks, usually) for your FTP - clients is not precisely the same version as that provided - by the local FTP site, then sysinstall will not let you - complete the installation. If the versions are not similar and - you want to override this, you must go into the Options menu - and change distribution name to - any. + Jeśli nośnik, z którego uruchamiamy instalator (najczęściej + dyskietka), nie pochodzi z dokładnie tej samej wersji co pliki + na naszym serwerze FTP, to sysinstall + nie pozwoli nam kontynuować instalacji. By pominąć tą blokadę + należy w menu Options zmienić nazwę dystrybucji + na any. - This approach is OK for a machine that is on your local network, - and that is protected by your firewall. Offering up FTP services to - other machines over the Internet (and not your local network) - exposes your computer to the attention of crackers and other - undesirables. We strongly recommend that you follow good security - practices if you do this. + Ta metoda może być z powodzeniem stosowana na komputerze + w sieci lokalnej, chronionym przez zaporę ogniową. Udostępnianie + serwera FTP innym użytkownikom Internetu (a nie tylko sieci + lokalnej) naraża nasz komputer na ataki włamywaczy i inne problemy. + Decydując się na to należy koniecznie przestrzegać zasad + bezpieczeństwa. - Creating Installation Floppies + Przygotowywanie dyskietek instalacyjnych - installation - floppies + instalacja + dyskietki - If you must install from floppy disk (which we suggest you - do not do), either due to unsupported - hardware or simply because you insist on doing things the hard - way, you must first prepare some floppies for the installation. - - At a minimum, you will need as many 1.44 MB or 1.2 MB floppies - as it takes to hold all the files in the - bin (binary distribution) directory. If - you are preparing the floppies from DOS, then they - must be formatted using the &ms-dos; - FORMAT command. If you are using &windows;, - use Explorer to format the disks (right-click on the - A: drive, and select Format). - - Do not trust factory pre-formatted - floppies. Format them again yourself, just to be sure. Many - problems reported by our users in the past have resulted from - the use of improperly formatted media, which is why we are - making a point of it now. - - If you are creating the floppies on another FreeBSD machine, - a format is still not a bad idea, though you do not need to put - a DOS filesystem on each floppy. You can use the - bsdlabel and newfs - commands to put a UFS filesystem on them instead, as the - following sequence of commands (for a 3.5" 1.44 MB floppy) - illustrates: + Jeżeli koniecznie chcemy instalować system z dyskietek + (co nie jest zalecane), na przykład + z powodu nieobsługiwanego urządzenia lub po prostu z zamiłowania + do utrudnień, musimy najpierw przygotować dyskietki + instalacyjne. + + Będziemy potrzebować co najmniej tylu dyskietek 1.44 MB + lub 1.2 MB, by zmieściły się na nich wszystkie pliki z katalogu + bin (binarne pliki dystrybucyjne). Jeśli dyskietki + przygotowujemy w DOS-ie, to muszą one być sformatowane + przy pomocy DOS-owego polecenia FORMAT. W &windows; + do sformatowania dyskietek możemy użyć Explorera (klikamy prawym przyciskiem + myszy na stacji A: i wybieramy + Format). + + Nie ufajmy dyskietkom sformatowanym fabrycznie. + Dla pewności sformatujmy je jeszcze raz samodzielnie. W przeszłości wiele + problemów zgłaszanych przez użytkowników spowodowanych było korzystaniem + z nieprawidłowo sformatowanych dyskietek, dlatego też zwracamy + na to uwagę. + + Jeżeli do przygotowania dyskietek służy nam komputer z FreeBSD, + również powinniśmy je sformatować. Dyskietki nie muszą być formatowane + w DOS-owym systemie plików. Możemy utworzyć na nich system plików + UFS, za pomocą poleceń bsdlabel i newfs, + wywołanych w następujący sposób (na przykładzie dyskietek 3.5" + 1.44 MB): &prompt.root; fdformat -f 1440 fd0.1440 &prompt.root; bsdlabel -w -r fd0.1440 floppy3 &prompt.root; newfs -t 2 -u 18 -l 1 -i 65536 /dev/fd0 - Use fd0.1200 and - floppy5 for 5.25" 1.2 MB disks. + W przypadku dyskietek 5.25" 1.2 MB, wpisalibyśmy odpowiednio + fd0.1200 i floppy5. - Then you can mount and write to them like any other - filesystem. - - After you have formatted the floppies, you will need to copy - the files to them. The distribution files are split into chunks - conveniently sized so that five of them will fit on a conventional - 1.44 MB floppy. Go through all your floppies, packing as many - files as will fit on each one, until you have all of the - distributions you want packed up in this fashion. Each - distribution should go into a subdirectory on the floppy, e.g.: - a:\bin\bin.aa, - a:\bin\bin.ab, and so on. - - Once you come to the Media screen during the install - process, select Floppy and you - will be prompted for the rest. + Po takiej operacji dyskietki będzie można zamontować i zapisywać + na nich dane tak samo, jak na innych systemach plików. + + Po sformatowaniu dyskietek należy skopiować na nie pliki. + Pliki dystrybucyjne podzielone są na kawałki o wygodnych rozmiarach, + tak aby pięć z nich mieściło się na typowej dyskietce 1.44 MB. + Umieśćmy na każdej z dyskietek tyle plików, ile się zmieści, + aż wszystkie pliki dystrybucyjne znajdą się na dyskietkach. Pliki powinny + być umieszczone w odpowiednim katalogu na dyskietce, np.: + a:\bin\bin.aa, + a:\bin\bin.ab, itd. + + Podczas instalacji, gdy pojawi się ekran wyboru nośnika (Media), + wybieramy Floppy (dyskietki). Dalej poprowadzi + nas program instalacyjny. - Installing from an &ms-dos; Partition + Instalacja z partycji &ms-dos; - installation - from MS-DOS + instalacja + z MS-DOS - To prepare for an installation from an &ms-dos; partition, - copy the files from the distribution into a directory - called freebsd in the root directory of the - partition. For example, c:\freebsd. The - directory structure of the CDROM or FTP site must be partially - reproduced within this directory, so we suggest using the DOS - xcopy command if you are copying it from a CD. - For example, to prepare for a minimal installation of - FreeBSD: + By można było zainstalować FreeBSD z partycji &ms-dos;, kopiujemy pliki + dystrybucyjne do katalogu freebsd w głównym katalogu + partycji - na przykład c:\freebsd. Wewnątrz tego katalogu + musi być częściowo zachowana struktura katalogów płyty CDROM lub serwera FTP, + jeśli więc kopiujemy pliki z płyty CD, dobrze jest skorzystać z DOS-owego + polecenia xcopy. Dla przykładu, poniższe polecenia + przygotują minimalną instalację FreeBSD: C:\> md c:\freebsd C:\> xcopy e:\bin c:\freebsd\bin\ /s C:\> xcopy e:\manpages c:\freebsd\manpages\ /s - Assuming that C: is where you have - free space and E: is where your CDROM - is mounted. + W przykładzie założyliśmy, że miejsce dla FreeBSD mamy na dysku + C:, a napęd CDROM dostępny jest jako dysk + E:. - If you do not have a CDROM drive, you can download the - distribution from Jeśli nie dysponujemy napędem CDROM, pliki dystrybucyjne możemy + pobrać z ftp.FreeBSD.org. - Each distribution is in its own directory; for example, the - base distribution can be found in the &rel.current;/base/ - directory. - - For as many distributions you wish to install from an &ms-dos; - partition (and you have the free space for), install each one - under c:\freebsd — the - BIN distribution is the only one required for - a minimum installation. + Każdy zestaw plików umieszczony jest w oddzielnym katalogu; na przykład zestaw + base znajduje się w katalogu &rel.current;/base/. + + Zestawy plików, które chcemy instalować z partycji &ms-dos; + (i dla których jest na niej odpowiednio dużo wolnego miejsca), umieszczamy + w katalogu c:\freebsd. Na potrzeby instalacji minimalnej + wystarczy zestaw BIN. - Creating an Installation Tape + Przygotowanie taśmy instalacyjnej - installation - from QIC/SCSI Tape + instalacja + z taśmy QIC/SCSI - Installing from tape is probably the easiest method, short - of an online FTP install or CDROM install. The installation - program expects the files to be simply tarred onto the tape. - After getting all of the distribution files you are interested - in, simply tar them onto the tape: + Instalacja z taśmy jest jedną z najprostszych metod, + obok instalacji przez FTP i instalacji z płyty CD. + Program instalacyjny zakłada, że taśma po prostu zawiera + pliki w postaci archiwum tar. Interesujące nas pliki + dystrybucyjne archiwizujemy na taśmie: &prompt.root; cd /freebsd/distdir &prompt.root; tar cvf /dev/rwt0 dist1 ... dist2 - When you perform the installation, you should make - sure that you leave enough room in some temporary directory - (which you will be allowed to choose) to accommodate the - full contents of the tape you have created. - Due to the non-random access nature of tapes, this method of - installation requires quite a bit of temporary storage. + Przeprowadzając instalację powinniśmy upewnić się, + że dysponujemy odpowiednią ilością wolnego miejsca w jakimś + katalogu tymczasowym (będziemy mieć możliwość wyboru tego + katalogu), by pomieścić pełną zawartość + przygotowanej wcześniej taśmy. Ze względu na to, że dostęp do danych + na taśmie nie jest swobodny, taki rodzaj instalacji będzie wymagać + dość sporej przestrzeni tymczasowej. Można założyć, że potrzeba + będzie tyle przestrzeni, ile zajmują dane zapisane na taśmie. - When starting the installation, the tape must be in the - drive before booting from the boot - floppy. The installation probe may otherwise fail to find - it. + Rozpoczynając instalację pamiętajmy, by taśma była + umieszczona w napędzie przed uruchomieniem + komputera z dyskietki startowej. W przeciwnym razie napęd taśmowy + może nie zostać wykryty podczas rozpoznawania urządzeń. - Before Installing over a Network + Przed instalacją przez sieć - installation - network - serial (SLIP or PPP) + instalacja + sieć + port szeregowy (SLIP lub PPP) - installation - network - parallel (PLIP) + instalacja + sieć + port równoległy (PLIP) - installation - network + instalacja + sieć Ethernet - There are three types of network installations available. - Serial port (SLIP or PPP), Parallel port (PLIP (laplink cable)), - or Ethernet (a standard Ethernet controller (includes some - PCMCIA)). - - The SLIP support is rather primitive, and limited primarily - to hard-wired links, such as a serial cable running between a - laptop computer and another computer. The link should be - hard-wired as the SLIP installation does not currently offer a - dialing capability; that facility is provided with the PPP - utility, which should be used in preference to SLIP whenever - possible. - - If you are using a modem, then PPP is almost certainly - your only choice. Make sure that you have your service - provider's information handy as you will need to know it fairly - early in the installation process. - - If you use PAP or CHAP to connect your ISP (in other words, if - you can connect to the ISP in &windows; without using a script), then - all you will need to do is type in dial at the - ppp prompt. Otherwise, you will need to - know how to dial your ISP using the AT commands - specific to your modem, as the PPP dialer provides only a very - simple terminal emulator. Please refer to the user-ppp handbook and FAQ entries for further information. - If you have problems, logging can be directed to the screen using - the command set log local .... - - If a hard-wired connection to another FreeBSD (2.0-R or - later) machine is available, you might also consider installing - over a laplink parallel port cable. The data rate - over the parallel port is much higher than what is typically - possible over a serial line (up to 50 kbytes/sec), thus resulting - in a quicker installation. - - Finally, for the fastest possible network installation, an - Ethernet adapter is always a good choice! FreeBSD supports most - common PC Ethernet cards; a table of supported cards (and their - required settings) is provided in the Hardware Notes for each - release of FreeBSD. If you are using one of the supported PCMCIA - Ethernet cards, also be sure that it is plugged in - before the laptop is powered on! FreeBSD does - not, unfortunately, currently support hot insertion of PCMCIA cards - during installation. - - You will also need to know your IP address on the network, - the netmask value for your address class, and the name of your - machine. If you are installing over a PPP connection and do not - have a static IP, fear not, the IP address can be dynamically - assigned by your ISP. Your system administrator can tell you - which values to use for your particular network setup. If you - will be referring to other hosts by name rather than IP address, - you will also need a name server and possibly the address of a - gateway (if you are using PPP, it is your provider's IP address) - to use in talking to it. If you want to install by FTP via a - HTTP proxy, you will also need the proxy's address. - If you do not know the answers to all or most of these questions, - then you should really probably talk to your system administrator - or ISP before trying this type of - installation. + Są trzy możliwości instalacji przez sieć: port szeregowy + (SLIP lub PPP), port równoległy (PLIP (kabel laplink)) + lub Ethernet (typowa karta sieciowa Ethernet (także + PCMCIA)). + + Obsługa protokołu SLIP jest dosyć prymitywna i ogranicza + się do bezpośrednich połączeń, jak choćby kabel łączący komputer + przenośny z innym komputerem. Połączenie musi być bezpośrednie, + ponieważ instalacja za pośrednictwem SLIP nie umożliwia + dzwonienia; jest to możliwe w przypadku PPP, dlatego też powinno + się używać PPP zamiast SLIP, o ile to możliwe. + + Jeżeli korzystamy z modemu, to PPP jest najprawdopodobniej + jedyną możliwością. Zawczasu przygotujmy sobie informacje od dostawcy + usług sieciowych, ponieważ będą nam one potrzebne na wczesnym etapie + instalacji. + + Jeśli łącząc się z dostawcą usług sieciowych używamy PAP lub CHAP + (innymi słowy, jeśli w &windows; możemy uzyskać połączenie bez korzystania + ze skryptu), wówczas wystarczy, że w linii poleceń ppp + wpiszemy dial. W przeciwnym razie będziemy musieli połączyć + się z dostawcą usług sieciowych za pomocą poleceń AT, zależnych + od typu modemu, gdyż do dyspozycji będziemy mieć jedynie uproszczony emulator + terminala. Więcej informacji znajdziemy w poświęconych user-ppp częściach + Podręcznika i FAQ. Jeśli wystąpią problemy, możemy + posłużyć się poleceniem set log local ..., by komunikaty + były pokazywane na ekranie. + + Jeżeli dysponujemy bezpośrednim połączeniem z innym komputerem + z FreeBSD (w wersji 2.0-R lub późniejszej), wówczas mamy również możliwość + instalacji przez port równoległy. Prędkość transmisji danych portem równoległym + jest zwykle znacznie wyższa niż prędkość przesyłania portem szeregowym (do + 50 kilobajtów/sekundę), dzięki czemu instalacja przebiega szybciej. + + Najszybszym wariantem instalacji poprzez sieć jest wykorzystanie karty + sieciowej Ethernet. FreeBSD obsługuje większość popularnych kart sieciowych; + lista obsługiwanych kart (wraz z ich ustawieniami) znajduje się w dokumencie + Hardware Notes, dołączonym do każdego wydania FreeBSD. Jeżeli korzystamy + z karty sieciowej PCMCIA, pamiętajmy o tym, by była ona włożona + przed włączeniem komputera. Niestety, jak dotąd + FreeBSD nie obsługuje wkładania kart PCMCIA w trakcie instalacji. + + Będziemy musieli znać nasz adres IP, maskę podsieci, oraz nazwę + naszego komputera. Jeśli instalujemy za pośrednictwem PPP i nie mamy + statycznego adresu IP, nie musimy się przejmować, gdyż adres IP może + być przydzielony dynamicznie przez dostawcę usług. Administrator sieci + może nam podpowiedzieć, jakie parametry podać podczas konfiguracji sieci. + Jeśli do połączeń z innymi stacjami będziemy używać ich nazw, a nie adresów + IP, to dodatkowo będziemy musieli znać adres serwera nazw i prawdopodobnie + adres bramy (w przypadku PPP jest to adres IP dostawcy). Jeżeli mamy zamiar + instalować za pośrednictwem FTP i proxy HTTP, będzie nam ponadto potrzebny + adres proxy. Skontaktujmy się z administratorem sieci lub dostawcą usług + sieciowych przed rozpoczęciem instalacji, jeśli nie znamy + któregoś z wymienionych powyżej adresów. - Before Installing via NFS + Przed instalacją przez NFS - installation - network + instalacja + sieć NFS - The NFS installation is fairly straight-forward. Simply - copy the FreeBSD distribution files you want onto an NFS server - and then point the NFS media selection at it. - - If this server supports only privileged port - (as is generally the default for Sun workstations), you will - need to set the option NFS Secure in the - Options menu before installation can proceed. - - If you have a poor quality Ethernet card which suffers - from very slow transfer rates, you may also wish to toggle the - NFS Slow flag. - - In order for NFS installation to work, the server must - support subdir mounts, for example, if your FreeBSD &rel.current; distribution - directory lives on: - ziggy:/usr/archive/stuff/FreeBSD, then - ziggy will have to allow the direct mounting - of /usr/archive/stuff/FreeBSD, not just - /usr or - /usr/archive/stuff. - - In FreeBSD's /etc/exports file, this - is controlled by the options. Other NFS - servers may have different conventions. If you are getting - permission denied messages from the - server, then it is likely that you do not have this enabled - properly. + Instalacja przez NFS jest raczej mało skomplikowana. Wystarczy po prostu + skopiować wybrane pliki dystrybucyjne na serwer, następnie podczas instalacji + wybrać NFS jako nośnik i wskazać serwer. + + Jeżeli serwer wymaga stosowania uprzywilejowanego portu + (zwykle jest tak w przypadku stacji roboczych Sun), musimy to zaznaczyć + w menu Options (opcja NFS Secure), + zanim rozpoczniemy instalację. + + Jeśli nasza karta sieciowa jest niezbyt dobrej jakości i nie grzeszy + prędkością, możemy włączyć opcję NFS Slow. + + Instalacja przez NFS wymaga, by serwer obsługiwał montowanie + podkatalogów, na przykład jeśli katalog dystrybucyjny FreeBSD &rel.current; + znajduje się w: ziggy:/usr/archive/stuff/FreeBSD, + to serwer ziggy musi umożliwiać bezpośrednie montowanie + katalogu /usr/archive/stuff/FreeBSD, a nie tylko + /usr, lub /usr/archive/stuff. + + We FreeBSD w pliku /etc/exports możliwość montowania + podkatalogów włącza się opcją . W innych serwerach + NFS może być inaczej. Jeśli otrzymujemy od serwera komunikaty o treści + permission denied (odmowa dostępu), prawdopodobnie jest + to spowodowane właśnie nieprawidłowym ustawieniem wspomnianej opcji. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml index 96f5d4db86..4bd1cba245 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml @@ -1,971 +1,971 @@ Jim Mock Rozdział zreorganizował i częściowo napisał od nowa Cezary Morga Tłumaczył Wprowadzenie - Strzeszczenie + Streszczenie Dziękujemy za zainteresowanie FreeBSD! W niniejszym rozdziale opisane zostaną różne aspekty Projektu FreeBSD, takie jak jego historia, obrany cel, czy model rozwoju. Czytając ten rozdział poznamy: Zależności istniejące między FreeBSD i innymi systemami operacyjnymi. Historię Projektu FreeBSD. Cele stawiane przed Projektem FreeBSD. Podstawowe zagadnienia związane z modelem rozwoju otwartego oprogramowania (ang. open source) FreeBSD. I oczywiście, dowiemy się skąd pochodzi nazwa FreeBSD. Witamy w świecie FreeBSD! 4.4BSD-Lite FreeBSD jest systemem operacyjnym bazującym na 4.4BSD-Lite, a przeznaczonym dla komputerów pracujących na platformach Intela (x86 i &itanium;), AMD64, Alpha oraz Sun &ultrasparc;. Przygotowywane są również wersje dla innych platform. Więcej informacji dostępnych jest w historii FreeBSD bądź w nocie o aktualnym wydaniu. Jeśli chciałbyś wspomóc rozwój Projektu (np. kod źródłowy, sprzęt, nieoznakowane banknoty) przeczytaj artykuł o współpracy z Projektem FreeBSD (ang.). Aleksander Fafuła Tłumaczył Cezary Morga Przekład uzupełnił Co potrafi FreeBSD? FreeBSD posiada mnóstwo zalet. Oto niektóre z nich: wielozadaniowość z wywłaszczaniem Wielozadaniowość z wywłaszczaniem, wraz z dynamiczną regulacją priorytetów, by zapewnić sprawne i bezkonfliktowe współdzielenie zasobów komputera przez aplikacje oraz użytkowników, nawet w sytuacjach największego obciążenia systemu. wieloużytkownikowość Wieloużytkownikowość pozwalająca na jednoczesne wykorzystanie komputera z systemem FreeBSD przez wielu użytkowników. Oznacza to, np. prawidłowe dzielenie dostępu do urządzeń zewnętrznych jak np. do drukarki, pomiędzy wszystkich użytkowników lokalnych jak i sieciowych. Ograniczenia dostępu do zasobów mogą być definiowane dla konkretnych użytkowników bądź grup użytkowników, co z kolei pozwala na zabezpieczenie krytycznych zasobów systemowych przed nadużyciami. sieci TCP/IP Pełna obsługa sieci TCP/IP, oraz innych sieciowych standardów jak SLIP, PPP, NFS, DHCP czy NIS. Oznacza to, że twój system FreeBSD może bez problemów współpracować z dowolnymi innymi systemami operacyjnymi, jak również pracować w roli serwera w przedsiębiorstwie, dostarczając niezbędnych funkcji jak np. NFS (zdalny dostęp do plików) wraz z obsługą emaila, bądź pozwoli na umieszczenie internetowej wizytówki twojej organizacji na stronie WWW czy dokumentów na serwerze FTP. Może również realizować przekierowywanie (ruting) pakietów, a także pełnić rolę zapory ogniowej (firewall). ochrona pamięci Ochrona pamięci gwarantuje, że programy (bądź użytkownicy) nie mogą ingerować w pracę innych aplikacji. Innymi słowy, awaria danego programu w żaden sposób nie wpływa na działanie pozostałych. FreeBSD jest 32-bitowym systemem operacyjnym (64-bitowym na platformach Alpha, &itanium;, AMD64 i &ultrasparc;) i właśnie jako taki projektowany był od początku. System okien X XFree86 Obecnie standardowy System okien X (X11R6; X Window System) dostarcza interfejsu graficznego (GUI) w cenie zwykłej karty VGA i monitora. Ponadto dostępny jest z pełnym kodem źródłowym. kompatybilność binarna Linux kompatybilność binarna SCO kompatybilność binarna SVR4 kompatybilność binarna BSD/OS kompatybilność binarna NetBSD Kompatybilność binarną z wieloma systemami typu &unix;. FreeBSD posiada możliwość uruchamiania programów skompilowanych dla Linuksa, SCO, SVR4, BSDI i NetBSD. Tysiące aplikacji gotowych do pracy, dostępnych z kolekcji portów i pakietów FreeBSD. Czemu szukać w sieci, skoro wszystko można znaleźć właśnie tutaj? Tysiące dodatkowych i łatwych do przeniesienia programów dostępnych w Internecie. FreeBSD jest kompatybilny z wieloma popularnymi, nawet komercyjnymi systemami typu &unix; i tym samym większość programów wymaga zaledwie kilku, jeśli w ogóle, zmian w kodzie aby poprawnie skompilować i uruchomić. pamięć wirtualna Stronicowana pamięć wirtualna oraz współdzielona pamięć podręczna VM/buffer cache zaprojektowane by efektywnie zaspokajać potrzeby aplikacji z dużym apetytem na pamięć, przy jednoczesnym zapewnieniu ciągłej interakcji systemu z użytkownikami. Symmetric Multi-Processing (SMP) Wsparcie dla technologii SMP, dla maszyn z wieloma procesorami. kompilatory C kompilatory C++ kompilatory FORTRAN Kompletne środowiska programistyczne dla języków C, C++ i Fortran. FreeBSD posiada również wiele dodatkowych środowisk dla innych języków programowania dostępnych w kolekcji portów i pakietów. kod źródłowy Dostępność kodu źródłowego dla całego systemu oznacza, iż to właśnie ty posiadasz największą kontrolę nad swoim środowiskiem pracy. Czemu zamykać się w kręgu rozwiązań własnościowych i być skazanym na łaskę dostarczyciela systemu, kiedy można mieć prawdziwie otwarty system? Obszerną dokumentację dostępną w Internecie.. I wiele więcej! 4.4BSD-Lite Computer Systems Research Group (CSRG) Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley FreeBSD jest oparty na systemie 4.4BSD-Lite pochodzącym z Computer Systems Research Group (CSRG) z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Podtrzymuje dostojną tradycję trendu rozwojowego systemów BSD. Oprócz doskonałej pracy wykonanej przez CSRG również programiści z Projektu FreeBSD spędzili dodatkowe tysiące godzin, aby udoskonalić go i przygotować na trudne, życiowe sytuacje. W czasie gdy wielu z komercyjnych gigantów branży komputerów PC stara się wyposażyć swoje systemy operacyjne w podobne cechy, by osiągnąć takie same wyniki i poziom niezawodności, FreeBSD oferuje to już teraz! Liczba aplikacji z którymi może współpracować FreeBSD jest ograniczona jedynie przez naszą wyobraźnię. Od projektów programistycznych, poprzez automatyzację produkcji w fabrykach, kontrolę stanu magazynów, po regulację azymutu anteny satelitarnej; jeśli jest to możliwe w komercyjnych systemach UNIX jest to więcej niż prawdopodobne, że możesz to zrobić również we FreeBSD! On sam korzysta z dosłownie tysięcy doskonale dopracowanych aplikacji, nierzadko pochodzących z komercyjnych centrów projektowych bądź laboratoriów uniwersyteckich, dostępnych niemalże bądź całkowicie za darmo. Dostępne jest również oprogramowanie komercyjne, którego liczba rośnie równie szybko, jak oprogramowania bezpłatnego. Jako, że kod źródłowy FreeBSD jest publicznie dostępny, system może zostać dostosowany do wielu specjalistycznych projektów oraz zastosowań, co jest niemożliwe w przypadku wielu systemów komercyjnych. Oto krótka lista aplikacji, z którymi najczęściej używany jest FreeBSD: Usługi internetowe: doskonała obsługa TCP/IP wbudowana we FreeBSD, czyni go idealną platformą dla szeregu usług internetowych, na przykład: serwery FTP Serwery FTP serwery WWW Serwery witryn WWW (standardowe bądź zabezpieczone [SSL]) zapora ogniowa NAT Zapory ogniowe i bramy NAT (maskarada IP) poczta elektroniczna email email Serwery poczty elektronicznej USENET - USerwery USENET bądź systemy Forum + Serwery USENET bądź systemy Forum I więcej... Wraz z FreeBSD możesz zacząć świadczyć usługi internetowe już na niedrogim komputerze PC klasy 386 i rozwijać bazę sprzętową swojego przedsiębiorstwa aż do cztero-procesorowego Xeona z macierzą RAID. Edukacja: jesteś studentem informatyki bądź pokrewnej dziedziny techniki? Nie ma lepszego sposobu na poznanie systemu operacyjnego, architektury komputerów oraz zagadnień sieciowych niż poprzez doświadczenie, które daje praca z FreeBSD. Duża liczba darmowych programów typu CAD, matematycznych czy graficznych będzie wysoce użyteczna dla tych, których głównym zainteresowaniem w komputerach jest aby zmusić je do pracy za nas! Badania: oferując dostęp do kodu źródłowego całego systemu, FreeBSD stanowi doskonałą platformę dla prowadzenia badań nad systemami operacyjnymi oraz innymi dziedzinami nauk komputerowych. Idea otwartego źródła wspomaga także całe grupy współpracujące zdalnie nad różnymi zadaniami, pomagając zapomnieć im o problemach związanych ze specjalnymi warunkami licencyjnymi oraz ograniczeniami. ruter Serwer DNS Sieć: potrzebujesz nowego rutera? Serwera nazw (DNS)? Zapory ogniowej (firewalla), by wystrzec się niepowołanych użytkowników w swojej sieci wewnętrznej? FreeBSD może w łatwy sposób zamienić bezużytecznego 486 lub nawet 386, stojącego w kącie, w zaawansowany router z wyszukanymi opcjami filtrowania pakietów. System okien X XFree86 System okien X Akceleracja X-ów Środowisko graficzne: FreeBSD stanowi dobre rozwiązanie dla niedrogiego terminala graficznego. W tym celu można wykorzystać dostępny serwer X11, bądź jeden z doskonałych komercyjnych serwerów Xi Graphics. W przeciwieństwie do typowych terminali graficznych, FreeBSD pozwala na uruchamianie wielu aplikacji lokalnie jeśli zajdzie taka potrzeba, odciążając tym samym główny serwer. FreeBSD może być również uruchamiany w - systemach bezydskowych zmniejszając tym samym cenę + systemach bezdyskowych zmniejszając tym samym cenę komputerów służących za terminale. Kolekcja kompilatorów GNU Programowanie: system FreeBSD zaopatrzony jest w pełen zestaw narzędzi programistycznych, włączając w to sławny kompilator oraz debugger GNU C/C++. FreeBSD jest dostępny zarówno w postaci kodu źródłowego jak i skompilowanych binariów dostępnych na płytach CDROM, DVD i poprzez anonimowy serwer FTP. zawiera więcej informacji nt. sposobów uzyskania FreeBSD. Kto używa FreeBSD? użytkownicy duże witryny WWW pracujące na FreeBSD FreeBSD zasila niektóre z największych witryn w Internecie, m.in: Yahoo! Yahoo! Apache Apache Blue Mountain Arts Blue Mountain Arts Pair Networks Pair Networks Sony Japan Sony Japan Netcraft Netcraft Weathernews Weathernews Supervalu Supervalu TELEHOUSE America TELEHOUSE America Sophos Anti-Virus Sophos Anti-Virus JMA Wired JMA Wired i wiele więcej. O Projekcie FreeBSD Niniejszy podrozdział zawiera podstawowe informacje o projekcie, m.in. krótką historię, cele stawiane przed projektem i stosowany model rozwoju. Jordan Hubbard Napisał Krótka historia FreeBSD 386BSD Patchkit Hubbard, Jordan Williams, Nate Grimes, Rod FreeBSD Project history Genezy projektu FreeBSD należy doszukiwać się w pierwszej połowie roku 1993. Wyrósł on częściowo z Nieoficjalnego zestawu łat dla 386BSD (patchkit). Stworzony został przez trzech ostatnich koordynatorów zestawu: Nate'a Williamsa, Roda Grimesa i mnie. 386BSD Naszym pierwotnym celem było przygotowanie migawki z rozwoju 386BSD, wprowadzającej szereg poprawek, których mechanizm zestawu łat nie był w stanie zrealizować. Niektórzy z czytających mogą pamiętać wczesną nazwę projektu 386BSD 0.5 bądź 386BSD Interim. Jolitz, Bill 386BSD był systemem operacyjnym Billa Jolitza, cierpiącym w tym okresie z powodu przeszło rocznego zastoju. W wyniku puchnięcia zestawu łat z dnia na dzień coraz bardziej, jednomyślnie postanowiliśmy spróbować naprawić sytuację. Zdecydowaliśmy się wspomóc Billa dostarczając owej porządkującej migawki. Niestety plan spalił na panewce gdy Bill Jolitz nagle zdecydował cofnąć swoje poparcie dla projektu, nie informując co zamierza wprowadzić w jego miejsce. Greenman, David Walnut Creek CDROM Szybko stwierdziliśmy, że rozpoczęte zadanie jest warte świeczki nawet bez wsparcia Billa. Tym samym przyjęliśmy nazwę FreeBSD ukutą przez Davida Greenmana. Cele projektu zostały wstępnie określone po rozmowach z ówczesnymi użytkownikami systemu. Gdy stało się jasne, że projekt zmierza w kierunku stania się rzeczywistością, skontaktowałem się z firmą Walnut Creek CDROM w celu usprawnienia metod dystrybucji FreeBSD, szczególnie z myślą o tych nieszczęśnikach, którzy mieli utrudniony dostęp do Internetu. Walnut Creek CDROM nie tylko wsparł pomysł dystrybucji FreeBSD na płytach CD, ale również wyszedł nam na przeciw oferując projektowi maszynę do pracy i szybkie łącze z Internetem. Jest mało prawdopodobne, że projekt zaszedł by aż tak daleko bez niespotykanej wręcz wiary Walnut Creek CDROM w kompletnie mało znany projekt, którym w owym czasie był FreeBSD. 4.3BSD-Lite Net/2 Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley 386BSD Free Software Foundation Pierwszą wersją rozprowadzaną na płytach CD (a także w Internecie) był FreeBSD 1.0, wydany w grudniu 1993 r. Oparty był on bezpośrednio na 4.3BSD-Lite (Net/2) z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Zawierał również wiele - dodatkowych aplikacji pochodozących z 386BSD oraz Free Software + dodatkowych aplikacji pochodzących z 386BSD oraz Free Software Foundation. Można przyjąć, iż osiągnał on całkiem rozsądny sukces jak na pierwszą wersję. Następujące po nim wydanie FreeBSD 1.1 w maju 1994 r. było pełnym sukcesem. Novell Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley Net/2 AT&T Mniej więcej w tym właśnie czasie czarne chmury niespodzianie pojawiły się nad horyzontem. Powodem tego była ugoda w przeciągającym się procesie pomiędzy Novellem i Uniwersytetem w Berkeley odnośnie legalności kalifornijskiego Net/2. Jednym z warunków ugody było ustępstwo Berkeley stwierdzające, iż znaczne części kodu Net/2 zostały powielone z kodu systemu &unix;, będącego własnością Novella, który z kolei nabył go wcześniej od AT&T. W zamian Berkley uzyskało błogosławieństwo Novella w pracach nad 4.4BSD-Lite i zapewnienie, że gdy się w końcu pojawi nie będzie określane jako kopia kodu Novella. Ponadto wszyscy użytkownicy Net/2 mieli być gorąco zachęciani do aktualizacji systemu. Ugoda ta dotyczyła również FreeBSD, bowiem projekt miał wstrzymać dystrybucję swoich produktów bazujących na Net/2 do końca lipca 1994 r. Zgodnie z warunkami porozumienia, pozwolono projektowi na jedno ostatnie wydanie przed tym terminem. Było to FreeBSD 1.1.5.1. Rozpoczęła się żmudna praca nad ponownym stworzeniem FreeBSD z części całkowicie nowego i raczej niekompletnego 4.4BSD-Lite. Wydanie Lite było w rzeczy samej lekkie; częściowo w wyniku usunięcia przez CSRG Uniwersytetu w Berkeley wielkich partii kodu (z uwagi na pewne wymogi prawne), które odpowiadały - za przygotowanie samodzielnie uruchamiajacego się systemu, oraz z faktu, - że wersja 4.4 nie byla jeszcze gotowa na platformę Intela. Prace potrwały + za przygotowanie samodzielnie uruchamiającego się systemu, oraz z faktu, + że wersja 4.4 nie była jeszcze gotowa na platformę Intela. Prace potrwały do listopada 1994 r., kiedy to wydany został FreeBSD 2.0, rozprowadzany zarówno przez sieć jak i na płytach CD (w późnym grudniu). Pomimo kilku - niedociągnięć wydanie osiągneło znaczący sukces. Przy czym już w + niedociągnięć wydanie osiągnęło znaczący sukces. Przy czym już w styczniu 1995 r. zostało zastąpione stabilniejszym i łatwiejszym w instalacji FreeBSD 2.0.5. FreeBSD 2.1.5 wydaliśmy w sierpniu 1996. Wersja ta zyskała popularność szczególnie pośród dostawców usług internetowych (ISP) oraz szerokopojętej społeczności komercyjnej. Docenione zostało również kolejne wydanie w gałęzi 2.1-STABLE. Mowa tu o FreeBSD 2.1.7.1, wydanym w lutym 1997 r., a zamykającym główne prace nad 2.1-STABLE. Od tej pory trwały jedynie prace nad utrzymaniem gałęzi (RELENG_2_1_0); dodawane były łaty bezpieczeństwa i naprawiane - krytyczne luki./para> + krytyczne luki. - Z głównego nurtu rozwojowu (-CURRENT) w listopadzie + Z głównego nurtu rozwoju (-CURRENT) w listopadzie 1996 r. odgałęził się FreeBSD 2.2 jako gałąź RELENG_2_2. - Piersze pełne wydanie (2.2.1) pojawiło się w kwietniu 1997 r. + Pierwsze pełne wydanie (2.2.1) pojawiło się w kwietniu 1997 r. Kolejne wydania z gałęzi 2.2 ujrzały światło dzienne w lecie i na jesieni 1997 r., przy czym ostatnie (2.2.8) pojawiło się w listopadzie 1998 r. Pierwsze oficjalne wydanie 3.0 pochodzi z października 1998 r. i stanowiło początek końca gałęzi 2.2. Drzewo ewolucji FreeBSD ponownie rozdzieliło się 20 stycznia 1999 r., prowadząc do 4.0-CURRENT i 3.X-STABLE. Wersja 3.1 z 3.X-STABLE wydana została 15 lutego 1999, wersja 3.2 dnia 15 maja 1999, 3.3 w dniu 16 września 1999, 3.4 - 20 grudnia 1999 oraz 3.5 dnia 24 stycznia 2000. Wkrótce pojawiło się również pomniejsze wydanie 3.5.1, które zawierało kilka poprawek z ostatniej chwili do systemu Kerberos. Było to ostatnie wydanie gałęzi 3.X. Kolejne rozgałęzienie miało miejsce 13 marca 2000 r. w wyniku czego pojawiła się gałąź 4.X-STABLE: 4.0-RELEASE w marcu 2000 i ostatnie wydanie 4.11-RELEASE w styczniu 2005. Pojawienie się długo oczekiwanej gałęzi 5.0-RELEASE zostało ogłoszone 19 stycznia 2003 r. Stanowiła ona punkt kulminacyjny prawie trzyletniego wysiłku. Wydanie te wprowadziło FreeBSD na ścieżkę ku współpracy z komputerami multiprocesorowymi oraz zaawansowanej obsługi wątków aplikacji. Oferowała również wsparcie dla platform &ultrasparc; i ia64. Wydanie 5.1 pojawiło się w czerwcu 2003 r. Ostatnie wydanie 5.X z gałęzi -CURRENT stanowiło 5.2.1-RELEASE, wprowadzone w lutym 2004. Gałąź RELENG_5 powstała w sierpniu 2004 r., a także wydanie 5.3-RELEASE, stanowi początek wydań gałęzi 5-STABLE. Najnowsze wydanie &rel2.current;-RELEASE pojawiło się w maju 2006. Wydawane będą wciąż kolejne wersje z gałęzi RELENG_5. Kolejne rozgałęzienie nastąpiło w czerwcu 2005: powstała gałąź RELENG_6. Wydanie 6.0-RELEASE, pierwsze z gałęzi 6.X, pojawiło się w listopadzie 2005. Najnowsze wydanie &rel.current;-RELEASE ujrzało światło dzienne w maju 2006 r. Będą pojawiać się również kolejne wydania z gałęzi RELENG_6. Na chwilę obecną projekty długoterminowe prowadzone są w gałęzi 7.X-CURRENT. Migawki wydań 7.X, obrazujące postęp prac, są cały czas dostępne z serwera migawkowego jak również na płytach CD. Jordan Hubbard Napisał Cele Projektu FreeBSD FreeBSD Project goals Głównym celem Projektu FreeBSD jest dostarczanie oprogramowania, które może być wykorzystane w dowolny sposób i bez dodatkowych zobowiązań. Wielu z nas ma duży wkład w tworzenie kodu (i rozwój projektu w ogóle) i z pewnością nie miałoby nic przeciw drobnemu wsparciu finansowemu. Tym nie mniej nie wywieramy żadnego nacisku. Wierzymy, że naszą pierwszą i najważniejszą - misją jest dostarczanie kodu wszystkim tym, ktorzy + misją jest dostarczanie kodu wszystkim tym, którzy go potrzebują bez względu na to do czego go wykorzystają, by zyskał on możliwie najszerszą bazę użytkowników dostarczając możliwie największych korzyści. W moim przekonaniu jest to jeden z najbardziej fundamentalnych celów stawianych przed całym Wolnym Oprogramowaniem, a przez nas entuzjastycznie wspierany. GNU General Public License (GPL) GNU Lesser General Public License (LGPL) BSD Copyright Te części kodu w naszym drzewie źródłowym, które udostępniane są na licencji GNU General Public License (GPL) bądź Library General Public License (LGPL) posiadają kilka dodatkowych zobowiązań, choć związanych raczej z wymogiem udostępnienia kodu źródłowego. Z uwagi na dodatkowe komplikacje, które mogą pojawić się w przypadku komercyjnego zastosowania aplikacji na licencji GPL, osobiście skłaniamy się - kiedy jest to możliwe - ku oprogramowaniu dystrybuowanemu przy wykorzystaniu mniej restrykcyjnej licencji BSD. Satoshi Asami Napisał Model rozwoju FreeBSD Projekt FreeBSD model rozwoju Rozwój FreeBSD jest otwartym i elastycznym procesem realizowanym przez setki ludzi na całym świecie (patrz Lista współpracowników). Infrastruktura systemu rozwoju FreeBSD pozwala tymże setkom projektantów współpracować przez Internet. Tym nie mniej nieustannie poszukujemy nowych projektantów, a także nowych pomysłów. Osoby zainteresowane nawiązaniem bliższej współpracy z projektem mogą kontaktować się z nami bezpośrednio poprzez &a.pl.hackers.b;. Natomiast &a.pl.announce.m; jest również dostępna dla osób chcących poinformować innych użytkowników FreeBSD o głównych obszarach prowadzonych prac. Oto garść informacji o projekcie FreeBSD i jego procesie rozwoju, przydatnych zarówno niezależnym projektantom jak i bliskim współpracownikom: Repozytorium CVS CVS repozytorium Concurrent Versions System CVS Główne drzewo źródłowe FreeBSD utrzymywane jest w systemie CVS (Concurrent Versions System) - wolnodostępnym narzędziu kontroli wersji kodu źródłowego, dostępnym we FreeBSD. Podstawowe repozytorium CVS znajduje się na maszynie zlokalizowanej w Santa Clara w Kalifornii, USA, skąd replikowane jest na serwery lustrzane, rozrzucone po całym świecie. Główne drzewo CVS, zawierające zarówno drzewo -CURRENT jak i -STABLE, można łatwo skopiować również na swój własny komputer. Proces ten został dokładniej opisany - w podroździale Synchronizacja własnego + w podrozdziale Synchronizacja własnego drzewa kodu źródłowego. Lista twórców twórcy Twórcy są ludźmi, którzy posiadają prawa zapisu do drzewa CVS i posiadają upoważnienie do wprowadzania modyfikacji do kodu źródłowego FreeBSD. Angielski odpowiednik terminu twórca (ang. committer) pochodzi od polecenia commit systemu &man.cvs.1;, stosowanego do wprowadzania zmian do repozytorium CVS. Najlepszym sposobem przedstawienia własnych propozycji na liście dyskusyjnej twórców jest wykorzystanie polecenia &man.send-pr.1;. Jeśli system sprawia wrażenie zablokowanego można również wysłać e-mail bezpośrednio na &a.pl.committers.b;. Główni projektanci FreeBSD zespół główny Porównując Projekt FreeBSD z przedsiębiorstwem, zespół główny należałoby porównać z zarządem firmy. Podstawowym zadaniem tejże grupy jest czuwanie nad prawidłowym rozwojem projektu jako całości. Jedną z funkcji grupy jest zapraszanie oddanych i odpowiedzialnych projektantów w szeregi twórców systemu, podobnie jak przyjmowanie w szeregi samej grupy. Obecna grupa została wybrana spośród wszystkich twórców w czerwcu 2004 r. Wybory mają miejsce co dwa lata. Niektórzy z członków grupy posiadają również dodatkowy zakres obowiązków, tj. czuwają nad zapewnieniem poprawnego funkcjonowania wybranych części systemu. Pełna lista projektantów FreeBSD i ich obowiązków dostępna jest w artykule Lista współpracowników. Większość członków grupy jest ochotnikami, jeśli chodzi o rozwój FreeBSD, i nie otrzymują żadnego wynagrodzenia - finansowwego z projektu. Nie należy zatem błędnie + finansowego z projektu. Nie należy zatem błędnie interpretować współpracy z projektem jako gwarancji wsparcia. W tym świetle, powyższe porównanie z zarządem nie jest do końca celne. Bardziej odpowiednim byłoby powiedzieć, że są to ludzie, którzy z własnego wyboru oddali swój wolny czas dla FreeBSD! Zewnętrzni współpracownicy współpracownicy Co prawda jako ostatnia, ale zdecydowanie nie jako najmniej istotna, omówiona zostanie grupa współpracowników zewnętrznych, czyli samych użytkowników, którzy dostarczają na bieżąco informacji o funkcjonowaniu systemu oraz poprawek wykrytych błędów. Najlepszym sposobem na udział w rozwoju FreeBSD jest subskrypcja &a.pl.hackers.d;. zawiera więcej informacji o różnorodnych listach dyskusyjnych FreeBSD. Lista współpracowników FreeBSD cały czas rośnie. Czemu by nie dołączyć do listy pomagając w pracy nad FreeBSD już dzisiaj? Pisanie kodu nie jest jedyną formą współpracy z projektem: kompletna lista rzeczy, które trzeba zrobić dostępna jest na stronie Projektu FreeBSD. Reasumując, nasz model rozwoju zorganizowany jest jako niezależne, - współcentryczne okręgi. Zcentralizowany model ma za zadanie ułatwić + współcentryczne okręgi. Scentralizowany model ma za zadanie ułatwić użytkownikom FreeBSD śledzenie zmian w kodzie. Odstraszanie potencjalnych współpracowników nie jest naszym celem! Pragniemy dostarczać stabilny system operacyjny z dużą bazą łatwych do instalacji i wykorzystania programów — ten model doskonale się w tym spisuje. Jedyne o co prosimy tych, którzy mieliby wstąpić w szeregi projektantów FreeBSD, jest oddanie takie same jakie cechuje ich obecnych twórców. Aktualne wydanie FreeBSD NetBSD OpenBSD 386BSD Free Software Foundation Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley Computer Systems Research Group (CSRG) FreeBSD jest łatwo dostępnym systemem operacyjnym, bazującym na kodzie 4.4BSD-Lite, dla następujących platform sprzętowych: Intel &i386;, &i486;, &pentium;, &pentium; Pro, &celeron;, &pentium; II, &pentium; III, &pentium; 4 (bądź inny zgodny), &xeon;, DEC Alpha oraz Sun &ultrasparc;. Opiera się on przede wszystkim na oprogramowaniu grupy CSRG z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, rozszerzonym o dodatkowe elementy z NetBSD, OpenBSD, 386BSD i Free Software Foundation. Począwszy od wydania FreeBSD 2.0 w końcu 1994 r., nastąpiła dramatyczna poprawa wydajności, możliwości i stabilności systemu. Największą zmianą była całkowita reformacja systemu wirtualnej pamięci wraz ze współdzieloną pamięcią podręczną VM/buffer cache, która nie tylko wpłynęła na wzrost wydajności ale również zmniejszenie minimalnego miejsca zajmowanego w pamięci przez FreeBSD — 5 MB jest już akceptowalnym minimum. Inne rozszerzenia to m.in. kompletna obsługa klienta i serwera NIS, wsparcie dla transakcji TCP, wdzwanianie na żądanie PPP, zintegrowana obsługa DHCP, usprawniony podsystem SCSI, obsługa ISDN, ATM, FDDI, Fast i Gigabit Ethernet (100 i 1000 Mbit). Usprawniona obsługa najnowszych kontrolerów Adaptec i tysiące poprawionych błędów. Oprócz podstawowej grupy aplikacji dystrybuowanych wraz z systemem, FreeBSD oferuje kolekcję tysięcy dodatkowych programów. W momencie pisania niniejszego tekstu ich lista obejmuje ponad &os.numports; pozycji! Od serwerów http (WWW) poprzez gry po edytory i prawie wszystko pomiędzy. Cała Kolekcja Portów zajmuje około &ports.size; na dysku, przy czym każdy port to zaledwie ułamek oryginalnej objętości źródeł. Takie rozwiązanie ułatwia man aktualizację portów i zdecydowanie zmniejsza zajmowaną przestrzeń na dysku. Kompilacja portu sprowadza się do zmiany katalogu na zawierający port wybranego programu i wpisanie make install. Resztą zajmuje się system. Oryginalne pakiety źródeł dla każdego kompilowanego portu pobierane są dynamicznie z płyty CDROM bądź lokalnego serwera FTP. Wystarczy zadbać o dostateczną ilość wolnego miejsca na dysku. Dla osób nie mających ochoty kompilować programów własnoręcznie, większość portów jest również dostępna w skompilowanej postaci jako pakiety, które mogą być instalowane przy pomocy prostego polecenia pkg_add. Więcej informacji o systemie pakietów i portów zawiera . Dodatkowe dokumenty pomocne przy instalacji i użytkowaniu FreeBSD znajdują się również w katalogu /usr/share/doc na maszynach z najnowszymi wersjami FreeBSD. Mogą być przeglądane lokalnie za pomocą przeglądarki internetowej przy wykorzystaniu poniższych odnośników: - Podręczki FreeBSD (ang.) + Podręcznik FreeBSD (ang.) /usr/share/doc/handbook/index.html FAQ FreeBSD (ang.) /usr/share/doc/faq/index.html Główne i najczęściej aktualizowane wersje dokumentów dostępne są na stronie . diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/ports/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/ports/chapter.sgml index 3a9120c972..bba4e1abbd 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/ports/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/ports/chapter.sgml @@ -1,1489 +1,1494 @@ Cezary Morga Tłumaczył Instalacja programów: pakiety i porty - Strzeszczenie + Streszczenie porty pakiety System FreeBSD rozprowadzany jest wraz z bogatą kolekcją narzędzi systemowych. Tym nie mniej, stanowi to absolutne minimum. Szybko pojawia się bowiem potrzeba zainstalowania dodatkowego oprogramowania, by móc rozpocząć prawdziwą pracę z systemem. FreeBSD dostarcza dwóch dopełniających się metod instalacji oprogramowania: kolekcję portów FreeBSD (kompilacja programów ze źródeł) i system pakietów (instalacja z gotowych binariów). - Każda z tych metod może zostać wykorzystana do intalacji najnowszych + Każda z tych metod może zostać wykorzystana do instalacji najnowszych wersji ulubionego oprogramowania z lokalnych nośników bądź bezpośrednio z sieci. - Przeczytawszy ten rozdiał dowiemy się: + Przeczytawszy ten rozdział dowiemy się: Jak instalować oprogramowanie innych producentów dostarczane w postaci binarnej. - Jak kompilować oprogrmowanie innych producentów + Jak kompilować oprogramowanie innych producentów z wykorzystaniem kolekcji portów. Jak usunąć poprzednio zainstalowane pakiety bądź porty. - Kak zmienić domyślne wartości wykorzystywane + Jak zmienić domyślne wartości wykorzystywane przy kompilacji portów. - Jak odnależć właściwe oprogramowanie. + Jak odnaleźć właściwe oprogramowanie. - Jak zaktualizaować wykorzystywane aplikacje. + Jak zaktualizować wykorzystywane aplikacje. Omówienie instalacji oprogramowania Osoby, które już wcześniej pracowały z systemami &unix; wiedzą, że typowy proces instalacji oprogramowania sprowadza się mniej więcej do następujących punktów: Pobranie programu, który może być rozprowadzany w postaci kodu źródłowego bądź binarnej. Rozpakowania programu z formatu w jakim jest - rozprowadzany (najcześciej jest to plik tar skompresowany + rozprowadzany (najczęściej jest to plik tar skompresowany za pomocą &man.compress.1;, &man.gzip.1; lub &man.bzip2.1;). Odnalezienie dokumentacji (najczęściej plik INSTALL lub README bądź pliki w podkatalogu doc/) i zapoznanie się z instrukcjami instalacji programu. Kompilacja programu, jeśli rozprowadzany jest w postaci źródłowej. Może to wymagać również wykonania dodatkowych czynności, jak np. edycji pliku Makefile bądź uruchomienia skryptu configure. Weryfikacja i instalacja aplikacji. Wszystko to przy założeniu, że w między czasie nie pojawiły się żadne trudności. Instalacja oprogramowania, które nie było przygotowywane z myślą o FreeBSD może wymagać nawet modyfikacji kodu źródłowego nim zacznie poprawnie funkcjonować. Oczywiście, we FreeBSD można instalować oprogramowanie tradycyjnym sposobem. Jednakże system ten posiada dwa rozwiązania, które potrafią zaoszczędzić mnóstwo czasu i trudu: pakiety i porty. W chwili pisania tego tekstu, dostępnych za pomocą tych systemów jest przeszło &os.numports; aplikacji. Dla każdego programu dostępny jest do pobrania pojedynczy pakiet, który zawiera skompilowane kopie plików aplikacji, zarówno plików uruchomieniowych jak i konfiguracyjnych czy dokumentacji. Pobranym plikiem można manipulować za pomocą poleceń &man.pkg.add.1;, &man.pkg.delete.1;, &man.pkg.info.1;, itp. Nowe programy można instalować za pomocą zaledwie jednego polecenia. Port natomiast, jest zbiorem plików mających za zadanie zautomatyzować proces kompilacji danego programu z kodu źródłowego. O ile typowa kompilacja programu składa się z wielu czynności wykonywanych przez użytkownika, o tyle pliki składające się na port zawierają dostateczną ilość informacji aby pozwolić systemowi zrobić to za nas. Wystarczy wprowadzić kilka prostych poleceń a system automatycznie pobierze kod źródłowy programu, rozpakuje, nałoży łatki, skompiluje i zainstaluje za nas. Ponadto system portów może również posłużyć do przygotowania pakietów, którymi następnie można manipulować za pomocą pkg_add i innymi poleceniami zarządzających pakietami. Obydwa systemy potrafią analizować zależności występujące pomiędzy aplikacjami. Załóżmy, że chcemy zainstalować program, który zależy od pewnej biblioteki. Zarówno program jak i biblioteka dostępne są w systemach portów i pakietów FreeBSD. Niezależnie od tego czy wykorzystamy polecenie pkg_add czy porty, by zainstalować program, to obydwa systemy spostrzegą, że biblioteka nie została zainstalowana i automatycznie zainstalują najpierw bibliotekę. Można by się zastanawiać dlaczego FreeBSD wykorzystuje obydwa systemy, skoro ich działanie jest tak bardzo podobne. Tak pakiety jak i porty posiadają pewne zalety. Który system wykorzystamy zależy od naszych własnych upodobań. Zalety pakietów Skompresowany plik pakietu zajmuje z reguły mniej miejsca niż skompresowany plik zawierający kod źródłowy. Instalacja pakietów nie wymaga dodatkowej kompilacji. W przypadku dużych aplikacji, jak np. Mozilla, KDE czy GNOME może to być istotne. Szczególnie gdy pracuje się na dość wolnej maszynie. Stosowanie pakietów nie wymaga żadnej wiedzy o procesie kompilowania oprogramowania w systemie FreeBSD. Zalety portów Pakiety są z reguły kompilowane z dość typowymi opcjami, ponieważ powinny być przydatne do wykorzystania na maksymalnej liczbie komputerów. Instalując programy z portów mamy możliwość podkręcenia opcji kompilacji, by (przykładowo) skompilować program zoptymalizowany dla procesorów Pentium IV lub Athlon. Niektóre aplikacje posiadają pewne opcje kompilacji związane z zadaniami, które maja realizować. Przykładowo Apache może zostać skompilowany - z wieloma róznorodnymi opcjami. Kompilując go z portów nie + z wieloma różnorodnymi opcjami. Kompilując go z portów nie musimy zgadzać się na domyślne opcje mogąc samemu dokonać wyboru. W niektórych przypadkach dostępnych jest kilka pakietów tej samej aplikacji skompilowanych z różnymi parametrami. Na przykład program Ghostscript dostępny jest jako pakiet ghostscript oraz ghostscript-nox11, zależnie od tego czy mamy zainstalowany serwer X11. O ile tego typu rozwiązania są teoretycznie możliwe do zrealizowania w systemie pakietów, o tyle staje się to praktycznie niemożliwe gdy aplikacja posiada więcej niż kilka różnych opcji kompilacji. Warunki licencji niektórych aplikacji zabraniają rozprowadzania w postaci binarnej. Muszą być zatem rozprowadzane jako kod źródłowy. Niektórzy nie ufają pakietom binarnym. W przypadku kodu źródłowego można (przynajmniej w teorii) przejrzeć go i samemu poszukać potencjalnych luk. Jeśli posiadamy własne łaty będziemy potrzebowali kodu źródłowego aby je nanieść do programu. Jeszcze inni po prostu lubią mieć pod ręką kod źródłowy, by móc go poczytać gdy się nudzą, zmodyfikować czy zapożyczyć pewne rozwiązania (o ile pozwala na to licencja), itd. Najlepszym sposobem śledzenia zmian dokonywanych w systemie portów jest zapisanie się na &a.pl.ports.b; oraz &a.pl.ports-bugs.b;. Przed instalacją jakiejkolwiek aplikacji należy sprawdzić na stronie - czy w danym programie istnieją luki związane bezpieczeństem. + czy w danym programie istnieją luki związane bezpieczeństwem. Alternatywnie możemy zainstalować security/portaudit, który automatycznie sprawdza wszystkie instalowane programy pod względem znanych luk bezpieczeństwa; weryfikowane są również porty przed kompilacją. W między czasie można wykorzystać polecenie portaudit -F -a, by sprawdzić zainstalowane już pakiety. Pozostała część niniejszego rozdziału ma za zadanie wyjaśnić jak z wykorzystaniem systemu pakietów i portów instalować w systemie FreeBSD oprogramowanie innych producentów. Odnalezienie programu dla siebie Nim przystąpimy do instalacji programów musimy wiedzieć co chcemy zainstalować i jak się nazywa. Lista dostępnych we FreeBSD programów rośnie cały czas. Na szczęście jest wiele sposobów na odnalezienie tego czego szukamy: Na stronie internetowej FreeBSD pod adresem http://www.FreeBSD.org/ports/ znajduje jest aktualna lista dostępnych programów. Listę można dowolnie przeszukiwać według kilku kryteriów, np. nazwy (jeśli ją znamy). Możliwe jest również przejrzenie spisu wszystkich aplikacji znajdujących się w danej kategorii. FreshPorts Dzięki stronie FreshPorts () prowadzonej przez Dana Langille'a możliwe jest bieżące śledzenie zmian aplikacji w drzewie portów. Witryna umożliwia otrzymywanie informacji drogą emailową o zmianach w wybranych portach. FreshMeat Jeśli nie znamy nazwy programu, który chcemy zainstalować, warto poszukać go na stronach pokroju FreshMeat () a następnie sprawdzić na stronie FreeBSD czy został przygotowany odpowiedni port. Jeśli znamy dokładną nazwę portu a chcemy sprawdzić z jakiej pochodzi kategorii, można skorzystać z polecenia &man.whereis.1;. Wystarczy wpisać whereis plik, gdzie plik jest nazwą programu, którego poszukujemy. Otrzymany wynik będzie postaci: &prompt.root; whereis lsof lsof: /usr/ports/sysutils/lsof Przykład ten informuje nas, że program lsof (narzędzie systemowe) znajduje się w katalogu /usr/ports/sysutils/lsof. Jeszcze innym sposobem na odnalezienie danego portu jest wykorzystanie mechanizmu przeszukiwania kolekcji portów. By skorzystać z tej funkcji należy przejść do katalogu /usr/ports. Następnie wpisać make search name=nazwa-programu, gdzie program-name jest nazwą poszukiwanej aplikacji. Przykładowo, szukając lsof: &prompt.root; cd /usr/ports &prompt.root; make search name=lsof Port: lsof-4.56.4 Path: /usr/ports/sysutils/lsof Info: Lists information about open files (similar to fstat(1)) Maint: obrien@FreeBSD.org Index: sysutils B-deps: R-deps: Część wyniku, która nas interesuje to wiersz zaczynający się od Path:, a określający lokalizację portu. Pozostałe z uzyskanych w ten sposób informacji nie zostaną tutaj opisane, gdyż nie są potrzebne do instalacji programu. Szersze przeszukanie kolekcji portów możliwe jest wykorzystując make search key=zwrot, gdzie zwrot jest dowolnym wyrazem. Opcja ta przeszukuje nazwy portów, komentarze, opisy i listy - zależności. Moze być wykorzystana do odnalezienia portów + zależności. Może być wykorzystana do odnalezienia portów związanych z danym zagadnieniem gdy nie znamy nazwy poszukiwanego programu. W obydwu przypadkach nie są rozróżniane małe i duże litery w poszukiwanym ciągu. Szukając zatem LSOF oraz lsof otrzymamy takie same wyniki. Chern Lee Napisał Aleksander Fafuła Tłumaczył Cezary Morga Przekład uzupełnił Korzystanie z systemu pakietów Instalacja pakietów pakiety instalacja pkg_add Programu &man.pkg.add.1; można użyć do instalacji programów zarówno z dysku lokalnego, jak i z sieci. Ręczne pobranie pakietu i instalacja lokalna &prompt.root; ftp -a ftp2.FreeBSD.org Connected to ftp2.FreeBSD.org. 220 ftp2.FreeBSD.org FTP server (Version 6.00LS) ready. 331 Guest login ok, send your email address as password. 230- 230- This machine is in Vienna, VA, USA, hosted by Verio. 230- Questions? E-mail freebsd@vienna.verio.net. 230- 230- 230 Guest login ok, access restrictions apply. Remote system type is UNIX. Using binary mode to transfer files. ftp> cd /pub/FreeBSD/ports/packages/sysutils/ 250 CWD command successful. ftp> get lsof-4.56.4.tgz local: lsof-4.56.4.tgz remote: lsof-4.56.4.tgz 200 PORT command successful. 150 Opening BINARY mode data connection for 'lsof-4.56.4.tgz' (92375 bytes). 100% |**************************************************| 92375 00:00 ETA 226 Transfer complete. 92375 bytes received in 5.60 seconds (16.11 KB/s) ftp> exit &prompt.root; pkg_add lsof-4.56.4.tgz Jeśli nie posiadamy lokalnego źródła programów (np na płytach CD FreeBSD), będzie Ci prawdopodobnie łatwiej użyć komendy &man.pkg.add.1; z opcją . Spowoduje to, że program samodzielnie określi odpowiednią wersję oprogramowania dla naszej wersji systemu. Następnie pobierze odpowiedni plik z sieci oraz go zainstaluje. pkg_add &prompt.root; pkg_add -r lsof W powyższym przykładzie program pobierze właściwy pakiet i zainstaluje go bez jakiejkolwiek dalszej ingerencji użytkownika. Jeśli chcemy wskazać programowi alternatywny serwer lustrzany, należy odpowiednio zdefiniować zmienną środowiskową PACKAGESITE. Program &man.pkg.add.1; do pobierania plików z serwerów wykorzystuje &man.fetch.3;, który z kolei wykorzystuje różnorodne zmienne środowiskowe, m.in. FTP_PASSIVE_MODE, FTP_PROXY oraz FTP_PASSWORD. Może się okazać, że będziemy musieli zdefiniować niektóre z nich jeśli nasz komputer znajduje się za zaporą ogniową, bądź musi korzystać z serwera pośredniczącego FTP/HTTP proxy. Więcej informacji znaleźć można w podręczniku systemowym programu &man.fetch.3;. Warto zauważyć, iż w powyższym przykładzie jako nazwę pakietu podano jedynie lsof zamiast lsof-4.56.4. Przy zdalnym pobieraniu pakietów nie należy podawać numeru wersji - pakietu. Program &man.pkg.add.1; automatycznie pobieże najnowszą + pakietu. Program &man.pkg.add.1; automatycznie pobierze najnowszą wersję aplikacji. - Program &man.pkg.add.1; pobierze najnowszą wersjie aplikacji + Program &man.pkg.add.1; pobierze najnowszą wersję aplikacji jedynie, gdy wykorzystujemy &os.current; albo &os.stable;. W przypadku -RELEASE pobrana zostanie wersja pakietu zbudowana dla danego wydania. - Ograniczenie to można obejść modyfikująć zmienną środowiskową + Ograniczenie to można obejść modyfikując zmienną środowiskową PACKAGESITE. Na przykład, jeśli korzystamy z &os; 5.4-RELEASE domyślnie &man.pkg.add.1; będzie pobierał pakiety z ftp://ftp.freebsd.org/pub/FreeBSD/ports/i386/packages-5.4-release/Latest/. By zmusić go do pobierania pakietów zbudowanych dla &os; 5-STABLE należy zmodyfikować zmienną PACKAGESITE by wskazywała na ftp://ftp.freebsd.org/pub/FreeBSD/ports/i386/packages-5-stable/Latest/. Pakiety rozpowszechniane są w formacie .tgz oraz .tbz. Możemy je pobrać z , w Polsce z , bądź odnaleźć na płytach CDROM FreeBSD. Każda płyta z cztero płytowej dystrybucji (także PowerPak'a itp) zawiera pakiety w katalogu /packages. Struktura katalogu podobna jest do drzewa portów /usr/ports. Każda kategoria ma swój własny katalog, ponadto każdy pakiet może zostać odnaleziony w katalogu All (Wszystkie). Struktura katalogów pakietów jest identyczna względem struktury katalogów portów. Porty i pakiety kooperują za sobą, tworząc wspólnie cały system pakietów/portów. Zarządzanie pakietami pakiety zarządzanie Narzędziem służącym do przedstawienia informacji o zainstalowanych pakietach oraz wyświetlającym ich krótki opis jest &man.pkg.info.1;. pkg_info &prompt.root; pkg_info cvsup-16.1 A general network file distribution system optimized for CV docbook-1.2 Meta-port for the different versions of the DocBook DTD ... Program &man.pkg.version.1; jest natomiast narzędziem, które podsumowuje wersje wszystkich zainstalowanych pakietów. Porównuje je następnie z tymi które znajdują się w drzewie portów. pkg_version &prompt.root; pkg_version cvsup = docbook = ... Symbol w drugiej kolumnie określa wiek zainstalowanej wersji oprogramowania względem wersji odnalezionej w portach. Symbol Znaczenie = Wersja odnaleziona w portach jest identyczna./entry> < Wersja jest starsza, niż ta odnaleziona w portach. >Zainstalowana wersja jest nowsza, niż znaleziona w portach. (Prawdopodobnie lokalne drzewo portów nie zostało zaktualizowane.) ?Zainstalowany pakiet nie może zostać odnaleziony w drzewie portów. (Może to mieć miejsce np. w sytuacji gdy zainstalowany port został usunięty z kolekcji portów, bądź zmienił nazwę.) *Istnieje wiele wersji tego programu. Usuwanie pakietów pkg_delete pakiety usuwanie Aby usunąć uprzednio zainstalowane oprogramowanie użyj &man.pkg.delete.1;. &prompt.root; pkg_delete xchat-1.7.1 Dodatkowe informacje Wszystkie informacje o pakietach znajdują się w katalogu /var/db/pkg. Lista zainstalowanych plików, a także opis każdej paczki można odnaleźć właśnie w tym katalogu. Aleksander Fafuła Tłumaczył Cezary Morga Przekład uzupełnił Korzystanie z kolekcji portów Poniższy podrozdział dostarcza podstawowych informacji z zakresu używania kolekcji portów, w stopniu umożliwiającym instalowanie lub odinstalowywanie programów z własnego systemu. Szczegółowy opis parametrów polecenia make i zmiennych środowiskowych dostępny jest w podręczniku systemowym &man.ports.7;. Pozyskanie kolekcji portów Zanim zainstalujemy jakikolwiek port, musimy pobrać kolekcję portów, która w zasadzie jest zestawem plików Makefiles, łat i opisowych. Kolekcja znajduje się w katalogu /usr/ports. W trakcie instalacji FreeBSD, sysinstall zapytał czy chcemy zainstalować kolekcję portów. Jeśli wybraliśmy nie, poniższe instrukcje pomogą nam własnoręcznie zainstalować kolekcję portów: Metoda CVSup Jest to prosta i szybka metoda pobrania kolekcji portów wykorzystująca system CVSup. Więcej informacji o CVSup dostępnych jest w podrozdziale Korzystanie z CVSup. Bardzo ważnym jest, aby upewnić się, że katalog /usr/ports jest pusty nim po raz pierwszy uruchomimy CVSup! - Jesli posiadamy już kolekcję portów pozyskaną z innego źródła + Jeśli posiadamy już kolekcję portów pozyskaną z innego źródła CVSup nie usunie nieużywanych plików łat. Zainstaluj pakiet net/cvsup-without-gui: &prompt.root; pkg_add -r cvsup-without-gui Więcej informacji w podrozdziale Instalacja CVSup (). Uruchom cvsup: &prompt.root; cvsup -L 2 -h cvsup.FreeBSD.org /usr/share/examples/cvsup/ports-supfile Warto zastąpić cvsup.FreeBSD.org adresem serwera CVSup zlokalizowanego bliżej nas. Kompletna lista serwerów lustrzanych dostępna jest w podrozdziale Serwery lustrzane CVSup (). Można wykorzystać własny plik ports-supfile, by np. uniknąć konieczności podawania adresu serwera CVSup z linii poleceń. W takim wypadku, jako użytkownik root, skopiuj plik /usr/share/examples/cvsup/ports-supfile do innego katalogu, np. /root bądź własnego katalogu domowego. Zmodyfikuj plik ports-supfile. Zmień wpis CHANGE_THIS.FreeBSD.orgna adres wybranego serwera lustrzanego CVSup. Kompletna lista serwerów lustrzanych dostępna jest w podrozdziale Serwery lustrzane CVSup (). Teraz uruchom cvsup używając polecenia:: &prompt.root; cvsup -L 2 /root/ports-supfile Późniejsze wpisanie polecenia &man.cvsup.1; spowoduje sprawdzenie zmian dokonanych w kolekcji portów i aktualizację lokalnej wersji. Nie spowoduje to natomiast automatycznie ponownego skompilowania wykorzystywanych przez nas portów. Metoda Portsnap Portsnap jest alternatywnym systemem dystrybucji kolekcji portów. Po raz pierwszy został dołączony do FreeBSD 6.0. W starszych wersjach może zostać zainstalowany z pakietu sysutils/portsnap: &prompt.root; pkg_add -r portsnap Szczegółowe informacje o możliwościach programu dostępne są w podrozdziale Korzystanie z Portsnap. Ten punkt możemy pominąć jeśli posiadamy &os; 6.1-RELEASE bądź najnowszą wersję programu Portsnap. Przy pierwszym uruchomieniu programu &man.portsnap.8; zostanie automatycznie utworzony katalog /usr/ports. W starszych wersjach programu wymagane jest własnoręczne utworzenie katalogu: &prompt.root; mkdir /usr/ports Pobierz skompresowaną migawkę kolekcji portów do katalogu /var/db/portsnap. Można następnie zakończyć połączenie z Internetem, jeśli jest taka potrzeba. &prompt.root; portsnap fetch Jeśli uruchamiany Portsnap po raz pierwszy należy rozpakować migawkę do katalogu /usr/ports: &prompt.root; portsnap extract Jeśli posiadamy już kolekcję portów w /usr/ports i jedynie ją aktualizujemy, wpisujemy polecenie: &prompt.root; portsnap update Metoda sysinstall Metoda ta instaluje kolekcję portów z lokalnego nośnika posługując się programem sysinstall. Zainstalowana zostanie kopia kolekcji z dnia, w którym przygotowana została dana wersja FreeBSD. Jeśli dysponujemy połączeniem z Internetem powinniśmy zawsze stosować jedną z metod opisanych powyżej. Uruchom sysinstall jako użytkownik root (/stand/sysinstall w wersjach &os; starszych niż 5.2): &prompt.root; sysinstall Przejdź w dół, wybierz Configure, i naciśnij Enter. Przejdź w dół, wybierz Distributions i naciśnij Enter. Przejdź w dół do opcji ports i naciśnij Spację. Przejdź do góry do opcji Exit i naciśnij Enter. Ustaw wybrany przez siebie typ medium instalacji, jak np. płytę CDROM, serwer FTP, itd. Przejdź do góry do opcji Exit i naciśnij Enter. Naciśni X by wyjść z programu sysinstall. Instalacja Portów porty instalacja Pierwsza rzecz o jakiej należy wspomnieć omawiając kolekcję portów, jest szkielet. Mówiąc w skrócie, szkielet portu jest minimalnym zestawem plików, które informują FreeBSD, jak poprawnie skompilować i zainstalować program. Każdy szkielet portu zawiera: Plik Makefile. Plik ten zawiera różne dane określające jak skompilować aplikację oraz gdzie ją zainstalować w systemie. Plik distinfo Plik ten zawiera informacje dotyczące plików, które muszą zostać pobrane, by skompilować port. Ponadto zawiera sumy kontrolne, na podstawie których &man.md5.1; potrafi sprawdzić, czy pliki nie uległy uszkodzeniu w trakcie pobierania z sieci. Katalog files, który zawiera łaty pozwalające skompilować i zainstalować program w naszym systemie FreeBSD. Łaty są małymi plikami, w których określone są zmiany dotyczące konkretnych plików. Są to pliki tekstowe i po prostu mówią Usuń linię 10 lub Zmień linię 26 na to: .... Łatki są także znane jako diffs (ang. skrót od różnice) ponieważ są generowane przez program &man.diff.1;. Ten katalog może zawierać także inne pliki używane do kompilacji portu. Plik opisu pkg-descr. Jest to bardziej szczegółowy, nierzadko wieloliniowy opis programu. Plik listy pkg-plist. Jest to lista wszystkich plików, które zostaną zainstalowane przez port. Jest to także lista plików, które należy usunąć w przypadku odinstalowywania. Niekiedy porty zawierają również inne pliki, jak na przykład pkg-message (message-wiadomość). System portów używa tych plików w specjalnych sytuacjach. Jeśli potrzebujesz więcej informacji na temat tych plików i portów w ogóle, zajrzyj do podręcznika FreeBSD Porter's Handbook. Jak już raz powiedziano, porty zawierają instrukcje odnośnie kompilacji programów z kodu źródłowego. Jednakże nie zawierają one samego kodu. Kod pobrać można z płyty CD bądź z Internetu. Rozprowadzany może być w dowolnej postaci jaką wybierze sobie jego producent, przy czym najczęściej jest to spakowany plik tar skompresowany dodatkowo gzipem. Kod źródłowy programu nazywany jest distfile. Poniżej przedstawione zostały dwie metody instalacji portów we &os;. By móc zainstalować port musimy być zalogowania jako użytkownik root. Przed instalacją jakiegokolwiek portu należy upewnić się, że dysponujemy aktualną kolekcją portów oraz sprawdzić potencjalne luki bezpieczeństwa związane z danym portem na stronie . Istnieje możliwość zautomatyzowania procesu weryfikacji potencjalnych luk bezpieczeństwa przed instalacją portu. Do tego celu można wykorzystać program portaudit, dostępny również w kolekcji portów (security/portaudit). Wydanie polecenia portaudit -F przed instalacją nowego portu spowoduje pobranie aktualnej bazy luk bezpieczeństwa. Możliwe jest również wykonywanie regularnych aktualizacji bazy i rewizji zainstalowanego oprogramowania w trakcie codziennego przeglądu bezpieczeństwa systemu. Więcej informacji dostępnych jest na stronach podręcznika systemowego &man.portaudit.1; i &man.periodic.8;. Sposób funkcjonowania kolekcji portów wiąże się z założeniem, że posiadamy połączenie z Internetem. Jeśli nie, będziemy musieli ręcznie pobierać kod źródłowy distfile i umieszczać w katalogu /usr/ports/distfiles dla każdego instalowanego portu. By rozpocząć instalację należy przejść do katalogu wybranego portu: &prompt.root; cd /usr/ports/sysutils/lsof Wewnątrz katalogu lsof znajduje się szkielet portu. Następnym krokiem jest kompilacja programu, co sprowadza się do wpisania polecenia make. Efekt działania polecenia powinien być zbliżony do: &prompt.root; make >> lsof_4.57D.freebsd.tar.gz doesn't seem to exist in /usr/ports/distfiles/. >> Attempting to fetch from ftp://lsof.itap.purdue.edu/pub/tools/unix/lsof/. ===> Extracting for lsof-4.57 ... [extraction output snipped] ... >> Checksum OK for lsof_4.57D.freebsd.tar.gz. ===> Patching for lsof-4.57 ===> Applying FreeBSD patches for lsof-4.57 ===> Configuring for lsof-4.57 ... [configure output snipped] ... ===> Building for lsof-4.57 ... [compilation output snipped] ... &prompt.root; Po skończeniu kompilacji powracamy do linii poleceń. Kolejnym krokiem jest instalacja portu poprzez wpisanie polecenia make wraz ze słowem install: &prompt.root; make install ===> Installing for lsof-4.57 ... [installation output snipped] ... ===> Generating temporary packing list ===> Compressing manual pages for lsof-4.57 ===> Registering installation for lsof-4.57 ===> SECURITY NOTE: This port has installed the following binaries which execute with increased privileges. &prompt.root; Gdy ponownie powrócimy do linii poleceń, powinniśmy być już w stanie uruchomić właśnie zainstalowaną aplikację. Ostrzeżenie jakie pojawi się na ekranie związane jest z faktem, że lsof jest programem pracującym ze zwiększonymi przywilejami. W trakcie kompilacji i instalacji portów powinniśmy zwracać uwagę na wszystkie pojawiające się ostrzeżenia. Dobrym pomysłem, jest również usunięcie podkatalogu zawierającego wszystkie tymczasowe pliki wykorzystywane w trakcie kompilacji. Nie tylko dlatego, że niepotrzebnie zajmuje miejsce na dysku, ale również dlatego, że może być przyczyną problemów podczas aktualizacji programu do nowszej wersji. &prompt.root; make clean ===> Cleaning for lsof-4.57 &prompt.root; Można sobie oszczędzić dwóch naddatkowych kroków wpisując od razu make install clean zamiast trzech osobnych poleceń make, make install oraz make clean. Niektóre powłoki utrzymują bufor listy poleceń z katalogów znajdujących się w zmiennej środowiskowej PATH. Ma to za zadanie przyśpieszyć wyszukiwanie plików binarnych tychże poleceń. Jeśli korzystamy z jednej z takich właśnie powłok może okazać się niezbędnym wydać polecenie rehash po instalacji portu, nim będziemy mogli wykorzystać nowo zainstalowany program. Polecenie to dostępne jest przy wykorzystaniu powłoki typu tcsh. Natomiast dla powłoki typu sh odpowiednikiem jest hash -r. Więcej informacji dostępnych jest w dokumentacji powłoki. Niektóre wydawnictwa na płytach DVD-ROM, jak np. FreeBSD Toolkit z FreeBSD Mall, zawierają źródła distfile. Mogą być one wykorzystane z kolekcją portów. Wystarczy zamontować płytę DVD w /cdrom. Jeśli natomiast używamy innego punktu montowania dla płyt musimy zmodyfikować zmienną CD_MOUNTPTS by wskazywała na właściwe miejsce. Niezbędne źródła distfile zostaną automatycznie wykorzystane jeśli znajdują się na płycie. Mimo wszystko należy mieć w pamięci, że licencje nielicznych portów nie zezwalają na załączenie ich na płycie CD-ROM. Może to być np. z powodu konieczności wcześniejszej rejestracji przed pobraniem źródeł bądź ich redystrybucja nie jest dozwolona. Jeśli chcemy zainstalować port, który nie znajduje się na płycie CD musimy mieć połączenie z Internetem. System portów do pobierania plików wykorzystuje program &man.fetch.1;, który z kolei potrafi korzystać z wielu zmiennych środowiskowych, m.in. FTP_PASSIVE_MODE, FTP_PROXY czy FTP_PASSWORD. Jeśli znajdujemy się za zaporą ogniową, bądź musimy korzystać z serwera pośredniczącego FTP/HTTP proxy, może się okazać, że będziemy musieli ustawić niektóre z tych zmiennych. Kompletna lista wykorzystywanych zmiennych dostępna jest w podręczniku systemowym &man.fetch.3;. Dla użytkowników nie mogących być cały czas połączonych z Internetem dostępne jest polecenie make fetch. Wystarczy wpisać to polecenie znajdując się w głównym katalogu drzewa portów (/usr/ports) a wymagane pliki zostaną automatycznie pobrane. Polecenie to będzie również funkcjonować w podkatalogach, np. /usr/ports/net. Jednakże, w takiej sytuacji nie zostaną automatycznie pobrane źródła bibliotek, od których zależy dany port. Zamieniając parametr fetch na fetch-recursive spowodujemy pobranie również źródeł wszystkich portów, od których zależy instalowany program. Możliwe jest kompilowanie każdego portu z osobna w danej kategorii, bądź wszystkich na raz poprzez polecenie make wykonane, analogicznie do make fetch, w głównym katalogu kategorii. Jednakże jest to niebezpieczna metoda, gdyż niektóre porty nie mogą jednocześnie funkcjonować w systemie, bądź mogą zainstalować różne pliki o tej samej nazwie. W naprawdę żadkich przypadkach, użytkownicy mogą pozyskać pliki distfile z innego źródła niż MASTER_SITES (miejsce skąd je pobiera system portów). Opcję MASTER_SITES można zastąpić za pomocą następującego polecenia: &prompt.root; cd /usr/ports/directory &prompt.root; make MASTER_SITE_OVERRIDE= \ ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ports/distfiles/ fetch W tym przykładzie zastąpiliśmy opcję MASTER_SITES adresem ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ports/distfiles/. Niektóre porty umożliwiają (a nawet wymagają) podanie pewnych opcji kompilacji, które mogą włączyć bądź wyłączyć nie potrzebne części aplikacji, pewne opcje bezpieczeństwa i inne parametry. Z przychodzących na myśl tego typu programów to www/mozilla, security/gpgme oraz mail/sylpheed-claws. Za każdym razem gdy dostępne będą tego typu opcje wyświetlony zostanie komunikat. Ignorowanie domyślnych katalogów portów Czasami okazuje się być przydatne (a nawet wymagane) by skorzystać z innych katalogów tymczasowych i docelowych. Domyślne katalogi można zastąpić wykorzystując zmienne WRKDIRPREFIX i PREFIX. Na przykład: &prompt.root; make WRKDIRPREFIX=/usr/home/example/ports install spowoduje skompilowanie portu w katalogu /usr/home/example/ports i instalację w podkatalogach /usr/local. &prompt.root; make PREFIX=/usr/home/example/local install spowoduje natomiast kompilację w katalogu /usr/ports oraz instalację w podkatalogach /usr/home/example/local. I oczywiście, &prompt.root; make WRKDIRPREFIX=../ports PREFIX=../local install spowoduje połącznie obydwu powyższych - ustawien (jest to za długie by całkowicie zmieściło + ustawień (jest to za długie by całkowicie zmieściło się na stronie, ale powinno dać ogólne wyobrażenie). Alternatywnie, obydwie zmienne mogą być również określone jako zmienne środowiskowe. Informacje o definiowaniu zmiennych środowiskowych dostępne są w podręczniku systemowym naszej powłoki. Jak poradzić sobie z <command>imake</command> Niektóre porty wykorzystujące imake (część Systemu okien X) nie współpracują ze zmienną PREFIX i mimo wszystko będą instalowały programy w /usr/X11R6. Podobnie niektóre z portów napisanych w języku Perl - ingorują zmienną PREFIX + ignorują zmienną PREFIX i instalują programy w głównym drzewie Perla. Zmuszenie tych portów do współpracy ze zmienną PREFIX jest niezmiernie trudne, albo wręcz niemożliwe. Usuwanie zainstalowanych portów porty usuwanie Teraz, gdy wiesz już jak instalować porty, zastanawiasz się prawdopodobnie jak je usuwać, na przykład w wypadku, gdy zainstalowaliśmy port, ale okazało się jednak, że to nie był ten którego szukaliśmy. W ramach przykładu usuniemy port, który instalowaliśmy poprzednio (dla tych którzy nie uważają, był to lsof). Podobnie jak w przypadku pakietów (szerzej opisane w podrozdziale traktującym o pakietach), również porty usuwane są za pomocą polecenia &man.pkg.delete.1;: &prompt.root; pkg_delete lsof-4.57 Aktualizacja portów porty aktualizacja Na wstępie musimy wyświetlić zdezaktualizowane porty w kolekcji. Wykorzystamy do tego polecenie &man.pkg.version.1;: &prompt.root; pkg_version -v <filename>/usr/ports/UPDATING</filename> Po zaktualizowaniu kolekcji, a przed próbą aktualizacji jakichkolwiek portów, należy zapoznać się z zawartością pliku /usr/ports/UPDATING. Plik ten opisuje różne zagadnienia i dodatkowe kroki, na które można natknąć się i będzie trzeba wykonać podczas aktualizacji, np. zmiany formatu plików czy zmiany w lokalizacji plików konfiguracyjnych. Jeśli opis w pliku UPDATING mówi coś innego niż ten tekst, należy zastosować się do opisu. Aktualizacja portów z wykorzystaniem programu Portupgrade portupgrade Program portupgrade został zaprojektowany by ułatwić aktualizację zainstalowanych w systemie portów. Dostępny jest z portu sysutils/portupgrade. Jego instalacja przebiega dokładnie tak samo, jak każdego innego portu, wykorzystując polecenie make install clean command: &prompt.root; cd /usr/ports/sysutils/portupgrade &prompt.root; make install clean Przeskanujmy następnie listę zainstalowanych portów za pomocą polecenia pkgdb -F i usuńmy wszystkie niezgodności jakie nam zwróci skanowanie. Regularne skanowanie przed każdą aktualizacją jest zdecydowanie dobrym pomysłem. Wydanie polecenia portupgrade -a spowoduje, że program portupgrade rozpocznie aktualizację wszystkich przedawnionych portów zainstalowanych w naszym systemie. Parametr pozwoli przejść w tryb interaktywny, gdzie będziemy musieli potwierdzić aktualizację każdego portu. &prompt.root; portupgrade -ai By zaktualizować jedynie wybraną aplikację zamiast wszystkich portów należy wykorzystać polecenie portupgrade nazwa_programu. Opcja oznacza, że portupgrade powinien najpierw zaktualizować wszystkie porty, od których zależy dany program. &prompt.root; portupgrade -R firefox By do instalacji wykorzystać pakiety zamiast portów należy dodać parametr . Wówczas portupgrade przeszuka katalogi zawarte w zmiennej PKG_PATH. Jeśli pakiet nie zostanie odnaleziony lokalnie zostanie pobrany z Internetu. Jeśli nie będzie możliwe żadne z powyższych, wówczas - portupgrade wykorzystan do + portupgrade wykorzysta do aktualizacji porty. By temu zapobiec należy zastosować parametr . &prompt.root; portupgrade -PR gnome2 Aby pobrać jedynie pliki źródłowe distfiles (bądź pakiety, gdy wykorzystamy opcję ) bez kompilacji czy instalacji czegokolwiek należy użyć parametru . Więcej informacji - dostepnych jest w &man.portupgrade.1;. + dostępnych jest w &man.portupgrade.1;. Aktualizacja portów z wykorzystaniem programu Portmanager portmanager Kolejnym narzędziem ułatwiającym aktualizację zainstalowanych portów jest Portmanager, dostępny z portu sysutils/portmanager: &prompt.root; cd /usr/ports/sysutils/portmanager &prompt.root; make install clean Wszystkie zainstalowane porty mogą zostać zaktualizowane za pomocą polecenia: &prompt.root; portmanager -u Wykorzystując parametr przechodzimy w tryb interaktywny, gdzie będziemy pytani o potwierdzenie każdej operacji wykonywanej przez Portmanager. Program ten może być z równym powodzeniem wykorzystywany do instalacji - nowych portów w systemie. W przeciwieństwe do polecenia + nowych portów w systemie. W przeciwieństwie do polecenia make install clean program Portmanager zaktualizuje wszystkie zależności nim skompiluje i zainstaluje wybrany port. &prompt.root; portmanager x11/gnome2 - Gdy wystąpią problemy z zależnościamy wybranego portu + Gdy wystąpią problemy z zależnościami wybranego portu można wykorzystać Portmanagera, by ponownie skompilował je we właściwej kolejności. Na koniec zostanie również ponownie skompilowany port stwarzający problemy. &prompt.root; portmanager graphics/gimp -f Więcej informacji dostępnych jest na stronach podręcznika systemowego Portmanagera. Porty i przestrzeń na dysku porty przestrzeń na dysku Korzystanie z kolekcji portów z czasem odbije się na wolnym miejscu na dysku. Dlatego też zawsze po skompilowaniu i zainstalowaniu programu z portu powinniśmy pamiętać o usunięciu tymczasowych katalogów roboczych (ang. work directories) wykorzystując do tego polecenie make clean. Całą kolekcję natomiast można oczyścić wpisujące polecenie: &prompt.root; portsclean -C Z czasem uzbiera nam się wiele katalogów distfiles, które - będą jedynie zajmować przestreń na dysku. Możemy je ręcznie - usuwać bądź posłużyć się następującym popleceniem, by usunąć + będą jedynie zajmować przestrzeń na dysku. Możemy je ręcznie + usuwać bądź posłużyć się następującym poleceniem, by usunąć wszystkie katalogi distfiles nie powiązane aktualnie z żadnym portem: &prompt.root; portsclean -D + Badź, by usunąć wszystkie katalogi disftiles, do których nie odnosi się + żaden z aktualnie zainstalowanych portów w naszym systemie: + + &prompt.root; portsclean -DD + Program portsclean jest częścią pakietu portupgrade. Pamiętajmy również o usuwaniu instalowanych portów gdy już ich nie potrzebujemy. Przydatne narzędzie pozwalające zautomatyzować te czynności znajduje się w sysutils/pkg_cutleaves. Czynności po-instalacyjne Po zainstalowaniu nowego programu z reguły chcemy zapoznać się z dostarczoną z nim dokumentacją, zmodyfikować wymagane pliki konfiguracyjne, upewnić się, że program (jeśli jest to demon) będzie uruchamiany w trakcie ładowania systemu, itp. Oczywiście, szczegółowe kroki jakie należy podjąć konfigurując każdą aplikację będą różne. Tym nie mniej, jeśli właśnie zainstalowaliśmy nowy program i zastanawiamy się Co dalej? poniższe uwagi mogą okazać się pomocne: Za pomocą &man.pkg.info.1; możemy sprawdzić gdzie i jakie pliki zostały zainstalowane. Na przykład, jeśli zainstalowaliśmy wersję 1.0.0 pakietu FooPackage, polecenie &prompt.root; pkg_info -L foopackage-1.0.0 | less wyświetli nam wszystkie pliki zainstalowane z pakietu. Szczególną uwagę warto zwrócić na pliki zainstalowane w katalogach: man/ zawierającym strony podręcznika systemowego, etc/ zawierającym pliki konfiguracyjne, oraz doc/, gdzie znajdować się będzie dużo obszerniejsza dokumentacja. Jeśli nie jesteśmy pewni, którą wersją programu zainstalowaliśmy, polecenie &prompt.root; pkg_info | grep -i foopackage wyświetli wszystkie zainstalowane pakiety zawierające foopackage w nazwie. Oczywiście foopackage należy zastąpić nazwą poszukiwanego pakietu. Gdy już udało się ustalić jakie strony podręcznika systemowego zostały zainstalowane przez dany pakiet, można je przeczytać za pomocą polecenia &man.man.1;. Warto również obejrzeć przykładowe pliki konfiguracyjne i wszelką dodatkową dokumentację. Jeśli dana aplikacja posiada własną witrynę internetową warto jest również tam poszukać dodatkowej dokumentacji czy odpowiedzi na często zadawane pytania (FAQ). Jeśli nie znamy właściwego adresu internetowego może być on podany w wyniku polecenia &prompt.root; pkg_info foopackage-1.0.0 Wiersz WWW:, jeśli w ogóle jest podany, powinien zawierać informacje o adresie witryny. Programy, które powinny być uruchamiane podczas ładowania systemu (np. serwery internetowe) z reguły instalują przykładowy skrypt w /usr/local/etc/rc.d. Powinniśmy sprawdzić zawartość tego skryptu oraz w razie potrzeby zmodyfikować go bądź zmienić nazwę. Szczegółowe informacje - dostępne są w podroździale Uruchamianie usług. Jak radzić sobie ze źle przygotowanymi portami Jeśli natknęliśmy się na port, który z jakichś powodów nie działa na naszym komputerze, możemy zrobić kilka następujących rzeczy: Sprawdzić w bazie danych zgłoszonych problemów czy jest przygotowywana poprawka dla danego portu. Jeśli tak, może uda się nam zastosować tę poprawkę. Poprosić o pomoc opiekuna danego portu. Adres email opiekuna można znaleźć przeglądająć plik Makefile w katalogu portu bądź wpisująć polecenie make maintainer. Wysyłając wiadomość pamiętajmy o zawarciu informacji o nazwie i wersji portu (najlepiej jest zawrzeć cały wiersz z pliku Makefile zaczynający się od $FreeBSD:), oraz opis błędu i wynik działania programu w momencie zaistnienia błędu. Niektóre porty nie są przygotowywane przez pojedyncze osoby, ale raczej przez grupy dyskusyjne. Wiele adresów takich grup, choć nie wszystkie, ma postać freebsd-listname@FreeBSD.org. - Należy mieć również to na uwadze formuująć swoje pytania. + Należy mieć również to na uwadze formułując swoje pytania. Porty przygotowywane przez freebsd-ports@FreeBSD.org w rzeczywistości nie posiadają żadnego konkretnego opiekuna, ani grupy opiekunów. Poprawki i pomoc dla takich portów przygotowują osoby zapisane na tę listę dyskusyjną. Nowi ochotnicy są zawsze mile widziani! W przypadku braku odpowiedzi można również przesłać zgłoszenie błędu poprzez &man.send-pr.1; (szczegóły w artykule Writing FreeBSD Problem Reports). Naprawić błąd samemu! Podręcznik Porter's Handbook (ang.) zawiera szczegółowe informacje - o strukurze Portów, dzięki czemu można samemu + o strukturze Portów, dzięki czemu można samemu naprawić błąd lub przygotować własny port! Pobrać pakiet z najbliższego serwera FTP. Główne repozytorium pakietów znajduje się na serwerze ftp.FreeBSD.org w katalogu packages. - Tym nie mniej warto jest najpierw odszkukać lokalny serwer lustrzany. Szanse na to, że gotowe pakiety będą działać poprawnie są większe niż w przypadku kompilowania programów. Pakiety można zainstalować za pomocą programu &man.pkg.add.1;. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent index 3fea4d3801..6fca449771 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent @@ -1,715 +1,29 @@ -abial@FreeBSD.org"> + + + + -ache@FreeBSD.org"> - -adam@FreeBSD.org"> - -ade@FreeBSD.org"> - -adrian@FreeBSD.org"> - -akiyama@FreeBSD.org"> - -alane@FreeBSD.org"> - -alc@FreeBSD.org"> - -alex@FreeBSD.org"> - -alfred@FreeBSD.org"> - -ambrisko@FreeBSD.org"> - -amorita@FreeBSD.org"> - -amurai@FreeBSD.org"> - -anders@FreeBSD.org"> - -andreas@FreeBSD.org"> - -andy@FreeBSD.org"> - -anholt@FreeBSD.org"> - -archie@FreeBSD.org"> - -arr@FreeBSD.org"> - -asami@FreeBSD.org"> - -asmodai@FreeBSD.org"> - -assar@FreeBSD.org"> - -awebster@pubnix.net"> - -babkin@FreeBSD.org"> - -bbraun@FreeBSD.org"> - -bde@FreeBSD.org"> - -bean@FreeBSD.org"> - -ben@FreeBSD.org"> - -benno@FreeBSD.org"> - -billf@FreeBSD.org"> - -blackend@FreeBSD.org"> - -bmah@FreeBSD.org"> - -bmilekic@FreeBSD.org"> - -bp@FreeBSD.org"> - -brandon@FreeBSD.org"> - -brian@FreeBSD.org"> - -brooks@FreeBSD.org"> - -bsd@FreeBSD.org"> - -cawimm@FreeBSD.org"> - -ceri@FreeBSD.org"> - -cg@FreeBSD.org"> - -charnier@FreeBSD.org"> - -chern@FreeBSD.org"> - -chm@FreeBSD.org"> - -chris@FreeBSD.org"> - -chuckr@FreeBSD.org"> - -cjc@FreeBSD.org"> - -cjh@FreeBSD.org"> - -clive@FreeBSD.org"> - -cokane@FreeBSD.org"> - -cp@FreeBSD.org"> - -cpiazza@FreeBSD.org"> - -cracauer@FreeBSD.org"> - -csgr@FreeBSD.org"> - -cshumway@FreeBSD.org"> - -cwt@FreeBSD.org"> - -cy@FreeBSD.org"> - -dan@FreeBSD.org"> - -danny@FreeBSD.org"> - -dannyboy@FreeBSD.org"> - -darrenr@FreeBSD.org"> - -davidc@FreeBSD.org"> - -davidn@FreeBSD.org"> - -dbaker@FreeBSD.org"> - -dburr@FreeBSD.org"> - -dcs@FreeBSD.org"> - -dd@FreeBSD.org"> - -dec@FreeBSD.org"> - -deischen@FreeBSD.org"> - -demon@FreeBSD.org"> - -des@FreeBSD.org"> - -dfr@FreeBSD.org"> - -dg@FreeBSD.org"> - -dick@FreeBSD.org"> - -dillon@FreeBSD.org"> - -dima@FreeBSD.org"> - -dinoex@FreeBSD.org"> - -dirk@FreeBSD.org"> - -dmlb@FreeBSD.org"> - -DougB@FreeBSD.org"> - -dt@FreeBSD.org"> - -dufault@FreeBSD.org"> - -dwcjr@FreeBSD.org"> - -dwhite@FreeBSD.org"> - -dwmalone@FreeBSD.org"> - -eivind@FreeBSD.org"> - -ejc@FreeBSD.org"> - -eric@FreeBSD.org"> - -erich@FreeBSD.org"> - -fanf@FreeBSD.org"> - -fenner@FreeBSD.org"> - -fjoe@FreeBSD.org"> - -flathill@FreeBSD.org"> - -foxfair@FreeBSD.org"> - -fsmp@FreeBSD.org"> - -furuta@FreeBSD.org"> - -gad@FreeBSD.org"> - -gallatin@FreeBSD.org"> - -gerald@FreeBSD.org"> - -ghelmer@FreeBSD.org"> - -gibbs@FreeBSD.org"> - -gioria@FreeBSD.org"> - -gj@FreeBSD.org"> - -glewis@FreeBSD.org"> - -gordon@FreeBSD.org"> - -gpalmer@FreeBSD.org"> - -graichen@FreeBSD.org"> - -green@FreeBSD.org"> - -greid@FreeBSD.org"> - -grog@FreeBSD.org"> - -groudier@FreeBSD.org"> - -gryphon@FreeBSD.org"> - -gshapiro@FreeBSD.org"> - -gsutter@FreeBSD.org"> - -guido@FreeBSD.org"> - -hanai@FreeBSD.org"> - -helbig@FreeBSD.org"> - -hm@FreeBSD.org"> - -hoek@FreeBSD.org"> - -horikawa@FreeBSD.org"> - -hosokawa@FreeBSD.org"> - -hrs@FreeBSD.org"> - -hsu@FreeBSD.org"> - -iedowse@FreeBSD.org"> - -ijliao@FreeBSD.org"> - -ikob@FreeBSD.org"> - -imp@FreeBSD.org"> - -imura@FreeBSD.org"> - -issei@FreeBSD.org"> - -itojun@itojun.org"> - -iwasaki@FreeBSD.org"> - -jake@FreeBSD.org"> - -jasone@FreeBSD.org"> - -jayanth@FreeBSD.org"> - -jb@FreeBSD.org"> - -jdp@FreeBSD.org"> - -jedgar@FreeBSD.org"> - -jeff@FreeBSD.org"> - -jeh@FreeBSD.org"> - -jehamby@FreeBSD.org"> - -jesper@FreeBSD.org"> - -jesusr@FreeBSD.org"> - -jfieber@FreeBSD.org"> - -jfitz@FreeBSD.org"> - -jgreco@FreeBSD.org"> - -jhay@FreeBSD.org"> - -jhb@FreeBSD.org"> - -jhs@FreeBSD.org"> - -jim@FreeBSD.org"> - -jkh@FreeBSD.org"> - -jkoshy@FreeBSD.org"> - -jlemon@FreeBSD.org"> - -jlrobin@FreeBSD.org"> - -jmacd@FreeBSD.org"> - -jmallett@FreeBSD.org"> - -jmas@FreeBSD.org"> - -jmb@FreeBSD.org"> - -jmg@FreeBSD.org"> - -jmz@FreeBSD.org"> - -joe@FreeBSD.org"> - -joerg@FreeBSD.org"> - -johan@FreeBSD.org"> - -john@FreeBSD.org"> - -jon@FreeBSD.org"> - -jseger@FreeBSD.org"> - -julian@FreeBSD.org"> - -jvh@FreeBSD.org"> - -jwd@FreeBSD.org"> - -kan@FreeBSD.org"> - -karl@FreeBSD.org"> - -kato@FreeBSD.org"> - -kbyanc@FreeBSD.org"> - -keichii@FreeBSD.org"> - -keith@FreeBSD.org"> - -ken@FreeBSD.org"> - -keramida@FreeBSD.org"> - -kevlo@FreeBSD.org"> - -kiri@FreeBSD.org"> - -kjc@FreeBSD.org"> - -knu@FreeBSD.org"> - -kris@FreeBSD.org"> - -kuriyama@FreeBSD.org"> - -lars@FreeBSD.org"> - -lile@FreeBSD.org"> - -lioux@FreeBSD.org"> - -ljo@FreeBSD.org"> - -lkoeller@FreeBSD.org"> - -logo@FreeBSD.org"> - -luigi@FreeBSD.org"> - -luoqi@FreeBSD.org"> - -marcel@FreeBSD.org"> - -marcus@FreeBSD.org"> - -markm@FreeBSD.org"> - -marko@FreeBSD.org"> - -markp@FreeBSD.org"> - -martin@FreeBSD.org"> - -matusita@FreeBSD.org"> - -max@FreeBSD.org"> - -maxim@FreeBSD.org"> - -mb@FreeBSD.org"> - -mbarkah@FreeBSD.org"> - -mbr@FreeBSD.org"> - -mckay@FreeBSD.org"> - -mckusick@FreeBSD.org"> - -mdodd@FreeBSD.org"> - -mharo@FreeBSD.org"> - -mi@FreeBSD.org"> - -mike@FreeBSD.org"> - -mikeh@FreeBSD.org"> - -mini@FreeBSD.org"> - -mita@FreeBSD.org"> - -mjacob@FreeBSD.org"> - -mks@FreeBSD.org"> - -motoyuki@FreeBSD.org"> - -mp@FreeBSD.org"> - -mph@FreeBSD.org"> - -mpp@FreeBSD.org"> - -mr@FreeBSD.org"> - -msmith@FreeBSD.org"> - -mtaylor@FreeBSD.org"> - -murray@FreeBSD.org"> - -mux@FreeBSD.org"> - -mwlucas@FreeBSD.org"> - -naddy@FreeBSD.org"> - -nakai@FreeBSD.org"> - -nate@FreeBSD.org"> - -nbm@FreeBSD.org"> - -nectar@FreeBSD.org"> - -netchild@FreeBSD.org"> - -newton@FreeBSD.org"> - -n_hibma@FreeBSD.org"> - -nik@FreeBSD.org"> - -nobutaka@FreeBSD.org"> - -non@FreeBSD.org"> - -nork@FreeBSD.org"> - -nsayer@FreeBSD.org"> - -nsouch@FreeBSD.org"> - -nyan@FreeBSD.org"> - -obrien@FreeBSD.org"> - -okazaki@FreeBSD.org"> - -olgeni@FreeBSD.org"> - -onoe@FreeBSD.org"> - -orion@FreeBSD.org"> - -pat@FreeBSD.org"> - -patrick@FreeBSD.org"> - -paul@FreeBSD.org"> - -pb@FreeBSD.org"> - -pdeuskar@FreeBSD.org"> - -pds@FreeBSD.org"> - -perky@FreeBSD.org"> - -petef@FreeBSD.org"> - -peter@FreeBSD.org"> - -phantom@FreeBSD.org"> - -phk@FreeBSD.org"> - -pho@FreeBSD.org"> - -piero@FreeBSD.org"> - -pirzyk@FreeBSD.org"> - -proven@FreeBSD.org"> - -ps@FreeBSD.org"> - -pst@FreeBSD.org"> - -reg@FreeBSD.org"> - -rgrimes@FreeBSD.org"> - -ricardag@FreeBSD.org"> - -rich@FreeBSD.org"> - -rnordier@FreeBSD.org"> - -roam@FreeBSD.org"> - -robert@FreeBSD.org"> - -roberto@FreeBSD.org"> - -roger@FreeBSD.org"> - -rpratt@FreeBSD.org"> - -rse@FreeBSD.org"> - -ru@FreeBSD.org"> - -rv@FreeBSD.org"> - -rvb@FreeBSD.org"> - -rwatson@FreeBSD.org"> - -sada@FreeBSD.org"> - -sam@FreeBSD.org"> - -sanpei@FreeBSD.org"> - -schweikh@FreeBSD.org"> - -scop@FreeBSD.org"> - -scottl@FreeBSD.org"> - -scrappy@FreeBSD.org"> - -se@FreeBSD.org"> - -sef@FreeBSD.org"> - -semenu@FreeBSD.org"> - -sf@FreeBSD.org"> - -shafeeq@FreeBSD.org"> - -sheldonh@FreeBSD.org"> - -shiba@FreeBSD.org"> - -shige@FreeBSD.org"> - -shin@FreeBSD.org"> - -silby@FreeBSD.org"> - -simokawa@FreeBSD.org"> - -skv@FreeBSD.org"> - -smace@FreeBSD.org"> - -smpatel@FreeBSD.org"> - -sobomax@FreeBSD.org"> - -sos@FreeBSD.org"> - -adam@whizkidtech.net"> - -stark@FreeBSD.org"> - -stb@FreeBSD.org"> - -steve@FreeBSD.org"> - -sumikawa@FreeBSD.org"> - -suz@FreeBSD.org"> - -swallace@FreeBSD.org"> - -takawata@FreeBSD.org"> - -tanimura@FreeBSD.org"> - -taoka@FreeBSD.org"> - -tedm@FreeBSD.org"> - -tegge@FreeBSD.org"> - -tg@FreeBSD.org"> - -thepish@FreeBSD.org"> - -ticso@FreeBSD.org"> - -tjr@FreeBSD.org"> - -tmm@FreeBSD.org"> - -tobez@FreeBSD.org"> - -tom@FreeBSD.org"> - -tomsoft@FreeBSD.org"> - -torstenb@FreeBSD.org"> - -toshi@FreeBSD.org"> - -trevor@FreeBSD.org"> - -trhodes@FreeBSD.org"> - -truckman@FreeBSD.org"> - -tshiozak@FreeBSD.org"> - -uch@FreeBSD.org"> - -ue@FreeBSD.org"> - -ugen@FreeBSD.org"> - -uhclem@FreeBSD.org"> - -ulf@FreeBSD.org"> - -ume@FreeBSD.org"> - -unfurl@FreeBSD.org"> - -vanilla@FreeBSD.org"> - -wes@FreeBSD.org"> - -whiteside@acm.org"> - -wilko@FreeBSD.org"> - -will@FreeBSD.org"> - -wjv@FreeBSD.org"> - -wollman@FreeBSD.org"> - -wosch@FreeBSD.org"> - -wpaul@FreeBSD.org"> - -wsanchez@FreeBSD.org"> - -wylie@magnesium.net"> - -yar@FreeBSD.org"> - -yoichi@FreeBSD.org"> - -yokota@FreeBSD.org"> - -zarzycki@FreeBSD.org"> - -znerd@FreeBSD.org"> + + diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/bookinfo.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/bookinfo.ent index bc6a20a512..afd6a1da46 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/bookinfo.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/bookinfo.ent @@ -1,16 +1,19 @@ + + + diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent new file mode 100644 index 0000000000..7b0925b56b --- /dev/null +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent @@ -0,0 +1,31 @@ + + + +%l10n; + +%l10n-common; + +%man; + +%bookinfo; + +%freebsd; + +%authors-pl; + +%authors; + +%teams; + +%mailing-lists; + +%newsgroups; + +%trademarks; + +%urls; diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog index c2ed201df1..d0b5612729 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog @@ -1,14 +1,21 @@ -- ...................................................................... -- -- FreeBSD SGML Public Identifiers ...................................... -- -- $FreeBSD$ + Original revision: 1.5 -- PUBLIC "-//FreeBSD//DOCUMENT DocBook Stylesheet//EN" "freebsd.dsl" -PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Mailing List Entities//PL" +PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Mailing List Entities//EN" "mailing-lists.ent" PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Language Specific Entities//EN" "l10n.ent" + +PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook FreeBSD Books Entity Set//EN" + "books.ent" + +PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Author Entities//PL" + "authors.ent" diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/freebsd.dsl b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/freebsd.dsl index a6004cbe62..0cefa84848 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/freebsd.dsl +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/freebsd.dsl @@ -1,251 +1,257 @@ + - + + +%freebsd.l10n; + + ]> - - (define %refentry-xref-link% #t) - (define ($email-footer$) + (define ($email-footer$) (make sequence (make element gi: "p" attributes: (list (list "align" "center")) (make element gi: "small" - (literal "This, and other documents, can be downloaded from ") + (literal "Ten i inne dokumenty można pobrać z ") (create-link (list (list "HREF" "ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/doc/")) (literal "ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/doc/")) (literal "."))) (make element gi: "p" attributes: (list (list "align" "center")) - (make element gi: "small" - (literal "For questions about FreeBSD, read the ") + (make element gi: "small" + (literal "W przypadku pytań o FreeBSD prosimy przeczytać dostępną ") (create-link (list (list "HREF" "http://www.FreeBSD.org/docs.html")) - (literal "documentation")) - (literal " before contacting <") + (literal "dokumentację")) + (literal " przed kontaktem z <") (create-link (list (list "HREF" "mailto:questions@FreeBSD.org")) (literal "questions@FreeBSD.org")) (literal ">.") (make empty-element gi: "br") - (literal "For questions about this documentation, e-mail <") + (literal "W sprawie zapytań o tę dokumentację prosimy o kontakt z <") (create-link (list (list "HREF" "mailto:doc@FreeBSD.org")) (literal "doc@FreeBSD.org")) (literal ">."))))) ]]> - + - + number ;; then get the apparent level (substring renderas 4 5)) ;; from "renderas", (SECTLEVEL))) ;; else use the real level (hs (HSIZE (- 4 hlevel)))) (make sequence (make paragraph font-family-name: %title-font-family% font-weight: (if (< hlevel 5) 'bold 'medium) font-posture: (if (< hlevel 5) 'upright 'italic) font-size: hs line-spacing: (* hs %line-spacing-factor%) space-before: (* hs %head-before-factor%) space-after: (if (node-list-empty? subtitles) (* hs %head-after-factor%) 0pt) start-indent: (if (or (>= hlevel 3) - (member (gi) (list (normalize "refsynopsisdiv") - (normalize "refsect1") - (normalize "refsect2") + (member (gi) (list (normalize "refsynopsisdiv") + (normalize "refsect1") + (normalize "refsect2") (normalize "refsect3")))) %body-start-indent% 0pt) first-line-start-indent: 0pt quadding: %section-title-quadding% keep-with-next?: #t heading-level: (if %generate-heading-level% (+ hlevel 1) 0) ;; SimpleSects are never AUTO numbered...they aren't hierarchical (if (> hlevel (- max-section-level-labels 1)) (empty-sosofo) (if (string=? (element-label (current-node)) "") (empty-sosofo) - (literal (element-label (current-node)) + (literal (element-label (current-node)) (gentext-label-title-sep (gi sect))))) (element-title-sosofo (current-node))) (with-mode section-title-mode (process-node-list subtitles)) ($section-info$ info)))) ]]> (define (local-en-label-title-sep) (list (list (normalize "warning") ": ") (list (normalize "caution") ": ") (list (normalize "chapter") " ") (list (normalize "sect1") " ") (list (normalize "sect2") " ") (list (normalize "sect3") " ") (list (normalize "sect4") " ") (list (normalize "sect5") " ") )) + - + diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/glossary/freebsd-glossary.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/glossary/freebsd-glossary.sgml new file mode 100644 index 0000000000..44dbbd8088 --- /dev/null +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/glossary/freebsd-glossary.sgml @@ -0,0 +1,1940 @@ + + + + &os; Glossary + This glossary contains terms and acronyms used within the &os; + community and documentation. + + + A + + + ACL + + + + + ACPI + + + + + AMD + + + + + AML + + + + + API + + + + + APIC + + + + + APM + + + + + APOP + + + + + ASL + + + + + ATA + + + + + ATM + + + + + ACPI Machine Language + AML + + Pseudocode, interpreted by a virtual machine within an + ACPI-compliant operating system, providing a + layer between the underlying hardware and the documented + interface presented to the OS. + + + + + ACPI Source Language + ASL + + The programming language AML is written in. + + + + + Access Control List + ACL + + + + + + + Advanced Configuration and Power Interface + ACPI + + A specification which provides an abstraction of the + interface the hardware presents to the operating system, so + that the operating system should need to know nothing about + the underlying hardware to make the most of it. ACPI + evolves and supercedes the functionality provided previously by + APM, PNPBIOS and other technologies, and + provides facilities for controlling power consumption, machine + suspension, device enabling and disabling, etc. + + + + + Application Programming Interface + API + + A set of procedures, protocols and tools that specify the + canonical interaction of one or more program parts; how, when + and why they do work together, and what data they share or + operate on. + + + + + Advanced Power Management + APM + + + + + + + Advanced Programmable Interrupt Controller + APIC + + + + + + + Advanced Technology Attachment + ATA + + + + + + + Asynchronous Transfer Mode + ATM + + + + + + + Authenticated Post Office Protocol + APOP + + + + + + + Automatic Mount Daemon + AMD + + A daemon that automatically mounts a filesystem when a file + or directory within that filesystem is accessed. + + + + + + B + + + BAR + + + + + BIND + + + + + BIOS + + + + + BSD + + + + + Base Address Register + BAR + + The registers that determine which address range a PCI device + will respond to. + + + + + Basic Input/Output System + BIOS + + The definition of BIOS depends a bit on + the context. Some people refer to it as the ROM + chip with a basic set of routines to provide an interface between + software and hardware. Others refer to it as the set of routines + contained in the chip that help in bootstrapping the system. Some + might also refer to it as the screen used to configure the + boostrapping process. The BIOS is PC-specific + but other systems have something similar. + + + + + Berkeley Internet Name Domain + BIND + + An implementation of the DNS protocols. + + + + + Berkeley Software Distribution + BSD + + This is the name that the Computer Systems Research Group + (CSRG) at The University + of California at Berkeley + gave to their improvements and modifications to + AT&T's 32V &unix;. + &os; is a descendant of the CSRG work. + + + + + Bikeshed Building + + A phenomenon whereby many people will give an opinion on + an uncomplicated topic, whilst a complex topic receives little + or no discussion. See the + FAQ for + the origin of the term. + + + + + + C + + + CD + + + + + CHAP + + + + + CLIP + + + + + COFF + + + + + CPU + + + + + CTS + + + + + CVS + + + + + Carrier Detect + CD + + An RS232C signal indicating that a carrier has been + detected. + + + + + Central Processing Unit + CPU + + Also known as the processor. This is the brain of the + computer where all calculations take place. There are a number of + different architectures with different instruction sets. Among + the more well-known are the Intel-x86 and derivatives, Sun SPARC, + PowerPC, and Alpha. + + + + + Challenge Handshake Authentication Protocol + CHAP + + + + + + + Classical IP over ATM + CLIP + + + + + + + Clear To Send + CTS + + An RS232C signal giving the remote system + permission to send data. + + + + + Common Object File Format + COFF + + + + + + + Concurrent Versions System + CVS + + + + + + + + D + + + DAC + + + + + DDB + + + + + DES + + + + + DHCP + + + + + DNS + + + + + DSDT + + + + + DSR + + + + + DTR + + + + + DVMRP + + + + + Discretionary Access Control + DAC + + + + + + + Data Encryption Standard + DES + + + + + + + Data Set Ready + DSR + + + + + + + Data Terminal Ready + DTR + + + + + + + Debugger + DDB + + + + + + + Differentiated System Description Table + DSDT + + + + + + + Distance-Vector Multicast Routing Protocol + DVMRP + + + + + + + Domain Name System + DNS + + The system that converts humanly readable hostnames (i.e., + mail.example.net) to Internet addresses and vice versa. + + + + + Dynamic Host Configuration Protocol + DHCP + + A protocol that dynamically assigns IP addresses to a computer + (host) when it requests one from the server. The address assignment + is called a lease. + + + + + + E + + + ECOFF + + + + + ELF + + + + + ESP + + + + + Encapsulated Security Payload + ESP + + + + + + + Executable and Linking Format + ELF + + + + + + + Extended COFF + ECOFF + + + + + + + + F + + + FADT + + + + + FAT + + + + + FAT16 + + + + + FTP + + + + + File Allocation Table + FAT + + + + + + + File Allocation Table (16-bit) + FAT16 + + + + + + + File Transfer Protocol + FTP + + A member of the family of high-level protocols implemented + on top of TCP which can be used to transfer + files over a TCP/IP network. + + + + + Fixed ACPI Description Table + FADT + + + + + + + G + + + GUI + + + + + Giant + + The name of a mutual exclusion mechanism + (a sleep mutex) that protects a large + set of kernel resources. Although a simple locking mechanism + was adequate in the days where a machine might have only + a few dozen processes, one networking card, and certainly + only one processor, in current times it is an unacceptable + performance bottleneck. &os; developers are actively working + to replace it with locks that protect individual resources, + which will allow a much greater degree of parallelism for + both single-processor and multi-processor machines. + + + + + Graphical User Interface + GUI + + A system where the user and computer interact with + graphics. + + + + + + H + + + HTML + + + + + HUP + + + + + HangUp + HUP + + + + + + + HyperText Markup Language + HTML + + The markup language used to create web pages. + + + + + + I + + + I/O + + + + + IASL + + + + + IMAP + + + + + IP + + + + + IPFW + + + + + IPP + + + + + IPv4 + + + + + IPv6 + + + + + ISP + + + + + IP Firewall + IPFW + + + + + + + IP Version 4 + IPv4 + + The IP protocol version 4, which uses 32 bits + for addressing. This version is still the most widely used, but it + is slowly being replaced with IPv6. + + + + + + IP Version 6 + IPv6 + + The new IP protocol. Invented because the + address space in IPv4 is running out. Uses 128 + bits for addressing. + + + + + Input/Output + I/O + + + + + + + Intel’s ASL compiler + IASL + + Intel’s compiler for converting ASL into + AML. + + + + + Internet Message Access Protocol + IMAP + + + + + + + Internet Printing Protocol + IPP + + + + + + + Internet Protocol + IP + + The packet transmitting protocol that is the basic protocol on + the Internet. Originally developed at the U.S. Department of + Defense and an extremly important part of the TCP/IP + stack. Without the Internet Protocol, the Internet + would not have become what it is today. For more information, see + + RFC 791. + + + + + Internet Service Provider + ISP + + A company that provides access to the Internet. + + + + + K + + + KAME + + Japanese for turtle, the term KAME is used + in computing circles to refer to the KAME Project, who work on + an implementation of IPv6. + + + + + KDC + + + + + KLD + + + + + KSE + + + + + KVA + + + + + Kbps + + + + + Kernel &man.ld.1; + KLD + + + + + + + Kernel Scheduler Entities + KSE + + A kernel-supported threading system. See the project home page + for further details. + + + + + Kernel Virtual Address + KVA + + + + + + + Key Distribution Center + KDC + + + + + + + Kilo Bits Per Second + Kbps + + Used to measure bandwith (how much data can pass a given + point at a specified amount of time). Alternates to the Kilo + prefix include Mega, Giga, Tera, and so forth. + + + + + + L + + + LAN + + + + + LOR + + + + + LPD + + + + + Line Printer Daemon + LPD + + + + + + + Local Area Network + LAN + + A network used on a local area, e.g. office, home, or so forth. + + + + + + Lock Order Reversal + LOR + + The &os; kernel uses a number of resource locks to + arbitrate contention for those resources. A run-time + lock diagnostic system found in &os.current; kernels + (but removed for releases), called &man.witness.4;, + detects the potential for deadlocks due to locking errors. + (&man.witness.4; is actually slightly conservative, so + it is possible to get false positives.) A true positive + report indicates that if you were unlucky, a deadlock would + have happened here. + + True positive LORs tend to get fixed quickly, so + check &a.current.url; and the + + LORs Seen page before posting to the mailing lists. + + + + + + M + + + MAC + + + + + MADT + + + + + MFC + + + + + MFP4 + + + + + MFS + + + + + MIT + + + + + MLS + + + + + MOTD + + + + + MTA + + + + + MUA + + + + + Mail Transfer Agent + MTA + + An application used to transfer email. An + MTA has traditionally been part of the BSD + base system. Today Sendmail is included in the base system, but + there are many other MTAs, such as postfix, + qmail and Exim. + + + + + Mail User Agent + MUA + + An application used by users to display and write email. + + + + + Mandatory Access Control + MAC + + + + + + + Massachusetts Institute of Technology + MIT + + + + + + + Merge From Current + MFC + + To merge functionality or a patch from the -CURRENT + branch to another, most often -STABLE. + + + + + Merge From Perforce + MFP4 + + To merge functionality or a patch from the Perforce + repository to the -CURRENT branch. + + + + + + Merge From Stable + MFS + + In the normal course of FreeBSD development, a change will + be committed to the -CURRENT branch for testing before being + merged to -STABLE. On rare occasions, a change will go into + -STABLE first and then be merged to -CURRENT. + + This term is also used when a patch is merged from -STABLE + to a security branch. + + + + + + Message Of The Day + MOTD + + A message, usually shown on login, often used to + distribute information to users of the system. + + + + + Multi-Level Security + MLS + + + + + + + Multiple APIC Description Table + MADT + + + + + + + + N + + + NAT + + + + + NDISulator + + + + + NFS + + + + + NTFS + + + + + NTP + + + + + Network Address Translation + NAT + + + + + + + Network File System + NFS + + + + + + + New Technology File System + NTFS + + A filesystem developed by Microsoft and available in its + New Technology operating systems, such as + &windows2k;, &windowsnt; and &windowsxp;. + + + + + Network Time Protocol + NTP + + + + + + + + O + + + OBE + + + + + ODMR + + + + + OS + + + + + On-Demand Mail Relay + ODMR + + + + + + + Operating System + OS + + A set of programs, libraries and tools that provide access to + the hardware resources of a computer. Operating systems range + today from simplistic designs that support only one program + running at a time, accessing only one device to fully + multi-user, multi-tasking and multi-process systems that can + serve thousands of users simultaneously, each of them running + dozens of different applications. + + + + + Overtaken By Events + OBE + + Indicates a suggested change (such as a Problem Report + or a feature request) which is no longer relevant or + applicable due to such things as later changes to &os;, + changes in networking standards, the affected hardware + having since become obsolete, and so forth. + + + + + + P + + + p4 + + + + + PAE + + + + + PAM + + + + + PAP + + + + + PC + + + + + PCNSFD + + + + + PDF + + + + + PID + + + + + POLA + + + + + POP + + + + + POP3 + + + + + PPD + + + + + PPP + + + + + PPPoA + + + + + PPPoE + + + + + PPP over ATM + PPPoA + + + + + + + PPP over Ethernet + PPPoE + + + + + + + PR + + + + + PXE + + + + + Password Authentication Protocol + PAP + + + + + + + Perforce + + A source code control product made by + Perforce Software + which is more advanced than CVS. Although not open source, it use + is free of charge to open-source projects such as &os;. + + Some &os; developers use a Perforce repository as a staging + area for code that is considered too experimental for the + -CURRENT branch. + + + + + Personal Computer + PC + + + + + + + Personal Computer Network File System Daemon + PCNFSD + + + + + + + Physical Address Extensions + PAE + + A method of enabling access to up to 64 GB of RAM on + systems which only physically have a 32-bit wide address space + (and would therefore be limited to 4 GB without PAE). + + + + + Pluggable Authentication Modules + PAM + + + + + + + Point-to-Point Protocol + PPP + + + + + + + Pointy Hat + + A mythical piece of headgear, much like a + dunce cap, awarded to any &os; + committer who breaks the build, makes revision numbers + go backwards, or creates any other kind of havoc in + the source base. Any committer worth his or her salt + will soon accumulate a large collection. The usage is + (almost always?) humorous. + + + + + Portable Document Format + PDF + + + + + + + Post Office Protocol + POP + + + + + + + Post Office Protocol Version 3 + POP3 + + + + + + + PostScript Printer Description + PPD + + + + + + + Preboot eXecution Environment + PXE + + + + + + + Principle Of Least Astonishment + POLA + + As &os; evolves, changes visible to the user should be + kept as unsurprising as possible. For example, arbitrarily + rearranging system startup variables in + /etc/defaults/rc.conf violates + POLA. Developers consider + POLA when contemplating user-visible + system changes. + + + + + Problem Report + PR + + A description of some kind of problem that has been + found in either the &os; source or documentation. See + + Writing &os; Problem Reports. + + + + + Process ID + PID + + A number, unique to a particular process on a system, + which identifies it and allows actions to be taken against it. + + + + + Project Evil + + The working title for the NDISulator, + written by Bill Paul, who named it referring to how awful + it is (from a philosophical standpoint) to need to have + something like this in the first place. The + NDISulator is a special compatibility + module to allow Microsoft Windows™ NDIS miniport + network drivers to be used with &os;/i386. This is usually + the only way to use cards where the driver is closed-source. + See src/sys/compat/ndis/subr_ndis.c. + + + + + + R + + + RA + + + + + RAID + + + + + RAM + + + + + RD + + + + + RFC + + + + + RISC + + + + + RPC + + + + + RS232C + + + + + RTS + + + + + Random Access Memory + RAM + + + + + + + Received Data + RD + + + + + + + Recommended Standard 232C + RS232C + + A standard for communications between serial devices. + + + + + Reduced Instruction Set Computer + RISC + + + + + + + Redundant Array of Inexpensive Disks + RAID + + + + + + + Remote Procedure Call + RPC + + + + + + + repocopy + + + + + Repository Copy + + A direct copying of files within the CVS repository. + + Without a repocopy, if a file needed to be copied or + moved to another place in the repository, the committer would + run cvs add to put the file in its new + location, and then cvs rm on the old file + if the old copy was being removed. + + The disadvantage of this method is that the history + (i.e. the entries in the CVS logs) of the file would not be + copied to the new location. As the &os; Project considers + this history very useful, a repository copy is often used + instead. This is a process where one of the repository meisters + will copy the files directly within the repository, rather than + using the &man.cvs.1; program. + + + + + Request For Comments + RFC + + A set of documents defining Internet standards, protocols, and + so forth. See + www.rfc-editor.org. + + + Also used as a general term when someone has a suggested change + and wants feedback. + + + + + Request To Send + RTS + + + + + + + Router Advertisement + RA + + + + + + + + S + + + SCI + + + + + SCSI + + + + + SG + + + + + SMB + + + + + SMP + + + + + SMTP + + + + + SMTP AUTH + + + + + SSH + + + + + STR + + + + + SMTP Authentication + SMTP AUTH + + + + + + + Server Message Block + SMB + + + + + + + Signal Ground + SG + + An RS232 pin or wire that is the ground reference + for the signal. + + + + + Simple Mail Transfer Protocol + SMTP + + + + + + + Secure Shell + SSH + + + + + + + Small Computer System Interface + SCSI + + + + + + + Suspend To RAM + STR + + + + + + + Symmetric MultiProcessor + SMP + + + + + + + System Control Interrupt + SCI + + + + + + + + T + + + TCP + + + + + TCP/IP + + + + + TD + + + + + TFTP + + + + + TGT + + + + + TSC + + + + + Ticket-Granting Ticket + TGT + + + + + + + Time Stamp Counter + TSC + + + A profiling counter internal to modern &pentium; processors + that counts core frequency clock ticks. + + + + + Transmission Control Protocol + TCP + + A protocol that sits on top of (e.g.) the IP + protocol and guarantees that packets are delivered in a reliable, + ordered, fashion. + + + + + Transmission Control Protocol/Internet Protocol + TCP/IP + + The term for the combination of the TCP + protocol running over the IP protocol. Much of + the Internet runs over TCP/IP. + + + + + Transmitted Data + TD + + + + + + + Trivial FTP + TFTP + + + + + + + + U + + + UDP + + + + + UFS1 + + + + + UFS2 + + + + + UID + + + + + URL + + + + + USB + + + + + Uniform Resource Locator + URL + + + + + + + Unix File System Version 1 + UFS1 + + + + + + + Unix File System Version 2 + UFS2 + + + + + + + Universal Serial Bus + USB + + + + + + + User ID + UID + + A unique number assigned to each user of a computer, + by which the resources and permissions assigned to that + user can be identified. + + + + + User Datagram Protocol + UDP + + + + + + + + V + + + VPN + + + + + Virtual Private Network + VPN + + + + + + diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/l10n.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/l10n.ent index fb351da903..b7aff0afd6 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/l10n.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/l10n.ent @@ -1,4 +1,16 @@ - + + + + + + + + - + \ No newline at end of file diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/legalnotice.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/legalnotice.sgml index 77a5ef3d3a..e5c0d5e4a6 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/legalnotice.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/legalnotice.sgml @@ -1,47 +1,52 @@ - - Redistribution and use in source (SGML DocBook) and 'compiled' - forms (SGML, HTML, PDF, PostScript, RTF and so forth) with or without - modification, are permitted provided that the following conditions are - met: - + + Redystrybucja i wykorzystanie w postaci źródłowej (DookBook SGML) + i postaci 'skompilowanej' (SGML, HTML, PDF, PostScript, RTF itd.), + wraz z lub bez modyfikacji, są dozwolone przy spełnieniu następujących + warunków: + - Redistributions of source code (SGML DocBook) must retain the - above copyright notice, this list of conditions and the following - disclaimer as the first lines of this file unmodified. + Redystrybucja kodu źródłowego (DookBook SGML) musi zachować + w postaci niezmodyfikowanej i w pierwszych wierszach tego pliku + wyżej zamieszczoną notę o prawach autorskich, obecny wykaz warunków + i poniższe oświadczenie. - + - Redistributions in compiled form (transformed to other DTDs, - converted to PDF, PostScript, RTF and other formats) must - reproduce the above copyright notice, this list of conditions and - the following disclaimer in the documentation and/or other - materials provided with the distribution. + Redystrybucja w formie skompilowanej (przekształconej do innych DTD, + skonwertowanej do formatu PDF, PostScript, RTF i innych) musi zawierać + w dokumentacji i/lub innych materiałach dostarczanych wraz z dystrybucją + wyżej wymienioną notę o prawach autorskich, obecny wykaz warunków + oraz poniższe oświadczenie. - + - THIS DOCUMENTATION IS PROVIDED BY THE FREEBSD DOCUMENTATION - PROJECT "AS IS" AND ANY EXPRESS OR IMPLIED WARRANTIES, INCLUDING, - BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES OF MERCHANTABILITY AND - FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE ARE DISCLAIMED. IN NO EVENT SHALL - THE FREEBSD DOCUMENTATION PROJECT BE LIABLE FOR ANY DIRECT, INDIRECT, - INCIDENTAL, SPECIAL, EXEMPLARY, OR CONSEQUENTIAL DAMAGES (INCLUDING, - BUT NOT LIMITED TO, PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES; LOSS - OF USE, DATA, OR PROFITS; OR BUSINESS INTERRUPTION) HOWEVER CAUSED AND - ON ANY THEORY OF LIABILITY, WHETHER IN CONTRACT, STRICT LIABILITY, OR - TORT (INCLUDING NEGLIGENCE OR OTHERWISE) ARISING IN ANY WAY OUT OF THE - USE OF THIS DOCUMENTATION, EVEN IF ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH - DAMAGE. + DOKUMENTACJA TA DOSTARCZANA JEST PRZEZ THE FREEBSD DOCUMENTATION + PROJECT "JAK JEST", BEZ JAKIEJKOLWIEK ODPOWIEDZIALNOŚCI LUB GWARANCJI + DOMNIEMANEJ, WŁĄCZAJĄC, ALE NIE OGRANICZAJĄC, DOMNIEMANEJ GWARANCJI SPRZEDAŻY + I PRZYDATNOŚCI DO SPECYFICZNEGO WYKORZYSTANIA SĄ ZAPRZECZALNE. W ŻADNYM PRZYPADKU + THE FREEBSD DOCUMENTATION PROJECT NIE BĘDZIE ODPOWIEDZIALNA ZA JAKĄKOLWIEK + SZKODĘ BEZPOŚREDNIĄ, POŚREDNIĄ, INCYDENTALNĄ, PRZYKŁADOWĄ ORAZ KONSEKWENCJAMI + WYNIKAJĄCYMI Z UŻYCIA (WŁĄCZJĄC, ALE NIE OGRANICZAJĄC, DOSTARCZENIE ZASTĘPCZYCH + TOWARÓW LUB USŁUG; UTRATY PODCZAS UŻYCIA, DANYCH, LUB KORZYŚCI; LUB PRZERWY W + INTERESACH) JAKKOLWIEK SPOWODOWANE I NA JAKĄKOLWIEK TEORIE ODPOWIEDZIALNOŚCI, CZY W KONTRAKCIE, + ODPOWIEDZIALNOŚCI ŚCISŁEJ, LUB ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA SZKODĘ WYRZĄDZONĄ CZYNEM + NIEDOZWOLONYM (WŁĄCZAJĄC ZANIEDBANIE LUB W INNYM PRZYPADKU) KTÓRA POWSTAJE W + JAKIKOLWIEK SPOSÓB OD UŻYCIA NINIEJSZEJ DOKUMENTACJI, NAWET JEŚLI JEST + INFORMACJA O MOŻLIWOŚCI TAKIEGO USZKODZENIA. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent index 568f92722f..ba6f30ed6e 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent @@ -1,218 +1,465 @@ -freebsd-advocacy@FreeBSD.org"> - -freebsd-afs@FreeBSD.org"> - -freebsd-aic7xxx@FreeBSD.org"> - -freebsd-alpha@FreeBSD.org"> - -freebsd-announce@FreeBSD.org"> - -freebsd-arch@FreeBSD.org"> - -freebsd-arm@FreeBSD.org"> - -freebsd-atm@FreeBSD.org"> - -freebsd-audit@FreeBSD.org"> - -freebsd-binup@FreeBSD.org"> - -freebsd-bugbusters@FreeBSD.org"> - -freebsd-bugs@FreeBSD.org"> - -freebsd-chat@FreeBSD.org"> - -freebsd-cluster@FreeBSD.org"> - -cvs-committers@FreeBSD.org"> - -freebsd-config@FreeBSD.org"> - -freebsd-core@FreeBSD.org"> - -freebsd-current@FreeBSD.org"> - -cvs-all@FreeBSD.org"> - -freebsd-database@FreeBSD.org"> - -freebsd-developers@FreeBSD.org"> - -freebsd-doc@FreeBSD.org"> - -freebsd-emulation@FreeBSD.org"> - -freebsd-firewire@FreeBSD.org"> - -freebsd-fs@FreeBSD.org"> - -freebsd-gnome@FreeBSD.org"> + +FreeBSD list server"> +&a.mailman.listinfo;"> + + +FreeBSD ACPI mailing list"> +freebsd-acpi"> + + +FreeBSD advocacy mailing list"> +freebsd-advocacy"> + + +FreeBSD AFS porting mailing list"> +freebsd-afs"> + + +FreeBSD Adaptec AIC7xxx discussions mailing list"> +freebsd-aic7xxx"> + + +FreeBSD Alpha porting mailing list"> +freebsd-alpha"> + + +Porting FreeBSD to AMD64 systems"> +freebsd-amd64"> + + +Informacyjna lista dyskusyjna FreeBSD"> +freebsd-announce"> +Informacyjna lista dyskusyjna FreeBSD"> +Informacyjnej listy dyskusyjnej FreeBSD"> +Informacyjnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> +Informacyjną listę dyskusyjną FreeBSD"> +Informacyjną listą dyskusyjną FreeBSD"> +Informacyjnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> + + +FreeBSD Apache mailing list"> +freebsd-apache"> + + +FreeBSD architecture and design mailing list"> +freebsd-arch"> + + +FreeBSD ARM porting mailing list"> +freebsd-arm"> + + +FreeBSD ATM networking mailing list"> +freebsd-atm"> + + +FreeBSD source code audit mailing list"> +freebsd-audit"> + + +FreeBSD binary update system mailing list"> +freebsd-binup"> + + +FreeBSD Bluetooth mailing list"> +freebsd-bluetooth"> + + +FreeBSD bugbusters mailing list"> +freebsd-bugbusters"> + + +FreeBSD problem reports mailing list"> +freebsd-bugs"> + + +FreeBSD chat mailing list"> +freebsd-chat"> + + +FreeBSD clustering mailing list"> +freebsd-cluster"> + + + + + + + + + + + + + + +&os.current; mailing list"> +freebsd-current"> + + +CTM announcements"> +ctm-announce"> + + +CTM distribution of CVS files"> +ctm-cvs-cur"> + + +CTM 4-STABLE src branch distribution mailing list"> +ctm-src-4"> + + +CTM -CURRENT src branch distribution mailing list"> +ctm-src-cur"> + + +CTM user discussion mailing list"> +ctm-users"> + + +FreeBSD CVS commit message mailing list"> +cvs-all"> + + +FreeBSD CVS doc commit list"> +cvs-doc"> + + +FreeBSD CVS ports commit list"> +cvs-ports"> + + +FreeBSD CVS projects commit list"> +cvs-projects"> + + +FreeBSD CVS src commit list"> +cvs-src"> + + +FreeBSD CVSweb maintenance mailing list"> +freebsd-cvsweb"> + + +FreeBSD based Databases mailing list"> +freebsd-database"> + + + + + +lista dyskusyjna projektu dokumentacji FreeBSD"> +freebsd-doc"> +lista dyskusyjna projektu dokumentacji FreeBSD"> +listy dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> +liście dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> +listę dyskusyjną projektu dokumentacji FreeBSD"> +listą dyskusyjną projektu dokumentacji FreeBSD"> +liście dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> + + + + + + + + +Writing device drivers for FreeBSD"> +freebsd-drivers"> + + +FreeBSD users of Eclipse IDE, tools, rich client applications and ports"> +freebsd-eclipse"> + + +FreeBSD-embedded mailing list"> +freebsd-embedded"> + + +FreeBSD-emulation mailing list"> +freebsd-emulation"> + + +FreeBSD FireWire (IEEE 1394) discussion mailing list"> +freebsd-firewire"> + + +FreeBSD file system project mailing list"> +freebsd-fs"> + + +FreeBSD GEOM mailing list"> +freebsd-geom"> + + +FreeBSD GNOME and GNOME applications mailing list"> +freebsd-gnome"> + + +Techniczna lista dyskusyjna FreeBSD"> +freebsd-hackers"> +Techniczna lista dyskusyjna FreeBSD"> +Technicznej listy dyskusyjnej FreeBSD"> +Technicznej liście dyskusyjnej FreeBSD"> +Techniczną listę dyskusyjną FreeBSD"> +Techniczną listą dyskusyjną FreeBSD"> +Technicznej liście dyskusyjnej FreeBSD"> + + +FreeBSD hardware and equipment mailing list"> +freebsd-hardware"> + + +FreeBSD mirror sites mailing lists"> +freebsd-hubs"> + + +FreeBSD internationalization mailing list"> +freebsd-i18n"> + + +FreeBSD i386-specific issues mailing list"> +freebsd-i386"> + + +FreeBSD IA32 porting mailing list"> +freebsd-ia32"> + + +FreeBSD IA64 porting mailing list"> +freebsd-ia64"> + + +FreeBSD IPFW code mailing list"> +freebsd-ipfw"> + + +FreeBSD ISDN mailing list"> +freebsd-isdn"> + + +FreeBSD Internet service provider's mailing list"> +freebsd-isp"> + + +FreeBSD Java Language mailing list"> +freebsd-java"> + + +FreeBSD related employment mailing list"> +freebsd-jobs"> + + +FreeBSD KDE/Qt and KDE applications mailing list"> +freebsd-kde"> + + +FreeBSD LFS porting mailing list"> +freebsd-lfs"> + + +FreeBSD libh installation and packaging system mailing list"> +freebsd-libh"> + + +FreeBSD MIPS porting mailing list"> +freebsd-mips"> + + +FreeBSD mirror site administrators"> +mirror-announce"> + + +FreeBSD laptop computer mailing list"> +freebsd-mobile"> + + +FreeBSD port of the Mozilla browser mailing list"> +freebsd-mozilla"> + + +FreeBSD multimedia mailing list"> +freebsd-multimedia"> + + +FreeBSD networking mailing list"> +freebsd-net"> + + +FreeBSD new users mailing list"> +freebsd-newbies"> + + +FreeBSD new-bus mailing list"> +freebsd-new-bus"> + + +FreeBSD OpenOffice mailing list"> +freebsd-openoffice"> + + +FreeBSD performance mailing list"> +freebsd-performance"> + + +FreeBSD Perl mailing list"> +freebsd-perl"> + + +FreeBSD packet filter mailing list"> +freebsd-pf"> + + +FreeBSD non-Intel platforms porting mailing list"> +freebsd-platforms"> + + +FreeBSD core team policy decisions mailing list"> +freebsd-policy"> + + +Lista dyskusyjna portów FreeBSD"> +freebsd-ports"> +Lista dyskusyjna portów FreeBSD"> +Listy dyskusyjnej portów FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej portów FreeBSD"> +Listę dyskusyjną portów FreeBSD"> +Listą dyskusyjną portów FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej portów FreeBSD"> + + +Lista dyskusyjna błędów w systemie portów FreeBSD"> +freebsd-ports-bugs"> +Lista dyskusyjna błędów w systemie portów FreeBSD"> +Listy dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> +Listę dyskusyjną błędów w systemie portów FreeBSD"> +Listą dyskusyjną błędów w systemie portów FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> + + + + + + + + +FreeBSD PowerPC porting mailing list"> +freebsd-ppc"> + + +Technical discussion of FreeBSD on HP ProLiant server platforms"> +freebsd-proliant"> + + +FreeBSD Python mailing list"> +freebsd-python"> + + +FreeBSD Quality Assurance mailing list"> +freebsd-qa"> + + +FreeBSD general questions mailing list"> +freebsd-questions"> + + +FreeBSD boot script system mailing list"> +freebsd-rc"> + + +FreeBSD realtime extensions mailing list"> +freebsd-realtime"> + + +FreeBSD SCSI subsystem mailing list"> +freebsd-scsi"> + + +FreeBSD security mailing list"> +freebsd-security"> + + +FreeBSD security notifications mailing list"> +freebsd-security-notifications"> + + +FreeBSD-small mailing list"> +freebsd-small"> + + +FreeBSD symmetric multiprocessing mailing list"> +freebsd-smp"> + + +FreeBSD SPARC porting mailing list"> +freebsd-sparc64"> + + + + + + -freebsd-hackers@FreeBSD.org"> + +&os.stable; mailing list"> +freebsd-stable"> -freebsd-hardware@FreeBSD.org"> + +FreeBSD C99 and POSIX compliance mailing list"> +freebsd-standards"> -freebsd-hubs@FreeBSD.org"> + +FreeBSD test mailing list"> +freebsd-test"> -freebsd-i18n@FreeBSD.org"> + +FreeBSD performance and stability testing mailing list"> +freebsd-testing"> -freebsd-ia64@FreeBSD.org"> + +FreeBSD threads mailing list"> +freebsd-threads"> -freebsd-install@FreeBSD.org"> + +FreeBSD tokenring mailing list"> +freebsd-tokenring"> -freebsd-ipfw@FreeBSD.org"> + +FreeBSD USB mailing list"> +freebsd-usb"> -freebsd-isdn@FreeBSD.org"> + +FreeBSD user group coordination mailing list"> +freebsd-user-groups"> -freebsd-isp@FreeBSD.org"> + +FreeBSD vendors pre-release coordination mailing list"> +freebsd-vendors"> -freebsd-java@FreeBSD.org"> + +Discussion on the VuXML +infrastructure"> +freebsd-vuxml"> -freebsd-jobs@FreeBSD.org"> + +FreeBSD Webmaster mailing list"> +freebsd-www"> -freebsd-lfs@FreeBSD.org"> + +FreeBSD X11 mailing list"> +freebsd-x11"> -freebsd-libh@FreeBSD.org"> + -freebsd-mobile@FreeBSD.org"> - -freebsd-mozilla@FreeBSD.org"> - -freebsd-multimedia@FreeBSD.org"> - -freebsd-net@FreeBSD.org"> - -freebsd-newbies@FreeBSD.org"> - -new-bus-arch@bostonradio.org"> - -freebsd-platforms@FreeBSD.org"> - -freebsd-policy@FreeBSD.org"> - -freebsd-ports@FreeBSD.org"> - -freebsd-ppc@FreeBSD.org"> - -freebsd-qa@FreeBSD.org"> - -freebsd-questions@FreeBSD.org"> -freebsd-questions@FreeBSD.org"> - freebsd-questions@FreeBSD.org"> - freebsd-questions@FreeBSD.org"> - freebsd-questions@FreeBSD.org"> - freebsd-questions@FreeBSD.org"> - freebsd-questions@FreeBSD.org"> - -freebsd-realtime@FreeBSD.org"> - -freebsd-scsi@FreeBSD.org"> - -freebsd-security@FreeBSD.org"> - -freebsd-security-notifications@FreeBSD.org"> - -freebsd-small@FreeBSD.org"> - -freebsd-smp@FreeBSD.org"> - -freebsd-sparc@FreeBSD.org"> - -freebsd-stable@FreeBSD.org"> - -freebsd-standards@FreeBSD.org"> - -freebsd-test@FreeBSD.org"> - -freebsd-tokenring@FreeBSD.org"> - -freebsd-user-groups@FreeBSD.org"> - -freebsd-vendors@FreeBSD.org"> - -freebsd-www@FreeBSD.org"> +bug-followup@FreeBSD.org"> + majordomo@FreeBSD.org"> - diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mirrors-local.xsl b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mirrors-local.xsl new file mode 100644 index 0000000000..ee75e5ea3f --- /dev/null +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mirrors-local.xsl @@ -0,0 +1,15 @@ + + + + + + + + + + + diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/teams.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/teams.ent index ba5a8be984..510b52ba42 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/teams.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/teams.ent @@ -1,76 +1,151 @@ -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> -core-secretary@FreeBSD.org"> - -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> -cvs@FreeBSD.org"> - -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> -faq@FreeBSD.org"> - -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> -portmgr@FreeBSD.org"> - -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> -re@FreeBSD.org"> - -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> -security-officer@FreeBSD.org"> - -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> -www@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +admins@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> +core-secretary@FreeBSD.org"> + +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> +cvsadm@FreeBSD.org"> + +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> +cvsup-master@FreeBSD.org"> + +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> +dcvs@FreeBSD.org"> + +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> +doceng@FreeBSD.org"> + +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> +donations@FreeBSD.org"> + +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> +faq@FreeBSD.org"> + +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> +ftp-master@FreeBSD.org"> + +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> +mirror-admin@FreeBSD.org"> + +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> +ncvs@FreeBSD.org"> + +perforce-admin@FreeBSD.org"> + +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> +pcvs@FreeBSD.org"> + +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> +portmgr@FreeBSD.org"> + +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> +portmgr-secretary@FreeBSD.org"> + +projcvs@FreeBSD.org"> + +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> +re@FreeBSD.org"> + +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> +security-officer@FreeBSD.org"> diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/trademarks.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/trademarks.sgml new file mode 100644 index 0000000000..2b478c2d0f --- /dev/null +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/trademarks.sgml @@ -0,0 +1,41 @@ + + + + + FreeBSD is a registered trademark of The FreeBSD Foundation. + + UNIX is a registered trademark of The Open Group in the US and + other countries. + + Sun, Sun Microsystems, SunOS, Solaris, and Java are trademarks + or registered trademarks of Sun Microsystems, Inc. in the United + States and other countries. + + + + Apple and QuickTime are trademarks of Apple Computer, Inc., + registered in the U.S. and other countries. + + Macromedia and Flash are trademarks or registered + trademarks of Macromedia, Inc. in the United States and/or other + countries. + + Microsoft, Windows, and Windows Media are either registered + trademarks or trademarks of Microsoft Corporation in the United + States and/or other countries. + + PartitionMagic is a registered trademark of PowerQuest + Corporation in the United States and/or other countries. + + Many of the designations used by manufacturers and sellers to + distinguish their products are claimed as trademarks. Where those + designations appear in this book, and the FreeBSD Project was + aware of the trademark claim, the designations have been followed + by the '™' symbol. + +