diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml index b8cf8c8b93..237a61c7d5 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.sgml @@ -1,4657 +1,4657 @@ René Ladan Vertaald door Opslag Overzicht Dit hoofdstuk behandelt het gebruik van schijven in &os;. Dit omvat geheugenschijven, schijven die met het netwerk verbonden zijn, SCSI/IDE-opslagapparaten en apparaten die gebruik maken van de USB-interface. Na het lezen van dit hoofdstuk weet de lezer: Welke terminologie &os; gebruikt om de gegevensindeling op een fysieke schijf te beschrijven (partities en slices); Hoe aanvullende harde schijven aan een systeem toe te voegen; Hoe &os; in te stellen om het gebruik te laten maken van USB-opslagapparaten; Hoe virtuële bestandssystemen, zoals geheugenschijven, aan te maken; Hoe quota te gebruiken om het schijfgebruik te beperken; Hoe schijven te versleutelen om ze tegen inbrekers te beschermen; Hoe vanuit &os; CD's en DVD's aan te maken en te branden; Wat de verschillende mogelijkheden zijn voor opslagmedia voor back-ups; Hoe back-upprogramma's te gebruiken die beschikbaar zijn in &os;; Hoe een back-up naar diskettes te maken; Wat bestandssysteem snapshots zijn en hoe ze efficiënt te gebruiken. Aangeraden voorkennis: Hoe een nieuwe &os;-kernel in te stellen en te installeren (). Apparaatnamen De volgende lijst noemt de fysieke opslagapparaten die in &os; ondersteund worden, samen met de bijhorende namen. Naamconventies voor fysieke Schijven Type medium Apparaatnaam medium IDE harde schijven ad IDE CD-ROM-stations acd SCSI harde schijven en USB-apparaten voor massa-opslag da SCSI CD-ROM-schijven cd Overige niet-standaard-CD-ROM-stations mcd voor Mitsumi CD-ROM en scd voor Sony CD-ROM apparaten. Diskettestations fd SCSI bandstations sa IDE bandstations ast Flashdrives fla voor &diskonchip; flashapparaten RAID-schijven aacd voor &adaptec; AdvancedRAID, mlxd en mlyd voor &mylex;, amrd voor AMI &megaraid;, idad voor Compaq Smart RAID, twed voor &tm.3ware; RAID.
David O'Brien Origineel bijgedragen door Schijven toevoegen schijven toevoegen - Stel dat het gewenst is om een nieuwe SCSI-schijf aan een - machine toe te voegen die slechts een enkele drive heeft. Ten - eerste dient de computer uitgeschakeld te worden en dient de + De volgende sectie beschrijft hoe een nieuwe SCSI + schijf aan een machine toe te voegen die slechts een enkele drive heeft. + Ten eerste dient de computer uitgeschakeld te worden en dient de schijf volgens de instructies van de computer, controller en schijffabrikant geïnstalleerd te worden. Wegens de grote variéteiten om dit soort procedures uit te voeren, vallen de details buiten het bereik van dit document. Er dient als gebruiker root ingelogd te worden. Nadat de schijf is toegevoegd, dient /var/run/dmesg.boot bekeken te worden om er zeker van te zijn dat de nieuwe schijf is gevonden. Volgens het voorbeeld heet de nieuw toegevoegde schijf da1 en die wordt aangekoppeld op /1 (als er een IDE-schijf wordt toegevoegd, is de apparaatnaam ad1). partities slices fdisk &os; draait op IBM-PC-compatibele computers. Daarom moet het rekening houden met de PC-BIOS-partities. Deze wijken af van de traditionele BSD-partities. Een PC-schijf bevat tot vier ingangen voor BIOS-partities. Indien de schijf geheel aan &os; wordt gewijd, kan de toegewijde-modus gebruikt worden. In het andere geval moet &os; binnen één van de vier PC-BIOS-partities draaien. De PC-BIOS-partities worden door &os; slices genoemd om ze niet met de traditionele BSD-partities te verwarren. Slices kunnen ook op een schijf worden gebruikt die toegewijd is aan &os;, maar in een computer zit die ook andere besturingssystemen heeft geïnstalleerd. Dit is een goede manier om verwarring met het programma fdisk van andere, niet-&os; besturingssystemen te voorkomen. Als er met slices gewerkt wordt, wordt de schijf toegevoegd als /dev/da1s1e. Dit moet worden gelezen als: SCSI-schijf, eenheid 1 (tweede SCSI-schijf), slice 1 (PC-BIOS-partitie 1) en BSD-partitie e. Als de schijf toegewijd is, wordt deze simpelweg als /dev/da1e toegevoegd. Omdat 32-bit-integers worden gebruikt om het aantal sectoren op te slaan, is &man.bsdlabel.8; beperkt tot 2^32-1 sectoren per schijf, wat meestal neerkomt op 2 TB. Het programma &man.fdisk.8; staat geen hogere startsector toe dan 2^32-1 en geen grotere lengte dan 2^32-1, meestal worden hiermee partities tot 2 TB begrensd en schijven tot 4 TB. Het formaat van &man.sunlabel.8; is beperkt tot 2^32-1 sectoren per partitie en 8 partities per schijf, in totaal dus 16 TB. Voor grotere schijven kan &man.gpt.8; worden gebruikt. &man.sysinstall.8; gebruiken sysinstall schijven toevoegen su Navigeren door <application>sysinstall</application> sysinstall kan gebruikt worden om een nieuwe schijf te partitioneren en te labelen met eenvoudig te gebruiken menu's. Hiervoor dient òfwel als gebruiker root ingelogd te zijn, òfwel gebruik te worden gemaakt van su. Draai sysinstall en ga naar het menu Configure. Scroll binnen het &os; Configuration Menu naar beneden en kies de optie Fdisk. <application>fdisk</application> partitie-bewerker Eenmaal binnen fdisk kan op A gedrukt worden om de gehele schijf voor &os; te gebruiken. Wanneer gevraagd wordt of het systeem compatibel dient te blijven met mogelijk toekomstige besturingssystemen, dient met YES geantwoord te worden. Met W kunnen de veranderingen naar de schijf worden geschreven. Nu dient de FDISK-bewerker verlaten te worden door op Q te drukken. Vervolgens wordt er een vraag gesteld over het Master Boot Record. Omdat er een schijf aan een reeds draaiend systeem wordt toegevoegd, dient hier None gekozen te worden. Schijflabelbewerker BSD-partities Vervolgens dient sysinstall verlaten en opnieuw gestart te worden. Volg bovenstaande aanwijzingen, maar kies deze keer voor de optie Label. Dit geeft toegang tot de Disk Label Editor. Hier worden de traditionele BSD-partities aangemaakt. Een schijf kan tot acht partities bevatten, gelabeld a-h. Enkele partitielabels hebben een speciale functie. De partitie a wordt gebruikt voor de rootpartitie (/). Alleen de systeemschijf (bijvoorbeeld de schijf van waaruit opgestart wordt) moet een partitie a hebben. De partitie b wordt voor swappartities gebruikt, en het is mogelijk om vele schijven met swappartities te hebben. De partitie c adresseert de gehele schijf in toegewijde modus, of de gehele &os;-slice in slice-modus. De andere partities zijn voor algemeen gebruik. sysinstall's Labelbewerker heeft een voorkeur voor de partitie e voor niet-root-niet-swap-partities. Binnen de Labelbewerker dient een enkel bestandssysteem te worden aangemaakt door op C te drukken. Kies FS wanneer gevraagd wordt of dit een FS (file system) of swap wordt, en geef een koppelpunt in (bijvoorbeeld /mnt). Wanneer een schijf in post-installatie-modus wordt toegevoegd, maakt sysinstall geen ingangen aan in /etc/fstab, dus dan is het opgegeven koppelpunt niet van belang. Nu kan het nieuwe label naar de schijf worden geschreven en er een bestandssysteem op aangemaakt worden. Dit kan gedaan worden door op W te drukken. Fouten van sysinstall dat de nieuwe partitie niet aankoppeld kon worden kunnen genegeerd worden. De Labelbewerker en sysinstall kunnen nu volledig verlaten worden. Afronden De laatste stap bestaat uit het bewerken van /etc/fstab om hier een regel voor de nieuwe schijf aan toe te voegen. Het gebruik van opdrachtregelgereedschappen Het gebruik van slices Deze installatie zorgt ervoor dat de schijf correct samenwerkt met andere besturingssystemen die eventueel op de computer zijn geïnstalleerd en dat de fdisk-gereedschappen van andere besturingssystemen niet verward raken. Het wordt aangeraden om deze methode te gebruiken voor de installatie van nieuwe schijven. Gebruik de toegewijde modus alleen als hier een goede reden voor bestaat! &prompt.root; dd if=/dev/zero of/dev/da1 bs=1k count=1 &prompt.root; fdisk -BI da1 # Initialiseer de nieuwe schijf. &prompt.root; bsdlabel -B -w da1s1 auto # Label de schijf. &prompt.root; bsdlabel -e da1s1 # Bewerk de zojuist aangemaakte schijflabel en voeg partities toe. &prompt.root; mkdir -p /1 &prompt.root; newfs /dev/da1s1e # Herhaal dit voor alle aangemaakte partities. &prompt.root; mount /dev/da1s1e /1 # Mount de partitie(s). &prompt.root; vi /etc/fstab # Voeg de juiste regel(s) aan /etc/fstab toe. Vervang voor een IDE-schijf da door ad. Toegewijd OS/2 Indien de nieuwe schijf niet met een ander besturingssysteem gedeeld wordt, kan de toegewijde modus gebruikt worden. Denk eraan dat deze modus besturingssystemen van Microsoft kan verwarren. Ze richten echter geen schade aan. IBM's &os2; fatsoeneert echter partities die het niet begrijpt. &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/da1 bs=1k count=1 &prompt.root; bsdlabel -Bw da1 auto &prompt.root; bsdlabel -e da1 # Maak de `e'-partitie aan. &prompt.root; newfs /dev/da1e &prompt.root; mkdir -p /1 &prompt.root; vi /etc/fstab # Voeg een regel voor /dev/da1e toe. &prompt.root; mount /1 Een alternatieve methode is: &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/da1 count=2 &prompt.root; bsdlabel /dev/da1 | bsdlabel -BR da1 /dev/stdin &prompt.root; newfs /dev/da1e &prompt.root; mkdir -p /1 # Voeg een regel voor /dev/da1e toe. &prompt.root; mount /1 RAID Software RAID Christopher Shumway Origineel werk van Jim Brown Herzien door RAID softwarematig RAID CCD Concatenated Disk Driver (CCD) instellingen Bij het kiezen van een medium voor massa-opslag zijn de belangrijkste afwegingen snelheid, betrouwbaarheid en kosten. Het komt zelden voor dat alle drie in balans zijn. Normaalgesproken is een snel, betrouwbaar apparaat voor massa-opslag duur en kosten sparen gaat ten koste van òfwel snelheid òfwel betrouwbaarheid. Bij het ontwerpen van het onderstaande systeem werd primair op de kosten gelet, gevolgd door snelheid en als laatste betrouwbaarheid. De overdrachtsnelheid van gegevens wordt voor dit systeem uiteindelijk beperkt door het netwerk. En hoewel betrouwbaarheid erg belangrijk is, wordt onderstaande CCD-schijf gebruikt voor het serven van on-line gegevens die reeds volledig op CD-R's zijn geback-upt en eenvoudig vervangen kunnen worden. De eerste stap in het kiezen van een massa-opslagoplossing is het bepalen van de eigen benodigdheden. Indien snelheid belangrijker is dan betrouwbaarheid of kosten, wijkt de oplossing af van het systeem dat in deze sectie wordt beschreven. Hardware installeren Als aanvulling op de IDE systeemschijf zijn drie Western Digital IDE-schijven van 30 GB, 5400 RPM vanuit de kern van de onderstaande CCD-schijf aanwezig, die ongeveer 90 GB aan on-line opslag bieden. Ideaal gezien heeft iedere IDE-schijf een eigen IDE-controller en kabel, maar om de kosten te minimaliseren zijn geen aanvullende IDE-kabels gebruikt. In plaats hiervan zijn de schijven zodanig met jumpers ingesteld dat elke IDE-controller één master en één slave heeft. Tijdens het opnieuw opstarten werd het systeem-BIOS zodanig ingesteld dat het automatisch de aangekoppelde schijven detecteerde. Het was belangrijker dat &os; ze tijdens het opnieuw opstarten herkende: ad0: 19574MB <WDC WD205BA> [39770/16/63] at ata0-master UDMA33 ad1: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata0-slave UDMA33 ad2: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-master UDMA33 ad3: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-slave UDMA33 Indien &os; niet alle schijven detecteert, moet gecontroleerd worden of de jumpers juist zijn ingesteld. De meeste IDE-schijven hebben ook een jumper voor Cable Select. Dit is niet de jumper voor de master/slave-instelling. Voor hulp met het identificeren van de juiste jumper dient de documentatie van de schijf geraadpleegd te worden. Vervolgens dient besloten te worden hoe ze deel gaan uitmaken van het bestandssysteem. Hiervoor dienen &man.vinum.8; () en &man.ccd.4; bestudeerd te worden. Voor deze instellingen werd voor &man.ccd.4; gekozen. CCD installeren Het stuurprogramma &man.ccd.4; biedt de mogelijkheid om meerdere identieke schijven aaneen te rijgen tot één logisch bestandssysteem. Om gebruik te kunnen maken van &man.ccd.4; is een kernel met ingebouwde ondersteuning voor &man.ccd.4; nodig. De volgende regel dient toegevoegd te worden aan het kernelinstellingenbestand en de kernel dient opnieuw gebouwd en geïnstalleerd te worden: device ccd Om &man.ccd.4; te installeren dient eerst &man.bsdlabel.8; gebruikt te worden om de schijven te labelen: bsdlabel -w -ad1 auto bsdlabel -w ad2 auto bsdlabel -w ad3 auto Bovenstaande maakt een schijflabel aan voor ad1c, ad2c en ad3c die de gehele schijf beslaat. Vervolgens dient het labeltype van de schijf veranderd te worden. Voor het bewerken van de schijven kan &man.bsdlabel.8; gebruikt worden: bsdlabel -e ad1 bsdlabel -e ad2 bsdlabel -e ad3 Dit zorgt ervoor dat het huidige schijflabel van elke schijf met de tekstverwerker wordt geopend die door de omgevingsvariabele EDITOR wordt gespecificeerd, vaak &man.vi.1;. Een ongewijzigd schijflabel ziet er ongeveer als volgt uit: 8 partitions: # size offset fstype [fsize bsize bps/cpg] c: 60074784 0 unused 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) Er dient een nieuwe partitie e toegevoegd te worden die door &man.ccd.4; gebruikt kan worden. Deze kan gewoonlijk van partitie c overgenomen worden, maar het moet 4.2BSD zijn. Het schijflabel ziet er nu ongeveer als volgt uit: 8 partitions: # size offset fstype [fsize bsize bps/cpg] c: 60074784 0 unused 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) e: 60074784 0 4.2BSD 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) Bestandssysteem aanmaken Nu alle schijven gelabeld zijn, moet de &man.ccd.4; gebouwd worden. Om dit te doen, dient &man.ccdconfig.8; gebruikt te worden met opties die ongeveer gelijk zijn aan de volgende: ccdconfig ccd0 32 0 /dev/ad1e /dev/ad2e /dev/ad3e Hieronder staat het gebruik en de betekenis van elke optie: Het eerste argument is het in te stellen apparaat, in dit geval /dev/ccd0c. Het gedeelte /dev/ is optioneel. De interleave voor het bestandssysteem. De interleave definiëert de grootte van een stripe in schijfblokken, elk schijfblok is normaalgesproken 512 bytes groot. Een interleave van 32 is dus 16.384 bytes groot. Vlaggen voor &man.ccdconfig.8;. Indien het gewenst is om schijfspiegeling aan te zetten, kan er hier een vlag voor gespecificeerd worden. Deze opstelling biedt geen spiegeling voor &man.ccd.4;, dus is die op 0 (nul) ingesteld. De laatste argumenten voor &man.ccdconfig.8; zijn de apparaten die in de rij geplaatst dienen te worden. Voor elk apparaat dient de complete padnaam gebruikt te worden. Nadat &man.ccdconfig.8; gedraaid is, is de &man.ccd.4; ingesteld. Er kan een bestandssysteem worden geïnstalleerd. Er kan in &man.newfs.8; worden gekeken voor opties, of het draaien van het onderstaande commando is ook toereikend: newfs /dev/ccd0c Alles automatisch maken In het algemeen is het wenselijk om de &man.ccd.4; telkens te mouten wanneer er opnieuw opgestart wordt. Dit dient eerst ingesteld te worden. Met het volgende commando worden de huidige instellingen naar /etc/ccd.conf geschreven: ccdconfig -g > /etc/ccd.conf Tijdens het opstarten draait het script /etc/rc ccdconfig -C indien /etc/ccd.conf bestaat. Dit stelt automatisch de &man.ccd.4; in, zodat die kan worden aangekoppeld. Indien er in enkele-gebruiker-modus wordt opgestart, dient het volgende commando te worden uitgevoerd om de rij in te stellen voordat de &man.ccd.4; aangekoppeld kan worden: ccdconfig -C Om de &man.ccd.4; automatisch aan te koppelen, kan er een regel voor de &man.ccd.4; in /etc/fstab geplaatst worden, zodat die tijdens het opstarten aangekoppeld wordt: /dev/ccd0c /media ufs rw 2 2 Volumebeheerder Vinum RAID software RAID Vinum De volumebeheerder Vinum is een blokstuurprogramma dat virtuele schijven implementeert. Het isoleert schijfhardware van de blokapparaat-interface en projecteert gegevens op een manier die de flexibiliteit, prestatie en betrouwbaarheid verhoogt in vergelijking met de traditionele slice-blik op schijfopslag. &man.vinum.8; implementeert de modellen RAID-0, RAID-1 en RAID-5, zowel individueel als als combinatie. In staat meer informatie over &man.vinum.8;. Hardwarematige RAID RAID hardwarematig &os; ondersteunt ook een verscheidenheid aan hardwarematige RAID-stuurprogramma's. Deze apparaten besturen een RAID-deelsysteem zonder dat er &os;-specifieke software nodig is om de rij te beheren. Door gebruik te maken van een BIOS die op de kaart aanwezig is, beheert de kaart de meeste schijfbewerkingen zelf. Nu volgt een korte beschrijving van een opzet waarbij een Promise IDE-stuurprogramma is gebruikt. Wanneer deze kaart geïnstalleerd en het systeem opgestart is, beeldt het een prompt af waarbij om informatie wordt gevraagd. De instructies dienen opgevolgd te worden om bij het instelscherm van de kaart te komen. Van hieruit kunnen alle aangekoppelde schijven gecombineerd worden. Nadat dit gedaan is, zien de schijven er voor &os; als één enkele schijf uit. Andere RAID-niveaus kunnen overeenkomstig ingesteld worden. ATA RAID1-rijen opnieuw bouwen Met &os; is het mogelijk om een defecte schijf in een rij te vervangen terwijl de computer aanstaat (hot replace). Hiervoor dient de schijf vóór het opnieuw opstarten vervangen te zijn. Waarschijnlijk is zoiets als het volgende in /var/log/messages of in de uitvoer van &man.dmesg.8; te zien: ad6 on monster1 suffered a hard error. ad6: READ command timeout tag=0 serv=0 - resetting ad6: trying fallback to PIO mode ata3: resetting devices .. done ad6: hard error reading fsbn 1116119 of 0-7 (ad6 bn 1116119; cn 1107 tn 4 sn 11)\\ status=59 error=40 ar0: WARNING - mirror lost Meer informatie kan met behulp van &man.atacontrol.8; gezocht worden: &prompt.root; atacontrol list ATA channel 0: Master: no device present Slave: acd0 <HL-DT-ST CD-ROM GCR-8520B/1.00> ATA/ATAPI rev 0 ATA channel 1: Master: no device present Slave: no device present ATA channel 2: Master: ad4 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present ATA channel 3: Master: ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present &prompt.root; atacontrol status ar0 ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: DEGRADED Ontkoppel eerst het ata kanaal met de falende schijf zodat deze veilig kan worden verwijderd: &prompt.root; atacontrol detach ata3 Vervang de schijf. Koppel het ata kanaal opnieuw aan: &prompt.root; atacontrol attach ata3 Master: ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present Voeg de nieuwe schijf toe aan de rij als reserve: &prompt.root; atacontrol addspare ar0 ad6 De rij dient nu opnieuw opgebouwd te worden: &prompt.root; atacontrol rebuild ar0 Het is mogelijk de voortgang te volgen met het volgende commando: &prompt.root; dmesg | tail -10 [uitvoer verwijderd] ad6: removed from configuration ad6: deleted from ar0 disk1 ad6: inserted into ar0 disk1 as spare &prompt.root; atacontrol status ar0 ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: REBUILDING 0% completed Nu moet er gewacht worden tot de bewerking voltooid is. Marc Fonvieille Bijgedragen door USB-opslagapparaten USB schijven Veel externe opslagoplossingen gebruiken tegenwoordig de Universele Seriële Bus (USB): harde schijven, USB-duimdrives, CD-R-branders, etc. &os; biedt voor al dit soort apparaten ondersteuning. Instellen Het stuurprogramma &man.umass.4; biedt de ondersteuning voor USB-opslagapparaten. Indien de kernel GENERIC wordt gebruikt, hoeft er niets aan de instellingen gewijzigd te worden. Als er een eigen kernel wordt gebruikt, dienen de volgende regels in het kernelinstellingenbestand aanwezig zijn: device scbus device da device pass device uhci device ohci device ehci device usb device umass Het stuurprogramma &man.umass.4; gebruikt het subsysteem SCSI om toegang te krijgen tot de USB-opslagapparaten. Het USB-apparaat wordt door het systeem als een SCSI-apparaat gezien. Afhankelijk van de chipset op het moederbord is slechts òf device uhci òf device ohci nodig voor ondersteuning van USB 1.X. Het kan echter geen kwaad om ze beiden in het kernelinstellingenbestand te hebben. Ondersteuning voor USB 2.0 wordt geleverd door het stuurprogramma &man.ehci.4; (de regel met device ehci). Indien er regels zijn toegevoegd dient de kernel opnieuw gecompileerd en geïnstalleerd te worden. Indien het USB-apparaat een CD-R- of DVD-brander is, dient het SCSI CD-ROM-stuurprogramma &man.cd.4; met de volgende regel aan de kernel toegevoegd te worden: device cd Aangezien de brander als een SCSI-schijf gezien wordt, dient het stuurprogramma &man.atapicam.4; niet in de kernelinstellingen gebruikt te worden. Instellingen testen De instellingen zijn klaar om getest te worden: het USB-apparaat dient aangesloten te worden en in de buffer voor systeemmeldingen (&man.dmesg.8;) dient het stuurprogramma ongeveer als volgt te verschijnen: umass0: USB Solid state disk, rev 1.10/1.00, addr 2 GEOM: create disk da0 dp=0xc2d74850 da0 at umass-sim0 bus 0 target 0 lun 0 da0: <Generic Traveling Disk 1.11> Removable Direct Access SCSI-2 device da0: 1.000MB/s transfers da0: 126MB (258048 512 byte sectors: 64H 32S/T 126C) Uiteraard kunnen het merk, de apparaatnode (da0) en andere details verschillen naar gelang de instelling. Aangezien het USB-apparaat als een SCSI-apparaat gezien wordt, kan het commando camcontrol gebruikt worden om de USB-opslagapparaten weer te geven die aan het systeem gekoppeld zijn: &prompt.root; camcontrol devlist <Generic Traveling Disk 1.11> at scbus0 target 0 lun 0 (da0,pass0) Indien er een bestandssysteem op de schijf aanwezig is, kan dat aangekoppeld worden. biedt indien nodig hulp bij het formatteren en aanmaken van partities op de USB-drive. Om het apparaat koppelbaar te maken voor de gewone gebruiker moeten er een aantal stappen ondernomen worden. Als eerste moeten de apparaten die gecreeerd worden wanneer het USB opslag- medium wordt toegevoegd toegankelijk zijn voor de gebruiker. Een oplossing is om alle gebruikers die deze rechten nodig hebben toe te voegen aan de operator groep. Dit kan gedaan worden met &man.pw.8;. Daarna moet het voor de operator groep mogelijk zijn te lezen en te schrijven naar de gecreeerde apparaten. Dit kan bewerkstelligd worden door de volgende regels toe te voegen aan /etc/devfs.rules: [localrules=5] add path 'da*' mode 0660 group operator Als er SCSI schijven in het systeem aanwezig zijn moet dit anders aangepakt worden. Stel dat het systeem reeds over de volgende schijven beschikt da0 tot en met da2, verander de regel dan in het volgende: add path 'da[3-9]*' mode 0660 group operator Dit sluit de reeds bestaande schijven buiten van toegang door de operator groep. Erna moet ook de nieuwe ruleset voor &man.devfs.rules.5; ingeschakeld worden door middel van /etc/rc.conf: devfs_system_ruleset="localrules" Hierna moet de kernel worden geconfigureerd zodat gewone gebruikers rechten krijgen om bestandssystemen te koppelen. De makkelijkste manier is door de volgende regel toe te voegen aan /etc/sysctl.conf: vfs.usermount=1 Let op, deze wijziging wordt pas actief na de volgende start van het systeem. Als alternatief kan ook &man.sysctl.8; gebruikt worden om deze variabele te zetten. De laatste stap is het creëeren van de map waar het bestandssysteem gekoppeld wordt. Deze map moet eigendom zijn van de gebruiker die het bestandssysteem gaat koppelen. Een manier om dat te bewerkstelligen is door met de gebruiker root een submap aan te maken die eigendom is van de gebruiker als /mntgebruikersnaam (verander gebruikersnaam door de loginnaam van de daadwerkelijke gebruiker en gebruikersgroep door de primaire groep van de gebruiker): &prompt.root; mkdir /mnt/gebruikersnaam &prompt.root; chown gebruikersnaam:gebruikersgroep /mnt/gebruikersnaam Stel dat er vervolgens een USB-stick ingeplugged wordt en er een /dev/da0s1 aangemaakt wordt. Omdat deze apparaten meestal voorgeformatteerd met een FAT-bestandssysteem komen, kan deze als volgende gekoppeld worden: &prompt.user; mount -t msdosfs -o -m=644,-M=755 /dev/da0s1 /mnt/gebruikersnaam Indien het apparaat losgekoppeld wordt (nadat de schijf afgekoppeld is), dient in de buffer voor systeemmeldingen iets als het volgende te zien te zijn: umass0: at uhub0 port 1 (addr2) disconnected (da0:umass-sim0:0:0:0): lost device (da0:umass-sim0:0:0:0): removing device entry GEOM: destroy disk da0 dp=0xc2d74850 umass0: detached Referenties Naast de onderdelen Schijven toevoegen en Bestandssystemen aan- en afkoppelen, kunnen de volgende hulppagina's ook nuttig zijn: &man.umass.4;, &man.camcontrol.8; en &man.usbconfig.8; voor &os; 8.X of &man.usbdevs.8; voor eerdere versies van &os;. Mike Meyer Bijgedragen door Optische media (CD's) aanmaken en gebruiken CD-ROM's aanmaken Inleiding CD's hebben een aantal eigenschappen waardoor ze verschillen van conventionele schijven. Initieel zijn ze door de gebruiker niet beschrijfbaar. Ze zijn zó ontworpen dat ze continu, zonder vertragingen van het verplaatsen van de kop tussen tracks, gelezen kunnen worden. Ze zijn ook veel gemakkelijker tussen twee systemen te verplaatsen dan gelijksoortige media in hun tijd waren. CD's hebben tracks, maar die verwijzen naar secties van gegevens die continu gelezen dienen te worden en niet naar fysieke eigenschappen van de schijf. Om een CD op &os; te produceren, dienen de gegevensbestanden waaruit de tracks op de CD gaan bestaan te worden voorbereid, waarna de tracks op de CD worden geschreven. ISO 9660 bestandssystemen ISO 9660 Het bestandssysteem ISO 9660 is ontworpen om met deze verschillen om te gaan. Helaas codeert het bestandssysteemgrenzen die destijds gebruikelijk waren. Gelukkig biedt het een uitbreidingsmechanisme dat correct geschreven CD's toestaat om deze grenzen te overschrijden en nog steeds te werken met systemen die deze uitbreidingen niet ondersteunen. sysutils/cdrtools De port sysutils/cdrtools bevat &man.mkisofs.8;, een programma dat gebruikt kan worden om een gegevensbestand aan te maken dat een ISO 9660-bestandssysteem bevat. Het bevat opties die verschillende uitbreidingen ondersteunen en wordt hieronder beschreven. CD-brander ATAPI Het gereedschap om de CD te branden hangt af van het feit of de CD-brander ATAPI of iets anders is. ATAPI CD-branders gebruiken het programma burncd dat deel uitmaakt van het basissysteem. SCSI en USB CD-branders dienen cdrecord van de port sysutils/cdrtools te gebruiken. Het is ook mogelijk om cdrecord en andere gereedschappen voor SCSI-drives op ATAPI-hardware te gebruiken door middel van de module ATAPI/CAM. Indien CD-brandsoftware met een grafische gebruikersinterface gewenst is, is X-CD-Roast of K3b een mogelijkheid. Deze gereedschappen zijn beschikbaar als package of vanuit de ports sysutils/xcdroast en sysutils/k3b. X-CD-Roast en K3b hebben de module ATAPI/CAM met ATAPI-hardware nodig. mkisofs Het programma &man.mkisofs.8;, dat deel uitmaakt van de port sysutils/cdrtools, maakt een ISO 9660-bestandssysteem aan dat een beeld is van een boomstructuur in de &unix; bestandssysteem-namespace. De eenvoudigste gebruiksvorm is: &prompt.root; mkisofs -o beeldbestand.iso /pad/naar/boomstructuur bestandssystemen ISO 9660 Dit commando maakt een beeldbestand.iso aan dat een ISO 9660-bestandssysteem bevat dat een kopie is van de boomstructuur in /pad/naar/boomstructuur. Tijdens het proces beeldt het bestandsnamen af op namen die aan de beperkingen van het standaard ISO 9660-bestandssysteem voldoen en sluit het bestanden uit die namen hebben die niet karakteristiek zijn voor ISO-bestandssystemen. bestandssystemen HFS bestandssystemen Joliet Er is een aantal opties beschikbaar om over deze beperkingen heen te komen. In het bijzonder zet de Rock Ridge-uitbreidingen aan die gangbaar zijn voor &unix; systemen, zet de Rock Ridge-uitbreidingen aan die gebruikt worden op Microsoft-systemen en kan gebruikt worden om HFS-bestandssystemen aan te maken die door &macos; gebruikt worden. Voor CD's die alleen op &os;-systemen gebruikt gaan worden, kan gebruikt worden om alle restricties op bestandsnamen uit te zetten. Indien het met gebruikt wordt, maakt het een bestandssysteembeeld aan dat identiek is aan de &os;-boomstructuur van waaruit begonnen is, alhoewel het mogelijk is dat het zich op aantal manieren niet aan de ISO 9660-standaard houdt. CD-ROM's opstartbaar maken De laatste optie voor algemeen gebruik is . Deze wordt gebruikt om de plaats van het opstartbeeld aan te geven om een El Torito opstartbare CD te maken. Deze optie heeft een argument nodig, namelijk het pad naar een opstartbeeld dat het begin van de boomstructuur die naar de CD geschreven wordt voorstelt. Gewoonlijk maakt &man.mkisofs.8; een ISO-beeld aan in de zogenaamde diskette-emulatie-modus en verwacht het dus dat het beeldbestand exact 1200, 1440 of 2880 KB groot is. Sommige bootloaders, zoals degene die door de distributieschijven van &os; wordt gebruikt, gebruiken de emulatiemodus niet. In dat geval dient de optie gebruikt te worden. Dus indien /tmp/myboot een opstartbaar &os;-systeem met het beeldbestand in /tmp/myboot/boot/cdboot bevat, kan het beeld van een ISO 9660-bestandssysteem als volgt in /tmp/bootable.iso aangemaakt worden: &prompt.root; mkisofs -R -no-emul-boot -b boot/cdboot -o /tmp/bootable.iso /tmp/myboot Als dit gedaan is en md in de kernel is ingesteld, kan het bestandssysteem gekoppeld worden: &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f /tmp/bootable.iso -u 0 &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/md0 /mnt Nu kan gecontroleerd worden of /mnt en /tmp/myboot identiek zijn. Er zijn vele andere opties die met &man.mkisofs.8; gebruikt kunnen worden om het gedrag af te stemmen. In het bijzonder wijzigingen aan een ISO 9660-structuur en het aanmaken van Joliet- en HFS-schijven. Details staan in &man.mkisofs.8;. burncd CD-ROM's branden Indien er een ATAPI CD-brander aanwezig is, kan het commando burncd gebruikt worden om een ISO-beeld naar een CD te branden. burncd maakt deel uit van het basissysteem en is geïnstalleerd als /usr/sbin/burncd. Het gebruik is erg eenvoudig, aangezien het weinig opties heeft. &prompt.root; burncd -f cd-apparaat gegevens beeldbestand.iso fixate Het bovenstaande commando brandt een kopie van beeldbestand.iso naar cd-apparaat. Het standaardapparaat is /dev/acd0. Opties om de schrijfsnelheid in te stellen, de CD na het branden uit te werpen en geluidsgegevens te schrijven staan in &man.burncd.8;. cdrecord Indien er geen ATAPI CD-brander aanwezig is, dient cdrecord gebruikt te worden om CD's te branden. cdrecord maakt geen deel uit van het basissysteem. Het dient òfwel vanuit de port in sysutils/cdrtools òfwel als package geïnstalleerd te worden. Veranderingen in het basissysteem kunnen ervoor zorgen dat binaire versies van dit programma falen, wat mogelijk tot een coaster leidt. Daarom dient òfwel de port bijgewerkt te worden als het systeem wordt bijgewerkt, òwel, als -STABLE gevolgd wordt, dient de port bijgewerkt te worden wanneer er een nieuwe versie beschikbaar komt. Hoewel cdrecord vele opties heeft, is het gebruik voor gewone situaties nog eenvoudiger dan dat van burncd. Een ISO 9660-beeld kan gebrand worden met: &prompt.root; cdrecord dev=device beeldbestand.iso Het lastige gedeelte in het gebruik van cdrecord is het vinden van de juiste . Om de juiste instelling te vinden, kan de vlag van cdrecord gebruikt worden, wat resultaten zoals de onderstaande kan geven: CD-ROM's branden &prompt.root; cdrecord -scanbus Cdrecord-Clone 2.01 (i386-unknown-freebsd7.0) Copyright (C) 1995-2004 Jörg Schilling Using libscg version 'schily-0.1' scsibus0: 0,0,0 0) 'SEAGATE ' 'ST39236LW ' '0004' Disk 0,1,0 1) 'SEAGATE ' 'ST39173W ' '5958' Disk 0,2,0 2) * 0,3,0 3) 'iomega ' 'jaz 1GB ' 'J.86' Removable Disk 0,4,0 4) 'NEC ' 'CD-ROM DRIVE:466' '1.26' Removable CD-ROM 0,5,0 5) * 0,6,0 6) * 0,7,0 7) * scsibus1: 1,0,0 100) * 1,1,0 101) * 1,2,0 102) * 1,3,0 103) * 1,4,0 104) * 1,5,0 105) 'YAMAHA ' 'CRW4260 ' '1.0q' Removable CD-ROM 1,6,0 106) 'ARTEC ' 'AM12S ' '1.06' Scanner 1,7,0 107) * Dit geeft de gepaste -waarden voor de apparaten in de lijst. De CD-brander dient gezocht te worden, waarna de drie getallen gescheiden door komma's gebruikt kunnen worden als de waarde voor . In dit geval is het CD-RW-apparaat 1,5,0, dus is de juiste invoer . Er zijn eenvoudigere manieren om deze waarde te specificeren. In &man.cdrecord.1; staan meer details. Hier staat ook informatie over geluidstracks, de snelheid instellen en meer. Audio-CD's dupliceren Een audio-CD kan gedupliceerd worden door de geluidsgegevens van de CD naar een serie bestanden te schrijven en deze bestanden daarna naar een lege CD te schrijven. Het proces verschilt licht tussen ATAPI- en SCSI-drives. SCSI-drives Onttrek cdda2wav de audio: &prompt.user; cdda2wav -v255 -D2,0 -B -Owav Schrijf met cdrecord de .wav-bestanden: &prompt.user; cdrecord -v dev=2,0 -dao -useinfo *.wav Controleer of 2,0 juist is opgegeven, zoals beschreven in . ATAPI-drives Het ATAPI CD-stuurprogramma maakt elke track beschikbaar als /dev/acddtnn, waarin d het stationsnummer is en nn het tracknummer is in twee decimale cijfers, dat indien nodig vooraf wordt gegaan door een nul. Dus is de eerste track op de eerste schijf /dev/acd0t01, de tweede /dev/acd0t02, de derde /dev/acd0t03, enzovoort. Controleer of de juiste bestanden in /dev bestaan. Als de benodigde namen er niet bijstaan, forceer het systeem dan om opnieuw te kijken: &prompt.root; dd if=/dev/acd0 of=/dev/null count=1 De track kan met &man.dd.1; onttrokken worden. Bij het onttrekken van de bestanden dient een specifieke blokgrootte gebruikt te worden. &prompt.root; dd if=/dev/acd0t01 of=track1.cdr bs=2352 &prompt.root;dd if=/dev/acd0t02 of=track2.cdr bs=2352 ... Brand de onttrokken bestanden met burncd. Er dient opgegeven te worden dat het geluidsbestanden zijn en dat burncd de schijf moet fixeren wanneer na afronding van het proces. &prompt.root; burncd -f /dev/acd0 audio track1.cdr track2.cdr ... fixate Gegevens-CD's dupliceren Een gegevens-CD kan gekopieerd worden naar een beeldbestand dat functioneel gelijk is aan het beeldbestand dat met &man.mkisofs.8; gemaakt is en het kan gebruikt worden om elke gegevens-CD te dupliceren. Het hier gegeven voorbeeld neemt aan dat het CD-ROM-apparaat acd0 is. &prompt.root; dd if=/dev/acd0 of=bestand.iso bs=2048 Nu het beeld beschikbaar is, kan het naar CD geschreven worden zoals hierboven beschreven. Gegevens-CD's gebruiken Nu er een standaard gegevens-CD-ROM is aangemaakt moet deze waarschijnlijk aangekoppeld worden om de gegevens die er op staan te lezen. Normaalgesproken neemt &man.mount.8; aan dat een bestandssysteem van het soort ufs is. Als zoiets als onderstaande geprobeerd wordt komt er een klacht over Incorrect super block en wordt er niet aangekoppeld: &prompt.root; mount /dev/cd0 /mnt De CD-ROM bevat geen UFS-bestandssysteem, dus pogingen om zo aan te koppelen mislukken. Er dient aan &man.mount.8; verteld te worden dat het bestandssysteem van het soort ISO9660 is en dan werkt alles. Dit kan door de optie van &man.mount.8; op te geven. Het CD-ROM-apparaat /dev/cd0 onder /mnt aankoppelen kan zo: &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt De apparaatnaam (in dit voorbeeld /dev/cd0) kan afwijken, afhankelijk van de interface die de CD-ROM gebruikt. Verder voert de optie gewoon &man.mount.cd9660.8; uit. Bovenstaand voorbeeld kan verkort worden tot: &prompt.root; mount_cd9660 /dev/cd0 /mnt Het is in het algemeen mogelijk om gegevens-CD-ROMs van elke fabrikant op deze manier te gebruiken. Schijven met bepaalde uitbreidingen op ISO 9660 kunnen zich echter vreemd gedragen. Joliet-schijven bijvoorbeeld, slaan alle bestandsnamen op in twee-byte Unicode-karakters. De &os;-kernel spreekt geen Unicode, maar het &os; CD9660 stuurprogramma is in staat om Unicode karakters direct te converteren. Als er niet-Engelse karakters verschijnen als vraagtekens, moet de lokale karakterset gedefinieerd worden met de optie. Zie de &man.mount.cd9660.8; handleiding voor meer informatie. Om in staat te zijn om de karakter conversie te doen met behulp van de optie, heeft de kernel de cd9660_iconv.ko module nodig. Deze kan ingeladen worden door het volgende toe te voegen aan /boot/loader.conf: cd9660_iconv_load="YES" en daarna de machine te herstarten of door de module direct in te laden met &man.kldload.8;. Zo nu en dan kan Device not configured verschijnen als geprobeerd wordt om een CD-ROM aan te koppelen. Dit betekent meestal dat het CD-ROM-station denkt dat er geen schijf in de lade ligt of dat het station niet zichtbaar is op de bus. Omdat het enkele seconden kan duren voordat een CD-ROM-station doorheeft dat er een CD-ROM in ligt, is geduld geboden. Soms wordt een SCSI CD-ROM gemist omdat het station niet genoeg tijd had om antwoord te geven op de busreset. Indien er een SCSI CD-ROM aanwezig is, dient de volgende optie aan de kernelinstellingen toegevoegd te worden en de kernel opnieuw gebouwd te worden. options SCSI_DELAY=15000 Dit zorgt ervoor dat de SCSI-bus 15 seconden pauzeert tijdens het opstarten opdat het CD-ROM-station elke gelegenheid krijgt om de busreset te beantwoorden. Rauwe gegevens-CD's branden Een bestand kan direct naar CD geschreven worden zonder een ISO 9660-bestandssysteem aan te maken. Sommige mensen doen dit voor back-updoeleinden. Dit gaat sneller dan een standaard-CD branden: &prompt.root; burncd -f /dev/acd1 -s 12 gegevens archief.tar.gz fixate Om de gegevens terug te halen die op zo'n CD gebrand zijn, is het noodzakelijk om gegevens van de rauwe apparaatnode te lezen: &prompt.root; tar xzvf /dev/acd1 Het is niet mogelijk om deze schijf aan te koppelen zoals dat voor een normale CD-ROM gedaan wordt. Zo'n CD-ROM kan onder geen enkel besturingssysteem, behalve &os;, gelezen worden. Om de CD aan te kunnen koppelen of gegevens te delen met een ander besturingssysteem, dient &man.mkisofs.8; gebruikt te worden, zoals boven beschreven is. Marc Fonvieille Bijgedragen door CD-brander ATAPI/CAM-stuurprogramma Het ATAPI/CAM-stuurprogramma gebruiken Dit stuurprogramma stelt ATAPI-apparaten (CD-ROM, CD-RW, DVD-stations, enzovoort) in staat om vanuit het SCSI-subsysteem benaderd te worden en maakt daarmee het gebruik van applicaties zoals sysutils/cdrdao of &man.cdrecord.1; mogelijk. Om dit stuurprogramma te gebruiken, is het noodzakelijk om de volgende regel aan het /boot/loader.conf bestand toe te voegen: atapicam_load="YES" om daarna de machine opnieuw op te starten. Als het noodzakelijk is om &man.atapicam.4; statisch toe te voegen aan de kernel moet de volgende regel worden toegevoegd aan het kernelinstellingenbestand: device atapicam Ook zijn de volgende regels in het kernelinstellingenbestand nodig, die meestal wel aanwezig zijn: device ata device scbus device cd device pass Hierna dient de nieuwe kernel opnieuw gebouwd en geïnstalleerd te worden en dient de machine opnieuw gestart te worden. Tijdens het opstartproces dient de brander als volgt te verschijnen: acd0: CD-RW <MATSHITA CD-RW/DVD-ROM UJDA740> at ata1-master PIO4 cd0 at ata1 bus 0 target 0 lun 0 cd0: <MATSHITA CD-RW/DVD UJDA740 1.00> Removable CD-ROM SCSI-0 device cd0: 16.000MB/s transfers cd0: Attempt to query device size failed: NOT READY, Medium not present - tray closed Het station is nu toegankelijk via de apparaatnaam /dev/cd0. Om bijvoorbeeld een CD-ROM op /mnt aan te koppelen: &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt Als root kan het volgende commando gegeven worden om het SCSI-adres van de brander te verkrijgen: &prompt.root; camcontrol devlist <MATSHITA CD-RW/DVD UJDA740 1.00> at scbus1 target 0 lun 0 (pass0,cd0) Dus 1,0,0 is het SCSI-adres dat met &man.cdrecord.1; en andere SCSI-toepassingen gebruikt dient te worden. Meer informatie over het ATAPI/CAM en het SCSI-systeem staat in de hulppagina's van &man.atapicam.4; en &man.cam.4;. Marc Fonvieille Bijgedragen door Andy Polyakov Met toevoegingen van Optische media (DVD's) aanmaken en gebruiken DVD branden Inleiding Vergeleken met de CD behoort de DVD de tot de volgende generatie van optische media-opslagtechnologie. De DVD kan meer gegevens bevatten dan enige CD en is tegenwoordig de standaard voor videopublicatie. Er kunnen vijf fysieke opneembare formaten gedefinieerd worden die opneembare DVD heten: DVD-R: dit was het eerst beschikbare opneembare DVD-formaat. De DVD-R-standaard is gedefinieerd door het DVD Forum. Dit formaat is voor eenmalig schrijven. DVD-RW: dit is de herschrijfbare versie van de DVD-R-standaard. Een DVD-RW kan tot ongeveer 1.000 maal herschreven worden. DVD-RAM: dit is ook een herschrijfbaar formaat dat door het DVD Forum ondersteund wordt. Een DVD-RAM kan gezien worden als een verwisselbare harde schijf. Dit medium is echter niet uitwisselbaar met de meeste DVD-ROM-stations en DVD-Video-spelers. Slechts enkele DVD-schrijvers ondersteunen het DVD-RAM-formaat. Lees voor meer informatie over het gebruik van DVD-RAM. DVD+RW: dit is het herschrijfbare formaat dat is gedefinieerd door de DVD+RW Alliance. Een DVD+RW kan tot ongeveer 1.000 maal herschreven worden. DVD+R: dit formaat is de eenmalig beschrijfbare versie van het DVD+RW-formaat. Een enkellaags opneembare DVD kan maximaal 4.700.000.000 bytes bevatten, wat eigenlijk 4,38 GB of 4.485 MB is (1 kB is 1024 bytes). Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen het fysieke medium en de toepassing. Een DVD-Video bijvoorbeeld is een specifiek bestandsschema dat op elk fysiek opneembaar DVD-medium geschreven kan worden: DVD-R, DVD+R, DVD-RW, enzovoort. Voordat het mediumtype gekozen wordt, dient het zeker te zijn dat zowel de brander als de DVD-Video-speler (een onafhankelijke speler of een DVD-ROM-station in een computer) overweg kunnen met het overwogen medium. Instellingen Het programma &man.growisofs.1; wordt gebruikt om DVD's op te nemen. Dit commando is deel van de dvd+rw-tools gereedschappen (sysutils/dvd+rw-tools). dvd+rw-tools ondersteunt alle types DVD-media. Deze gereedschappen gebruiken het SCSI-subsysteem om toegang tot de apparaten te krijgen, daarvoor moet ondersteuning voor ATAPI/CAM aan de kernel toegevoegd worden. Indien de brander de USB-interface gebruikt, is deze toevoeging nutteloos en dient gelezen te worden voor meer details over het instellen van USB-apparaten. De DMA-toegang voor ATAPI-apparaten dient ook aangezet te worden door de volgende regel aan het bestand /boot/loader.conf toe te voegen: hw.ata.atapi_dma="1" Voordat de dvd+rw-tools gebruikt kunnen worden, dienen de dvd+rw-tools' hardware compatibility notes geraadpleegd te worden voor enige informatie die betrekking heeft op de DVD-brander. Indien een grafische gebruikersinterface gewenst is, is K3b (sysutils/k3b), die een gebruikersvriendelijke interface biedt voor &man.growisofs.1; en vele andere brandprogramma's, het bekijken waard. Gegevens-DVD's branden Het commando &man.growisofs.1; is een frontend voor mkisofs. Het roept &man.mkisofs.8; aan om het bestandssysteemoverzicht aan te maken en het schrijft naar de DVD. Hierdoor is het niet nodig om een beeld van de gegevens aan te maken voordat met branden begonnen wordt. Om de gegevens uit de map /pad/naar/gegevens op een DVD+R of een DVD-R te branden: &prompt.root; growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/gegevens De opties worden doorgegeven aan &man.mkisofs.8; voor het aanmaken van het bestandssysteem (in dit geval een ISO 9660-bestandssysteem met Joliet en Rock Ridge uitbreidingen). Meer details staan in de hulppagina &man.mkisofs.8;. De optie wordt gebruikt voor het opnemen van de eerste sessie, ook bij meerdere sessies. Het DVD-apparaat, /dev/cd0, dient aan de hand van de instellingen aangepast te worden. De parameter sluit de schijf zodat er niets aan de opname toegevoegd kan worden. Dit zou als tegenprestatie betere uitwisselbaarheid met DVD-ROM-stations moeten geven. Het is ook mogelijk om een vooraf gemastered beeld te branden, om bijvoorbeeld het beeld beeldbestand.iso te branden: &prompt.root; growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0=beeldbestand.iso De schrijfsnelheid moet automatisch gedetecteerd en ingesteld worden, afhankelijk van het medium en het gebruikte station. Om de schrijfsnelheid te forceren, dient de parameter gebruikt te worden. Meer informatie staat in de hulppagina &man.growisofs.1;. DVD DVD-Video DVD-Video branden Een DVD-Video is een specifiek bestandsschema dat gebaseerd is op de ISO 9660 en de micro-UDF (M-UDF) specificaties. DVD-Video heeft ook een specifieke hiërarchie voor de gegevensstructuur, de reden waarom een speciaal programma zoals multimedia/dvdauthor nodig is om de DVD te schrijven. Indien er reeds een beeld van het bestandssysteem van de DVD-Video beschikbaar is, kan het zoals elk ander beeld gebrand worden. In de vorige sectie staat een voorbeeld. Als het resultaat voor de inhoud voor de DVD bijvoorbeeld in de map /pad/naar/video staat, kan de DVD-Video als volgt gebrand worden: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -dvd-video /pad/naar/video De optie wordt doorgegeven aan &man.mkisofs.8; en geeft het opdracht om een bestandssysteemschema voor een DVD-Video aan te maken. Verder impliceert de optie de optie van &man.growisofs.1;. DVD DVD+RW DVD+RW gebruiken In tegenstelling tot een CD-RW dient een nieuwe DVD+RW voor het eerste gebruik geformatteerd te worden. Het programma &man.growisofs.1; regelt dit automatisch als nodig. Dit is de aanbevolen manier. Het is ook mogelijk om dvd+rw-format te gebruiken om een DVD+RW te formatteren: &prompt.root; dvd+rw-format /dev/cd0 Deze operatie hoeft slechts één maal uitgevoerd te worden. Onthoud dat alleen nieuwe DVD+RW-media geformatteerd dienen te worden. Daarna is het mogelijk om de DVD+RW op dezelfde manier te branden zoals in bovenstaande secties staat vermeldt. Om nieuwe gegevens op een DVD+RW te branden (een geheel nieuw bestandssysteem branden, niet wat gegevens toevoegen), is het niet nodig om deze te wissen. Het is voldoende om de vorige opname te overschrijven (tijdens het aanmaken van een initiële sessie), zoals hieronder: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/nieuwe gegevens Het DVD+RW-formaat biedt de mogelijkheid om eenvoudig nieuwe gegevens aan een vorige opname toe te voegen. De operatie bestaat uit het samenvoegen van een nieuwe sessie en de bestaande. Het is geen multisessie-schrijven. &man.growisofs.1; laat het ISO 9660-bestandssysteem dat aanwezig is op het medium groeien. Om gegevens aan de vorige DVD+RW toe te voegen: &prompt.root; growisofs -M /dev/cd0 -J -R /pad/naar/volgende gegevens Dezelfde opties van &man.mkisofs.8; die gebruikt werden om de initiële sessie te branden, dienen gebruikt te worden tijdens schrijfsessies. De optie kan gebruikt worden als betere uitwisselbaarheid met DVD-ROM-stations gewenst is. In het geval van een DVD+RW verhindert dit het toevoegen van gegevens niet. Om het medium te wissen: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0=/dev/zero DVD DVD-RW DVD-RW gebruiken Een DVD-RW accepteert twee schijfformaten: de incrementele sequentiële en beperkt overschrijven. Standaard zijn DVD-RW-schijven in het sequentiële formaat. Een nieuwe DVD-RW kan direct beschreven worden zonder deze te formatteren. Een gebruikte DVD-RW in sequentieel formaat dient echter gewist te worden voordat het mogelijk is om een nieuwe initiële sessie te schrijven. Om een DVD-RW in sequentiële toestand te wissen, dient het volgende gedaan te worden: &prompt.root; dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0 Volledig wissen () neemt ongeveer één uur in beslag op een 1x-medium. Het is mogelijk om snel te wissen door gebruik te maken van de optie als de DVD-RW in Disk-At-Once-modus (DAO) wordt opgenomen. Om de DVD-RW in DAO-modus te branden: &prompt.root; growisofs -use-the-force-luke=dao -Z /dev/cd0=beeldbestand.iso De optie is niet nodig aangezien &man.growisofs.1; probeert om minimale (snel gewiste) media te detecteren en gebruik te maken van DAO-schrijven. Eigenlijk moet beperkt overschrijven gebruikt worden met elke DVD-RW. Dit formaat is flexibeler dan het standaard incrementeel sequentiële. Om gegevens op een sequentiële DVD-RW te schrijven, worden dezelfde instructies gebruikt als voor de andere DVD-formaten: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/gegevens Om wat gegevens aan de vorige opname toe te voegen, dient de optie van &man.growisofs.1; gebruikt te worden. Als echter gegevens aan een DVD-RW in incrementeel sequentiële modus worden toegevoegd, wordt een nieuwe sessie op de schijf aangemaakt wat resulteert in een multisessie schijf. Een DVD-RW in het beperkt overschrijven formaat hoeft niet gewist te worden vóór een nieuwe initiële sessie. Het is voldoende om de schijf te overschrijven met de optie , wat analoog is aan het geval van de DVD+RW. Het is ook mogelijk om een bestaand ISO 9660-bestandssysteem te laten groeien op soortgelijke wijze als voor een DVD+RW met de optie . Het resultaat is een enkelsessie DVD. Om een DVD-RW in het beperkt overschrijven-formaat te zetten: &prompt.root; dvd+rw-format /dev/cd0 Om terug te gaan naar het sequentiële formaat: &prompt.root; dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0 Multisessie Multisessie DVD's worden door zeer weinig DVD-ROM-stations geaccepteerd en meestal lezen ze hopelijk tenminste de eerste sessie. DVD+R, DVD-R en DVD-RW kunnen in het sequentiële formaat meerdere sessies accepteren. Het idee van meerdere sessies bestaat niet voor de formaten DVD+RW en DVD-RW in beperkt overschrijven. Om een nieuwe sessie achter een initiële (niet-gesloten) sessie op een DVD+R, DVD-R of DVD-RW in sequentieel formaat toe te voegen: &prompt.root; growisofs -M /dev/cd0 -J -R /pad/naar/volgende gegevens Het gebruik van dit commando met een DVD+RW of een DVD-RW in beperkt overschrijven-formaat voegt gegevens toe door de nieuwe sessie samen te voegen met de bestaande. Dit leidt tot een enkelsessie schijf. Deze manier kan gebruikt worden om gegevens achter een initiële sessie aan deze media toe te voegen. Op deze media wordt wat ruimte gebruikt tussen elke sessie om het einde en begin van de sessies aan te geven. Daarom dienen sessies met grote hoeveelheden gegevens toegevoegd te worden om de mediaruimte te optimaliseren. Het aantal sessies is beperkt tot 154 voor een DVD+R, ongeveer 2000 voor een DVD-R en 127 voor een dubbellaags DVD+R. Meer informatie Om meer informatie over een DVD te verkrijgen kan het commando dvd+rw-mediainfo /dev/cd0 met de schijf in het station gebruikt worden. Meer informatie over dvd+rw-tools staat in de hulppagina &man.growisofs.1;, op de dvd+rw-tools website en in de archieven van de cdwrite mailing list. De uitvoer van dvd+rw-mediainfo met betrekking tot de resulterende opname of het medium met problemen is verplicht voor elk probleemrapport. Zonder deze uitvoer volgt geen hulp. DVD-RAM gebruiken DVD DVD-RAM Configuratie DVD-RAM schrijvers komen met of een SCSI of een ATAPI interface. DMA toegang voor ATAPI apparaten moet worden ingeschakeld, wat gedaan kan worden door de volgende regel toe te voegen aan /boot/loader.conf: hw.ata.atapi_dma="1" Voorbereiden van het medium Zoals vermeld in de introductie van dit hoofdstuk kan DVD-RAM gezien worden als een verwijderbare harde schijf. Zoals elke andere harde schijf moet de DVD-RAM voorbereid worden voor het eerste gebruik. In het voorbeeld wordt alle beschikbare ruimte gebruikt voor een standaard UFS2 bestandssysteem: &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/acd0 bs=2k count=1 &prompt.root; bsdlabel -Bw acd0 &prompt.root; newfs /dev/acd0 Het DVD apparaat, acd0 moet worden gewijzigd naar gelang de configuratie. Het medium gebruiken Zodra de voorgaande operaties uitgevoerd zijn op de DVD-RAM kan het gekoppeld worden net als een normale harde schijf: &prompt.root; mount /dev/acd0 /mnt Hierna zal de DVD-RAM zowel lees- als beschrijfbaar zijn. Julio Merino Origineel werk door Martin Karlsson Herschreven door Diskettes aanmaken en gebruiken Soms is het opslaan van gegevens op een diskette nuttig, bijvoorbeeld als er geen andere verwijderbare opslagmedia beschikbaar zijn of als kleine hoeveelheden gegevens naar een andere computer moeten worden overgedragen. In deze sectie wordt beschreven hoe diskettes in &os; gebruikt dienen te worden. Hier worden hoofdzakelijk het formatteren en gebruik van 3,5 inch DOS-diskettes behandeld, maar de concepten zijn vergelijkbaar voor andere disketteformaten. Diskettes formatteren Het apparaat Diskettes worden benaderd door ingangen in /dev net zoals andere apparaten. Om een rauwe floppy te benaderen gebruik je /dev/fdN. Formatteren Een diskette dient op laag niveau geformatteerd te worden voordat deze kan worden gebruikt. Dit wordt meestal door de fabrikant gedaan, maar formatteren is een goede manier om de integriteit van het medium te controleren. Hoewel het mogelijk is om grotere (of kleinere) schijfgroottes te forceren, zijn de meeste diskettes ontworpen voor 1440kB. Een diskette kan op laag niveau geformatteerd worden met &man.fdformat.1;. Dit gereedschap verwacht de apparaatnaam als parameter. Op basis van eventuele foutmeldingen kan bepaald worden of een schijf goed of slecht is. Formatteren van floppies Voor het formatteren van de diskette dienen de apparaten /dev/fdN gebruikt te worden. Nadat een 3,5 inch diskette in het station is gestoken: &prompt.root; /usr/sbin/fdformat -f 1440 /dev/fd0 Schijflabels Nadat de diskette op laag niveau is geformatteerd, dient er schijflabel aan gekoppeld te worden. Dit schijflabel wordt later vernietigd, maar het systeem heeft het nodig om later de grootte en de geometrie van de schijf te bepalen. Het nieuwe schijflabel neemt de gehele schijf over en bevat alle benodigde informatie over de geometrie van de diskette. De geometriewaarden van het schijflabel staan vermeld in /etc/disktab. Nu kan &man.bsdlabel.8; als volgt gedraaid worden: &prompt.root; /sbin/bsdlabel -B -w /dev/fd0 fd1440 Bestandssystemen Nu is de diskette klaar om op hoog niveau geformatteerd te worden. Hiermee wordt een nieuw bestandssysteem opgezet, wat &os; in staat stelt om naar de schijf te lezen en te schrijven. Nadat het nieuwe bestandssysteem is aangemaakt, wordt het schijflabel vernietigd, dus om de schijf te herformatteren is het noodzakelijk om het schijflabel opnieuw aan te maken. Het bestandssysteem voor diskettes kan zowel UFS als FAT zijn. FAT is over het algemeen een betere keuze voor diskettes. Om een nieuw bestandssysteem op de diskettes te zetten: &prompt.root; /sbin/newfs_msdos /dev/fd0 De schijf is nu klaar voor gebruik. Diskettes gebruiken Om de diskette te gebruiken kan &man.mount.msdosfs.8; gebruikt worden om het medium aan te koppelen. Ook kan emulators/mtools uit de Portscollectie worden gebruikt. Gegevensbanden aanmaken en gebruiken bandmedia De belangrijkste bandmedia zijn de 4mm, 8mm, QIC, mini-cartridge en DLT. 4mm (DDS: Digital Data Storage) bandmedia DDS (4mm) banden bandmedia QIC banden 4mm-banden vervangen steeds vaker QIC-banden als back-upmedium voor werkstations. Deze trend werd versneld toen Connor Archive, een toonaangevende fabrikant van QIC-stations, overnam en daarna de productie van QIC-stations stopte. 4mm-stations zijn klein en stil maar genieten niet de betrouwbaarheidsreputatie van 8mm-stations. De cartridges zijn minder duur en kleiner (3 x 2 x 0,5 inch, 76 x 51 x 12 mm) dan 8mm-cartridges. Net zoals bij 8mm hebben de koppen bij 4mm een vergelijkbaar kort leven, omdat beiden gebruik maken van een helische scan. De gegevensdoorvoer op deze stations begint bij ongeveer 150 kB/s, met pieken van 500 kB/s. De opslagcapaciteit begint bij 1,3 GB en eindigt bij 2,0 GB. Hardwarecompressie, die voor de meeste stations beschikbaar is, zorgt voor ongeveer een verdubbeling van de capaciteit. Bibliotheekeenheden van multi-station bandbiliotheken kunnen 6 stations in een enkel kabinet bevatten met automatische wisseling van de banden. De capaciteit van een bibliotheek loopt op tot 240 GB. Door de DDS-3-standaard worden bandcapaciteiten van 12 GB (of 24 GB met compressie) ondersteund. Net als 8mm-drives gebruiken 4mm-drives helische scan. Alle voor- en nadelen van helische scan gelden voor zowel 4mm- als 8mm-stations. Banden dienen na 2.000 maal of 100 volledige back-ups afgedankt te worden. 8mm (Exabyte) bandmedia Exabyte (8mm) banden 8mm-banden zijn de meest gebruikte SCSI-banden. Ze vormen de beste keuze met betrekking tot het uitwisselen van banden. Bijna elk bedrijf heeft een Exabyte 2 GB 8mm-bandstation. 8mm-stations zijn betrouwbaar, gemakkelijk en stil. Cartridges zijn niet duur en klein (4,8 x 3,3 x 0,6 inch; 122 x 84 x 15 mm). Een nadeel van 8mm-banden is de relatief korte levensduur van de kop en band vanwege de hoge mate van relatieve beweging tussen de band en de koppen. De gegevensdoorvoer varieert van ~250 kB/s tot ~500 kB/s. De gegevensomvang begint bij 300 MB en kan oplopen tot 7 GB. Hardwarecompressie, waarmee de meeste stations van deze soort zijn uitgerust, zorgt voor ongeveer een verdubbeling van de capaciteit. Deze stations zijn los of als multi-station bandbiliotheken met 6 stations en 120 banden in een enkele kast beschikbaar. In het laatste geval worden banden automatisch per stuk verwisseld. De capaciteit van een bibliotheek kan oplopen tot meer dan 840 GB. Het model Mammoth van Exabyte ondersteunt een een capaciteit van 12 GB (24 GB met compressie) per band en kost ongeveer twee maal zoveel als een gewoon bandstation. Gegevens worden door middel van helische scan op de band gezet en de koppen zijn onder een hoek (ongeveer 6 graden) op het medium gepositioneerd. De band wordt 270 graden om de spoel gewikkeld die de koppen vasthoudt. Dit resulteert in een hoge gegevensdichtheid en dicht bij elkaar staande sporen die een hoek van de ene naar de andere kant van de band maken. QIC bandmedia QIC-150 De banden en stations voor de QIC-150 zijn misschien de meest voorkomende bandstations en bandmedia. QIC-bandstations zijn de minst dure serieuze back-upstations. Het nadeel is de prijs van de media. QIC-banden zijn duur in vergelijking met 8mm- of 4mm-banden. De prijs per GB opslagruimte kan tot 5 maal zo hoog zijn. Indien een half dozijn banden toereikend is, zijn QIC-banden waarschijnlijk de juiste keuze. QIC is het meest voorkomende bandstation. Elk bedrijf heeft QIC-stations met een bepaalde capaciteit. QIC heeft namelijk een groot aantal capaciteiten per type band, die fysiek vergelijkbaar (soms identiek) zijn. QIC-banden zijn niet stil. Deze stations maken een hoorbaar geluid tijdens het zoeken voordat ze beginnen met het opnemen van gegevens en zijn duidelijk hoorbaar tijdens het lezen, schrijven en zoeken. QIC-banden zijn 6 x 4 x 0,7 inch of 152 x 102 x 17 mm groot. De gegevensdoorvoer varieert van ~150 kB/s tot ~500 kB/s. Hardwarecompressie is mogelijk met veel van de nieuwere bandstations. QIC-stations worden steeds minder vaak geïnstalleerd. Ze worden vervangen door DAT-stations. Gegevens worden in sporen op de band gezet. De sporen lopen parallel aan de lange as van het bandmedium van het ene naar het andere einde. Het aantal sporen, en daarmee de breedte van een spoor, varieert met de capaciteit van de band. De meeste, zo niet alle, nieuwe stations bieden achterwaartse leescompatibiliteit (en vaak ook achterwaartse schrijfcompabiliteit). QIC heeft een goede reputatie op het gebied van gegevensveiligheid (de mechanismen zijn eenvoudiger en robuuster dan die van helische scan-stations). Banden dienen na 5.000 back-ups afgedankt te worden. DLT bandmedia DLT DLT-banden hebben de snelste gegevensdoorvoer van alle hiergenoemde bandstations. De band van 1/2 inch (12,5 mm) zit in een cartridge (4 x 4 x 1 inch; 100 x 100 x 25 mm) op één enkele haspel. De cartridge heeft een opklapbare opening aan één gehele kant van de cartridge. Het mechanisme van het station opent deze opening om de bandleider eruit te halen. De bandleider heeft een ovaal gat dat door het station gebruikt wordt om de band vast te zetten. De haspel die de band aanpakt is in het bandstation gesitueerd. Bij alle andere bandcartridges die hier genoemd zijn (9-sporige banden zijn de enige uitzondering) zitten zowel de haspel die de band levert als de haspel die de band aanpakt in de bandcartridge zelf. De gegevensdoorvoer bedraagt ongeveer 1.5 MB/s, drie maal de doorvoer van 4mm-, 8mm-, en QIC-bandstations. De gegevenscapaciteit varieert van 10 GB tot 20 GB per stations. Stations zijn als meerdere-bandwisselaars en als bibliotheken van meerdere banden en meerdere stations beschikbaar, die 5 tot 900 banden bevatten verspreid over 1 tot 20 stations, waardoor een opslagcapaciteit van 50 GB tot 9 TB geleverd wordt. Met compressie levert het formaat DLT Type IV tot 70 GB aan capaciteit. Gegevens worden in sporen die parallel aan de looprichting lopen op de band gezet (net als met QIC-banden). Er worden twee sporen per keer geschreven. De levensduur van de lees- en schrijfkoppen is relatief lang. Als de band eenmaal stilstaat, is er geen relatieve beweging tussen de koppen en de band. AIT bandmedia AIT AIT is een nieuw formaat van Sony dat (met compressie) tot 50 GB gegevens per band kan bevatten. De band bevat geheugenchips die een index van de inhoud van de band bevatten. Deze index kan snel door het bandstation gelezen worden voor het bepalen van de positie van bestanden op de band, in plaats van de enkele minuten die nodig zijn voor andere banden. Software als SAMS:Alexandria kan meer dan veertig AIT-bandbibliotheken beheren, waarbij het direct met de geheugenchip van de band communiceert om de inhoud op het scherm te tonen, om te bepalen welke bestanden naar welke band zijn geback-upped en om de correcte band te vinden, laden en de gegevens ervan terug te zetten. Dit soort bibliotheken kosten rond de $ 20.000, waardoor ze enigszins boven het budget van de hobbyist liggen. Eerste gebruik van een nieuwe band Als de eerste keer van een nieuwe, geheel lege band wordt gelezen of ernaar wordt geschreven, mislukt dit. Het bericht op de console zier er analoog aan het volgende uit: sa0(ncr1:4:0): NOT READY asc:4,1 sa0(ncr1:4:0): Logical unit is in process of becoming ready De band bevat geen Identifier Block (bloknummer 0). Alle QIC-bandstations sinds de adoptie van de standaard QIC-525 schrijven een Identifier Block naar de band. Er zijn twee oplossingen: mt fsf 1 zorgt ervoor dat het bandstation een Identifier Block naar de band schrijft. De knop aan de voorkant van het paneel dient gebruikt te worden om de band uit te werpen. De band dient opnieuw in het station gestoken te worden en met dump worden gegevens naar de band gedumpt. dump geeft DUMP: End of tape detected en de console laat het volgende zien:HARDWARE FAILURE info:280 asc:80,96. De band kan met mt rewind teruggespoeld te worden. Hierna zijn alle bandbewerkingen succesvol. Naar diskettes back-uppen Kunnen diskettes gebruikt worden om gegevens te back-uppen? back-updiskettes diskettes Diskettes zijn niet bepaald een geschikt medium om back-ups mee te maken, omdat: Het medium onbetrouwbaar is, in het bijzonder op de langere termijn; Het back-uppen en terugzetten erg traag is; Diskettes een zeer beperkte capaciteit hebben. De tijden dat een hele harde schijf naar een tiental diskettes kon worden geback-upped zijn allang verstreken. Maar als er geen andere manier beschikbaar is om de gegevens te back-uppen, is een back-up naar diskettes beter dan helemaal geen back-up. Gebruikte diskettes moet van goede kwaliteit zijn. Diskettes die al jaren op kantoor rondgeslingerd hebben, zijn een slechte keuze. In het ideale geval dienen nieuwe diskettes van een reputabele fabrikant gebruikt te worden. Hoe de gegevens naar diskettes back-uppen? Het beste kan naar diskettes worden geback-upped door gebruik te maken van &man.tar.1; met de optie (meerdere volumes), die back-ups over meerdere diskettes ondersteunt. Om alle bestanden in de huidige map en de submappen te back-uppen (als root): &prompt.root; tar Mcvf /dev/fd0 * Als de eerste diskette vol is, vraagt &man.tar.1; om het volgende volume. Omdat &man.tar.1; media-onafhankelijk is, refereert het aan volumes, in deze context diskettes. Prepare volume #2 for /dev/fd0 and hit return: Dit wordt herhaald (met oplopend volumenummer) totdat alle gespecificeerde bestanden zijn geback-upped. Kunnen back-ups gecomprimeerd worden? tar gzip compressie Helaas staat &man.tar.1; het gebruik van de optie niet toe voor archieven over meerdere volumes. Het is uiteraard mogelijk om alle bestanden met &man.gzip.1; te comprimeren, ze met &man.tar.1; op diskettes te zetten en ze daarna met &man.gunzip.1; weer te decomprimeren! Hoe worden de back-ups teruggezet? Om een volledige archief terug te zetten: &prompt.root; tar Mxvf /dev/fd0 Er zijn twee manieren om alleen specifieke bestanden terug te zetten. Ten eerste kan met de eerste diskette begonnen worden: &prompt.root; tar Mxvf /dev/fd0 bestandsnaam Het programma &man.tar.1; vraagt om de vervolgdiskettes totdat het benodigde bestand is gevonden. Als alternatief kan, als bekend is op welke diskette het bestand staat, de betreffende diskette worden ingestoken en bovenstaand commando gebruikt worden. Als het eerste bestand op de diskette een vervolg is van de vorige diskette, waarschuwt &man.tar.1; dat het bestand niet teruggezet kan worden, zelfs als hier niet om gevraagd is! Lowell Gilbert Oorspronkelijk werk van Back-up strategieën Het eerste wat nodig is voor het ontwepken van een back-upplan, is er voor te zorgen dat de volgende mogelijke problemen worden ondervangen: Schijffalen Per ongeluk verwijderde bestanden Willekeurige bestandscorruptie Complete machinevernietiging (door bijvoorbeeld brand), inclusief de vernietiging van lokaal beschikbare back-ups. Het is goed mogelijk dat een aantal systemen het best geholpen zijn door voor al deze problemen een andere techniek te gebruiken. Behalve voor volledig persoonlijke systemen met niet echt belangrijke gegevens, is het zelfs onwaarschijnlijk dat één techniek alle mogelijke problemen kan afvangen. Een aantal technieken in de gereedschapskist zijn: Archiveren van een heel systeem op een back-up die niet lokaal wordt bewaard. Dit biedt bescherming tegen alle hierboven beschreven problemen, maar het is langzaam en onhandig om er een restore van te maken. Het is mogelijk om lokaal een kopie aan te houden en/of online, maar dan zijn er nog steeds onhandigheden, in het bijzonder voor restores voor gebruikers met beperkte rechten. Snapshots van bestandssystemen. Dit werkt eigenlijk alleen in het geval bestanden per ongelijk verwijderd worden, maar het kan in dat geval erg handig zijn en het werkt snel en eenvoudig. Een kopie maken van hele bestandssystemen en/of schijven (bijvoorbeeld een periodieke &man.rsync.1; van een hele machine). Dit is in het algemeen het meest bruikbaar in netwerken met specifieke eisen. Voor algemene bescherming tegen het falen van een schijf, is het meestal minder geschikt dan RAID. Voor het herstellen van per ongeluk verwijderde bestanden is het vergelijkbaar aan UFS snapshots, maar dat hangt af van persoonlijke voorkeuren. RAID. Minimaliseert of voorkomt downtijd als een schijf faalt. Dit ten koste van het vaker hebben van schijven die falen (omdat er meer van zijn), maar wel met een veel lagere urgentie. Controleren van fingerprints van bestanden. Het hulpprogramma &man.mtree.8; kan hier bij helpen. Hoewel dit geen back-uptechniek is, zorgt het er wel voor dat kan worden opgemerkt wanneer back-ups geraadpleegd moeten worden. Dit is in het bijzonder belangrijk voor offline back-ups en de fingerprints horen periodiek gecontroleerd te worden. Het is makkelijk om met nog meer technieken op de proppen te komen, waaronder veel variaties op de bovengenoemde. Bijzondere eisen leiden vaak tot bijzondere oplossingen. Het back-uppen van een draaiende database vereist bijvoorbeeld een methode die toegespitst is op de gebruikte database software als tussenstap. Het is van groot belang om te onderkennen tegen welke gevaren er bescherming dient te zijn en hoe daarmee om te gaan. Back-upbeginselen De drie grote back-upprogramma's zijn &man.dump.8;, &man.tar.1; en &man.cpio.1;. Dump en Restore back-upsoftware dump / restore dump restore De traditionele back-upprogramma's voor &unix; zijn dump en restore. Deze zien het station als een verzameling van schijfblokken, onder de abstracties van bestanden, koppelingen en mappen die door de bestandssystemen worden aangemaakt. In tegenstelling tot andere back-upprogramma's, verzorgt dump een back-up van een compleet bestandssysteem op een apparaat. Het is niet in staat om slechts een gedeelte van een bestandssysteem of een mapstructuur die meer dan één bestandssysteem in beslag neemt te back-uppen. Het commando dump schrijft geen bestanden en mappen naar band, maar de rauwe gegevensblokken waaruit de bestanden en mappen bestaan. Wanneer het gebruikt wordt om gegevens te extraheren, slaat restore tijdelijke bestanden standaard op in /tmp/ — als u werkt vanaf een herstelschijf met een kleine map /tmp, moet u wellicht de omgevingsvariabele TMPDIR op een map met meer vrije ruimte instellen zodat de restore kan slagen. Indien dump op een hoofdmap wordt gebruikt, wordt er geen back-up gemaakt van /home , /usr of van de vele andere mappen, aangezien dit typisch koppelpunten voor andere bestandssystemen of symbolische koppelingen binnen deze bestandssystemen zijn. dump bevat eigenaardigheden die uit de begintijd in Versie 6 van AT&T &unix; (circa 1975) zijn overgebleven. De standaardparameters zijn geschikt voor banden met 9 sporen (6.250 bpi), niet voor de media met hoge dichtheid die vandaag beschikbaar zijn (tot 62.182 ftpi). Deze standaardwaarden dienen op de opdrachtregel overschreven te worden om de capaciteit van de huidige bandstations te benutten. .rhosts Het is ook mogelijk om gegevens met rdump en rrestore over een netwerk naar een bandstation dat aan een andere computer gekoppeld is te back-uppen. Beide programma's maken gebruik van &man.rcmd.3; en &man.ruserok.3; om toegang tot het bandstation op afstand te krijgen. De gebruiker die de back-up uitvoert moet vermeld staat in het bestand .rhosts op de computer op afstand. De argumenten die aan rdump en rrestore gegeven worden dienen geschikt te zijn voor gebruik op de computer op afstand. Als rdump gebruikt wordt om een dump te maken van een &os; computer naar een Exabyte-bandstation dat met een Sun-computer genaamd komodo verbonden is: &prompt.root; /sbin/rdump 0dsbfu 54000 13000 126 komodo:/dev/nsa8 /dev/da0a 2>&1 Let op: er kleven veiligheidsbezwaren aan het toestaan van authenticatie met .rhosts. De situatie dient goed geëvalueerd te worden. Het is ook mogelijk om dump en restore op een veiligere manier via ssh te gebruiken. Het gebruik van <command>dump</command> via <application>ssh</application> &prompt.root; /sbin/dump -0uan -f - /usr | gzip -2 | ssh -c blowfish \ doelgebruiker@doelmachine.voorbeeld.com dd of=/mijngrotebestanden/dump-usr-10.gz Ook kan de ingebouwde manier van dump gebruikt worden, door de omgevingsvariabele RSH in te stellen: Het gebruik van <command>dump</command> via <application>ssh</application> met ingestelde <envar>RSH</envar> &prompt.root; RSH=/usr/bin/ssh /sbin/dump -0uan -f doelgebruiker@doelmachine.voorbeeld.com:/dev/sa0 /usr <command>tar</command> back-upsoftware tar &man.tar.1; stamt ook uit de tijd van Versie 6 van AT&T &unix; (circa 1975). Het werkt samen met het bestandssysteem. tar schrijft bestanden en mappen naar band en ondersteunt niet het volledige scala aan opties dat beschikbaar is met &man.cpio.1;, maar tar heeft niet de ongebruikelijke opdrachtpijplijn nodig die cpio gebruikt. tar Op &os; 5.3 en later zijn zowel GNU tar als de standaard bsdtar beschikbaar. De GNU-versie kan aangeroepen worden met gtar. Het ondersteunt apparaten op afstand waarbij gebruik wordt gemaakt van dezelfde syntaxis als die van rdump. Om tar toe te passen op een Exabyte-bandstation die met een Sun genaamd komodo verbonden is: &prompt.root; /usr/bin/gtar cf komodo:/dev/nsa8 . 2>&1 Hetzelfde kan bereikt worden met bsdtar door gebruik te maken van een pijplijn en rsh om gegevens naar een bandstation op afstand te zenden: &prompt.root; tar cf - . | rsh hostnaam dd of=bandapparaat obs=20b Indien de veiligheid van back-uppen over een netwerk een punt is, dient gebruik te worden gemaakt van het commando ssh en niet van rsh. <command>cpio</command> back-upsoftware cpio &man.cpio.1; is het originele &unix; bandprogramma voor magnetische media om bestanden uit te wisselen. cpio heeft opties (naast vele anderen) om byte-swapping uit te voeren, een aantal verschillende archiefformaten te schrijven en de gegevens over een pijplijn naar andere programma's te voeren. Deze laatste optie maakt cpio een uitstekende keuze voor installatiemedia. cpio weet niet hoe het door een mapstructuur moet lopen. Er dient een lijst met bestanden door stdin aangeleverd te worden. cpio cpio biedt geen ondersteuning voor back-ups over het netwerk. Er kan gebruik worden gemaakt van een pijplijn en rsh om de gegevens naar een banddrive op afstand te sturen. &prompt.root; for f in maplijst; do find $f >> back-up.lijst done &prompt.root; cpio -v -o --format=newc < back-up.lijst | ssh gebruiker@host "cat > back-upapparaat" Hier is maplijst een lijst van de mappen waarvan een back-up gemaakt dient te worden, gebruiker@host de gebruiker/hostnaam-combinatie die de back-ups uitvoert, en back-upapparaat het apparaat waar de back-ups naar toe geschreven te worden (bijvoorbeeld /dev/nsa0). <command>pax</command> back-upsoftware pax pax POSIX IEEE &man.pax.1; is het antwoord van IEEE en &posix; op tar en cpio. In de loop der jaren zijn de verscheidene versies van tar en cpio licht incompatibel geworden. Dus in plaats van dit uit te vechten en ze volledig te standaardiseren, heeft &posix; een nieuw archiveringsprogramma gemaakt. pax poogt om veel van de verscheidene formaten van cpio en tar te lezen en te schrijven, met daarbij nog nieuwe, eigen formaten. De commandoverzameling lijkt meer op die van cpio dan op die van tar. <application>Amanda</application> back-upsoftware Amanda Amanda Amanda (Advanced Maryland Network Disk Archiver) is een client/server-back-upsysteem, in plaats van een enkel programma. Een Amanda server back-upt elk aantal computers dat een Amanda client en een netwerkverbinding met de Amanda server heeft naar een enkel bandstation. Een veelvoorkomend probleem bij bedrijven met een groot aantal schijven is dat de tijd die nodig is om de gegevens direct naar band te back-uppen langer is dan de tijd die voor de taak gereserveerd is. Amanda lost dit probleem op. Amanda kan gebruik maken van een tussenschijf om verschillende bestandssystemen tegelijkertijd te back-uppen. Amanda maakt archiefverzamelingen aan, een groep banden die gedurende een tijd gebruikt wordt om volledige back-ups te maken van alle bestandssystemen die in het instellingenbestand van Amanda vermeld staan. De archiefverzameling bevat ook incrementele (of differentiële) back-ups van alle bestandssystemen. Voor het herstellen van een beschadigd bestandssysteem zijn de meest recente volledige back-up en de incrementele back-ups nodig. Het instellingenbestand biedt verfijnde controle over de back-ups en het netwerkverkeer door Amanda. Amanda kan elk bovenstaand back-upprogramma gebruiken om de gegevens naar de band te schijven. Amanda is òf als port òf als package beschikbaar. Nietsdoen Nietsdoen is geen computerprogramma, maar de de meest gebruikte back-upstrategie. Er zijn geen initiële kosten. Er is geen back-upschema om te volgen. Zeg gewoon nee. Als er iets met gegevens gebeurt, lach erom en leef ermee! Als tijd en gegevens weinig tot niets waard zijn, is Nietsdoen het meest geschikte back-upprogramma. Maar wees bedacht, &unix; is een nuttig stuk gereedschap en er is zo maar binnen zes maanden een verzameling bestanden die wèl van waarde is. Nietsdoen is de juiste back-upmethode voor /usr/obj en andere mapstructuren die zo opnieuw aangemaakt kunnen worden. Een voorbeeld zijn de bestanden waaruit de HTML- of &postscript; versie van dit Handboek bestaan. Deze documentformaten zijn vanuit SGML-invoerbestanden aangemaakt. Het back-uppen van de HTML- of &postscript; bestanden is niet nodig. Van de SGML-bestanden dient regelmatig een back-up gemaakt te worden. Welk back-upprogramma is het beste? LISA &man.dump.8;. Punt uit.. Elizabeth D. Zwicky heeft stresstesten op alle hierboven besproken back-upprogramma's uitgevoerd. De heldere keuze voor het behouden van alle gegevens en alle eigenaardigheden van &unix; bestandssystemen is dump. Elizabeth heeft bestandssystemen aangemaakt met een grote verscheidenheid aan ongewone omstandigheden (en enkele minder ongebruikelijke) en heeft elk programma getest door een back-up van die bestandssystemen uit te voeren en ze te herstellen. De eigenaardigheden omvatten bestanden met gaten, bestanden met gaten en een blok nullen, bestanden met vreemde tekens in hun namen, onleesbare en onschrijfbare bestanden, apparaten, bestanden waarvan de grootte verandert tijdens het back-uppen, bestanden die aangemaakt/verwijderd worden tijdens het back-uppen en meer. Ze presenteerde de resultaten op LISA V in oktober 1991. Zie torture-testing Backup and Archive Programs. Noodterugzetprocedure Vóór de ramp Er zijn slechts vier stappen om te volgen bij het voorbereiden op elke ramp die voor kan komen. bsdlabel Het schijflabel van elke schijf dient afgedrukt te worden (bijvoorbeeld met bsdlabel da0 | lpr), de bestandssysteemtabel (/etc/fstab) en alle opstartboodschappen, alles in tweevoud. fix-it diskettes De opstart- en fixit-diskettes (boot.flp en fixit.flp) moeten alle gewenste apparaten bevatten. De gemakkelijkste manier om dit te controleren is om de machine opnieuw op te starten met de opstartdiskette in het diskettestation en de opstartmeldingen te controleren. Als alle apparaten gemeld en functioneel zijn, kan stap drie uitgevoerd worden. In het andere geval dienen twee eigen opstartbare diskettes aangemaakt te worden die een kernel bevatten die alle gewenste schijven kan aankoppelen en toegang heeft tot het bandstation. Deze diskettes dienen het volgende te bevatten: fdisk, newfs, mount en het gebruikte back-upprogramma. Deze programma's dienen statisch gelinkt te worden. Als dump gebruikt wordt, moet de diskette restore bevatten. Ten derde dienen regelmatig back-upbanden aangemaakt te worden. Alle veranderingen die na de laatste back-up zijn gemaakt kunnen onherroepelijk verloren zijn gegaan. De back-upbanden dienen beveiligd te worden tegen overschrijven. Ten vierde dienen de diskettes (òfwel boot.flp en fixit.flp, òfwel de twee eigen diskettes die in stap twee zijn aangemaakt) en de back-upbanden getest te worden. Van de handelingen dienen aantekeningen gemaakt te worden. De aantekeningen, de opstartbare diskette, de afdrukken en de back-upbanden moeten gezamenlijk bewaard te worden. Tijdens het herstellen kunnen de notities ervoor zorgen dat de back-upbanden vernietigd worden. Hoe? In plaats van tar xvf /dev/sa0 kan per ongeluk tar cvf /dev/sa0 worden ingetypt, waardoor de back-upband overschreven wordt. Als extra veiligheidsmaatregel dienen opstartbare diskettes en telkens twee back-upbanden gemaakt te worden. Eén van deze banden dient op een plaats op afstand bewaard te worden. Zo'n plaats is NIET de kelder van het zelfde kantoorgebouw. Een aantal bedrijven in het World Trade Center heeft deze les op de harde manier geleerd. Zo'n plaats dient fysiek gescheiden te zijn van de computers en de schijven door een significante afstand. Script voor het aanmaken van de opstartdiskette /mnt/sbin/init gzip -c -best /sbin/fsck > /mnt/sbin/fsck gzip -c -best /sbin/mount > /mnt/sbin/mount gzip -c -best /sbin/halt > /mnt/sbin/halt gzip -c -best /sbin/restore > /mnt/sbin/restore gzip -c -best /bin/sh > /mnt/bin/sh gzip -c -best /bin/sync > /mnt/bin/sync cp /root/.profile /mnt/root chmod 500 /mnt/sbin/init chmod 555 /mnt/sbin/fsck /mnt/sbin/mount /mnt/sbin/halt chmod 555 /mnt/bin/sh /mnt/bin/sync chmod 6555 /mnt/sbin/restore # # maak een minimale bestandssysteemtabel aan # cat > /mnt/etc/fstab < /mnt/etc/passwd < /mnt/etc/master.passwd < Na de ramp De hamvraag is: heeft de hardware het overleefd? Er zijn regelmatig back-ups gemaakt, dus zorgen over de software zijn niet nodig. Indien hardware beschadigd is, dienen kapotte onderdelen vervangen te worden voordat gepoogd wordt om een computer te gebruiken. Indien de hardware in orde is, dienen de diskettes gecontroleerd te worden. Als een eigen opstartdiskette gebruikt wordt, start in enkele-gebruiker-modus op (type op de opstartprompt boot: -s in). Sla dan de volgende paragraaf over. Lees verder als de diskettes boot.flp en fixit.flp gebruikt worden. Steek de diskette boot.flp als eerste in het diskettestation en start de computer op. Het originele installatiemenu wordt op het scherm getoond. Kies de optie Fixit--Repair mode with CDROM or floppy. Steek de diskette fixit.flp in als erom gevraagd wordt. restore en de andere benodigde programma's staan in /mnt2/rescue (/mnt/stand voor &os; ouder dan versie 5.2). Herstel elk bestandssysteem apart. mount rootpartitie bsdlabel newfs Probeer de rootpartitie van de eerste schijf aan te koppelen (bijvoorbeeld mount /dev/da0a /mnt). Als het schijflabel beschadigd is, gebruik dan bsdlabel om de schijf opnieuw te partitioneren en te labelen zodat deze overeenkomt met het afgedrukte en bewaarde label. Gebruik voor het opnieuw aanmaken van de bestandssystemen newfs. Koppel de rootpartitie van de diskette opnieuw aan voor lezen en schrijven (mount -u -o rw /mnt). Gebruik voor het herstellen van de gegevens van dit bestandssysteem het back-upprogramma en de back-upbanden (bijvoorbeeld restore vrf /dev/sa0). Koppel nu het bestandssysteem af (bijvoorbeeld umount /mnt). Herhaal dit voor elk beschadigd bestandssysteem. Back-up de gegevens naar nieuwe banden als het systeem weer draait. De omstandigheden die verantwoordelijk waren voor de crash of het gegevensverlies kunnen weer voorkomen. Nu een extra uur investeren, kan later grote zorgen besparen. * Er zijn geen voorbereidingen voor de ramp getroffen, wat nu? ]]> Marc Fonvieille Geherstructureerd en verbeterd door Netwerk-, geheugen-, en bestandsgebaseerde bestandssystemen virtuele schijven schijven virtueel Naast de schijven die fysiek in de computer zitten, diskettes, CD's, harde schijven, enzovoort, worden er ook andere vormen van schijven door &os; begrepen: de virtuele schijven. NFS Coda schijven geheugen Dit omvat netwerkbestandssystemen zoals het Network File System en Coda, geheugengebaseerde bestandssystemen en bestandsgebaseerde bestandssystemen. Nagelang de gebruikte versie van &os;, zijn er andere gereedschappen voor het aanmaken en gebruiken van bestandsgebaseerde en geheugengebaseerde bestandssystemen. Gebruik &man.devfs.8; om de apparaatnodes transparant voor de gebruiker toe te wijzen. Bestandsgebaseerd bestandssysteem schijven bestandsgebaseerd Met &man.mdconfig.8; kunnen geheugenschijven, &man.md.4;, ingesteld worden en aangezet worden. Om &man.mdconfig.8; te gebruiken, moet de module &man.md.4; geladen worden of ondersteuning aan het kernelinstellingenbestand toegevoegd worden: device md Het commando &man.mdconfig.8; ondersteunt drie types geheugen-gebaseerde virtuele schijven: geheugenschijven die met &man.malloc.9; toegewezen zijn, geheugenschijven die een bestand als basis gebruiken en geheugenschijven die swapruimte als basis gebruiken. Een mogelijk gebruik is het aankoppelen van een beeld van een diskette of CD dat in een bestand bewaard wordt. Om een bestaand beeld van een bestandssysteem aan te koppelen: <command>mdconfig</command> gebruiken om een bestaand beeld van een bestandssysteem aan te koppelen &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f schijfbeeld -u 0 &prompt.root; mount /dev/md0 /mnt Om een nieuw beeld van een bestandssysteem aan te maken met &man.mdconfig.8;: Nieuwe bestandsgebaseerde schijf aanmaken met <command>mdconfig</command> &prompt.root; dd if=/dev/zero of=nieuwbeeld bs=1k count=5k 5120+0 records in 5120+0 records out &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f nieuwbeeld -u 0 &prompt.root; bsdlabel -w md0 auto &prompt.root; newfs md0a /dev/md0a: 5.0MB (10240 sectors) block size 16384, fragment size 2048 using 4 cylinder groups of 1.25MB, 80 blks, 192 inodes. super-block backups (for fsck -b #) at: 160, 2720, 5280, 7840 &prompt.root; mount /dev/md0a /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md0a 4710 4 4330 0% /mnt Indien het eenheidsnummer niet met de optie gespecificeerd wordt, gebruikt &man.mdconfig.8; de automatische toewijzing van &man.md.4; om een ongebruikt apparaat te selecteren. De naam van het toegewezen apparaat wordt op stdout weergegeven als md4. Meer details staan in de hulppagina van &man.mdconfig.8;. Het commando &man.mdconfig.8; is erg nuttig, hoewel het veel opdrachten vergt om een bestandsgebaseerd bestandssysteem aan te maken. &os; wordt met &man.mdmfs.8; geleverd. Dit programma stelt een &man.md.4;-schijf in door gebruik te maken van &man.mdconfig.8;, zet er een bestandssysteem op door gebruik te maken van &man.newfs.8; en koppel het aan door gebruik te maken van &man.mount.8;. Om hetzelfde bestandssysteembeeld als hierboven aan te maken en aan te koppelen: Instellen en aankoppelen van een bestandsgebaseerde schijf met <command>mdmfs</command> &prompt.root; dd if=/dev/zero of=nieuwbeeld bs=1k count=5k 5120+0 records in 5120+0 records out &prompt.root; mdmfs -F nieuwbeeld -s 5m md0 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md0 4718 4 4338 0% /mnt Als de optie zonder eenheidsnummer gebruikt wordt, gebruikt &man.mdmfs.8; de automatische toewijzing van &man.md.4; om automatisch een ongebruikt apparaat te selecteren. Meer details staan in de hulppagina van &man.mdmfs.8;. Geheugengebaseerd bestandssysteem schijven geheugenbestandssysteem Voor een geheugen gebaseerd bestands systeem moet normaal gesproken wisselbestand geheugen gebruikt worden. Gebruik maken van wisselbestand geheugen wil niet perse zeggen dat de geheugen schijf direct in het wisselbestand gezet wordt, maar dat het bestand naar het wisselbestand geschreven kan worden indien nodig. Het is ook mogelijk om &man.malloc.9; gebaseerde geheugen schijven te maken, maar door hiervan gebruik te maken kan het gebeuren dat het systeem crashed als de kernel uit het geheugen loopt. Nieuwe geheugengebaseerde schijf aanmaken met <command>mdconfig</command> &prompt.root; mdconfig -a -t swap -s 5m -u 1 &prompt.root; newfs -U md1 /dev/md1: 5.0MB (10240 sectors) block size 16384, fragment size 2048 using 4 cylinder groups of 1.27MB, 81 blks, 192 inodes. with soft updates super-block backups (for fsck -b #) at: 160, 2752, 5344, 7936 &prompt.root; mount /dev/md1 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md1 4718 4 4338 0% /mnt Nieuwe geheugengebaseerde schijf aanmaken met <command>mdmfs</command> &prompt.root; mdmfs -s 5m md2 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md2 4846 2 4458 0% /mnt Geheugenschijf van het systeem afkoppelen schijven geheugenschijf afkoppelen Als een geheugen- of bestandsgebaseerd bestandssysteem niet gebruikt wordt, dienen alle bronnen aan het systeem vrijgegeven te worden. Koppel als eerste het bestandssysteem af, gebruikt daarna &man.mdconfig.8; om de schijf van een systeem los te koppelen en de bronnen vrij te geven. Om bijvoorbeeld alle bronnen die door /dev/md4 gebruikt worden los te koppelen en vrij te geven: &prompt.root; mdconfig -d -u 4 Het is mogelijk om de informatie over ingestelde &man.md.4; apparaten weer te geven door gebruik te maken van mdconfig -l. Tom Rhodes Bijgedragen door Snapshots van bestandssystemen bestandssystemen snapshots &os; biedt een mogelijkheid om samen met Soft Updates: snapshots van bestandssystemen. Snapshots bieden de mogelijkheid om beelden van een gespecificeerd bestandssysteem te maken en ze als bestand te behandelen. Snapshotbestanden moeten aangemaakt worden in het bestandssysteem waarop de handeling wordt uitgevoerd en er mogen niet meer dan 20 snapshots per bestandssysteem worden aangemaakt. Actieve snapshots worden opgeslagen in het superblok zodat ze persistent zijn met afkoppel- en heraankoppelbewerkingen en met het opnieuw opstarten van het systeem. Als een snapshot niet langer nodig is, kan het met het standaardcommando &man.rm.1; worden verwijderd. Snapshots kunnen in elke volgorde verwijderd worden, alhoewel misschien niet alle gebruikte ruimte teruggewonnen wordt omdat sommige vrijgegeven blokken mogelijk door een ander snapshot geclaimd worden. De onveranderlijke bestandsvlag wordt door &man.mksnap.ffs.8; ingesteld nadat het snapshotbestand initieel is aangemaakt. Het commando &man.unlink.1; maakt een uitzondering voor snapshotbestanden aangezien het toestaat dat ze verwijderd worden. Snapshotbestanden worden aangemaakt met &man.mount.8;. Om een snapshot van /var in het bestand /var/snapshot/snap te plaatsen: &prompt.root; mount -o -o snapshot /var/snapshot/snap /var Als alternatief kan &man.mksnap.ffs.8; gebruikt worden om een snapshot aan te maken: &prompt.root; mksnap_ffs /var /var/snapshot/snap Snapshotbestanden kunnen gezocht worden op een bestandssysteem (bijvoorbeeld /var) door gebruik te maken van het commando &man.find.1;: &prompt.root; find /var -flags snapshot Nadat een snapshot is aangemaakt, kan het voor een aantal dingen gebruikt worden: Sommige systeembeheerders gebruiken een snapshotbestand voor back-updoeleinden, omdat het snapshot naar CD's of band overgezet kan worden; De bestandssysteem integriteit controle, &man.fsck.8; kan gebruikt worden op het snapshot. Ervan uitgaande dat het bestandssysteem schoon was toen het werd aangekoppeld, zou dit altijd een schoon (en onveranderlijk) resultaat moeten opleveren. Dit is in principe wat het &man.fsck.8;-achtergrondsproces doet; Het commando &man.dump.8; draaien op het snapshot. Er wordt een dump teruggegeven die consistent is met het bestandssysteem en tijdsstempel van het snapshot. &man.dump.8; kan ook in één commando een snapshot maken, een dumpbeeld aanmaken en daarna het snapshot verwijderen door gebruik te maken van de vlag ; Het snapshot kan met &man.mount.8; als bevroren beeld van het bestandssysteem worden aangekoppeld. Om het snapshot /var/snapshot/snap aan te koppelen: &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f /var/snapshot/snap -u 4 &prompt.root; mount -r /dev/md4 /mnt Het is nu mogelijk om door de structuur van het bevroren bestandssysteem /var te lopen dat aangekoppeld is op /mnt. Alles zal initieel in dezelfde toestand verkeren als op het moment dat het snapshot werd aangemaakt. De enige uitzondering hierop is dat eerdere snapshots als bestanden met lengte nul verschijnen. Als een snapshot niet meer nodig is, kan het als volgt afgekoppeld worden: &prompt.root; umount /mnt &prompt.root; mdconfig -d -u 4 Meer informatie over en snapshots van bestandssystemen, inclusief technische documenten, staat op de website van Marshall Kirk McKusick op . Bestandssysteemquota accounten schijfruimte schijfquota Quota zijn een optionele mogelijkheid van het besturingssysteem om de hoeveelheid schijfruimte en/of het aantal bestanden dat gebruikers of leden van een groep per bestandssysteem mogen gebruiken te beperken. Dit wordt het meeste gebruikt op timesharing-systemen waar het wenselijk is om het aantal bronnen dat elke gebruiker of groep van gebruikers mag gebruiken te beperken. Dit voorkomt dat één gebruiker of groep van gebruikers alle beschikbare schijfruimte in beslag neemt. Schijfquota inschakelen Controleer alvorens te proberen om schijfquota te gebruiken of quota ingesteld zijn in de kernel. Dit gebeurt door het toevoegen van de volgende regel aan het kernelinstellingenbestand: options QUOTA De standaardkernel GENERIC heeft deze optie niet aanstaan, dus is het nodig om een eigen kernel in te stellen, te bouwen en te installeren om gebruik te kunnen maken van schijfquota. Meer informatie over het instellen van de kernel staat in . Vervolgens dienen schijfquota aangezet te worden in /etc/rc.conf: enable_quotas="YES" schijfquota controleren Voor fijnere controle over de opstartquota zijn extra instellingsvariabelen beschikbaar. Normaalgesproken wordt de integriteit van de quota van elk bestandssysteem tijdens het opstarten door &man.quotacheck.8; gecontroleerd. &man.quotacheck.8; verzekert dat de gegevens in de quotadatabase een juiste afspiegeling vormen van de gegevens op het bestandssysteem. Dit proces neemt erg veel tijd in beslag en beïnvloedt de tijd die een systeem nodig heeft om op te starten significant. Om deze stap over te slaan, bestaat een variabele in /etc/rc.conf: check_quotas="NO" Als laatste dient /etc/fstab bewerkt te worden om schijfquota per bestandssysteem aan te zetten. Hier kunnen gebruiker- of groepquota of beide worden aangezet voor alle bestandssystemen. Om quota per gebruiker op een bestandssysteem aan te zetten, dient de optie aan het optieveld toegevoegd te worden aan de regel in /etc/fstab voor het bestandssysteem waar quota worden aangezet. Bijvoorbeeld: /dev/da1s2g /home ufs rw,userquota 1 2 Analoog, om groepquota aan te zetten, dient de optie in plaats van gebruikt te worden. Om zowel gebruikers- als groepsquota aan te zetten, dient de regel als volgt veranderd te worden: /dev/da1s2g /home ufs rw,userquota,groupquota 1 2 Standaard worden de quotabestanden opgeslagen in de hoofdmap van het bestandssysteem onder de namen quota.user en quota.group voor respectievelijk gebruikers- en groepsquota. Meer informatie staat in &man.fstab.5;. Alhoewel de hulppagina &man.fstab.5; vermeld dat een alternatieve plaats voor de quotabestanden gespecificeerd kan worden, wordt dit niet aangeraden omdat de verschillende quotagereedschappen dit niet juist schijnen af te handelen. Hier aangekomen dient het systeem opnieuw opgestart te worden met de nieuwe kernel. /etc/rc voert automatisch de juiste commando's uit om de initiële quotabestanden aan te maken voor alle quota die in /etc/fstab zijn aangezet. Het is dus niet nodig om handmatig quotabestanden met lengte nul aan te maken. Tijdens normale bewerkingen moet het niet nodig zijn om de commando's &man.quotacheck.8;, &man.quotaon.8; of &man.quotaoff.8; handmatig te draaien. Lees wel de betreffende hulppagina's om bekend te raken met de werking ervan. Quotalimieten instellen schijfquota limieten Indien het systeem ingesteld voor gebruik van quota, controleer dan of ze echt aanstaan. Een eenvoudige manier om dit te doen is de volgende: &prompt.root; quota -v Er hoort een eenregelige samenvatting te verschijnen over het schijfgebruik en de huidige quotalimieten voor elk bestandssysteem waarop quota aanstaan. Nu kunnen quotalimieten toegewezen worden met &man.edquota.8;. Er zijn verschillende opties om grenzen te stellen aan de hoeveelheid schijfruimte die een gebruiker of groep mag toewijzen en het aantal bestanden dat ze mogen aanmaken. Toewijzingen kunnen begrensd worden met betrekking tot schijfruimte (blokquota) of het aantal bestanden (inode-quota) of een combinatie van beide. Elk van deze limieten is op zijn beurt weer opgesplitst in twee categoriën: harde en zachte limieten. harde limiet Een harde limiet mag niet overschreden worden. Indien een gebruiker de harde limiet bereikt, mag deze geen verdere toewijzingen maken op het betreffende bestandssysteem. Indien een gebruiker bijvoorbeeld een harde limiet heeft van 500 kB op een bestandssysteem en er 490 kB van gebruikt, kan deze nog slechts 10 kB toewijzen. Een poging om 11 kB toe te wijzen zal mislukken. zachte limiet Zachte limieten kunnen voor een beperkte tijd overschreden worden. Deze periode staat bekend als de gratieperiode, die standaard een week bedraagt. Als een gebruiker de zachte limiet langer dan de gratieperiode overschrijdt, verandert de zachte limiet in een harde limiet en zijn er geen verdere toewijzingen toegestaan. Als de gebruiker onder de zachte limiet komt, wordt de gratieperiode opnieuw ingesteld. Het volgende is een voorbeeld van een mogelijk gebruik van &man.edquota.8;. Als het commando &man.edquota.8; gestart wordt, wordt de tekstverwerker opgestart die door de omgevingsvariabele EDITOR gespecificeerd is, of de tekstverwerker vi als de variabele EDITOR niet is ingesteld. Nu kunnen de quotalimieten bewerkt worden. &prompt.root; edquota -u test Quotas for user test: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75) inodes in use: 7, limits (soft = 50, hard = 60) /usr/var: kbytes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 75) inodes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 60) Normaalgesproken worden er twee regels weergegeven voor elk bestandssysteem waarvoor quota gelden: één regel voor de bloklimieten, en één voor de inode-limieten. Om de quotalimieten te veranderen dient de waarde ervan veranderd te worden. Om bijvoorbeeld de bloklimiet van een gebruiker te veranderen van een zachte limiet van 50 en een harde limiet van 75 in een zachte limiet van 500 en een harde limiet van 600, dient het volgende veranderd te worden: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75) In: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 500, hard = 600) De nieuwe quotalimieten gelden zodra de tekstverwerker verlaten wordt. Soms is het gewenst om quotalimieten in te stellen op een aantal UID's. Dit kan gedaan worden door de optie van &man.edquota.8; te gebruiken. Wijs eerst de gewenste quotalimiet aan een gebruiker toe en draai daarna edquota -p protogebruiker beginuid-einduid. Indien bijvoorbeeld gebruiker test de gewenste quotalimieten heeft, kan het volgende commando gebruikt worden om deze quotalimieten te dupliceren voor UID's 10.000 tot en met 19.999: &prompt.root; edquota -p test 10000-19999 Meer informatie staat in de hulppagina voor &man.edquota.8;. Quotalimieten en schijfgebruik controleren schijfquota controleren Zowel &man.quota.1; als &man.repquota.8; kunnen gebruikt worden om de quotalimieten en het schijfgebruik te controleren. Het commando &man.quota.1; kan gebruikt worden om de quota van zowel individuele gebruikers als groepen en het schijfgebruik te controleren. Een gebruiker mag alleen de eigen quota en de quota van een groep waarvan deze lid is controleren. Alleen de beheerder mag alle gebruikers- en groepsquota bekijken. Het commando &man.repquota.8; kan gebruikt worden om een overzicht te krijgen van alle quota en gebruik van bestandssystemen waarvan quota aanstaan. Het volgende is een mogelijke uitvoer van het commando quota -v voor een gebruiker die quotalimieten heeft op twee bestandssystemen. Disk quotas for user test (uid 1002): Filesystem usage quota limit grace files quota limit grace /usr 65* 50 75 5days 7 50 60 /usr/var 0 50 75 0 50 60 gratieperiode Voor het bestandssysteem /usr in bovenstaand voorbeeld overschrijdt deze gebruiker de zachte limiet van 50 kB momenteel met 15 kB en heeft deze 5 dagen van de gratieperiode over. De asterisk, * geeft aan dat de gebruiker momenteel de quotalimiet overschrijdt. Normaalgesproken worden bestandssystemen waarvan de gebruiker geen schijfruimte gebruikt niet weergegeven in de uitvoer van &man.quota.1;, zelfs niet als er de gebruiker een quotalimiet heeft voor dat bestandssysteem. De optie geeft deze bestandssystemen weer, zoals het bestandssysteem /usr/var in bovenstaand voorbeeld. Quota over NFS NFS Quota worden afgedwongen door het quota-subsysteem op de NFS-server. De daemon &man.rpc.rquotad.8; stelt quota-informatie beschikbaar aan het commando &man.quota.1; op de NFS-cliënts, wat de gebruikers op deze machines in staat stelt hun quota-statistieken in te zien. rpc.rquotad dient als volgt in /etc/inetd.conf aangezet te worden: rquotad/1 dgram rpc/udp wait root /usr/libexec/rpc.rquotad rpc.rquotad Vervolgens dient inetd opnieuw gestart te worden: &prompt.root; /etc/rc.d/inetd restart Lucky Green Bijgedragen door
shamrock@cypherpunks.to
Schijfpartities versleutelen schijven versleutelen &os; biedt uitstekende on-line bescherming tegen onbevoegde gegevenstoegang. Bestandsrechten en Mandatory Access Control (MAC) (zie ) helpen voorkomen dat onbevoegde derde partijen toegang tot de gegevens krijgen als het besturingssysteem actief is en de computer aanstaat. De door het besturingssysteem afgedwongen rechten zijn echter niet relevant als een aanvaller fysieke toegang tot een computer heeft en deze de harde schijf van de computer in een ander systeem kan plaatsen om de gevoelige gegevens te kopiëren en te analyseren. Afgezien van hoe een aanvaller in het bezit van een harde schijf of een uitgezette computer gekomen is, kan GEOM Based Disk Encryption (gbde) de gegevens op het bestandssysteem van de computer zelfs tegen hooggemotiveerde aanvallers met aanzienlijke middelen beschermen. In tegenstelling tot lastige versleutelmethoden die alleen losse bestanden versleutelen, versleutelt gbde gehele bestandssystemen op een transparante manier. De harde schijf komt nooit in aanraking met klare tekst. Los van hoe een aanvaller in het bezit van een harde schijf of een uitgezette computer gekomen is, kunnen de cryptografische subsystemen GEOM Based Disk Encryption (gbde) en geli in &os; gegevens op bestandssystemen van een computer beschermen tegen zelfs de meer gemotiveerde belagers die ook nog eens adequate middelen hebben. Anders dan met lastige versleutelingsmethoden die alleen individuele bestanden versleutelen, versleutelen gbde en geli transparant complete bestandssystemen. Er komt nooit platte tekst op een harde schijf. Schijven versleutelen met <application>gbde</application> Word <username>root</username> Het instellen van gbde vereist beheerdersrechten. &prompt.user; su - Password: Voeg ondersteuning voor &man.gbde.4; aan het kernelinstellingenbestand toe Voeg de volgende regel toe aan het kernelinstellingenbestand: options GEOM_BDE Herbouw de kernel opnieuw zoals beschreven in . Start op met de nieuwe kernel. Een alternatief voor het hercompileren van de kernel is door gebruik te maken van &man.kldload.8; om &man.gbde.4; te laden: &prompt.root; kldload geom_bde Versleutelde harde schijf voorbereiden In het volgende voorbeeld wordt aangenomen dat er een nieuwe harde schijf aan het systeem wordt toegevoegd die een enkele versleutelde partitie zal bevatten. Deze partitie wordt aangekoppeld als /private. gbde kan ook gebruikt worden om /home en /var/mail te versleutelen, maar daarvoor zijn complexere instructies nodig die buiten het bereik van deze inleiding vallen. Voeg een nieuwe harde schijf toe Voeg de nieuwe harde schijf toe zoals beschreven in . In dit voorbeeld is een nieuwe harde schijfpartitie toegevoegd als /dev/ad4s1c. De apparaten /dev/ad0s1* stellen bestaande standaard &os; partities van het voorbeeldsysteem voor. &prompt.root; ls /dev/ad* /dev/ad0 /dev/ad0s1b /dev/ad0s1e /dev/ad4s1 /dev/ad0s1 /dev/ad0s1c /dev/ad0s1f /dev/ad4s1c /dev/ad0s1a /dev/ad0s1d /dev/ad4 Maak een map aan voor gbde lockbestanden &prompt.root; mkdir /etc/gbde Het lockbestand voor gbde bevat informatie die gbde nodig heeft om toegang te krijgen tot versleutelde partities. Zonder toegang tot de lockbestand is gbde niet in staat om de gegevens die op de versleutelde partitie staan te ontsleutelen zonder aanzienlijke handmatige tussenkomst die niet door de software ondersteund wordt. Elke versleutelde partitie gebruikt een ander lockbestand. Initialiseer de gbde-partitie Een gbde-partitie dient geïnitialiseerd te worden voordat deze kan worden gebruikt. Deze initialisatie dient slechts eenmalig uitgevoerd te worden: &prompt.root; gbde init /dev/ad4s1c -i -L /etc/gbde/ad4s1c.lock &man.gbde.8; opent een tekstverwerker om verschillende instellingen in een sjabloon te kunnen instellen. Stel de sector_size in op 2048 als UFS of UFS2 wordt gebruikt: $FreeBSD: src/sbin/gbde/template.txt,v 1.1 2002/10/20 11:16:13 phk Exp $ # # Sector size is the smallest unit of data which can be read or written. # Making it too small decreases performance and decreases available space. # Making it too large may prevent filesystems from working. 512 is the # minimum and always safe. For UFS, use the fragment size # sector_size = 2048 [...] &man.gbde.8; vraagt twee keer om de wachtwoordzin voor het beveiligen van de gegevens. De wachtwoordzin dient beide keren hetzelfde te zijn. De mogelijkheid van gbde om de gegevens te beveiligen is geheel afhankelijk de gekozen wachtwoordzin. Tips met betrekking tot het kiezen van veilige wachtwoordzinnen die gemakkelijk te onthouden zijn staan op de website Diceware Passphrase. Het commando gbde init maakt een lockbestand aan voor de gbde-partitie die in dit voorbeeld is opgeslagen als /etc/gbde/ad4s1c.lock. gdbde slotbestanden moeten eindigen op .lock om correct door het opstartscript /etc/rc.d/gbde gedetecteerd te worden. gbde lockbestanden moeten samen met de inhoud van versleutelde partities geback-upped worden. Hoewel het verwijderen van een lockbestand op zich een gedreven aanvaller er niet van weerhoudt een gbde partitie te ontsleutelen, is de wettige eigenaar zonder het lockbestand niet in staat om de gegevens op de versleutelde partitie te benaderen zonder een aanzienlijke hoeveelheid werk die in het geheel niet ondersteund wordt door &man.gbde.8; of de ontwerper ervan. Koppel de versleutelde partitie aan de kernel &prompt.root gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c.lock Er wordt om de wachtwoordzin gevraagd die gekozen is tijdens de initialisatie van de versleutelde partitie. Het nieuwe versleutelde apparaat verschijnt in /dev als /dev/apparaatnaam.bde: &prompt.root; ls /dev/ad* /dev/ad0 /dev/ad0s1b /dev/ad0s1e /dev/ad4s1 /dev/ad0s1 /dev/ad0s1c /dev/ad0s1f /dev/ad4s1c /dev/ad0s1a /dev/ad0s1d /dev/ad4 /dev/ad4s1c.bde Maak een bestandssysteem op het versleutelde apparaat Nu het versleutelde apparaat aan de kernel gekoppeld is, kan een bestandssysteem op het apparaat aangemaakt worden. Met &man.newfs.8; kan een bestandssysteem op het versleutelde apparaat aangemaakt wordne. Aangezien het veel sneller is om een nieuw UFS2 bestandssysteem te initialiseren dan om een oud UFS1 bestandssysteem te initialiseren, is het aan te raden om &man.newfs.8; met de optie te gebruiken. &prompt.root; newfs -U -O2 /dev/ad4s1c.bde Voer &man.newfs.8; uit op een aangekoppelde gbde-partitie die geïndificeerd wordt door de uitbreiding *.bde op de apparaatnaam. Mount de versleutelde partitie Maak een koppelpunt voor het versleutelde bestandssysteem aan: &prompt.root; mkdir /private Mount het versleutelde bestandssysteem: &prompt.root; mount /dev/ad4s1c.bde /private Controleer of het versleutelde bestandssysteem beschikbaar is Het versleutelde bestandssysteem is nu zichtbaar met &man.df.1; en gebruiksklaar: &prompt.user; df -H Filesystem Size Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 1037M 72M 883M 8% / /devfs 1.0K 1.0K 0B 100% /dev /dev/ad0s1f 8.1G 55K 7.5G 0% /home /dev/ad0s1e 1037M 1.1M 953M 0% /tmp /dev/ad0s1d 6.1G 1.9G 3.7G 35% /usr /dev/ad4s1c.bde 150G 4.1K 138G 0% /private Bestaande versleutelde bestandssystemen aankoppelen Elke keer nadat het systeem is opgestart dient elk versleuteld bestandssysteem opnieuw aan de kernel gekoppeld te worden, op fouten gecontroleerd te worden, en aangekoppeld te worden voordat de bestandssystemen gebruikt kunnen worden. De benodigde commando's dienen als de gebruiker root uitgevoerd te worden. Koppel de gbde-partitie aan de kernel &prompt.root gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c.lock Er wordt om de wachtwoordzin gevraagd die gekozen is tijdens de initialisatie van de versleutelde gbde-partitie. Controleer het bestandssysteem op fouten Aangezien het nog niet mogelijk is om versleutelde bestandssystemen op te nemen in /etc/fstab voor automatische controle, dienen de bestandssystemen voordat ze aangekoppeld worden handmatig op fouten gecontroleerd te worden door &man.fsck.8; uit te voeren: &prompt.root; fsck -p -t ffs /dev/ad4s1c.bde Mount het versleutelde bestandssysteem &prompt.root; mount /dev/ad4s1c.bde /private Het versleutelde bestandssysteem is nu klaar voor gebruik. Versleutelde partities automatisch aankoppelen Het is mogelijk om een script aan te maken om automatisch een versleutelde partitie aan te koppelen, op fouten te controleren en aan te koppelen, maar vanwege veiligheidsredenen dient het script niet het wachtwoord voor &man.gbde.8; te bevatten. In plaats hiervan wordt het aangeraden om zulke scripts handmatig uit te voeren en het wachtwoord via de console of &man.ssh.1; te geven. Als alternatief, wordt er een rc.d script bijgeleverd. De argumenten kunnen via &man.rc.conf.5; doorgegeven worden. Bijvoorbeeld: gbde_autoattach_all="YES" gbde_devices="ad4s1c" gbde_lockdir="/etc/gbde" Hierdoor is het noodzakelijk dat de wachtwoordzin voor gbde bij het starten wordt ingegeven. Na het invoeren van de juiste wachtwoordzin wordt de met gbde versleutelde partitie automatisch aangekoppeld. Dit kan erg handig zijn bij het gebruik van gbde op notebooks. Door gbde gebruikte cryptografische beschermingen &man.gbde.8; versleutelt de sectorlading door gebruik te maken van 128-bit AES in CBC-modus. Elke sector op de schijf wordt met een andere AES-sleutel versleuteld. Meer informatie over het cryptografische ontwerp van gbde, inclusief de methode die gebruikt wordt om de sectorsleutels van de door de gebruiker gegeven wachtwoordzin af te leiden, staan in &man.gbde.4;. Compatibiliteitspunten &man.sysinstall.8; is niet compatibel met apparaten die met gbde versleuteld zijn. Alle *.bde apparaten moeten van de kernel ontkoppeld worden voordat &man.sysinstall.8; gebruikt wordt om te voorkomen dat het crasht tijdens het initiële zoeken naar apparaten. Om het versleutelde apparaat dat in dit voorbeeld gebruikt wordt te ontkoppelen: &prompt.root; gbde detach /dev/ad4s1c gbde kan niet met vinum volumes gebruikt worden, omdat &man.vinum.4; geen gebruik maakt van het subsysteem &man.geom.4;. Daniel Gerzo Bijgedragen door Schijfversleuteling met <command>geli</command> Vanaf &os; 6.0 is er een nieuwe cryptografische GEOM-klasse beschikbaar: geli. Deze wordt op het moment ontwikkeld door &a.pjd;. geli verschilt van gbde in de mogelijkheden en in het gebruik van een andere methode voor het versleutelen. De meest belangrijke mogelijkheden van &man.geli.8; zijn: Gebruikt het &man.crypto.9; framework; als cryptografische hardware aanwezig is, gebruikt geli die automatisch; Ondersteunt meedere cryptografische algoritmen. Op dit moment AES, Blowfish en 3DES; Staat toe dat de root-partitie wordt versleuteld. De wachtwoordzin die wordt gebruikt om de root-partitie te versleutelen wordt opgevraagd tijdens het starten van een systeem; Staat het gebruik van twee onafhankelijke sleutels toe, bijvoorbeeld een sleutel en een bedrijfssleutel); geli is snel; het werkt met sector-naar-sector versleuteling; Ondersteunt back-up en restore van Master Keys. Als een gebruiker sleutels moet vernietigen, is het mogelijk weer toegang te krijgen tot de gegevens door sleutels uit een back-up te halen; Ondersteunt het koppelen van een schijf met een willekeurige, eenmalige sleutel. Handig voor swap-partities en tijdelijke bestandssystemen. Meer mogelijkheden van geli staan beschreven in de handleiding van &man.geli.8;. De volgende stappen beschrijven hoe ondersteuning voor geli in de &os;-kernel ingeschakeld kan worden en hoe een nieuwe geli versleutelingsvoorziening gemaakt kan worden. Het is mogelijk geli te gebruiken vanaf &os; 6.0-RELEASE of later. Het is noodzakelijk super-user rechten te hebben omdat de kernel wordt aangepast. Toevoegen van <command>geli</command>-ondersteuning Voeg de volgende regels toe aan het bestand met kernelinstellingen: options GEOM_ELI device crypto Herbouw de kernel zoals beschreven is in . De geli-module kan ook bij het opstarten geladen worden. Voeg de volgende regel toe aan /boot/loader.conf: geom_eli_load="YES" Nu hoort &man.geli.8; door de kernel ondersteund te worden. Een Master Key genereren Het volgende voorbeeld beschrijft hoe een sleutelbestand te maken, dat wordt gebruikt als onderdeel van de Master Key voor de versleutelde dienst die wordt aangekoppeld onder /private. Het sleutelbestand zorgt voor wat willekeurige gegevens die worden gebruikt om de Master Key te versleutelen. De Master Key wordt ook door een wachtwoordzin beschermd. De sectorgrootte van de dienst wordt 4 kB. Ook wordt beschreven hoe de geli-dienst te koppelen, er een bestandsysteem op te maken, dat aan te koppelen, hoe ermee te werken en tenslotte hoe te ontkoppelen. Het wordt aangeraden een grotere sectorgrootte in te stellen (zoals 4 kB) voor betere prestaties. De Master Key wordt beschermd door een wachtwoordzin en de gegevensbron voor het sleutelbestand wordt /dev/random. De sectorgrootte van /dev/da2.eli, die als dienst wordt aangeduid, wordt 4 kB. &prompt.root; dd if=/dev/random of=/root/da2.key bs=64 count=1 &prompt.root; geli init -s 4096 -K /root/da2.key /dev/da2 Enter new passphrase: Reenter new passphrase: Het is niet verplicht om zowel een wachtwoordzijn als een sleutelbestand te gebruiken. De methodes kunnen onafhankelijk van elkaar gebruikt worden. Als een sleutelbestand wordt opgegeven als -, wordt de standaardinvoer gebruikt. In het onderstaande voorbeeld wordt aangegeven hoe meer dan een sleutelbestand kan worden gebruikt. &prompt.root; cat sleutelbestand1 sleutelbestand2 sleutelbestand3 | geli init -K - /dev/da2 De dienst koppelen met de gemaakte sleutel &prompt.root; geli attach -k /root/da2.key /dev/da2 Enter passphrase: Het nieuwe platte tekst-apparaat wordt /dev/da2.eli genoemd. &prompt.root; ls /dev/da2* /dev/da2 /dev/da2.eli Het nieuwe bestandssysteem maken &prompt.root; dd if=/dev/random of=/dev/da2.eli bs=1m &prompt.root; newfs /dev/da2.eli &prompt.root; mount /dev/da2.eli /private Het versleutelde bestandssysteem moet nu zichtbaar zijn voor &man.df.1; en beschikbaar zijn voor gebruik: &prompt.root; df -H Filesystem Size Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 248M 89M 139M 38% / /devfs 1.0K 1.0K 0B 100% /dev /dev/ad0s1f 7.7G 2.3G 4.9G 32% /usr /dev/ad0s1d 989M 1.5M 909M 0% /tmp /dev/ad0s1e 3.9G 1.3G 2.3G 35% /var /dev/da2.eli 150G 4.1K 138G 0% /private De dienst afkoppelen Als het werk met de versleutelde partitie is afgehandeld en de /private-partitie niet langer nodig is, dan is het verstandig te overwegen de met geli versleutelde partitie af te koppelen van het bestandssysteem en de kernel. &prompt.root; umount /private &prompt.root; geli detach da2.eli Meer informatie over &man.geli.8; staat in de handleiding. Gebruik maken van het <filename>geli</filename> <filename>rc.d</filename> script. Bij geli hoort een rc.d script dat gebruikt kan worden om het gebruik van geli te vereenvoudigen. Een voorbeeld van hoe geli met &man.rc.conf.5; ingesteld kan worden volgt: geli_devices="da2" geli_da2_flags="-p -k /root/da2.key" Hiermee wordt /dev/da2 ingesteld als geli-dienst met Master Key-bestand /root/da2.key en geli gebruikt geen wachtwoordzin als de dienst wordt gekoppeld (dit kan alleen gebruikt worden als is meegegeven tijdens de geli init fase van geli). Een systeem ontkoppelt de geli-dienst van de kernel voordat het afsluit. Meer informatie over het instellen van rc.d staat in het onderdeel over rc.d. Christian Brüffer Geschreven door Remko Lodder Vertaald door Het versleutelen van de wisselbestand ruimte swap encrypting Het versleutelen van de wisselbestand ruimte is gemakkelijk met &os; te configureren en is beschikbaar sinds &os; 5.3-RELEASE. Afhankelijk van welke versie er gebruikt wordt zijn er verschillende configuratie opties en instellingen mogelijk. Vanaf &os;  6.0-RELEASE en hoger kunnen &man.gbde.8; en &man.geli.8; gebruikt worden voor het versleutelen van het wisselbestand. Voor eerdere versies geldt dat alleen &man.gbde.8; beschikbaar is. Beide systemen maken gebruik van het encswap rc.d script. De vorige sectie, Schijfpartities versleutelen, biedt een korte discussie over de verschillende versleutel systemen. Waarom moet het wisselbestand versleuteld worden? Net als met het versleutelen van harde schijven, wordt het versleutelen van het wisselbestand gebruikt om gevoelige data te beschermen. Stel je eens een applicatie voor dat omgaat het wachtwoorden. Zolang deze wachtwoorden in het fysieke geheugen blijven is er niets aan de hand. Echter zodra deze verplaatst worden naar het wisselbestand om ruimte te maken voor andere applicaties, kan het gebeuren dat de wachtwoorden onbeschermd op de harde schijf geschreven worden, waardoor het makkelijk te achterhalen is voor iemand die kwaad wilt. Het versleutelen van het wisselbestand biedt hierin een mogelijke uitkomst. Voorbereiding Tot het einde van deze sectie zal ad0s1b het wisselbestand bevatten. Tot op dit moment is het wisselbestand niet versleuteld. Het is mogelijk dat er reeds wachtwoorden of andere gevoelige data onbeschermd op de harde schijf geschreven zijn. Om dit te corrigeren, moet de data op de swap partitie overschreven worden met willekeurige data: &prompt.root; dd if=/dev/random of=/dev/ad0s1b bs=1m Versleutelen van het wisselbestand met &man.gbde.8; Als gebruik gemaakt wordt van &os; 6.0-RELEASE of nieuwer, moet gebruik gemaakt worden van het .bde achtervoegsel aan het apparaat in de respectievelijke /etc/fstab wisselbestand regel: # Device Mountpoint FStype Options Dump Pass# /dev/ad0s1b.bde none swap sw 0 0 Voor systemen die dateren van voor &os; 6.0-RELEASE is de volgende regel in /etc/rc.conf ook benodigd: gbde_swap_enable="YES" Versleutelen van het wisselbestand met &man.geli.8; Het opzetten van &man.geli.8; voor het versleutelen van het wisselbestand is hetzelfde als dat van &man.gbde.8;. Hier moet echter gebruik gemaakt worden van het .eli achtervoegsel aan het apparaat in de respectievelijke /etc/fstab wisselbestand regel: # Device Mountpoint FStype Options Dump Pass# /dev/ad0s1b.eli none swap sw 0 0 &man.geli.8; maakt standaard gebruik van het AES algoritme met een sleutel lengte van 256 bit. Optioneel kunnen deze standaardwaarden worden aangepast door gebruik te maken van de geli_swap_flags optie in /etc/rc.conf. De volgende regel verteld het encswap rc.d bestand om een &man.geli.8; wisselbestand te maken met het Blowfish algoritme met een sleutel lengte van 128 bit, een sectorgrootte van 4 kilobytes en met de optie ontkoppelen nadat de laatste afsluiting gezet: geli_swap_flags="-e blowfish -l 128 -s 4096 -d" Voor systemen gedateerd van voor &os; 6.2-RELEASE moet de volgende regel gebruikt worden: geli_swap_flags="-a blowfish -l 128 -s 4096 -d" Zie de uitleg over het onetime commando in de &man.geli.8; handleiding voor een lijst van mogelijke opties. Controleren of het werkt Zodra het systeem opnieuw opgestart is kan gekeken worden of alles nog goed werkt door gebruik te maken van het swapinfo commando. Als gebruik gemaakt wordt van &man.gbde.8;: &prompt.user; swapinfo Device 1K-blocks Used Avail Capacity /dev/ad0s1b.bde 542720 0 542720 0% Als gebruik gemaakt wordt van &man.geli.8;: &prompt.user; swapinfo Device 1K-blocks Used Avail Capacity /dev/ad0s1b.eli 542720 0 542720 0% diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml index 66fcb3bd97..4400cd3903 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml @@ -1,1691 +1,1689 @@ Jim Mock Bijgewerkt en opnieuw gestructureerd door Jake Hamby Oorspronkelijk bijgedragen door René Ladan Vertaald door De &os;-kernel instellen Samenvatting kernel een aangepaste kernel bouwen De kernel is de kern van het &os;-besturingssysteem en is verantwoordelijk voor het geheugenbeheer, het opleggen van beveiligingsregels, het aansturen van het netwerk, de toegang tot schijven en nog veel meer. Hoewel steeds meer in &os; dynamisch instelbaar wordt, is het af en toe nodig om de kernel opnieuw in te stellen en te compileren. Na het lezen van dit hoofdstuk weet de lezer: Waarom het nodig is om een aangepaste kernel te bouwen; Hoe een nieuw kernelinstellingenbestand te schrijven of een bestaand kernelinstellingenbestand aan te passen; Hoe het kernelinstellingenbestand te gebruiken om een nieuwe kernel aan te maken en te bouwen; Hoe een nieuwe kernel te installeren; Hoe problemen op te lossen als er iets verkeerd gaat. Alle opdrachten die in dit hoofdstuk als voorbeeld zijn gegeven moeten als root uitgevoerd worden om te slagen. Redenen om een aangepaste kernel te bouwen Traditioneel heeft &os; zoals dat heet een monolitische kernel gehad. Dit betekent dat de kernel één groot programma was, een vaste lijst van apparaten ondersteunde en als het gewenst was om het gedrag van de kernel te veranderen, moest er een nieuwe kernel gecompileerd worden en moest daarna de computer opnieuw gestart worden met de nieuwe kernel. Vandaag de dag beweegt &os; zich snel naar een model waar veel van de functionaliteit van de kernel in modules zit die dynamisch in en uit de kernel kunnen worden geladen, naargelang dat noodzakelijk is. Dit stelt de kernel in staat om zich aan nieuwe hardware aan te passen die plotseling beschikbaar komt (zoals PCMCIA-kaarten in een laptop) of om nieuwe functionaliteit in zich op te nemen die niet noodzakelijk was toen de kernel oorspronkelijk werd gecompileerd. Dit staat bekend als een modulaire kernel. Desondanks is het nog steeds nodig om enkele dingen van de kernel statisch in te stellen. In sommige gevallen komt dit doordat de functionaliteit zo diep geworteld zit in de kernel dat het niet dynamisch laadbaar gemaakt kan worden. In andere gevallen kan het simpelweg komen doordat nog niemand de tijd heeft genomen om een dynamisch laadbare kernelmodule voor die functionaliteit te schrijven. Het bouwen van een aangepaste kernel is een van de meest belangrijke beproevingen die geavanceerde BSD-gebruikers moet doorstaan. Hoewel dit proces veel tijd in beslag neemt, levert het veel voordelen op voor een &os; systeem. In tegenstelling tot de GENERIC-kernel, die vele typen hardware moet ondersteunen, ondersteunt een aangepaste kernel alleen de hardware van de computer waar hij voor gemaakt is. Dit biedt een aantal voordelen, zoals: Een snellere opstarttijd. Aangezien de kernel alleen de hardware zoekt die zich in het systeem bevindt, kan de tijd die het systeem nodig heeft om op te starten aanzienlijk korter worden; Minder geheugengebruik. Een aangepaste kernel gebruikt vaak minder geheugen dan de GENERIC-kernel door ongebruikte mogelijkheden en apparaatstuurprogramma's weg te laten. Dit is van belang aangezien de kernelcode altijd in het fysieke geheugen aanwezig blijft, waardoor dit geheugen niet door applicaties gebruikt kan worden. Om deze reden is een aangepaste kernel geknipt voor een systeem met een kleine hoeveelheid RAM; Aanvullende hardware-ondersteuning. Een aangepaste kernel kan ingebouwde ondersteuning bieden voor apparaten die zich niet in de GENERIC-kernel bevinden, zoals geluidskaarten. Tom Rhodes Geschreven door De systeemhardware vinden Alvorens in de kernelconfiguratie te duiken, zou het verstandig zijn om een inventarisatie van de hardware van de machine te maken. In het geval dat &os; niet het primaire besturingssysteem is, kan de inventarisatielijst eenvoudig worden gemaakt door de configuratie van het huidige besturingssysteem te bekijken. De Device Manager van µsoft; bijvoorbeeld bevat normaliter belangrijke informatie over geïnstalleerde apparaten. De Device Manager bevindt zich in het controlepaneel. Sommige versies van µsoft.windows; hebben een icoon System dat een scherm weer zal geven waarmee Device Manager kan worden benaderd. Als er geen ander besturingssysteem op de machine staat, moet de beheerder deze informatie handmatig vinden. Eén manier is om de gereedschappen &man.dmesg.8; en &man.man.1; te gebruiken. De meeste apparaatstuurprogramma's van &os; hebben een handleiding, die de ondersteunde hardware noemen, en tijdens het opstarten wordt gevonden hardware getoond. De volgende regels geven bijvoorbeeld aan dat het stuurprogramma voor psm een muis heeft gevonden: psm: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0 psm0: [GIANT-LOCKED] psm0: [ITHREAD] psm0: model Generic PS/2 mouse, device ID 0 Dit stuurprogramma zal in het eigen kernelinstellingenbestand opgenomen moeten worden of worden geladen met &man.loader.conf.5;. Soms geven de gegevens van dmesg alleen de systeemboodschappen weer in plaats van de uitvoer van de opstartonderzoeken. In deze gevallen kan de uitvoer worden verkregen door het bestand /var/run/dmesg.boot te bekijken. Een andere methode om hardware te vinden is door &man.pciconf.8; te gebruiken welke meer gedetailleerde uitvoer geeft. Bijvoorbeeld: ath0@pci0:3:0:0: class=0x20000 card=0x058a1014 chip=0x1014168c rev=0x01 hdr=0x00 vendor = 'Atheros Communications Inc.' device = 'AR5212 Atheros AR5212 802.11abg wireless' class = network subclass = ethernet Dit beetje uitvoer, verkregen met pciconf geeft aan dat het stuurprogramma ath een draadloos Ethernetapparaat heeft gevonden. Het gebruik van man ath zal de handleiding voor &man.ath.4; teruggeven. Wanneer de vlag aan &man.man.1; wordt gegeven kan deze nuttige informatie geven. Met het bovenstaande kan dit gedaan worden: &prompt.root; man -k Atheros om een lijst handleidingen te krijgen die dat ene woord bevatten: ath(4) - Atheros IEEE 802.11 wireless network driver ath_hal(4) - Atheros Hardware Access Layer (HAL) Gewapend met een inventarisatielijst van de hardware zou het proces van het bouwen van een eigen kernel minder angstaanjagend moeten lijken. Kernel stuurprogramma's, subsystemen, en modules kernel stuurprogramma's / modules / subsystemen Bekijk, voordat er een eigen kernel gebouwd wordt, de redenen om dit te doen. Als er de noodzaak is voor specifieke hardwareondersteuning, kan dit reeds beschikbaar zijn als een module. Kernelmodules staan in de map /boot/kernel en kunnen dynamisch in de draaiende kernel worden geladen met &man.kldload.8;. De meeste, als niet alle, kernelstuurprogramma's hebben een specifieke module en een handleiding. De laatste sectie merkte bijvoorbeeld het draadloze Ethernetstuurprogramma ath op. Van dit stuurprogramma staat de volgende informatie in de handleiding: Plaats de volgende regel in &man.loader.conf.5; om het stuurprogramma tijdens het opstarten als een module te laden: if_ath_load="YES" Zoals aangegeven, zal het toevoegen van de regel if_ath_load="YES" aan /boot/loader.conf deze module dynamisch laden tijdens het opstarten. In sommige gevallen is er geen geassocieerde module. Dit geldt het vaakst voor bepaalde subsystemen en zeer belangrijke stuurprogramma's, het fast file system (FFS) bijvoorbeeld is een verplichte optie in de kernel, net zoals netwerkondersteuning (INET). Helaas is de enige manier om te zien of een stuurprogramma nodig is naar de module zelf zoeken. Het is nogal eenvoudig om ingebouwde ondersteuning voor een apparaat of optie te verwijderen en met een kapotte kernel opgezadeld te zitten. Als bijvoorbeeld het stuurprogramma &man.ata.4; uit het kernelinstellingenbestand gehaald wordt, zal een systeem dat ATA schijfstuurprogramma's gebruikt niet opstarten zonder een regel aan loader.conf toe te voegen. Kijk bij twijfel of de module aanwezig is en laat ondersteuning dan gewoon in de kernel. Bouwen en installeren van een aangepaste kernel kernel bouwen / installeren Eerst wordt er een overzicht gegeven van de mappen waarin de kernel gebouwd wordt. Alle genoemde mappen staan onder de map /usr/src/sys, die ook toegankelijk is via de padnaam /sys. Er zijn hier een aantal mappen aanwezig die de verschillende delen van de kernel representeren, maar de meest belangrijke hiervan zijn arch/conf, waarin de kernelinstellingen bewerkt worden en compile, waarin de aangepaste kernel gebouwd wordt. arch representeert hier één van i386, alpha, amd64, ia64, powerpc, sparc64 of pc98 (een alternatieve ontwikkelingstak van PC-hardware die populair is in Japan). Alles binnen de map van een bepaalde architectuur is er alleen voor die architectuur. De rest van de code is machine-onafhankelijk en hetzelfde op alle platformen waarnaar &os; eventueel overgezet kan worden. De indeling van de mapstructuur is logisch: alle ondersteunde apparaten, bestandssystemen en opties staan in een eigen submap. Dit hoofdstuk veronderstelt dat de i386-architectuur in de voorbeelden gebruikt wordt. Als dit voor de lezer anders is, moeten de juiste aanpassingen aan de padnamen worden gemaakt voor de architectuur van zijn systeem. Als de map /usr/src/sys niet aanwezig is op een systeem, dan is de kernelbroncode niet geïnstalleerd. De eenvoudigste manier om dit te doen is door sysinstall te draaien als root en Configure, dan Distributions, dan src, dan base en sys te kiezen. Als sysinstall ongewenst is en er toegang is tot een officiële &os; CD-ROM, is de broncode ook vanaf de opdrachtregel te installeren: &prompt.root; mount /cdrom &prompt.root; mkdir -p /usr/src/sys &prompt.root; ln -s /usr/src/sys /sys &prompt.root; cat /cdrom/src/sys.[a-d]* | tar -xzvf - &prompt.root; cat /cdrom/src/sbase.[a-d]* | tar -xzvf - Daarna kan vanuit de map arch/conf het instellingenbestand GENERIC naar de naam voor de aangepaste kernel gekopieerd worden. Bijvoorbeeld: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf &prompt.root; cp GENERIC MIJNKERNEL Traditioneel bestaat deze naam geheel uit hoofdletters en als er meerdere &os;-machines worden beheerd met verschillende hardware is het een goed idee om het te vernoemen naar de hostnaam van de machine. Omwille van dit voorbeeld wordt het MIJNKERNEL genoemd. Het kernelinstellingenbestand direct onder /usr/src opslaan kan een slecht idee zijn. In geval van problemen kan het verleidelijk zijn om /usr/src te verwijderen en opnieuw te beginnen. Nadat dit gedaan is kost het vaak maar enkele seconden om te realiseren dat het instellingenbestand voor de aangepaste kernel verwijderd is. Ook moet GENERIC niet gewijzigd worden, omdat het tijdens de volgende keer dat de broncodeboom bijgewerkt wordt, overschreven kan worden waarbij de wijzigingen in de kernelinstellingen verloren gaan. Het kan gewenst zijn om het kernelinstellingenbestand ergens anders op te slaan en een symbolische link naar het bestand in de map i386 aan te maken: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf &prompt.root; mkdir /root/kernels &prompt.root; cp GENERIC /root/kernels/MIJNKERNEL &prompt.root; ln -s /root/kernels/MIJNKERNEL Nu moet MIJNKERNEL met de favoriete tekstverwerker bewerkt worden. Voor beginners is waarschijnlijk alleen de tekstverwerker vi beschikbaar, die te ingewikkeld is om hier te beschrijven, maar goed is beschreven in vele boeken in de bibliografie. &os; biedt ook de eenvoudigere tekstverwerker ee, die voor een beginner de keuze bij uitstek is. De commentaarregels in het begin kunnen gewijzigd worden om de persoonlijke instellingen of de veranderingen die gemaakt zijn ten opzichte van GENERIC weer te geven. &sunos; Voor degenen die een kernel op &sunos; of een andere BSD hebben gebouwd zal veel van dit bestand bekend voorkomen. Echter, voor degenen die van een ander besturingssysteem zoals DOS komen, kan het instellingenbestand GENERIC overdonderend overkomen, dus moeten de beschrijvingen in de sectie Het Instellingenbestand zorgvuldig opgevolgd worden. Als de broncodeboom gesynchroniseerd is met de nieuwste broncode van het &os;-project, moet altijd /usr/src/UPDATING gelezen worden voordat enige bijwerkstappen worden genomen. Dit bestand beschrijft alle belangrijke zaken en gebieden binnen de broncodestructuur die speciale aandacht nodig hebben. /usr/src/UPDATING komt altijd overeen met de lokale versie van de &os;-broncode en is daarom meer bijgewerkt met nieuwe informatie dan dit handboek. Nu moet de broncode voor de kernel gecompileerd worden. Een kernel bouwen Ga naar de map /usr/src: &prompt.root; cd /usr/src Compileer de kernel: &prompt.root; make buildkernel KERNCONF=MIJNKERNEL Installeer de nieuwe kernel: &prompt.user; make installkernel KERNCONF=MIJNKERNEL De volledige broncode van &os; is nodig om de kernel te bouwen. Bij het bouwen van een aangepaste kernel worden standaard alle kernelmodules ook herbouwd. Om de kernel sneller bij te werken en alleen de aangepaste modules te bouwen kan /etc/make.conf aangepast worden voordat de kernel wordt gebouwd: MODULES_OVERRIDE = linux acpi sound/sound sound/driver/ds1 ntfs Met deze variabele wordt een lijst van te bouwen modules ingesteld die gebouwd moeten worden in plaats van allen. WITHOUT_MODULES = linux acpi sound/sound sound/driver/ds1 ntfs Deze variabele stelt een lijst in van modules die moeten worden uitgesloten van het bouwproces. Andere variabelen die mogelijk ook nuttig zijn in het proces van het bouwen van een kernel staan beschreven in de handleiding voor &man.make.conf.5;. /boot/kernel.old De nieuwe kernel wordt naar de map /boot/kernel gekopieerd als /boot/kernel/kernel en de oude kernel wordt verplaatst naar /boot/kernel.old/kernel. Nu moet het systeem afgesloten worden en opnieuw worden opgestart om gebruik te maken van de nieuwe kernel. Er zijn wat instructies voor problemen oplossen aan het einde van dit hoofdstuk, die erg nuttig kunnen zijn als er iets misgaat. Vergeet niet om het gedeelte te lezen waarin staat uitgelegd hoe te herstellen als de nieuwe kernel niet opstart. Andere bestanden die te maken hebben met het opstartproces, zoals de boot &man.loader.8; en instellingen worden opgeslagen in /boot. Modules van derde partijen of eigen modules kunnen in /boot/kernel opgeslagen worden, alhoewel gebruikers erop bedacht moeten zijn dat het erg belangrijk is dat de modules synchroon worden gehouden met de gecompileerde kernel. Modules die niet bedoeld zijn om met de gecompileerde kernel te draaien kunnen voor instabiliteit of onjuistheden zorgen. Joel Dahl Bijgewerkt voor &os; 6.X door Het instellingenbestand kernel NOTES NOTES kernel instellingenbestand Het algemene formaat van een instellingenbestand is vrij eenvoudig. Elke regel bevat een sleutelwoord en één of meer argumenten. Omwille van de eenvoud bevatten de meeste regels maar één argument. Alles wat na een # komt, wordt als commentaar beschouwd en genegeerd. De volgende gedeelten beschrijven elk sleutelwoord, in het algemeen in dezelfde volgorde als GENERIC, alhoewel sommige samenhangende sleutelwoorden gegroepeerd zijn in een enkel gedeelte (zoals Netwerken) zelfs al staan ze verspreid in het bestand GENERIC. Een uitputtende lijst van architectuurafhankelijke opties en apparaten staat in het bestand NOTES, dat in dezelfde map staat als het bestand GENERIC. Architectuuronafhankelijke opties staan in /usr/src/sys/conf/NOTES. Sinds &os; 5.0 is er een nieuwe directief include beschikbaar om te gebruiken in instellingenbestanden. Hiermee kan een ander instellingenbestand logisch in het huidige worden opgenomen, waardoor het eenvoudig wordt om kleine veranderingen relatief aan een bestaand bestand te onderhouden. Als u bijvoorbeeld een GENERIC kernel nodig heeft met slechts een klein aantal aanvullende opties of stuurprogramma's, hoeft u hiermee slechts een delta ten opzichte van GENERIC te onderhouden: include GENERIC ident MIJNKERNEL options IPFIREWALL options DUMMYNET options IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT options IPDIVERT Veel beheerders zullen aanzienlijke voordelen in dit model zien vergeleken met de vroegere gewoonte om instellingenbestanden vanuit het niets te schrijven: het lokale instellingenbestand zal alleen lokale verschillen uitdrukken ten opzichte van een GENERIC kernel en wanneer upgrades worden uitgevoerd zullen nieuwe mogelijkheden die aan GENERIC zijn toegevoegd ook aan de lokale kernel worden toegevoegd tenzij dit expliciet verhinderd wordt met nooptions of nodevice. De rest van dit hoofdstuk behandelt de inhoud van een typisch instellingenbestand en de verschillende rollen die opties en apparaten spelen. Draai het volgende commando als root om een bestand te bouwen dat alle beschikbare opties bevat, wat normaliter voor testdoeleinden gedaan wordt: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf && make LINT kernel instellingenbestand Het volgende is een voorbeeld van het kernelinstellingenbestand GENERIC met aanvullend commentaar omwille van de helderheid. Dit voorbeeld is redelijk gelijk aan de versie in /usr/src/sys/i386/conf/GENERIC. kernelopties machine machine i386 Dit is de architectuur van de machine. Het moet één van alpha, amd64, i386, ia64, pc98, powerpc of sparc64 zijn. kernelopties cpu cpu I486_CPU cpu I586_CPU cpu I686_CPU Bovenstaande optie geeft het type CPU aan dat in een systeem zit. De CPU-regel kan meerdere keren voorkomen (als bijvoorbeeld onbekend is of I586_CPU of I686_CPU gebruikt moet worden), maar voor een aangepaste kernel is het beter om alleen de aanwezige CPU aan te geven. Als er twijfel bestaat over het type CPU, kan het bestand /var/run/dmesg.boot worden bekeken voor de opstartberichten. kernelopties ident ident GENERIC Dit is de identificatie van de kernel. Dit moet veranderd worden in de naam van de kernel, dus MIJNKERNEL als de instructies van de voorgaande voorbeelden gevolgd zijn. De waarde in de string ident wordt afgebeeld wanneer de kernel opstart, dus is het handig om de nieuwe kernel een andere naam te geven als deze apart moet worden gehouden van de gebruikelijke kernel (als er bijvoorbeeld een experimentele kernel gebouwd wordt). #Om apparaatbindingen statisch in te compileren in plaats van via /boot/device.hints. #hints "GENERIC.hints" # Standaardlocatie voor devices. &man.device.hints.5; wordt gebruikt om opties van de programma's die de apparaten aansturen in te stellen. De standaardplaats die &man.loader.8; controleert tijdens het opstarten is /boot/device.hints. Met de optie hints is het mogelijk om deze aanwijzingen statisch in de kernel te compileren, waardoor er geen noodzaak is om een bestand device.hints in /boot aan te maken. makeoptions DEBUG=-g # Bouw kernel met gdb(1) debugsymbolen. Het normale bouwproces van &os; voegt debuginformatie toe wanneer de kernel met de optie gebouwd wordt, wat debuginformatie doorgeeft aan &man.gcc.1;. - options SCHED_4BSD # 4BSD taakplanner + options SCHED_ULE # ULE taakplanner - De traditionele en standaard taakplanner voor &os;. Laat dit - staan. + De standaard taakplanner voor &os;. Laat dit staan. options PREEMPTION # Zet kernelthreadpreëmptie aan Sta toe dat threads in de kernel worden gepreëmpt door threads met een hogere prioriteit. Het help bij interactiviteit en staat toe dat interruptthreads eerder draaien in plaats van te moeten wachten. options INET # internetwerken Netwerkondersteuning. Laat dit aanstaan, zelfs als een verbinding met een netwerk niet gepland is. De meeste programma's hebben tenminste een teruglusnetwerk nodig (dat wil zeggen het maken van netwerkverbindingen binnen de PC), dus dit is eigenlijk verplicht. options INET6 # IPv6 communicatieprotocollen Dit zet de IPv6-communicatieprotocollen aan. options FFS # Berkeley Fast Bestandssysteem Dit is het basisbestandssysteem voor de harde schijf. Laat dit erin staan als er vanaf de harde schijf wordt opgestart. options SOFTUPDATES # Schakel FFS Softupdates ondersteuning in Deze optie zet softupdates in de kernel aan en helpt om de schijftoegang voor schrijven te verhogen. Zelfs als deze functionaliteit door de kernel geleverd wordt, moet die voor specifieke schijven worden aangezet. Bekijk de uitvoer van &man.mount.8; om te zien of softupdates aanstaat voor de systeemschijven. Als de optie soft-updates niet zichtbaar is, dient deze geactiveerd te worden met behulp van &man.tunefs.8; voor bestaande bestandssystemen of &man.newfs.8; voor nieuwe bestandssystemen. options UFS_ACL # Ondersteuning voor toegangscontrolelijsten Met deze optie wordt de ondersteuning voor toegangscontrolelijsten aangezet. Hiervoor zijn uitgebreide attributen en UFS2 nodig. Een en ander wordt in detail beschreven in . ACL's staan standaard aan en moeten niet uitgezet worden in de kernel als ze al eerder op een bestandssysteem zijn gebruikt, omdat dit de toegangscontrolelijsten verwijdert en hierdoor de manier waarop bestanden beschermd worden op onvoorspelbare wijze verandert. options UFS_DIRHASH # Verbeter prestaties in grote mappen Deze optie bevat functionaliteit om schijfoperaties op grote mappen te versnellen, ten koste van extra geheugen. Deze staat normaalgesproken, zoals voor een grote server of interactief werkstation, aan en wordt uitgezet als &os; op een kleiner systeem wordt gebruikt waar geheugen het belangrijkste en schijfsnelheid minder belangrijk is, zoals voor een firewall. options MD_ROOT # MD is een potentieel rootapparaat Deze optie zet ondersteuning aan voor een virtuële schijf die in het geheugen wordt geïmplementeerd en als rootapparaat wordt gebruikt. kernelopties NFS kernelopties NFS_ROOT options NFSCLIENT # Netwerk Bestandssysteem Client options NFSSERVER # Netwerk Bestandssysteem Server options NFS_ROOT # NFS bruikbaar als /, NFSCLIENT nodig Het netwerkbestandssysteem. Dit kan weggelaten worden tenzij er gepland is om partities te aan te koppelen van een &unix; bestandsserver over TCP/IP. kernelopties MSDOSFS options MSDOSFS # MSDOS Bestandssysteem Het &ms-dos; bestandssysteem. Dit kan veilig weggelaten worden, tenzij er gepland is om een DOS-geformatteerde partitie van de harde schijf tijdens het opstarten aan te koppelen. Het wordt automatisch geladen als er voor de eerste keer een DOS-partitie wordt aangekoppeld, zoals boven beschreven. Bovendien geeft de uitstekende software emulators/mtools toegang tot DOS-floppies zonder dat ze aangekoppeld en afgekoppeld moeten worden en heeft het MSDOSFS helemaal niet nodig. options CD9660 # ISO 9660 Bestandssysteem Het ISO 9960-bestandssysteem voor CD-ROMs. Commentarieer dit uit als er geen CD-ROM drive aanwezig is of als er slechts af en toe gegevens-CD-ROMs aangekoppeld worden (aangezien het dynamisch geladen wordt als er voor de eerste keer een gegevens-CD-ROM aangekoppeld wordt). Audio-CD's hebben dit bestandssysteem niet nodig. options PROCFS # Procesbestandssysteem (vereist PSEUDOFS) Het procesbestandssysteem. Dit is een als-of bestandssysteem, aangekoppeld op /proc, dat programma's als &man.ps.1; in staat stelt om meer informatie over de draaiende processen te geven. Het is in de meeste omstandigheden niet nodig om PROCFS te gebruiken, omdat de meeste debug- en monitorgereedschappen zijn aangepast om zonder PROCFS te draaien: installaties koppelen dit bestandssysteem standaard niet aan. options PSEUDOFS # Pseudo-bestandssysteem raamwerk 6.X kernels die PROCFS gebruiken moeten ook ondersteuning voor PSEUDOFS opnemen. options GEOM_GPT # GUID Partitietabellen. Met deze optie kan een groot aantal partities op een enkele schijf aanwezig zijn. options COMPAT_43 # Compatibel met BSD 4.3 [ERIN HOUDEN!] Compatibiliteit met 4.3BSD. Laat dit aanstaan. Sommige programma's gedragen zich vreemd als dit uitgecommentarieerd wordt. options COMPAT_FREEBSD4 # Compatibel met &os; 4 Deze optie is nodig op &os; 5.X &i386; en Alpha systemen om ondersteuning te bieden aan applicaties die gecompileerd zijn op oudere versies van &os; en gebruik maken van oudere systeemaanroep-interfaces. Het is aanbevolen dat deze optie gebruikt wordt op alle &i386; en Alpha systemen die mogelijk oudere applicaties draaien. Voor platformen die pas in 5.X ondersteuning verwierven, zoals ia64 en &sparc64;, is deze optie niet nodig. options COMPAT_FREEBSD5 # Compatibel met &os;5 Deze optie is vereist in &os; 6.X en hoger om toepassingen die op &os; 5.X zijn gecompileerd en systeemaanroepinterfaces van &os; 5.X gebruiken te ondersteunen. options SCSI_DELAY=5000 # Vertraging (in ms) voordat SCSI wordt ondergezocht. Dit zorgt ervoor dat de kernel vijf seconden wacht voordat die elk SCSI-apparaat in het systeem onderzoekt. Als er alleen IDE-harde schijven zijn, kan deze optie genegeerd worden, anders kan geprobeerd worden dit getal te verlagen, om het opstarten te versnellen. Uiteraard moet deze waarde weer verhoogd worden als &os; problemen heeft om de SCSI-apparaten te herkennen. options KTRACE # ktrace(1) ondersteuning Dit schakelt kernelondersteuning voor het volgen processen in, wat handig is tijdens debuggen. options SYSVSHM # SYSV-stijl gedeeld geheugen Deze optie biedt System V gedeeld geheugen. Meestal wordt dit wegens de XSHM-uitbreiding in X gebruikt, waar door vele grafische programma's automatisch gebruik van wordt gemaakt voor extra snelheid. Als X gebruik wordt, is het raadzaam om dit op te nemen. options SYSVMSG # SYSV-stijl berichtwachtrijen Dit biedt ondersteuning voor System V berichten. Ook deze optie voegt slechts een paar honderd bytes aan de kernel toe. options SYSVSEM # SYSV-stijl semaforen Dit biedt ondersteuning voor System V semaforen. Het wordt minder vaak gebruikt, maar voegt slechts een paar honderd bytes aan de kernel toe. De optie van het commando &man.ipcs.1; geeft een lijst van alle processen die een van deze System V faciliteiten gebruikt. options _KPOSIX_PRIORITY_SCHEDULING # POSIX P1003_1B real-time extensies Dit biedt real-time-uitbreidingen die in de 1993 &posix; zijn toegevoegd. Bepaalde applicaties in de Portscollectie gebruiken deze (zoals &staroffice;). options KBD_INSTALL_CDEV # installeer een CDEV-ingang in /dev Deze optie is nodig om apparaatknooppunten voor het toetsenbord aan te maken in /dev. options ADAPTIVE_GIANT # Giant mutex is adaptief. Giant is de naam van een wederzijds uitsluitingsmechanisme (een sleep mutex) dat een grote verzameling kernelbronnen beschermt. Vandaag de dag is dit een onacceptabele prestatie-bottleneck die actief door sloten wordt vervangen die individuele bronnen beschermen. De optie ADAPTIVE_GIANT zorgt ervoor dat Giant in de verzamelingen van mutexen wordt opgenomen waar actief wordt opgespind. Dit betekent dat wanneer een thread de Giant-mutex wil nemen, maar die reeds door een thread op een andere CPU genomen is, de eerste thread blijft draaien en wacht tot er een slot vrijkomt. Normaalgesproken zou de thread weer gaan slapen en wachten op de volgende kans om te draaien. Laat dit er in geval van twijfel instaan. Merk op dat in &os; 8.0-CURRENT en later alle mutexen standaard adaptief zijn, tenzij ze expliciet op niet-adaptief zijn gezet door met de optie NO_ADAPTIVE_MUTEXES te compileren. Een gevolg is dat Giant nu standaard adaptief is, en dat de optie ADAPTIVE_GIANT uit de kernelinstellingen is verwijderd. kernelopties SMP device apic # I/O APIC Het apic-apparaat zet de ondersteuning voor I/O-APIC voor het afleveren van interrupts aan. Het apic-apparaat kan zowel in UP- als in SMP-kernels gebruikt worden, maar is noodzakelijk voor SMP-kernels. Voeg options SMP toe om ondersteuning voor meerdere processoren op te nemen. Het apic-apparaat bestaat alleen in de i386-architectuur, deze instelregel dient niet op andere architecturen gebruikt te worden. device eisa Neem dit op voor een EISA-moederbord. Dit zet ondersteuning voor zelfdetectie en -instelling aan voor alle apparaten op de EISA-bus. device pci Neem dit op voor een PCI-moederbord. Dit zet ondersteuning voor zelfdetectie van PCI-kaarten en gatewaying van PCI-naar-ISA-bus aan. # Floppy drives device fdc Dit is de controller voor de floppydrive. # ATA- en ATAPI-apparaten device ata Dit stuurprogramma biedt ondersteuning aan alle ATA- en ATAPI-apparaten. Er is slechts één device ata-regel nodig om de kernel alle PCI ATA/ATAPI-apparaten te laten ontdekken op moderne machines. device atadisk # ATA schijven Dit is samen met device ata nodig voor ATA schijven. device ataraid # ATA RAID schijven Dit is samen met device ata nodig voor ATA RAID-schijven. device atapicd # ATAPI CD-ROM drives Dit is samen met device ata nodig voor ATAPI CD-ROM drives. device atapifd # ATAPI floppy drives Dit is samen met device ata nodig voor ATAPI floppydrives. device atapist # ATAPI tape drives Dit is samen met device ata nodig voor ATAPI tapedrives. options ATA_STATIC_ID # Statische apparaatnummering Dit zorgt ervoor dat de controller statisch nummert. Zonder deze optie worden nummers dynamisch toegewezen. # SCSI Controllers device ahb # EISA AHA1742 familie device ahc # AHA2940 en onboard AIC7xxx apparaten options AHC_REG_PRETTY_PRINT # Print registerbitvelden in # debuguitvoer. Voegt ~128k # aan stuurprogramma toe. device ahd # AHA39320/29320 en onboard AIC79xx apparaten options AHD_REG_PRETTY_PRINT # Print registerbitvelden in # debuguitvoer. Voegt ~215k # aan stuurprogramma toe. device amd # AMD 53C974 (Teckram DC-390(T)) device isp # Qlogic familie #device ispfw # Firmware voor QLogic HBAs- normaliter een module device mpt # LSI-Logic MPT-Fusion #device ncr # NCR/Symbios Logic device sym # NCR/Symbios Logic (nieuwere chipsets + die van `ncr') device trm # Tekram DC395U/UW/F DC315U adapters device adv # Advansys SCSI adapters device adw # Advansys wide SCSI adapters device aha # Adaptec 154x SCSI adapters device aic # Adaptec 15[012]x SCSI adapters, AIC-6[23]60. device bt # Buslogic/Mylex MultiMaster SCSI adapters device ncv # NCR 53C500 device nsp # Workbit Ninja SCSI-3 device stg # TMC 18C30/18C50 SCSI controllers. Commentarieer de regels uit voor apparaten die niet in het systeem aanwezig zijn. Als het een systeem met alleen IDE apparaten betreft, kunnen ze allemaal weggelaten worden. De regels met *_REG_PRETTY_PRINT zijn debugopties voor hun respectievelijke stuurprogramma's. # SCSI randapparaten device scbus # SCSI bus (nodig voor SCSI) device ch # SCSI media changers device da # Direct Access (schijven) device sa # Sequential Access (tape, enzovoort) device cd # CD device pass # Passthrough apparaat (directe SCSI-toegang) device ses # SCSI Omgevingsdiensten (en SAF-TE) SCSI-aanhangsels. Ook hier geldt dat apparaten die niet aanwezig zijn uitgecommentarieerd kunnen worden, of als alleen IDE-hardware aanwezig aanwezig is, ze allemaal weggelaten kunnen worden. Het USB-stuurprogramma &man.umass.4; en enkele andere stuurprogramma's gebruiken het SCSI-subsysteem, alhoewel ze geen echte SCSI-apparaten zijn. Daarom mag SCSI-ondersteuning niet verwijderd worden als dit soort stuurprogramma's in de kernelinstellingen worden opgenomen. # RAID controllers met interfaces naar het SCSI subsysteem device amr # AMI MegaRAID device arcmsr # Areca SATA II RAID device asr # DPT SmartRAID V, VI en Adaptec SCSI RAID device ciss # Compaq Smart RAID 5* device dpt # DPT Smartcache III, IV - Zie NOTES voor opties device hptmv # Highpoint RocketRAID 182x device rr232x # Highpoint RocketRAID 232x device iir # Intel Integrated RAID device ips # IBM (Adaptec) ServeRAID device mly # Mylex AcceleRAID/eXtremeRAID device twa # 3ware 9000 series PATA/SATA RAID # RAID controllers device aac # Adaptec FSA RAID device aacp # SCSI passthrough voor aac (heeft CAM nodig) device ida # Compaq Smart RAID device mfi # LSI MegaRAID SAS device mlx # Mylex DAC960 famile device pst # Promise Supertrak SX6000 device twe # 3ware ATA RAID Ondersteunde RAID-controllers. Als een van deze niet aanwezig is, kan deze uitgecommentarieerd of verwijderd worden. # atkbdc0 bestuurt het toetsenbord en de PS/2 muis device atkbdc # AT toetsenbordcontroller De toetsenbordcontroller (atkbdc) biedt I/O-diensten aan voor het AT-toetsenbord en het PS/2-type van aanwijsapparaten. Deze controller is noodzakelijk voor het toetsenbordstuurprogramma (atkbd) en het PS/2-aanwijsapparaatstuurprogramma (psm). device atkbd # AT toetsenbord Het stuurprogramma atkbd biedt samen met de controller atkbdc toegang tot het AT84-toetsenbord of het uitgebreide AT-toetsenbord dat verbonden is met de controller voor het AT-toetsenbord. device psm # PS/2 muis Dit apparaat kan gebruikt worden als de muis in de PS/2-muispoort wordt geplugd. device kbdmux # toetsenbordmultiplexer Basisondersteuning voor multiplexing van toetsenborden. Als u niet van plan bent om meerdere toetsenborden op het systeem te gebruiken, kunt u deze regel veilig verwijderen. device vga # VGA videokaart stuurprogramma Het stuurprogramma voor de videokaart. device splash # Splash screen en screensaver ondersteuning Een splash-scherm tijdens het opstarten! Screensavers hebben deze optie ook nodig. # syscons is het standaard consolestuurprogramma, lijkt op een SCO console device sc sc is het standaard consolestuurprogramma en lijkt op een SCO-console. Aangezien de meeste programma's die met een volledig scherm werken de console via een terminaldatabase zoals termcap benaderen, moet het niet uitmaken of dit of vt, het VT220-compatibele consolestuurprogramma, gebruikt wordt. Wanneer er aangemeld wordt, dient de variabele TERM op scoansi gezet worden indien programma's die met een volledig scherm werken problemen hebben om met dit console te draaien. # Schakel dit in voor het pcvt (VT220 compatibele) consolestuurprogramma #device vt #options XSERVER # ondersteuning voor X server op een vt console #options FAT_CURSOR # begin met een blokcursor Dit is een VT220-compatibel consolestuurprogramma, achterwaarts compatibel met de VT100/102. Het werkt goed op enkele laptops die hardware-incompatibiliteiten hebben met sc. Ook dient de variabele TERM op vt100 of vt220 gezet te worden bij het aanmelden. Dit stuurprogramma kan ook nuttig zijn wanneer er verbinding wordt gemaakt met een groot aantal verschillende machines in een netwerk, waarbij de ingangen termcap of terminfo voor het apparaat sc vaak niet beschikbaar zijn. vt100 is op bijna elk platform beschikbaar. device agp Neem dit op als er een AGP-kaart in het systeem aanwezig is. Dit zet ondersteuning voor AGP aan, en ondersteuning voor AGP GART voor borden die deze mogelijkheden hebben. APM # Ondersteuning voor energiebeheer (zie NOTES voor meer opties) #device apm Ondersteuning voor geavanceerd energiebeheer (Advanced Power Management). Dit is nuttig voor laptops, alhoewel dit standaard uitgeschakeld is in GENERIC. # Schakel suspend/resume ondersteuning voor de i8254 in. device pmtimer Het stuurprogramma voor het timerapparaat voor energiebeheergebeurtenissen, zoals APM en ACPI. # PCCARD (PCMCIA) ondersteuning. # PCMCIA en cardbus bridge ondersteuning. device cbb # cardbus (yenta) bridge device pccard # PC Card (16-bit) bus device cardbus # CardBus (32-bit) bus Ondersteuning voor PCMCIA. Dit is wenselijk voor laptopgebruikers. # Serial (COM) poorten device sio # 8250, 16[45]50-gebaseerde seriële poorten Dit zijn de seriële poorten waarnaar in de wereld van &ms-dos;/&windows; verwezen wordt als COM-poorten. Als er een intern modem op COM4 en een seriële poort op COM2 aanwezig is, moet het IRQ van het modem in 2 worden veranderd (om duistere technische redenen geldt dat IRQ2 = IRQ9) om er vanuit &os; toegang toe te krijgen. Als er een multipoort seriële kaart aanwezig is, staat in &man.sio.4; meer informatie over de juiste waarden die aan /boot/device.hints toegevoegd moeten worden. Sommige videokaarten (vaak gebaseerd op S3 chips) gebruiken IO-adressen van de vorm 0x*2e8, en omdat vele goedkope serieële kaarten de 16-bits IO-adresruimte niet volledig decoderen, botsen ze met deze kaarten waardoor de COM4-poort praktisch onbruikbaar is. Elke serieële poort moet een uniek IRQ hebben (tenzij er gebruik wordt gemaakt van een van de multipoortkaarten waarbij gedeelde interrupts ondersteund worden), dus kunnen de standaard IRQ's voor COM3 en COM4 niet gebruikt worden. # Parallelle poort device ppc Dit is de interface voor de parallelle poort op de ISA-bus. device ppbus # Parallelle poortbus (verplicht) Biedt ondersteuning voor de parallelle poortbus. device lpt # Printer Ondersteuning voor parallelle poort-printers. Alle van de bovenstaande drie zijn noodzakelijk om ondersteuning voor parallelle printers aan te zetten. device plip # TCP/IP over parallel Dit is het stuurprogramma voor de parallelle netwerkinterface. device ppi # Parallelle poort interface apparaat De algemene I/O (geek-poort) + IEEE1284 I/O. #device vpo # scbus en da verplicht zipdrive Dit is voor een Iomega Zipdrive. Hiervoor is ondersteuning voor scbus en da nodig. De beste prestaties worden gehaald met poorten in EPP 1.9-modus. #device puc Dit dient uitgecommentarieerd te worden indien er een domme seriële of parallelle PCI-kaart aanwezig is die ondersteund wordt door het &man.puc.4; verbindingsstuurprogramma. # PCI Ethernet NIC's. device de # DEC/Intel DC21x4x (Tulip) device em # Intel PRO/1000 adapter Gigabit Ethernet Card device ixgb # Intel PRO/10GbE Ethernet Card device txp # 3Com 3cR990 (Typhoon) device vx # 3Com 3c590, 3c595 (Vortex) Verscheidene PCI-netwerkkaartstuurprogramma's. Degenen die niet in het systeem aanwezig zijn kunnen uitgecommentarieerd of verwijderd worden. # PCI Ethernet NIC's die de MII bus controller code gebruiken. # NB: 'device miibus' moet behouden blijven om deze NIC's te kunnen gebruiken! device miibus # MII bus ondersteuning Ondersteuning voor MII-bus is noodzakelijk voor sommige PCI 10/100 Ethernet-NICs, namelijk voor diegenen die MII-geldige transceivers gebruiken of interfaces voor transceiverbesturing implementeren die als een MII werken. Door device miibus aan de kernelinstellingen toe te voegen wordt de ondersteuning voor de generieke miibus-API en voor alle PHY-stuurprogramma's opgenomen, waaronder een generieke voor PHYs die niet specifiek door een individueel stuurprogramma worden behandeld. device bce # Broadcom BCM5706/BCM5708 Gigabit Ethernet device bfe # Broadcom BCM440x 10/100 Ethernet device bge # Broadcom BCM570xx Gigabit Ethernet device dc # DEC/Intel 21143 en verschillende gelijkwerkenden device fxp # Intel EtherExpress PRO/100B (82557, 82558) device lge # Level 1 LXT1001 gigabit Ethernet device msk # Marvell/SysKonnect Yukon II Gigabit Ethernet device nge # NatSemi DP83820 gigabit Ethernet device nve # nVidia MCP on-board Ethernet Networking device pcn # AMD Am79C97x PCI 10/100 (voorrang op 'lnc') device re # RealTek 8139C+/8169/8169S/8110S device rl # RealTek 8129/8139 device sf # Adaptec AIC-6915 (Starfire) device sis # Silicon Integrated Systems SiS 900/SiS 7016 device sk # SysKonnect SK-984x & SK-982x gigabit Ethernet device ste # Sundance ST201 (D-Link DFE-550TX) device stge # Sundance/Tamarack TC9021 gigabit Ethernet device ti # Alteon Networks Tigon I/II gigabit Ethernet device tl # Texas Instruments ThunderLAN device tx # SMC EtherPower II (83c170 EPIC) device ge # VIA VT612x gigabit Ethernet device vr # VIA Rhine, Rhine II device wb # Winbond W89C840F device xl # 3Com 3c90x (Boomerang, Cyclone) Stuurprogramma's die gebruik maken van de MII bus-controllercode. # ISA Ethernet NIC's. Inclusief pccard NIC's. device cs # Crystal Semiconductor CS89x0 NIC # 'device ed' heeft 'device miibus' nodig device ed # NE[12]000, SMC Ultra, 3c503, DS8390 kaarten device ex # Intel EtherExpress Pro/10 en Pro/10+ device ep # Etherlink III-gebaseerde kaarten device fe # Fujitsu MB8696x-gebaseerde kaarten device ie # EtherExpress 8/16, 3C507, StarLAN 10, etc. device lnc # NE2100, NE32-VL Lance Ethernet kaarten device sn # SMC's 9000 serie Ethernet chips device xe # Xircom pccard Ethernet # ISA apparaten die de oude ISA shims gebruiken #device le ISA Ethernetstuurprogramma's. In /usr/src/sys/i386/conf/NOTES staan details over welke kaarten door welk stuurprogramma ondersteund worden. # Draadloze NIC kaarten device wlan # 802.11 ondersteuning Generieke 802.11 ondersteuning. Deze regel is vereist voor draadloos netwerken. device wlan_wep # 802.11 WEP-ondersteuning device wlan_ccmp # 802.11 CCMP-ondersteuning device wlan_tkip # 802.11 TKIP-ondersteuning Crypto-ondersteuning voor 802.11-apparaten. Deze regels zijn nodig als u van plan bent om versleuteling en 802.11i-beveiligingsprotocollen te gebruiken. device an # Aironet 4500/4800 802.11 draadloze NIC's. device ath # Atheros PCI/CardBus NICs device ath_hal # Atheros HAL (Hardware Access Layer) device ath_rate_sample # SampleRate verzendsnelheidbeheer voor ath device awi # BayStack 660 en anderen device ral # Ralink Technologies RT2500 draadloze NICs. device wi # WaveLAN/Intersil/Symbol 802.11 draadloze NIC's. #device wl # Oudere niet-802.11 Wavelan draadloze NIC. Ondersteuning voor verscheidene draadloze kaarten. # Pseudo-apparaten device loop # Netwerk teruglussen Dit is het generieke teruglusapparaat voor TCP/IP. Als telnet of FTP op localhost (ook bekend als 127.0.0.1) gebruikt wordt, loopt dat via dit apparaat. Dit is verplicht. device random # Entropy apparaat Cryptografisch veilige willekeurige getallengenerator. device ether # Ethernet ondersteuning ether is allen noodzakelijk als er een Ethernetkaart aanwezig is. Het bevat code voor het generieke Ethernetprotocol. device sl # Kernel SLIP sl dient voor SLIP-ondersteuning. Dit is bijna geheel overgenomen door PPP, wat eenvoudiger is op te zetten, beter geschikt is voor modem-naar-modem-verbindingen en krachtiger is. device ppp # Kernel PPP Dit dient voor PPP-ondersteuning van inbelverbindingen door de kernel. Er is ook een versie van PPP als gebruikersapplicatie geïmplementeerd die tun gebruikt en meer flexibiliteit en mogelijkheden biedt zoals demand-bellen. device tun # Packet tunnel. Dit wordt gebruikt door de gebruikers-PPP-software. In PPP staat meer informatie. device pty # Pseudo-ttys (telnet, etc.) Dit is een pseudo-terminal of gesimuleerde aanmeldpoort. Die wordt gebruikt door binnenkomende sessies van telnet en rlogin, door xterm en voor sommige andere applicaties zoals Emacs. device md # Geheugenschijven Pseudo-apparaten die een schijf in het geheugen implementeren. device gif # IPv6 en IPv4 tunnelen Dit implementeert IPv6-over-IPv4-tunneling, IPv4-over-IPv6-tunneling, IPv4-over-IPv4-tunneling en IPv6-over-IPv6-tunneling. Het apparaat gif is zelfklonend en zal naar behoefte apparaatknooppunten aanmaken. device faith # IPv6-naar-IPv4-relay (vertaling) Dit pseudo-apparaat onderschept pakketten die ernaar verzonden worden en leidt ze om naar het IPv4/IPv6-vertaaldaemon. # Het `bpf' apparaat schakelt de Berkeley Pakketfilter in. # Wees bewust van de administratieve consequenties die dit heeft! # 'bpf' is nodig bij gebruik van DHCP. device bpf # Berkeley pakketfilter Dit is het Berkeley Pakketfilter. Dit pseudo-apparaat staat netwerkinterfaces toe om in luistermodus gezet te worden, zodat elk pakket op een uitzendnetwerk (bijvoorbeeld een Ethernet) onderschept wordt. Deze pakketten kunnen naar schijf onderschept en/of onderzocht worden met het programma &man.tcpdump.1;. Het apparaat &man.bpf.4; wordt ook gebruikt door &man.dhclient.8; om het IP-adres van de standaardrouter (gateway) te verkrijgen, enzovoorts. Als DHCP gebruikt wordt, dient dit ingeschakeld te blijven. # USB-ondersteuning device uhci # UHCI PCI->USB interface device ohci # OHCI PCI->USB interface device ehci # EHCI PCI->USB interface (USB 2.0) device usb # USB Bus (verplicht) #device udbp # USB Double Bulk Pipe apparaten device ugen # Generic device uhid # Human Interface Devices device ukbd # Toetsenbord device ulpt # Printer device umass # Schijven/Massaopslag - heeft scbus en da nodig device ums # Muis device ural # Ralink Technology RT2500USB draadloze NICs device urio # Diamond Rio 500 MP3 speler device uscanner # Scanners # USB Ethernet, heeft mii nodig device aue # ADMtek USB Ethernet device axe # ASIX Electronics USB Ethernet device cdce # Generic USB over Ethernet device cue # CATC USB Ethernet device kue # Kawasaki LSI USB Ethernet device rue # RealTek RTL8150 USB Ethernet Ondersteuning voor verscheidene USB-apparaten. # FireWire ondersteuning device firewire # FireWire bus code device sbp # SCSI over FireWire (scbus en da nodig) device fwe # Ethernet over FireWire (niet-standaard!) Ondersteuning voor verscheidene Firewire-apparaten. Meer informatie en aanvullende apparaten die door &os; ondersteund worden staan in /usr/src/sys/i386/conf/NOTES. Instellingen bij veel geheugen (<acronym>PAE</acronym>) Physical Address Extensions (PAE) veel geheugen Sommige machines (PAE) hebben meer geheugen nodig dan limiet van 4 gigabyte op User+Kernel Virtual Adress (KVA) ruimte. Vanwege deze limiet voegde Intel ondersteuning toe voor toegang tot 36-bits fysieke adresruimte in de &pentium; Pro en nieuwere lijn van CPU's. De Physical Address Extension (PAE) mogelijkheden van de &intel; &pentium; Pro en nieuwere CPU's staan geheugenhoeveelheden toe tot 64 gigabyte. &os; biedt ondersteuning voor deze mogelijkheid via de kernelinsteloptie , die beschikbaar is in alle recent uitgegeven versies van &os;. Vanwege de beperkingen van de geheugenarchitectuur van Intel wordt er geen onderscheid gemaakt tussen geheugen boven of beneden 4 gigabytes. Geheugen dat boven de 4 gigabytes is toegewezen wordt gewoon bij het beschikbare gevoegd. Om ondersteuning voor PAE in de kernel aan te zetten, dient de volgende regel aan het kernelinstellingenbestand te worden toegevoegd: options PAE De ondersteuning voor PAE in &os; is alleen beschikbaar voor &intel; IA-32-processoren. Ook dient opgemerkt te worden dat ondersteuning voor PAE nog niet wijdverbreid getest is en als betakwaliteit beschouwd dient te worden vergeleken met andere stabiele kenmerken van &os;. Ondersteuning voor PAE in &os; heeft enige beperkingen: Een proces kan niet meer dan 4 gigabyte VM-ruimte krijgen; Apparaatstuurprogramma's die geen gebruik maken van de &man.bus.dma.9;-interface zullen gegevenscorruptie veroorzaken in een kernel die PAE aan heeft staan en hun gebruik wordt afgeraden. Om deze reden wordt er de kernelinstellingenbestand voor de PAE-kernel geleverd met &os;, dat alle stuurprogramma's uitsluit waarvan niet bekend is dat ze werken in een kernel die PAE aan heeft staan; Sommige systeeminstellingen bepalen het geheugenbronverbruik aan de hand van de hoeveelheid beschikbaar fysiek geheugen. Zulke instellingen kunnen onnodig veel toewijzen vanwege de grote hoeveelheid geheugen in een PAE systeem. Een voorbeeld hiervan is de sysctl , die het maximum aantal vnodes dat in de kernel aanwezig mag zijn beheert. Het is aan te raden om deze en andere van dit soort instellingen aan te passen aan een redelijke waarde; Het kan nodig zijn om de virtuele kerneladresruimte (KVA) te vergroten of om het aantal kernelbronnen dat veel gebruikt wordt (zie boven) te verminderen om zo uitputting van KVA te voorkomen. De kerneloptie kan gebruikt worden om de KVA-ruimte te vergroten. Om prestatie- en stabiliteitsredenen is het aan te raden om &man.tuning.7; te raadplegen. &man.pae.4; bevat bijgewerkte informatie over de ondersteuning voor PAE in &os;. Problemen oplossen Er zijn vier probleemcategoriën die op kunnen treden tijdens het bouwen van een aangepaste kernel: config faalt Als het commando &man.config.8; faalt bij het verwerken van de kernelbeschrijving, is er waarschijnlijk ergens een eenvoudige fout gemaakt. Gelukkig geeft &man.config.8; het nummer van de regel weer waarmee het problemen had, dus kan snel de regel gevonden worden waarin de fout zit. In het onderstaande voorbeeld dient gecontroleerd te worden of het sleutelwoord juist is ingevoerd door het met de kernel GENERIC of een andere referentie te vergelijken: config: line 17: syntax error make faalt Als make faalt, duidt dit meestal op een fout in de kernelbeschrijving die niet erg genoeg is om door &man.config.8; opgemerkt te worden. De instellingen dienen nogmaals nagekeken te worden. Als het probleem nog steeds niet is op te lossen, stuur dan een mail naar de &a.questions; met de kernelinstellingen. Dat leidt meestal snel tot een diagnose. De kernel start niet op Als de nieuwe kernel niet opstart of de apparaten niet herkent is kalmte geboden. &os; heeft een uitstekend mechanisme om van niet-compatibele kernels te herstellen. De gewenste kernel om mee op te starten kan vanuit de &os; boot loader gekozen worden. Als het systeemopstartmenu verschijnt, kan deze gekozen worden. Selecteer de optie Escape to a loader prompt, nummber zes. Typ op de prompt unload kernel en daarna boot /boot/kernel.old/kernel of de bestandsnaam van een andere kernel die correct opstart. Als de kernelinstellingen gewijzigd worden, is het altijd aan te raden om een kernel bij de hand te houden waarvan bekend is dat die juist werkt. Nadat er met een goede kernel is opgestart, kan het instellingenbestand gecontroleerd worden en geprobeerd worden om de kernel nogmaals te bouwen. Een behulpzame bron is het bestand /var/log/messages, dat onder andere alle kernelberichten van alle keren dat er succesvol is opgestart vastlegt. Ook geeft &man.dmesg.8; alle kernelberichten weer van de huidige opstartprocedure. Als er problemen zijn met het bouwen van een kernel, dient een GENERIC, of een andere kernel waarvan bekend is dat die werkt, bewaard te worden onder een andere naam die niet verwijderd wordt als de volgende kernel gebouwd wordt. Er kan niet op kernel.old vertrouwd worden omdat bij de installatie van een nieuwe kernel kernel.old overschreven wordt met de laatst geïnstalleerde kernel, die niet hoeft te werken. Ook dient de werkende kernel zo snel mogelijk naar de juiste plaats /boot/kernel verplaatst te worden, omdat anders commando's als &man.ps.1; eventueel onjuist werken. Hiervoor dient simpelweg de map met de goede kernel hernoemd te worden: &prompt.root; mv /boot/kernel /boot/kernel.slecht &prompt.root; mv /boot/kernel.goed /boot/kernel De kernel werkt, maar &man.ps.1; werkt niet meer Als er een andere versie van de kernel is geïnstalleerd dan degene waarmee de systeemgereedschappen gebouwd zijn, bijvoorbeeld een kernel voor -CURRENT op een -RELEASE-systeem, werken vele systeemstatuscommando's als &man.ps.1; en &man.vmstat.8; niet langer. De wereld moet opnieuw gecompileerd en geïnstalleerd worden en met dezelfde broncodestructuur als de kernel zijn gebouwd. Dit is een van de redenen waarom het normaliter geen goed idee is om een afwijkende versie van de kernel ten opzichte van de rest van de wereld te gebruiken.