diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/bibliography/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/bibliography/chapter.sgml index aee600218a..3d326c0114 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/bibliography/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/bibliography/chapter.sgml @@ -1,655 +1,658 @@ Bibliografia - While the manual pages provide the definitive reference for individual - pieces of the FreeBSD operating system, they are notorious for not - illustrating how to put the pieces together to make the whole operating - system run smoothly. For this, there is no substitute for a good book on - &unix; system administration and a good users' manual. + Podczas gdy strony podręcznika systemowego dostarczają szczegółowych informacji + odnośnie każdego z elementów systemu operacyjnego FreeBSD, bardzo często nie przedstawiają + one jak złożyć wszystkie te elementy razem tak, by usprawnić pracę całego systemu. + Z tego właśnie powodu nie istnieje żaden substytut dobrej książki o administracji systemami + &unix; i dobrego podręcznika ich użytkowania. - Books & Magazines Specific to FreeBSD + Książki i czasopisma poświęcone FreeBSD - International books & - Magazines: + Międzynarodowe książki i czasopisma: Using FreeBSD (in Chinese). + url="http://jdli.tw.FreeBSD.org/publication/book/freebsd2/index.htm">Using FreeBSD (po + chińsku). - FreeBSD Unleashed (Chinese translation), published by + FreeBSD Unleashed (chiński przekład), wydany przez China Machine Press. ISBN 7-111-10201-0. - FreeBSD From Scratch First Edition (in Chinese), - published by China Machine Press. ISBN 7-111-07482-3. + FreeBSD From Scratch First Edition (po chińsku), + wydany przez China Machine Press. ISBN 7-111-07482-3. - FreeBSD From Scratch Second Edition (in Chinese), - published by China Machine Press. ISBN 7-111-10286-X. + FreeBSD From Scratch Second Edition (po chińsku), + wydany przez China Machine Press. ISBN 7-111-10286-X. - FreeBSD Handbook (Chinese translation), published by + FreeBSD Handbook (chiński przekład), wydany przez Posts & Telecom Press. ISBN 7-115-10541-3. - FreeBSD 3.x Internet (in Chinese), published by + FreeBSD 3.x Internet (po chińsku), wydany przez Tsinghua University Press. ISBN 7-900625-66-6. - FreeBSD & Windows (in Chinese), ISBN 7-113-03845-X + FreeBSD & Windows (po chińsku), ISBN 7-113-03845-X - FreeBSD Internet Services HOWTO (in Chinese), ISBN 7-113-03423-3 + FreeBSD Internet Services HOWTO (po chińsku), ISBN 7-113-03423-3 - FreeBSD for PC 98'ers (in Japanese), published by SHUWA System + FreeBSD for PC 98'ers (po japońsku), wydany przez SHUWA System Co, LTD. ISBN 4-87966-468-5 C3055 P2900E. - FreeBSD (in Japanese), published by CUTT. ISBN 4-906391-22-2 + FreeBSD (po japońsku), wydany przez CUTT. ISBN 4-906391-22-2 C3055 P2400E. Complete Introduction to FreeBSD (in Japanese), published by Shoeisha Co., Ltd. ISBN 4-88135-473-6 P3600E. + url="http://www.shoeisha.com/book/Detail.asp?bid=650">Complete Introduction to FreeBSD (po + japońsku), wydany przez Shoeisha Co., Ltd. ISBN 4-88135-473-6 P3600E. Personal UNIX Starter Kit FreeBSD (in Japanese), published by ASCII. ISBN 4-7561-1733-3 P3000E. + url="http://www.ascii.co.jp/pb/book1/shinkan/detail/1322785.html">Personal UNIX Starter Kit FreeBSD (po japońsku), wydany przez ASCII. ISBN 4-7561-1733-3 P3000E. - FreeBSD Handbook (Japanese translation), published by FreeBSD Handbook (japoński przekład), wydany przez ASCII. ISBN 4-7561-1580-2 P3800E. - FreeBSD mit Methode (in German), published by Computer und + FreeBSD mit Methode (po niemiecku), wydany przez Computer und Literatur Verlag/Vertrieb Hanser, 1998. ISBN 3-932311-31-0. FreeBSD 4 - Installieren, Konfigurieren, Administrieren - (in German), published by Computer und Literatur Verlag, 2001. + (po niemiecku), wydany przez Computer und Literatur Verlag, 2001. ISBN 3-932311-88-4. FreeBSD 5 - Installieren, Konfigurieren, Administrieren - (in German), published by Computer und Literatur Verlag, 2003. + (po niemiecku), wydany przez Computer und Literatur Verlag, 2003. ISBN 3-936546-06-1. - FreeBSD de Luxe (in German), published by + FreeBSD de Luxe (po niemiecku), wydany przez Verlag Modere Industrie, 2003. ISBN 3-8266-1343-0. FreeBSD Install and Utilization Manual (in Japanese), published by Mainichi Communications Inc.. + url="http://www.pc.mycom.co.jp/FreeBSD/install-manual.html">FreeBSD Install and Utilization Manual (po japońsku), wydany przez Mainichi Communications Inc.. Onno W Purbo, Dodi Maryanto, Syahrial Hubbany, Widjil Widodo Building Internet Server with - FreeBSD (in Indonesia Language), published - by Elex Media Komputindo. + FreeBSD (w języku indonezyjskim), wydany + przez Elex Media Komputindo. - English language books & Magazines: + Książki i czasopisma w języku angielskim: Absolute - BSD: The Ultimate Guide to FreeBSD, published by + BSD: The Ultimate Guide to FreeBSD, wydany przez No Starch Press, 2002. ISBN: 1886411743 - The Complete FreeBSD, published by + The Complete FreeBSD, wydany przez O'Reilly, 2003. ISBN: 0596005164 The - FreeBSD Corporate Networker's Guide, published by + FreeBSD Corporate Networker's Guide, wydany przez Addison-Wesley, 2000. ISBN: 0201704811 FreeBSD: An Open-Source Operating System for Your Personal - Computer, published by The Bit Tree Press, 2001. + Computer, wydany przez The Bit Tree Press, 2001. ISBN: 0971204500 - Teach Yourself FreeBSD in 24 Hours, published by + Teach Yourself FreeBSD in 24 Hours, wydany przez Sams, 2002. ISBN: 0672324245 - FreeBSD unleashed, published by + FreeBSD unleashed, wydany przez Sams, 2002. ISBN: 0672324563 - FreeBSD: The Complete Reference, published by + FreeBSD: The Complete Reference, wydany przez McGrawHill, 2003. ISBN: 0072224096 - Users' Guides + Podręczniki użytkowania Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD User's Reference Manual. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-075-9 Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD User's Supplementary Documents. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-076-7 UNIX in a Nutshell. O'Reilly & Associates, Inc., 1990. ISBN 093717520X Mui, Linda. What You Need To Know When You Can't Find Your UNIX System Administrator. O'Reilly & Associates, Inc., 1995. ISBN 1-56592-104-6 Ohio State - University has written a napisał kurs UNIX - Introductory Course which is available online in HTML and - PostScript format. + Introductory Course, dostępny w sieci w formacie HTML i + PostScript. - An Italian translation - of this document is available as part of the FreeBSD Italian + Włoski przekład + tego dokumentu dostępny jest jako część projektu FreeBSD Italian Documentation Project. Jpman Project, Japan FreeBSD Users Group. FreeBSD User's - Reference Manual (Japanese translation). (przekład japoński). Mainichi Communications Inc., 1998. ISBN4-8399-0088-4 P3800E. Edinburgh - University has written an Online Guide for - newcomers to the UNIX environment. + University napisał przewodnik Online Guide + dla osób zaczynających pracę ze środowiskiem UNIX. - Administrators' Guides + Podręczniki administracji Albitz, Paul and Liu, Cricket. DNS and BIND, 4th Ed. O'Reilly & Associates, Inc., 2001. ISBN 1-59600-158-4 Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD System Manager's Manual. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-080-5 Costales, Brian, et al. Sendmail, 2nd Ed. O'Reilly & Associates, Inc., 1997. ISBN 1-56592-222-0 Frisch, Æleen. Essential System Administration, 2nd Ed. O'Reilly & Associates, Inc., 1995. ISBN 1-56592-127-5 Hunt, Craig. TCP/IP Network Administration, 2nd Ed. O'Reilly & Associates, Inc., 1997. ISBN 1-56592-322-7 Nemeth, Evi. UNIX System Administration Handbook. 3rd Ed. Prentice Hall, 2000. ISBN 0-13-020601-6 Stern, Hal Managing NFS and NIS O'Reilly & Associates, Inc., 1991. ISBN 0-937175-75-7 Jpman Project, Japan FreeBSD Users Group. FreeBSD System - Administrator's Manual (Japanese translation). (przekład japoński). Mainichi Communications Inc., 1998. ISBN4-8399-0109-0 P3300E. Dreyfus, Emmanuel. Cahiers - de l'Admin: BSD 2nd Ed. (in French), Eyrolles, 2004. + de l'Admin: BSD 2nd Ed. (po francusku), Eyrolles, 2004. ISBN 2-212-11463-X - Programmers' Guides + Podręczniki programowania Asente, Paul, Converse, Diana, and Swick, Ralph. X Window System Toolkit. Digital Press, 1998. ISBN 1-55558-178-1 Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD Programmer's Reference Manual. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-078-3 Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD Programmer's Supplementary Documents. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-079-1 Harbison, Samuel P. and Steele, Guy L. Jr. C: A Reference Manual. 4th ed. Prentice Hall, 1995. ISBN 0-13-326224-3 Kernighan, Brian and Dennis M. Ritchie. The C Programming Language. 2nd Ed. PTR Prentice Hall, 1988. ISBN 0-13-110362-8 Lehey, Greg. Porting UNIX Software. O'Reilly & Associates, Inc., 1995. ISBN 1-56592-126-7 Plauger, P. J. The Standard C Library. Prentice Hall, 1992. ISBN 0-13-131509-9 Spinellis, Diomidis. Code Reading: The Open Source Perspective. Addison-Wesley, 2003. ISBN 0-201-79940-5 Spinellis, Diomidis. Code Quality: The Open Source Perspective. Addison-Wesley, 2006. ISBN 0-321-16607-8 Stevens, W. Richard and Stephen A. Rago. Advanced Programming in the UNIX Environment. 2nd Ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 2005. ISBN 0-201-43307-9 Stevens, W. Richard. UNIX Network Programming. 2nd Ed, PTR Prentice Hall, 1998. ISBN 0-13-490012-X Wells, Bill. Writing Serial Drivers for UNIX. Dr. Dobb's Journal. 19(15), December 1994. pp68-71, 97-99. - Operating System Internals + Komponenty systemu operacyjnego Andleigh, Prabhat K. UNIX System Architecture. Prentice-Hall, Inc., 1990. ISBN 0-13-949843-5 Jolitz, William. Porting UNIX to the 386. Dr. Dobb's Journal. January 1991-July 1992. - Leffler, Samuel J., Marshall Kirk McKusick, Michael J Karels and + Leffler, Samuel J., Marshall Kirk McKusick, Michael J Karels i John Quarterman The Design and Implementation of the 4.3BSD UNIX Operating System. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1989. ISBN 0-201-06196-1 Leffler, Samuel J., Marshall Kirk McKusick, The Design and Implementation of the 4.3BSD UNIX Operating System: Answer Book. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1991. ISBN 0-201-54629-9 - McKusick, Marshall Kirk, Keith Bostic, Michael J Karels, and + McKusick, Marshall Kirk, Keith Bostic, Michael J Karels i John Quarterman. The Design and Implementation of the 4.4BSD Operating System. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1996. ISBN 0-201-54979-4 - (Chapter 2 of this book is available online as part of - the FreeBSD Documentation Project, and chapter 9 (Rozdział 2 tej książki dostępny jest online jako cześć + Projektu Dokumentacji FreeBSD, a rozdział 9 - here.) + tutaj.) Marshall Kirk McKusick, George V. Neville-Neil The Design and Implementation of the FreeBSD Operating System. Boston, Mass. : Addison-Wesley, 2004. ISBN 0-201-70245-2 Stevens, W. Richard. TCP/IP Illustrated, Volume 1: The Protocols. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1996. ISBN 0-201-63346-9 Schimmel, Curt. Unix Systems for Modern Architectures. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1994. ISBN 0-201-63338-8 Stevens, W. Richard. TCP/IP Illustrated, Volume 3: TCP for Transactions, HTTP, NNTP and the UNIX Domain Protocols. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1996. ISBN 0-201-63495-3 Vahalia, Uresh. UNIX Internals -- The New Frontiers. Prentice Hall, 1996. ISBN 0-13-101908-2 - Wright, Gary R. and W. Richard Stevens. TCP/IP + Wright, Gary R. i W. Richard Stevens. TCP/IP Illustrated, Volume 2: The Implementation. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-63354-X - Security Reference + Bezpieczeństwo - Cheswick, William R. and Steven M. Bellovin. Firewalls + Cheswick, William R. i Steven M. Bellovin. Firewalls and Internet Security: Repelling the Wily Hacker. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-63357-4 - Garfinkel, Simson and Gene Spafford. + Garfinkel, Simson i Gene Spafford. Practical UNIX & Internet Security. 2nd Ed. O'Reilly & Associates, Inc., 1996. ISBN 1-56592-148-8 Garfinkel, Simson. PGP Pretty Good Privacy O'Reilly & Associates, Inc., 1995. ISBN 1-56592-098-8 - Hardware Reference + Sprzęt - Anderson, Don and Tom Shanley. Pentium Processor + Anderson, Don i Tom Shanley. Pentium Processor System Architecture. 2nd Ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-40992-5 Ferraro, Richard F. Programmer's Guide to the EGA, VGA, and Super VGA Cards. 3rd ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-62490-7 - Intel Corporation publishes documentation on their CPUs, - chipsets and standards on their developer web site, - usually as PDF files. + Firma Intel Corporation publikuje dokumentacje ich procesorów, + chipsetów i standardów na stronie projektantów; + z reguły jako pliki PDF. Shanley, Tom. 80486 System Architecture. 3rd ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-40994-1 Shanley, Tom. ISA System Architecture. 3rd ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-40996-8 Shanley, Tom. PCI System Architecture. 4th ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1999. ISBN 0-201-30974-2 Van Gilluwe, Frank. The Undocumented PC, 2nd Ed. Reading, Mass: Addison-Wesley Pub. Co., 1996. ISBN 0-201-47950-8 Messmer, Hans-Peter. The Indispensable PC Hardware Book, 4th Ed. Reading, Mass: Addison-Wesley Pub. Co., 2002. ISBN 0-201-59616-4 - &unix; History + Historia systemów &unix; Lion, John Lion's Commentary on UNIX, 6th Ed. With Source Code. ITP Media Group, 1996. ISBN 1573980137 Raymond, Eric S. The New Hacker's Dictionary, 3rd edition. MIT Press, 1996. ISBN - 0-262-68092-0. Also known as the Jargon File Salus, Peter H. A quarter century of UNIX. Addison-Wesley Publishing Company, Inc., 1994. ISBN 0-201-54777-5 Simon Garfinkel, Daniel Weise, Steven Strassmann. The UNIX-HATERS Handbook. IDG Books Worldwide, Inc., - 1994. ISBN 1-56884-203-1. Out of print, but available online. Don Libes, Sandy Ressler Life with UNIX — special edition. Prentice-Hall, Inc., 1989. ISBN 0-13-536657-7 The BSD family tree. - or /usr/share/misc/bsd-family-tree - on a FreeBSD machine. + lub /usr/share/misc/bsd-family-tree + w systemie FreeBSD. The BSD Release Announcements collection. 1997. Networked Computer Science Technical Reports Library. - Old BSD releases from the Computer Systems Research + Stare wydania BSD od Computer Systems Research group (CSRG). : - The 4CD set covers all BSD versions from 1BSD to 4.4BSD and - 4.4BSD-Lite2 (but not 2.11BSD, unfortunately). The last - disk also holds the final sources plus the SCCS files. + Zestaw 4 płyt CD zawiera wszystkie wersje BSD od 1BSD do 4.4BSD oraz + 4.4BSD-Lite2 (lecz nie 2.11BSD, niestety). Ostatnia płyta + zawiera również źródła wraz z plikami SCCS. - Magazines and Journals + Czasopisma The C/C++ Users Journal. R&D Publications Inc. ISSN 1075-2838 Sys Admin — The Journal for UNIX System Administrators Miller Freeman, Inc., ISSN 1061-2688 freeX — Das Magazin für Linux - BSD - UNIX (in German) Computer- und Literaturverlag GmbH, ISSN 1436-7033 diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/desktop/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/desktop/chapter.sgml index e317670c06..071e8ce299 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/desktop/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/desktop/chapter.sgml @@ -1,1117 +1,1076 @@ Christophe Juniet - Contributed by + Napisał + + + + + + Cezary + Morga + Tłumaczył - Desktop Applications + Aplikacje biurowe - Synopsis - - FreeBSD can run a wide variety of desktop applications, such - as browsers and word processors. Most of these are available as - packages or can be automatically built from the ports - collection. Many new users expect to find these kinds of - applications on their desktop. This chapter will show you how - to install some popular desktop applications effortlessly, - either from their packages or from the Ports Collection. - - Note that when installing programs from the ports, they are - compiled from source. This can take a very long time, depending - on what you are compiling and the processing power of your - machine(s). If building from source takes a prohibitively long - amount of time for you, you can install most of the programs of - the Ports Collection from pre-built packages. - - As FreeBSD features Linux binary compatibility, many - applications originally developed for Linux are available for - your desktop. It is strongly recommended that you read - before installing any of the Linux - applications. Many of the ports using the Linux binary - compatibility start with linux-. Remember this - when you search for a particular port, for instance with - &man.whereis.1;. In the following text, it is assumed that you - have enabled Linux binary compatibility before installing any of - the Linux applications. - - Here are the categories covered by this chapter: + Streszczenie + + Podobnie jak we wszystkich współczesnych systemach operacyjnych, + również i we FreeBSD możemy uruchamiać szereg aplikacji biurowych, + jak np. przeglądarki czy procesory tekstu. Większość z nich dostępnych + jest zarówno w postaci pakietów jak i portów. Rozdział ten zaprezentuje + jak bez większego wysiłku można je zainstalować zarówno z odpowiednich + pakietów jak też wprost z kolekcji portów. + + Pamiętajmy, że instalacja programów z portów obejmuje również + ich kompilację ze źródeł. Stąd też proces ten może zająć dużo czasu, + zależnie od tego co kompilujemy, oraz od mocy obliczeniowej naszej + maszyny. Jeśli kompilacja ze źródeł jest dla nas zbyt czasochłonnym + zadaniem, większość programów dostępnych w kolekcji portów możemy zainstalować + również z prekompilowanych pakietów. + + Jako, że FreeBSD umożliwia tzw. tryb zgodności binarnej z Linuksem, + wiele aplikacji pisanych pod Linuksa dostępnych jest również + we FreeBSD. Jednakże, przed instalacją jakiegokolwiek programu linuksowego + zalecamy przeczytać niniejszego Podręcznika. + Nazwy wielu portów wykorzystujących zgodność binarną z Linuksem rozpoczynają + się od linux-, o czym warto pamiętać poszukując właściwego + portu, np. za pomocą polecenia &man.whereis.1;. W dalszej części rozdziału + założono, że przed instalacją jakiejkolwiek linuksowej aplikacji w naszym + komputerze został włączony tryb zgodności z Linuksem. + + Programy omówione w tym rozdziale zostały podzielone na następujące kategorie: - Browsers (such as Mozilla, + Przeglądarki internetowe (takie jak Mozilla, Opera, - Firefox, + Firefox czy Konqueror) - Productivity (such as + Programy codziennego użytku (jak np. KOffice, AbiWord, - The GIMP, + The GIMP oraz OpenOffice.org) - Document Viewers (such as &acrobat.reader;, + Przeglądarki dokumentów (takie jak &acrobat.reader;, gv, - Xpdf, + Xpdf i GQview) - Finance (such as + Finanse (jak np. GnuCash, Gnumeric, Abacus) - Before reading this chapter, you should: + Przed przeczytaniem tego rozdziału, powinniśmy: - Know how to install additional third-party software + Wiedzieć jak instalować dodatkowe programy (). - Know how to install additional Linux software + Wiedzieć, jak instalować programy linuksowe (). - For information on how to get a multimedia environment, read - . If you want to set up and use - electronic mail, please refer to . + zawiera informacje odnośnie instalacji + środowiska multimedialnego. Natomiast zawiera + wskazówki jak skonfigurować i korzystać z poczty elektronicznej. - Browsers + Przeglądarki internetowe - browsers - web + przeglądarki + internetowe - FreeBSD does not come with a particular browser - pre-installed. Instead, the + FreeBSD z definicji nie posiada zainstalowanej żadnej przeglądarki + internetowej. W zamian katalog www - directory of the Ports Collection contains a lot of browsers - ready to be installed. If you do not have time to compile - everything (this can take a very long time in some cases) many - of them are available as packages. - - KDE and - GNOME already provide HTML browsers. - Please refer to for more information on - how to set up these complete desktops. - - If you are looking for light-weight browsers, you should - investigate the Ports Collection for + kolekcji portów zawiera całą masę przeglądarek gotowych do instalacji. + Jeśli nie mamy czasu na kompilację (co w niektórych przypadkach może + zająć naprawdę dużo czasu), wiele z nich udostępnionych zostało + również w postaci pakietów. + + KDE i + GNOME dysponują własnymi przeglądarkami + internetowymi. zawiera szczegółowe informacje + odnośnie instalacji tych środowisk graficznych. + + Jeśli szukamy lekkich przeglądarek internetowych, powinniśmy + zainteresować sie www/dillo, - www/links, or + www/links lub www/w3m. - This section covers these applications: + Niniejsza sekcja omawia następujące programy: - Application Name - Resources Needed - Installation from Ports - Major Dependencies + Nazwa aplikacji + Wykorzystanie zasobów + Instalacja z portów + Główne zależności Mozilla - heavy - heavy + duże + długa Gtk+ Opera - light - light - FreeBSD and Linux versions available. The Linux - version depends on the Linux Binary Compatibility and + małe + krótka + Dostępne są wersje dla FreeBSD i Linuksa. Wersja dla Linuksa + wymaga trybu zgodności binarnej z Linuksem oraz linux-openmotif. Firefox - medium - heavy + średnie + długa Gtk+ Konqueror - medium - heavy - KDE Libraries + średnie + długa + Biblioteki KDE Mozilla Mozilla - Mozilla is a modern, - stable browser that is fully ported to FreeBSD. It features a very - standards-compliant HTML display engine. It provides a mail - and news reader. It even has a HTML composer if you plan to - write some web pages yourself. Users of - &netscape; will recognize the - similarities with Communicator - suite, as both browsers shared the same basis. - - On slow machines, with a CPU speed less than 233MHz or - with less than 64MB of RAM, Mozilla - can be too resource-consuming to be fully usable. You may - want to look at the Opera browser - instead, described a little later in this chapter. - - If you cannot or do not want to compile - Mozilla for any reason, the FreeBSD - GNOME team has already done this for you. Just install the - package from the network by: + Mozilla jest nowoczesną, stabilną + przeglądarką w całości przeniesioną na FreeBSD. Zawiera w pełni + zgodny ze standardami mechanizm wyświetlania kodu HTML, jak również + klienta poczty elektronicznej i grup dyskusyjnych. + Dysponuje nawet edytorem HTML, jeśli sami chcemy pisać strony + internetowe. Użytkownicy &netscape; + z pewnością dostrzegą podobieństwo do pakietu + Communicator, gdyż obydwie + przeglądarki mają te same pochodzenie. + + Na wolnych maszynach, z procesorem wolniejszym niż 233MHz bądź + z pojemnością pamięci RAM mniejszą niż 64MB, Mozilla + może okazać się zbyt zasobo-żerna. W tej sytuacji możemy + zainteresować się np. przeglądarką Opera, + opisaną w dalszej części tego rozdziału. + + Jeśli nie możemy bądź z dowolnego powodu nie chcemy kompilować + przeglądarki Mozilla, grupa FreeBSD + GNOME zrobiła to za nas. Wystarczy zainstalować pakiet bezpośrednio + z sieci za pomocą: &prompt.root; pkg_add -r mozilla - If the package is not available, and you have enough time - and disk space, you can get the source for - Mozilla, compile it and install it - on your system. This is accomplished by: + Jeśli z jakichś powodów pakiet nie jest dostępny, a my dysponujemy + czasem i miejscem na dysku, możemy pobrać źródła, skompilować je + i zainstalować w naszym systemie. W tym celu wystarczy wpisać: &prompt.root; cd /usr/ports/www/mozilla &prompt.root; make install clean - The Mozilla port ensures a - correct initialization by running the chrome registry setup - with root privileges. However, if you - want to fetch some add-ons like mouse gestures, you must run - Mozilla as - root to get them properly - installed. + Port ten przygotowany został w sposób zapewniający właściwą inicjalizację + poprzez uruchamianie rejestru konfiguracji z uprawnieniami użytkownika + root, w momencie gdy pracujemy na koncie zwykłego + użytkownika. Tym nie mniej, jeśli chcemy poprawnie + zainstalować dodatkowe składniki, musimy uruchomić program + Mozilla jako root. - Once you have completed the installation of - Mozilla, you do not need to be - root any longer. You can start - Mozilla as a browser by typing: + By uruchomić przeglądarkę należy wpisać poniższe polecenie. Poza procesem + instalacji, przeglądarka nie wymaga korzystania z konta + root. &prompt.user; mozilla - You can start it directly as a mail and news reader as - shown below: + Uruchomienie jej bezpośrednio w trybie klienta poczty i grup dyskusyjnych + możliwe jest za pomocą polecenia: &prompt.user; mozilla -mail Firefox Firefox - Firefox is the next-generation - browser based on the Mozilla - codebase. Mozilla is a complete - suite of applications, such as a browser, a mail client, a chat - client and much more. Firefox is - just a browser, which makes it smaller and faster. + Firefox jest nowoczesną przeglądarką, + opartą o kod przeglądarki Mozilla. O ile + Mozilla stanowi kompletny pakiet aplikacji - + zawiera m.in. przeglądarkę, klienta poczty, czy grup dyskusyjnych, o tyle + Firefox jest jedynie przeglądarką, dzięki czemu + jest zdecydowanie mniejszy i szybszy. - Install the package by typing: + By zainstalować go z pakietu wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r firefox - You can also use the Ports Collection if you - prefer to compile from source code: + Jeśli preferujemy kompilację programów wprost z kodu źródłowego, + możemy skorzystać z kolekcji portów: &prompt.root; cd /usr/ports/www/firefox &prompt.root; make install clean - Firefox, Mozilla and &java; plugin + Firefox, Mozilla i moduł &java; - In this section and in the next one, we assume you - already installed Firefox or + W tej i następnej sekcji założono, że mamy już zainstalowaną przeglądarkę + Firefox lub Mozilla. - The &os; Foundation has a license with Sun Microsystems to - distribute &os; binaries for the Java Runtime Environment - (&jre;) and Java Development Kit (&jdk;). Binary packages for - &os; are available on the &os; - Foundation web site. - - To add &java; support to - Firefox or - Mozilla, you have to install, at - first, the java/javavmwrapper port. Then, - download the Diablo &jre; package - from Fundacja &os; posiada licencję Sun Microsystems na dystrybucję plików + binarnych &os; dla środowisk Java Runtime Environment + (&jre;) oraz Java Development Kit (&jdk;). Pakiety binarne dla + &os; dostępne są na stronie WWW Fundacji &os;. + + By do przeglądarki Firefox lub + Mozilla dodać obsługę &java;, + musimy wpierw zainstalować port java/javavmwrapper, a następnie pobrać + pakiet Diablo &jre; ze strony , - and install it with &man.pkg.add.1;. + i zainstalować go za pomocą &man.pkg.add.1;. - Start your browser, enter - about:plugins in the location bar and press - Enter. A page regarding installed plugins - will be displayed, the &java; - plugin should be listed there now. + Po ponownym uruchomieniu przeglądarki, wpisaniu w pasku adresu + about:plugins i wciśnięciu Enter, + wyświetlona zostanie strona informująca o zainstalowanych + modułach. Wymieniony powinien zostać również moduł + &java;. - Firefox, Mozilla and ¯omedia; &flash; plugin - - ¯omedia; &flash; plugin is not available for &os;. However, - a software layer (wrapper) for running the Linux version of the plugin - exists. This wrapper also supports &adobe; &acrobat; plugin, - RealPlayer plugin and more. - - Install the www/linuxpluginwrapper - port. This port requires - emulators/linux_base which is a - large port. Follow the instructions displayed by the port to set up - your /etc/libmap.conf correctly! Example - configurations are installed into - /usr/local/share/examples/linuxpluginwrapper/ - directory. - - The next step is to install the www/linux-flashplugin7 port. Once - the plugin is installed, start your browser, enter - about:plugins in the location bar and press - Enter. - A list should appear with all the currently - available plugins. - - If the &flash; plugin is not listed, this is, most of time, - caused by a missing symlink. As root, - run the following commands: - - &prompt.root; ln -s /usr/X11R6/lib/linux-flashplugin7/libflashplayer.so \ + Firefox, Mozilla i moduł ¯omedia; &flash; + + Moduł ¯omedia; &flash; niestety nie jest dostępny dla &os;. Tym nie mniej, + istnieje interfejs programowy (ang. wrapper) do uruchamiania linuksowej wersji + modułu. Interfejs ten obsługuje również moduły &adobe; &acrobat;, RealPlayer + i wiele innych. + + By zainstalować port www/linuxpluginwrapper, + musimy wpierw zainstalować emulators/linux_base, + który jest obszernym portem. W trakcie instalacji należy zwrócić szczególną uwagę + na informacje o właściwej konfiguracji pliku /etc/libmap.conf! + Przykładowe pliki konfiguracyjne znaleźć można w katalogu + /usr/local/share/examples/linuxpluginwrapper/. + + Kolejnym krokiem jest instalacja portu www/linux-flashplugin7. Po zainstalowaniu modułu możemy sprawdzić + listę aktualnie dostępnych modułów uruchamiając przeglądarkę, wpisując w pasku adresu + about:plugins i wciskając Enter.. + + Jeśli na powyższej liście brak jest modułu &flash;, najczęstszą przyczyną jest brak + odpowiedniego dowiązania symbolicznego. W takiej sytuacji należy jako użytkownik + root uruchomić następujące polecenia: + + &prompt.root; ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-flashplugin/libflashplayer.so \ /usr/X11R6/lib/browser_plugins/ -&prompt.root; ln -s /usr/X11R6/lib/linux-flashplugin7/flashplayer.xpt \ +&prompt.root; ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-flashplugin/flashplayer.xpt \ /usr/X11R6/lib/browser_plugins/ - If you restart your browser the plugin should now appears - in the previously mentioned list. Your browser may also crash - when playing some &flash; animations, in this case a patch - can help you: + Po ponownym uruchomieniu przeglądarki, moduł powinien zostać wyświetlony na wspomnianej + liście. Może się również zdażyć, że nasza przeglądarka ulegenie awarii w trakcie + odtwarzania animacji &flash;. W takim przypadku będziemy musieli nałożyć odpowiednią + łatę (ang. patch): &prompt.root; cd /usr/src &prompt.root; fetch http://people.FreeBSD.org/~nork/rtld_dlsym_hack.diff &prompt.root; patch < rtld_dlsym_hack.diff &prompt.root; cd libexec/rtld-elf/ &prompt.root; make clean &prompt.root; make obj &prompt.root; make depend &prompt.root; make && make install - Then reboot your machine. + Po czym musimy ponownie uruchomić komputer. - The linuxpluginwrapper only works on - the &i386; system architecture. + Port linuxpluginwrapper działa poprawnie jedynie na maszynach + o architekturze &i386;. Opera Opera - Opera is a - full-featured and standards-compliant browser. It also - comes with a built-in mail and news reader, an IRC client, - an RSS/Atom feeds reader and much more. Despite this, - Opera is relatively lightweight - and very fast. It comes in two flavors: a native - FreeBSD version and a version that runs under Linux - emulation. + Opera jest nowoczesną, zgodną ze standardami + przeglądarką internetową. Posiada również klienta poczty elektronicznej + i grup dyskusyjnych, klienta sieci IRC, czytnik wiadomości RSS/Atom i wiele + innych. Mimo to Opera jest stosunkowo lekką i bardzo + szybką przeglądarką. Dostępne są dwie wersje: wersja przeznaczona dla &os; + oraz wersja uruchamiana w trybie emulacji Linuksa. - To browse the Web with the FreeBSD version of Opera, - install the package: + By móc przeglądać zasoby sieci WWW za pomocą wersji dla FreeBSD, + musimy zainstalować odpowiedni pakiet: &prompt.root; pkg_add -r opera - Some FTP sites do not have all the packages, but the same - result can be obtained with the Ports Collection by - typing: + Niektóre serwery FTP nie zawierają wszystkich pakietów, lecz ten sam efekt możemy + otrzymać wykorzystując kolekcję portów: &prompt.root; cd /usr/ports/www/opera &prompt.root; make install clean - To install the Linux version of - Opera, substitute - linux-opera in place of - opera in the examples above. The Linux - version is useful in situations requiring the use of plug-ins - that are only available for Linux, such as Adobe - &acrobat.reader;. In all other respects, the - FreeBSD and Linux versions appear to be functionally - identical. + By zainstalować wersję linuksową należy w powyższych przykładach zmienić nazwę + opera na linux-opera. Wersja linuksowa + przydatna jest w sytuacjach wymagających modułów dostępnych tylko dla Linuksa, + jak np. Adobe &acrobat.reader;. Pod każdym innym + względem wersje dla &os; i Linuksa zdają się być funkcjonalnie identyczne. Konqueror Konqueror - Konqueror is part of - KDE but it can also be used outside - of KDE by installing - x11/kdebase3. - Konqueror is much more than a browser, - it is also a file manager and a multimedia viewer. + Konqueror jest częścią środowiska graficznego + KDE, lecz może być również wykorzystywane poza nim + poprzez zainstalowanie x11/kdebase3. + Konqueror jest więcej niż przeglądarką internetową, + jest również menedżerem plików i przeglądarką plików multimedialnych. - Konqueror also comes with a set of plugins, - available in misc/konq-plugins. + Konqueror dostępny jest również z pakietem modułów, + z portu misc/konq-plugins. - Konqueror also supports &flash; and a How To - is available at . + Również Konqueror obsługuje technologię + &flash;. Dokument opisujący instalację modułu dostępny + jest pod adresem . - Productivity + Programy codziennego użytku - When it comes to productivity, new users often look for a - good office suite or a friendly word processor. While some - desktop environments like - KDE already provide an office suite, - there is no default application. FreeBSD provides all that is - needed, regardless of your desktop environment. + Jeśli chodzi o programy codziennego użytku, pierwszą rzeczą, której często poszukuje + wielu nowych użytkowników, jest dobry pakiet biurowy bądź po prostu procesor + tekstu. Pomimo, że niektóre środowiska graficzne, jak np. + KDE, dysponują własnym pakietem biurowym, nie istnieje + żadna domyślna aplikacja. Niezależnie od wykorzystywanego środowiska graficznego, + &os; dysponuje wszystkim czego możemy potrzebować. - This section covers these applications: + Sekcja ta omawia następujące aplikacje: - Application Name - Resources Needed - Installation from Ports - Major Dependencies + Nazwa aplikacji + Wykorzystanie zasobów + Instalacja z portów + Główne zależności KOffice - light - heavy + małe + długa KDE AbiWord - light - light - Gtk+ or GNOME + małe + krótka + Gtk+ bądź GNOME The Gimp - light - heavy + małe + długa Gtk+ OpenOffice.org - heavy - huge + duże + długa &jdk; 1.4, Mozilla KOffice KOffice - office suite + pakiet biurowy KOffice - The KDE community has provided its desktop environment - with an office suite which can be used outside - KDE. It includes the four standard - components that can be found in other office suites. - KWord is the word processor, - KSpread is the spreadsheet program, - KPresenter manages slide - presentations, and Kontour lets you - draw graphical documents. + Społeczność KDE udostępnia swoje środowisko graficzne wraz z pakietem + biurowym, z którego można korzystać zarówno w KDE + jak i poza nim. Zawiera cztery standardowe komponenty, + które można odnaleźć również w innych pakietach biurowych: procesor tekstu + KWord, arkusz kalkulacyjny + KSpread, menedżer prezentacji multimedialnych + KPresenter oraz program do tworzenia + graficznych dokumentów - Kontour. - Before installing the latest - KOffice, make sure you have an - up-to-date version of KDE. + Przed instalacją najnowszej wersji pakietu KOffice, + powinniśmy się upewnić, że dysponujemy również najnowszą wersją + KDE. - To install KOffice as a - package, issue the following command: + By zainstalować KOffice z pakietu, należy + wpisać następujące polecenie: &prompt.root; pkg_add -r koffice - If the package is not available, you can use the ports - collection. For instance, to install - KOffice for - KDE3, do: + Jeśli pakiet nie jest dostępny, możemy wykorzystać kolekcję + portów. Na przykład, by zainstalować KOffice + dla KDE3, należy wpisać: &prompt.root; cd /usr/ports/editors/koffice-kde3 &prompt.root; make install clean AbiWord AbiWord - AbiWord is a free word - processing program similar in look and feel to µsoft; Word. - It is suitable for typing papers, letters, reports, memos, and - so forth. It is very fast, contains many features, and is - very user-friendly. + AbiWord jest darmowym procesorem tekstu + pod względem wyglądu i obsługi podobnym do µsoft; Word. + Za jego pomocą możemy pisać artykuły, listy, raporty, notatki itp. Jest on bardzo + szybki, bogaty w różnorodne funkcje i przyjazny użytkownikowi. - AbiWord can import or export - many file formats, including some proprietary ones like + AbiWord potrafi importować z i eksportować do + wielu formatów plików, w tym również niektórych własnościowych formatów, jak np. Microsoft .doc. - AbiWord is available as a - package. You can install it by: + AbiWord dostępny jest w postaci + pakietu. By go zainstalować wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r abiword - If the package is not available, it can be compiled from - the Ports Collection. The Ports Collection should be more - up to date. It can be done as follows: + Jeśli pakiet nie jest dostępny, możemy skompilować program wprost + z kolekcji portów: &prompt.root; cd /usr/ports/editors/abiword &prompt.root; make install clean The GIMP The GIMP - For image authoring or picture retouching, - The GIMP is a very sophisticated - image manipulation program. It can be used as a simple paint - program or as a quality photo retouching suite. It supports a - large number of plug-ins and features a scripting interface. - The GIMP can read and write a wide - range of file formats. It supports interfaces with scanners - and tablets. + The GIMP jest wyrafinowanym + programem przetwarzającym obraz. Wykorzystywany może być zarówno jako prosty + program malujący jak i zaawansowny pakiet do retuszu fotografii. + Obsługuje on dużą liczbę dodatkowych modułów, jak również udostępnia + odpowiedni interfejs dla skryptów. The GIMP potrafi + odczytywać i zapisywać wiele formatów plików. Obsługuje również interfejsy + skanerów i tabletów. - You can install the package by issuing this - command: + Możemy zainstalować go z pakietu, za pomocą polecenia: &prompt.root; pkg_add -r gimp - If your FTP site does not have this package, you can use - the Ports Collection. The - graphics - directory of the Ports Collection also contains - The Gimp Manual. Here is how to - get them installed: + Jeśli wykorzystywany serwer FTP nie dysponuje odpowiednim pakietem, możemy wykorzystać + kolekcję portów. Katalog graphics + zawiera oprócz samego programu, również podręcznik The Gimp + Manual. Oto przykładowa metoda instalacji: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp &prompt.root; make install clean &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf &prompt.root; make install clean - The + Wspomniany katalog graphics - directory of the Ports Collection holds the development - version of The GIMP in + kolekcji portów zawiera również wersję rozwojową aplikacji + The GIMP pod nazwą graphics/gimp-devel. - An HTML version of - The Gimp Manual is available from + Wersja HTML podręcznika + The Gimp Manual dostępna jest z portu graphics/gimp-manual-html. OpenOffice.org OpenOffice.org - office suite + pakiet biurowy OpenOffice.org - OpenOffice.org includes all of the - mandatory applications in a complete office productivity - suite: a word processor, a spreadsheet, a presentation manager, - and a drawing program. Its user interface is very similar - to other office suites, and it can import and export in various - popular file formats. It is available in a number of - different languages including interfaces, spell checkers, and - dictionaries. - - The word processor of - OpenOffice.org uses a native XML - file format for increased portability and flexibility. The - spreadsheet program features a macro language and it can be - interfaced with external databases. - OpenOffice.org is already stable - and runs natively on &windows;, &solaris;, Linux, FreeBSD, - and &macos; X. More - information about OpenOffice.org - can be found on the - OpenOffice.org web site. - For FreeBSD specific information, and to directly - download packages use the FreeBSD OpenOffice.org - Porting Team's web site. - - To install OpenOffice.org, - do: - - &prompt.root; pkg_add -r openoffice + OpenOffice.org zawiera wszystkie aplikacje, + które powinny znaleźć się w kompletnym pakiecie biurowym: procesor tekstu, arkusz + kalkulacyjny, menedżer prezentacji i program do rysowania. Jego interfejs + jest zbliżony do interfejsów innych pakietów biurowych. Może on importować + i eksportować wiele popularnych formatów plików. Dostępny jest w wielu wersjach + językowych interfejsu, narzędzi sprawdzania pisowni i słowników. + + Procesor tekstu pakietu OpenOffice.org wykorzystuje + format pliku XML, by tym sposobem zwiększyć przenośność i elastyczność dokumentów. + Arkusz kalkulacyjny oferuje język makr, jak również obsługę interfejsów do zewnętrznych + baz danych. OpenOffice.org jest stabilną aplikacją, dostępną + dla platform &windows;, &solaris;, Linux, FreeBSD, i &macos; X. Więcej informacji + o pakiecie OpenOffice.org znaleźć można na stronie OpenOffice.org. Informacje odnośnie wersji + dla FreeBSD oraz możliwości bezpośredniego pobrania pakietów dostępne są na stronie WWW FreeBSD OpenOffice.org Porting Team. + + By zainstalować OpenOffice.org, wystarczy: + + &prompt.root; pkg_add -r openoffice.org - When running a -RELEASE version of &os;, this should work. - Otherwise, you should look on the &os; OpenOffice.org Porting Team's - web site to download and install the appropriate package - using &man.pkg.add.1;. Both the current release and - development version are available for download at this - location. + Metoda ta przewidzana jest dla wydań &os; gałęzi -RELEASE. W innym przypadku + możemy być zmuszeni odwiedzić wspomnianą wyżej stronę WWW &os; + OpenOffice.org Porting Team, by pobrać a następnie zainstalować + właściwy pakiet za pomocą &man.pkg.add.1;. Dostępna jest zarówno wersja bieżąca + jak i rozwojowa. - Once the package is installed, you just have to type the - following command to run - OpenOffice.org: + Mając zainstalowany pakiety, wystarczy wpisać następujące polecenie + by uruchomić OpenOffice.org: &prompt.user; openoffice.org - During the first launch, you will be asked some - questions and a .openoffice.org2 folder - will be created in your home directory. + Przy pierwszym uruchomieniu będziemy poproszeni o udzielenie kilku odpowiedzi. + po czym w naszym katalogu macierzystym zostanie utworzony katalog + .openoffice.org2. - If the OpenOffice.org packages - are not available, you still have the option to compile the - port. However, you must bear in mind that it requires a lot of - disk space and a fairly long time to compile. + Jeśli pakiety OpenOffice.org nie są dostępne, + wciąż mamy możliwość skompilowania portu. Miejmy jednakże w pamięci, że wymaga + do dużej ilości wolnej przestrzeni na dysku oraz zajmuje dość dużo czasu. - &prompt.root; cd /usr/ports/editors/openoffice.org-2.0 + &prompt.root; cd /usr/ports/editors/openoffice.org-2 &prompt.root; make install clean - If you want to build a localized version, replace the - previous command line with the following: + Jeśli chcemy skompilować pakiet w naszej wersji językowej, należy powyższe + polecenie zastąpić następującym: - &prompt.root; make LOCALIZED_LANG=your_language install clean + &prompt.root; make LOCALIZED_LANG=nasz_język install clean - You have to replace - your_language with the correct - language ISO-code. A list of supported language codes is - available in the - files/Makefile.localized file, located - in the port directory. + Opcję nasz_język należy zastąpić + właściwym kodem ISO. Lista kodów obsługiwanych języków dostępna + jest w pliku files/Makefile.localized, znajdującym + się w katalogu portu. - Once this is done, - OpenOffice.org can be launched with - the command: + Skończywszy instalację, możemy uruchomić OpenOffice.org + za pomocą polecenia: &prompt.user; openoffice.org - Document Viewers + Przeglądarki dokumentów - Some new document formats have recently gained popularity. - The standard viewers they require may not be available in the - base system. We will see how to install them in this - section. + Ostatnio na popularności zyskały niektóre z pośród nowych formatów dokumentów, + przy czym niezbędne przeglądarki mogą nie być dostępne w podstawowej konfiguracji systemu. + W tej sekcji opiszemy jak je zainstalować. - This section covers these applications: + Niniejsza sekcja omawia następujące programy: - Application Name - Resources Needed - Installation from Ports - Major Dependencies + Nazwa aplikacji + Wykorzystanie zasobów + Instalacja z portów + Główne zależności &acrobat.reader; - light - light - Linux Binary Compatibility + małe + krótka + Tryb zgodności binarnej z Linuksem gv - light - light + małe + krótka Xaw3d Xpdf - light - light + małe + krótka FreeType GQview - light - light - Gtk+ or GNOME + małe + krótka + Gtk+ lub GNOME &acrobat.reader; Acrobat Reader PDF - viewing + przeglądanie - Many documents are now distributed as PDF files, - which stands for Portable Document Format. One - of the recommended viewers for these types of files is - &acrobat.reader;, released by Adobe - for Linux. As FreeBSD can run Linux binaries, it is also - available for FreeBSD. + Obecnie wiele dokumentów publikowanych jest w postaci plików PDF (ang. + Portable Document Format). Jedną z zalecanych przeglądarek do tego + typu dokumentów jest &acrobat.reader;, wydany przez + firmę Adobe na platformę linuksową. We &os; możemy uruchomić ją dzięki + trybowi zgodności binarnej z Linuksem. - To install &acrobat.reader; 7 from - the Ports collection, do: + By zainstalować &acrobat.reader; 7 wprost z kolekcji + portów, należy wpisać: &prompt.root; cd /usr/ports/print/acroread7 &prompt.root; make install clean - A package is not available due to licencing restrictions. + Z uwagi na ograniczenia licencyjne, &acrobat.reader; + nie jest dostępny w postaci pakietu. gv gv PDF - viewing + przeglądanie PostScript - viewing + przeglądanie - gv is a &postscript; and PDF - viewer. It is originally based on - ghostview but it has a nicer look - thanks to the Xaw3d library. It is fast and its interface is - clean. gv has many features like - orientation, paper size, scale, or antialias. Almost any - operation can be done either from the keyboard or the - mouse. + gv jest przeglądarką dokumentów &postscript; i PDF. + Bazuje ona bezpośrednio na ghostview, lecz dzięki bibliotece + Xaw3d wygląda zdecydowanie lepiej. gv + jest szybką przeglądarką o przejrzystym interfejsie. Posiada wiele funkcji, + jak np. możliwość ustawienia orientacji tekstu, rozmiaru papieru, skali czy wygładzania + czcionek. Prawie każdą czynność można wykonać za pomocą klawiatury bądź myszki. - To install gv as a package, - do: + By zainstalować gv z pakietu, + wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r gv - If you cannot get the package, you can use the Ports - collection: + Jeśli nie możemy pobrać pakietu, możemy zawsze wykorzystać kolekcję portów: &prompt.root; cd /usr/ports/print/gv &prompt.root; make install clean Xpdf Xpdf PDF - viewing + przeglądanie - If you want a small FreeBSD PDF viewer, - Xpdf is a light-weight and - efficient viewer. It requires very few resources and is - very stable. It uses the standard X fonts and does not - require &motif; or any other X toolkit. + Jeśli potrzebujemy małej przeglądarki dokumentów PDF, + Xpdf stanowi lekkie i wydajne rozwiązanie. + Wymaga ona małej ilości zasobów i jest bardzo stabilna. Do pracy wykorzystuje + standardowe czcionki X i nie wymaga &motif;, + ani żadnego innego pakietu narzędzi X. - To install the Xpdf package, - issue this command: + By zainstalować pakiet Xpdf, + należy wykorzystać następujące polecenie: &prompt.root; pkg_add -r xpdf - If the package is not available or you prefer to use the - Ports Collection, do: + Jeśli pakiet nie jest dostępny bądź wolimy wykorzystać kolekcję portów, + wystarczy wpisać: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/xpdf &prompt.root; make install clean - Once the installation is complete, you can launch - Xpdf and use the right mouse button - to activate the menu. + Zakończywszy instalację, możemy uruchomić Xpdf. + Menu dostępne jest za pomocą prawego przycisku myszki. GQview GQview - GQview is an image manager. - You can view a file with a single click, launch an external - editor, get thumbnail previews, and much more. It also - features a slideshow mode and some basic file operations. You - can manage image collections and easily find duplicates. - GQview can do full screen viewing - and supports internationalization. + GQview jest menedżerem i przeglądarką + obrazów. Za pomocą jednego kliknięcia możemy przeglądać pliki graficzne, + uruchomić zewnętrzny edytor, uzyskać podgląd miniatur i wiele więcej. + Mamy również dostęp do trybu pokazu slajdów oraz kilku podstawowych operacji + na plikach. Możemy łatwo zarządzać kolekcjami obrazów i odnajdywać + powtarzające się pliki. GQview udostępnia również + tryb pełnoekranowy oraz obsługę wielu języków. - If you want to install the - GQview package, do: + By zainstalować pakiet + GQview, wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r gqview - If the package is not available or you prefer to use the - Ports Collection, do: + Jeśli pakiet nie jest dostępny bądź wolimy skorzystać z kolekcji portów, + możemy wpisać: &prompt.root; cd /usr/ports/graphics/gqview &prompt.root; make install clean - Finance + Finanse - If, for any reason, you would like to manage your personal - finances on your FreeBSD Desktop, there are some powerful and - easy to use applications ready to be installed. Some of them - are compatible with widespread file formats like those of - Quicken or Excel documents. + Jeśli z jakiegoś powodu chcielibyśmy zarządzać naszym domowym + budżetem we &os;, dostępnych mamy kilka rozbudowanych i łatwych w obsłudze + aplikacji. Niektóre z nich są zgodne z szeroko rozpowszechnionymi formatami + plików jak np. dokumenty + Quicken + czy Excel. - This section covers these applications: + Sekcja ta omawia następujące aplikacje: - Application Name - Resources Needed - Installation from Ports - Major Dependencies + Nazwa aplikacji + Wykorzystanie zasobów + Instalacja z portów + Główne zależności GnuCash - light - heavy + małe + długa GNOME Gnumeric - light - heavy + małe + długa GNOME Abacus - light - light + małe + krótka Tcl/Tk GnuCash GnuCash - GnuCash is part of the - GNOME effort to provide - user-friendly yet powerful applications to end-users. With - GnuCash, you can keep track of your - income and expenses, your bank accounts, or your stocks. It - features an intuitive interface while remaining very - professional. - - GnuCash provides a smart - register, a hierarchical system of accounts, many keyboard - accelerators and auto-completion methods. It can split a - single transaction into several more detailed pieces. - GnuCash can import and merge - Quicken QIF files. It also handles most international date - and currency formats. - - To install GnuCash on your - system, do: + GnuCash jest efektem usilnych starań + środowiska GNOME by dostarczać + końcowym użytkownikom przyjazne i rozbudowane aplikacje. Za pomocą + GnuCash możemy śledzić nasze przychody + i wydatki, stan konta bankowego czy papierów wartościowych. + Posiada on intuicyjny interfejs pozostając wciąż zaawansowanym + narzędziem. + + GnuCash zawiera inteligentny rejestr, + hierarchiczny system kont, wiele skrótów klawiaturowych i metody + autouzupełniania wprowadzanych danych. Umożliwia rozbicie pojedynczych + transakcji na kilka bardziej szczegółowych części. + GnuCash potrafi także importować i dołączać + dane z plików QIF programu Quicken. Obsługuje + również większość międzynarodowych formatów dat i waluty. + + By zainstalować GnuCash należy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r gnucash - If the package is not available, you can use the ports - collection: + Jeśli pakiet nie jest dostępny, możemy wykorzystać kolekcję portów: &prompt.root; cd /usr/ports/finance/gnucash &prompt.root; make install clean Gnumeric Gnumeric - spreadsheet + arkusz kalkulacyjny Gnumeric - Gnumeric is a spreadsheet, part - of the GNOME desktop environment. - It features convenient automatic guessing of user - input according to the cell format and an autofill system for - many sequences. It can import files in a number of popular - formats like those of Excel, Lotus 1-2-3, or Quattro Pro. - Gnumeric supports graphs through - the math/guppi graphing - program. It has a large number of built-in functions and - allows all of the usual cell formats such as number, currency, - date, time, and much more. - - To install Gnumeric as a - package, type in: + Gnumeric jest arkuszem kalkulacyjnym, + dostępnym jako część środowiska GNOME. + Dysponuje wygodnym systemem automatycznego zgadywania + wprowadzanych danych zależnie od formatu komórki oraz automatycznego + uzupełniania różnych sekwencji. Potrafi importować pliki z wielu popularnych + formatów, jak np. Excel, Lotus 1-2-3 + lub Quattro Pro. Gnumeric + pozwala również na kreślenie grafów za pomocą program + math/guppi. Ponadto, posiada on wiele + wbudowanych funkcji oraz wszystkie typowe formaty komórek jak liczby, waluty, + daty, czas i wiele innych. + + By zainstalować Gnumeric z pakietu, należy + wpisać: &prompt.root; pkg_add -r gnumeric - If the package is not available, you can use the ports - collection by doing: + Jeśli pakiet nie jest dostępny, możemy skorzystać z kolekcji portów: &prompt.root; cd /usr/ports/math/gnumeric &prompt.root; make install clean Abacus Abacus - spreadsheet + arkusz kalkulacyjny Abacus - Abacus is a small and easy to - use spreadsheet. It includes many built-in functions useful - in several domains such as statistics, finances, and - mathematics. It can import and export the Excel file format. - Abacus can produce &postscript; - output. + Abacus jest małym i prostym w użyciu + arkuszem kalkulacyjnym. Zawiera on wiele wbudowanych funkcji przydatnych + w takich dziedzinach jak statystyka, finanse czy matematyka. Potrafi + importować z- i eksportować do formatu plików Excel, + jak również przygotować pliki &postscript;. - To install Abacus from its - package, do: + By zainstalować Abacus z pakietu, należy: &prompt.root; pkg_add -r abacus - If the package is not available, you can use the ports - collection by doing: + Jeśli pakiet nie jest dostępny, możemy wykorzystać kolekcję portów: &prompt.root; cd /usr/ports/deskutils/abacus &prompt.root; make install clean - Summary - - While FreeBSD is popular among ISPs for its performance and - stability, it is quite ready for day-to-day use as a desktop. - With several thousand applications available as - packages or - ports, - you can build a perfect desktop that suits all your needs. - - Once you have achieved the installation of your desktop, you - may want to go one step further with - misc/instant-workstation. - This meta-port allows you to build a typical set - of ports for a workstation. You can customize it by editing + Podsumowanie + + O ile &os; jest popularnym systemem operacyjnym przede wszystkim wśród + dostawców usług internetowych, ze względu na swą wydajność i stabilność, + o tyle jest on już gotowy do codziennego użytku jako system biurkowy. + Dzięki dostępności kilku tysięcy aplikacji w postaci + pakietów bądź + portów, + możemy przygotować doskonałe środowisko pracy, w pełni odpowiadające + naszym potrzebom. + + Mając już zainstalowany system możemy zrobić o jeden krok dalej + i wykorzystać misc/instant-workstation. + Ten meta-port pozwala nam skompilować typowy zestaw + portów wykorzystywanych w stacjach roboczych. Możemy dopasować go + do własnych potrzeb modyfikując plik /usr/ports/misc/instant-workstation/Makefile. - Follow the syntax used for the default set to add or remove - ports, and build it with the usual procedure. - Eventually, you will be able to create a big package that - corresponds to your very own desktop and install it to your - other workstations! + Przy dodawaniu i usuwaniu portów należy zachować składnię pliku + przedstawioną w domyślnej konfiguracji. Ostatecznie kompilacja przebiega + według standardowej procedury. W ten sposób będziemy w stanie przygotować + duży pakiet odpowiadający naszemu własnemu środowisku pracy i instalować go + na innych stacjach roboczych! - Here is a quick review of all the desktop applications - covered in this chapter: + Poniżej znajduje się krótka charakterystyka wszystkich aplikacji + biurowych omówionych w tym rozdziale: - Application Name - Package Name - Ports Name + Nazwa aplikacji + Nazwa pakietu + Nazwa portu Mozilla mozilla www/mozilla Opera opera www/opera Firefox firefox www/firefox KOffice koffice-kde3 editors/koffice-kde3 AbiWord abiword editors/abiword The GIMP gimp graphics/gimp OpenOffice.org openoffice editors/openoffice-1.1 &acrobat.reader; acroread print/acroread7 gv gv print/gv Xpdf xpdf graphics/xpdf GQview gqview graphics/gqview GnuCash gnucash finance/gnucash Gnumeric gnumeric math/gnumeric Abacus abacus deskutils/abacus diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml index d06b4717a9..def4829878 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/install/chapter.sgml @@ -1,5375 +1,5377 @@ Jim Mock Rozdział przebudował i częściowo napisał od nowa Randy Pratt Omówienie sysinstall, zrzuty ekranów i inne fragmenty przygotował Michał Wojciechowski Tłumaczył Instalacja FreeBSD Streszczenie instalacja Wraz z FreeBSD rozpowszechniany jest prosty w użyciu program instalacyjny, działający w trybie tekstowym, o nazwie sysinstall. Jest on domyślnym programem instalacyjnym FreeBSD, jednakże dystrybutorzy systemu mogą zastąpić go własnym odpowiednikiem. W niniejszym rozdziale zawarto opis instalacji FreeBSD przy pomocy sysinstall. Po przeczytaniu rozdziału będziemy wiedzieć: W jaki sposób tworzy się dyskietki instalacyjne FreeBSD. Jak FreeBSD odwołuje się do dysku i jak go dzieli. Jak uruchamia się sysinstall. Jakie pytania zadaje sysinstall, o co w nich chodzi i jak na nie odpowiedzieć. Przed przeczytaniem rozdziału powinniśmy: Zapoznać się z listą obsługiwanego sprzętu dołączoną do instalowanej wersji FreeBSD, by upewnić się, że posiadany sprzęt będzie działać. Opis instalacji dotyczy generalnie komputerów opartych na architekturze &i386; (zgodny z PC). W stosownych przypadkach podawane będą informacje odnoszące się do innych platform (na przykład Alpha). Pomimo starań o utrzymanie niniejszego opisu aktualnym, możliwe jest zaistnienie drobnych różnic pomiędzy instalatorem a zawartością tego rozdziału. Zaleca się, aby traktować niniejszy teksty jako ogólny przewodnik, niż raczej dosłowny podręcznik instalacji. Cezary Morga Przekład uzupełnił Czynności wstępne Rozpoznanie komponentów komputera Przed instalacją FreeBSD powinniśmy zapoznać się z komponentami naszego komputera. W czasie instalacji FreeBSD pokaże listę urządzeń (dyski, karty sieciowe, napędy CD-ROM, itd.) wraz z informacjami o producentach i numerach modeli. FreeBSD postara się także ustalić prawidłową konfigurację każdego z nich, m.in. ustawienia przerwań IRQ i portów we/wy. Ze względu na kaprysy pecetowego sprzętu może się okazać, że konfiguracja wykryta przez FreeBSD nie jest w pełni prawidłowa i trzeba będzie samodzielnie ją poprawić. Jeżeli na komputerze jest już zainstalowany inny system operacyjny, na przykład &windows; lub Linux, warto jest skorzystać z dostępnych w nim narzędzi do sprawdzenia bieżącej konfiguracji sprzętowej. Kiedy zupełnie nie wiadomo jak skonfigurowana powinna być dana karta, wymagane informacje mogą znajdować się bezpośrednio na niej samej. Często spotykane numery przerwań IRQ to 3, 5 i 7, a adresy portów we/wy są zwykle zapisywane w postaci liczb szesnastkowych, na przykład 0x330. Zalecamy by zebrane informacje wydrukować lub zapisać na kartce przed rozpoczęciem instalacji FreeBSD. Można je zestawić w postaci tabeli, np.: Przykładowa lista urządzeń Nazwa urządzenia IRQ Port(y) we/wy Uwagi Pierwszy dysk twardy brak brak 40 GB, firmy Seagate, IDE 1 master CDROM brak brak IDE 1 slave Drugi dysk twardy brak brak 20 GB, firmy IBM, IDE 2 master Kontroler IDE 14 0x1f0 Karta sieciowa brak brak &intel; 10/100 Modem brak brak &tm.3com; 56K faxmodem na COM1 …
Przygotowanie kopii danych Jeśli komputer, na którym będzie przeprowadzana instalacja zawiera cenne dane, powinniśmy koniecznie przygotować ich kopię zapasową, oraz sprawdzić stan tychże kopii przed instalacją FreeBSD. Podczas instalacji kilkakrotnie pojawi się prośba o potwierdzenie przed zapisaniem czegokolwiek na dysku, jednak gdy już się to rozpocznie, nie będzie możliwości odwrotu. Wybór miejsca dla FreeBSD Jeżeli masz zamiar przeznaczyć cały dysk na FreeBSD, to omawiane poniżej zagadnienia nie będą cię dotyczyć — możesz pominąć tę część. W przypadku, gdy zamierzamy zainstalować FreeBSD obok innych systemów operacyjnych, warto zapoznać się z podstawowymi informacjami o sposobie przechowywania danych na dysku. Układ dysku w systemach &i386; Dysk komputera typu PC można podzielić na oddzielne porcje, zwane partycjami. Komputery PC potrafią obsłużyć maksymalnie cztery partycje na jednym dysku. Partycje te nazywane są partycjami podstawowymi. W celu ominięcia tego ograniczenia i umożliwienia stworzenia większej liczby partycji, wymyślono nowy typ partycji - partycje rozszerzone. Na dysku może znajdować się tylko jedna taka partycja. Natomiast wewnątrz niej można utworzyć specjalne partycje, zwane partycjami logicznymi. Wszystkie partycje posiadają własny identyfikator partycji, tj. numer określający typ przechowywanych na niej danych. Partycje FreeBSD oznaczone są identyfikatorem 165. Każdy ze stosowanych systemów operacyjnych identyfikuje partycje w określony sposób. Dla przykładu, DOS i jego następcy, w tym &windows;, przypisują każdej partycji podstawowej i logicznej literę dysku, zaczynając od C:. FreeBSD musi być zainstalowane na partycji podstawowej. Wszystkie własne dane, w tym pliki tworzone przez użytkowników, może przechowywać na jednej partycji. Jednakże, jeśli masz do dyspozycji kilka dysków, możesz utworzyć partycję FreeBSD na każdym z nich bądź jedynie na wybranych. Tym nie mniej na potrzeb instalacji wymagane jest posiadanie jednej partycji. Może to być świeżo utworzona, pusta partycja, lub też partycja zawierająca dane, które nie są już potrzebne. W przypadku, gdy wszystkie dostępne partycje na dysku są już wykorzystywane, będziesz musiał zwolnić jedną z nich, korzystając z narzędzi dostępnych w wykorzystywanym systemie operacyjnym (np. fdisk w DOS lub &windows;). Jeśli dysponujesz wolną partycją, możesz ją wykorzystać. Może się jednak okazać, że zajdzie potrzeba zmniejszenia rozmiarów niektórych z pozostałych partycji. Minimalna instalacja FreeBSD zajmuje jedynie 100 MB miejsca na dysku. Jest to jednakże bardzo minimalna instalacja, praktycznie nie pozostawiająca miejsca na pliki użytkowników. Zdecydowanie bardziej realnym minimum jest 250 MB, o ile nie planujemy wykorzystania środowiska graficznego, bądź co najmniej 350 MB z graficznym interfejsem. Instalowanie wielu dodatkowych programów wymaga więcej wolnego miejsca na dysku. W celu przygotowania miejsca dla FreeBSD można wykorzystać - narzędzia komercyjne pokroju &partitionmagic;. + narzędzia komercyjne pokroju &partitionmagic; + bądź darmowe jak GParted. Dwa darmowe programy służące do tego samego celu, tj. FIPS i PResizer, dostępne są na płycie CD w katalogu tools. W tym samym katalogu znajduje się również ich dokumentacja. Zarówno FIPS, PResizer jak i &partitionmagic; potrafią rozszerzać partycje typu FAT16 i FAT32 - — wykorzystywane w &ms-dos; aż po &windows; ME. Jednakże, - spośród wymienionych programów tylko &partitionmagic; - potrafi rozszerzać partycje NTFS. + — wykorzystywane w &ms-dos; aż po &windows; ME. System plików + NTFS potrafią obsługiwać + &partitionmagic; i + GParted. Niewłaściwe korzystanie z tych narzędzi może doprowadzić do utraty danych. Przed ich zastosowaniem należy się upewnić, że przygotowaliśmy aktualne kopie zapasowe. Wykorzystanie niezmienionej istniejącej partycji Przyjmijmy, że mamy do dyspozycji komputer wyposażony w dysk o pojemności 4 GB, z zainstalowanym systemem &windows;. Dysk jest podzielony na dwie części oznaczone literami C: i D:, o rozmiarze 2 GB każda. Na C: mamy 1 GB danych, a na D: 0,5 GB danych. Mamy więc dysk o dwóch partycjach, z których każda oznaczona jest literą dysku. Możemy skopiować dane z D: na C:, dzięki czemu druga partycja stanie się wolna i będzie można zainstalować na niej FreeBSD. Zmniejszenie istniejącej partycji Przyjmijmy tym razem, że na dysku o pojemności 4 GB zainstalowany jest system &windows; na jednej dużej partycji. Partycja dostępna jest jako dysk C: o rozmiarze 4 GB. Mamy na nim 1,5 GB danych i chcielibyśmy udostępnić dla FreeBSD 2 GB. Możemy wybrać jedno z poniższych rozwiązań: Przygotować kopię danych, następnie na nowo zainstalować &windows;, tworząc podczas instalacji partycję o rozmiarze 2 GB. Skorzystać z jednego ze wspomnianych wcześniej narzędzi, np. &partitionmagic;, w celu zmniejszenia rozmiaru partycji &windows;. Układ dysku Alpha Alpha W przypadku architektury Alpha na FreeBSD trzeba będzie przeznaczyć cały dysk. Nie ma obecnie możliwości wspólnego korzystania z dysku przez kilka systemów operacyjnych. W zależności od konkretnego modelu komputera Alpha, możemy wykorzystać dysk SCSI lub IDE, o ile komputer umożliwia załadowanie z niego systemu operacyjnego. Zgodnie z konwencją stosowaną w podręcznikach Digital / Compaq wszystkie polecenia SRM pisane są wielkimi literami. SRM nie rozróżnia małych i dużych liter. By wyświetlić nazwy i rodzaje zainstalowanych w komputerze dysków, posługujemy się poleceniem SHOW DEVICE w konsoli SRM: >>>SHOW DEVICE dka0.0.0.4.0 DKA0 TOSHIBA CD-ROM XM-57 3476 dkc0.0.0.1009.0 DKC0 RZ1BB-BS 0658 dkc100.1.0.1009.0 DKC100 SEAGATE ST34501W 0015 dva0.0.0.0.1 DVA0 ewa0.0.0.3.0 EWA0 00-00-F8-75-6D-01 pkc0.7.0.1009.0 PKC0 SCSI Bus ID 7 5.27 pqa0.0.0.4.0 PQA0 PCI EIDE pqb0.0.1.4.0 PQB0 PCI EIDE Powyższy przykład pochodzi z komputera Digital Personal Workstation 433au i pokazuje trzy dyski. Pierwszym z nich jest CDROM opisany nazwą DKA0, natomiast dwa pozostałe to twarde dyski o nazwach DKC0 i DKC100. Dyski o nazwach typu DKx są dyskami SCSI. Dla przykładu DKA100 oznacza dysk SCSI o identyfikatorze 1 na pierwszej szynie SCSI (A), natomiast DKC300 oznacza dysk o identyfikatorze 3 na trzeciej szynie SCSI (C). Nazwa PKx oznacza kontroler SCSI. Jak pokazuje przykład z SHOW DEVICE, napędy CDROM SCSI traktowane są tak samo jak dyski twarde SCSI. Nazwy dysków IDE mają postać DQx, a nazwa PQx oznacza kontroler IDE. Zbieranie informacji o konfiguracji sieci Jeśli podczas instalacji będziemy korzystać z połączenia z siecią (np. FreeBSD instalowane będzie z serwera FTP lub serwera NFS), będziemy musieli znać konfigurację sieci. W trakcie instalacji pojawi się prośba o wpisanie tej konfiguracji, by umożliwić FreeBSD połączenie się z siecią i kontynuowanie instalacji. Połączenie z siecią Ethernet lub przez modem kablowy/DSL W przypadku komputera podłączonego do sieci Ethernet lub połączonego z Internetem przez modem kablowy lub DSL, potrzebne będą następujące informacje: Adres IP Adres IP domyśnej bramy Nazwa stacji Adresy IP serwerów DNS Maska podsieci Informacje te możemy uzyskać od administratora systemu lub dostawcy usług sieciowych. Może się okazać, że konfiguracja odbywa się automatycznie, przy użyciu DHCP. Jeśli tak jest, należy o tym fakcie pamiętać. Połączenie przez modem Instalacja FreeBSD przez Internet możliwa jest także w przypadku połączenia modemowego, jednakże będzie to trwało bardzo długo. Niezbędne informacje: Numer telefonu do dostawcy usług internetowych Numer portu COM, do którego podłączony jest modem Nazwa użytkownika i hasło konta u dostawcy usług Sprawdzenie erraty FreeBSD W pracy nad FreeBSD podejmowane są wszelkie starania, aby każde wydanie FreeBSD było jak najbardziej niezawodne, jednakże od czasu do czasu zdarzają się błędy. W pewnych bardzo rzadkich przypadkach mogą mieć one wpływ na proces instalacji systemu. Błędy te po wykryciu i naprawieniu są opisywane w erracie zamieszczonej na stronie FreeBSD Errata (ang.). Przed instalacją warto jest sprawdzić, czy w erracie nie wspomniano o problemach, które mogą zakłócić instalację. Informacje o wszystkich wydaniach systemu, jak również erraty do każdego z nich, znaleźć można na stronie WWW FreeBSD w części poświęconej wydaniom. Pozyskanie plików instalacyjnych FreeBSD Pliki potrzebne do rozpoczęcia instalacji systemu mogą pochodzić z jednego z wymienionych poniżej źródeł: Nośniki lokalne Płyta CDROM lub DVD Partycja DOS-owa na tym samym komputerze Pamięć taśmowa QIC lub SCSI Dyskietki Sieć Serwer FTP, także przez firewall lub proxy HTTP, zależnie od potrzeb Serwer NFS Dedykowane połączenie równoległe lub szeregowe Posiadając FreeBSD na CD lub DVD, mamy już wszystko, co potrzeba, możemy zatem przejść do następnej części (). Jeśli nie mamy plików instalacyjnych FreeBSD, zawiera opis instalacji FreeBSD z dowolnego z wymienionych wcześniej źródeł. Następnie powróćmy do . Przygotowanie dyskietek do instalacji Instalacja FreeBSD rozpoczyna się uruchomieniem programu instalacyjnego podczas startu komputera — nie jest to program, który można uruchomić w innym systemie operacyjnym. Zwykle przy uruchamianiu komputera ładowany jest system zainstalowany na dysku twardym, jednak można także uruchomić system z dyskietki startowej. Do tego celu może także posłużyć CDROM, jeśli komputer daje taką możliwość. Jeśli posiadamy FreeBSD na płytach CDROM lub DVD (kupionych lub przygotowanych samodzielnie), a nasz komputer pozwala na uruchomienie z płyty (zwykle dzięki ustawieniu opcji BIOS-u zwanej Boot Order lub podobnej), możemy nie czytać niniejszej części. Płyty CDROM i DVD zawierające FreeBSD mogą być użyte jako dyski startowe bez dodatkowego przygotowania. By utworzyć zestaw dyskietek startowych, należy: Zdobyć obrazy dyskietek startowych Dyskietki startowe znaleźć można wśród plików instalacyjnych w katalogu floppies/ bądź pobrać z serwera ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/<arch>/<version>-RELEASE/floppies/ zamieniając odpowiednio <arch> i <wersja> właściwą architekturą naszego sprzętu i wybraną wersją FreeBSD. Przykładowo, obrazy dyskietek dla &os; &rel.current;-RELEASE na architekturę &i386; dostępne są pod adresem . Obrazy dyskietek mają rozszerzenie .flp. Katalog floppies/ zawiera kilka różnych obrazów, a to, które z nich będą potrzebne, zależy od wersji FreeBSD, która będzie instalowana, a czasem również od sprzętu na którym system ma być zainstalowany. Z reguły potrzebne będą trzy dyskietki boot.flp, kern1.flp i kern2.flp. Warto jednak dla pewności przeczytać znajdujący się w tym samym katalogu plik README.TXT. Systemy gałęzi 5.X starsze od &os; 5.3 mogą wymagać dodatkowych sterowników urządzeń. Znaleźć je można w obrazie dyskietki drivers.flp. Pobierając pliki przez FTP należy koniecznie używać trybu binarnego. Wiadomo jest, że w niektórych przeglądarkach stosowany jest tryb tekstowy (zwany też ASCII), przez co dyskietki startowe mogą się okazać niezdatne do użycia. Przygotować dyskietki startowe Dla każdego pliku z obrazem przygotowujemy jedną dyskietkę. Dyskietki nie mogą być w jakikolwiek sposób uszkodzone. Najprostszym sposobem samodzielnego sprawdzenia, czy dyskietka nie jest wadliwa, jest jej sformatowanie. Nie powinniśmy ufać dyskietkom formatowanym fabrycznie. Narzędzie formatujące dostępne w systemie &windows; nie poinformuje o istnieniu uszkodzonych bloków, po prostu oznaczy je jako uszkodzone i zignoruje. Zaleca się używanie fabrycznie nowych dyskietek. Gdy podczas instalacji FreeBSD program instalacyjny wskaże błąd, zastygnie lub zachowa się w dziwny sposób, jednymi z pierwszych podejrzanych powinny być dyskietki. Trzeba wówczas nagrać pliki obrazów na inne dyskietki i spróbować ponownie. Nagrać pliki obrazów na dyskietki Pliki .flp nie są zwyczajnymi plikami, które można nagrać na dyskietkę. Są natomiast obrazami całkowitej zawartości dyskietek. Oznacza to, że nie można zapisać tych plików po prostu kopiując z jednego dysku na drugi. Skorzystamy ze specjalnego oprogramowania, by bezpośrednio zapisać obrazy na dyskietkach. DOS Jeśli dyskietki nagrywamy na komputerze z &ms-dos;/&windows;, to możemy skorzystać z dołączonego do FreeBSD narzędzia fdimage. W przypadku, gdy wykorzystujemy obrazy dyskietek z płyty CDROM dostępnego jako dysk E:, posłużymy się poleceniem: E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A: Powtarzamy je dla każdego z plików .flp, za każdym razem zmieniając dyskietkę. Najlepiej jest też napisać na dyskietce nazwę skopiowanego na nią pliku. Powyższe polecenie może potrzebować pewnych modyfikacji, w zależności od miejsca, w którym znajdują się pliki .flp. Jeżeli nie dysponujemy płytą CD, możemy pobrać fdimage z katalogu tools na serwerze FTP FreeBSD. Jeżeli natomiast dyskietki nagrywamy w systemie uniksowym (na przykład w innym FreeBSD), do zapisania plików obrazów na dyskietkach możemy wykorzystać polecenie &man.dd.1;. We FreeBSD wpisalibyśmy: &prompt.root; dd if=kern.flp of=/dev/fd0 W systemie FreeBSD /dev/fd0 odpowiada pierwszej stacji dyskietek (napędowi A:). /dev/fd1 odpowiadałoby B: i tak dalej. W innych odmianach systemów &unix; mogą być stosowane inne nazwy stacji dyskietek, konieczne może więc być zapoznanie się z dokumentacją danego systemu. W tej chwili jesteśmy już przygotowani do instalacji FreeBSD. Rozpoczęcie instalacji Z założenia, podczas instalacji dane na dysku (lub dyskach) nie ulegną żadnym zmianom przed pojawieniem się następującego komunikatu: Last Chance: Are you SURE you want continue the installation? If you're running this on a disk with data you wish to save then WE STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding! We can take no responsibility for lost disk contents! Instalację można przerwać w dowolnej chwili przed powyższym ostrzeżeniem, mając pewność, że dane na dysku pozostają nietknięte. Jeśli będziemy się obawiać, że coś niewłaściwie skonfigurowaliśmy, możemy po prostu wyłączyć komputer i nic złego się nie stanie. Uruchomienie komputera Uruchomienie &i386; Na początku komputer powinien być wyłączony. Włączamy komputer. Po chwili powinna pojawić się możliwość przejścia do menu systemowego, lub BIOS-u, najczęściej poprzez naciśnięcie klawisza F2, F10, Del bądź Alt S . Wciskamy odpowiedni klawisz zgodnie z informacją na ekranie. Niekiedy komputer podczas uruchamiania pokazuje jakiś obrazek. Zwykle wciskając Esc możemy pozbyć się obrazka, aby mieć możliwość przeczytania komunikatów. Wśród opcji odnajdujemy tę, która decyduje o kolejności ładowania systemu z poszczególnych urządzeń. Zwykle ma ona postać listy urządzeń, takich jak Floppy, CDROM, First Hard Disk, itd. Jeżeli wcześniej przygotowaliśmy dyskietki startowe, wybieramy stację dyskietek. Jeśli natomiast korzystamy z płyty CD, wybieramy właśnie CDROM. Wątpliwości możemy rozstrzygnąć zaglądając do instrukcji dołączonej do komputera i jego płyty głównej. Wprowadzone zmiany muszą być zapisane przed opuszczeniem menu systemowego. Komputer powinien ponownie się uruchomić. Jeżeli korzystamy z dyskietek startowych, o których traktuje , to jedna z nich będzie pierwszą dyskietką startową, najprawdopodobniej będzie to dyskietka zawierająca kern.flp. Ją właśnie wkładamy do stacji. W przypadku korzystania z płyty CD wystarczy po prostu włączyć komputer i włożyć płytę do napędu. Jeżeli komputer uruchomi się jak zwykle i załaduje już zainstalowany system operacyjny, może to oznaczać, że: Dyskietka lub płyta zostały włożone za późno. Powinniśmy spróbować uruchomić komputer bez wyjmowania dyskietki bądź płyty. Zmiany w ustawieniach BIOS-u nie zadziałały prawidłowo. Spróbujmy wprowadzić je ponownie, aż do osiągnięcia zamierzonego efektu. Nasza wersja BIOS-u nie pozwala na uruchomienie systemu z wybranego nośnika. Rozpocznie się ładowanie FreeBSD. Podczas ładowania z płyty CD pojawi się tekst podobny do poniższego (pominięto informacje o wersji):: Verifying DMI Pool Data ........ Boot from ATAPI CD-ROM : 1. FD 2.88MB System Type-(00) Uncompressing ... done BTX loader 1.00 BTX version is 1.01 Console: internal video/keyboard BIOS drive A: is disk0 BIOS drive B: is disk1 BIOS drive C: is disk2 BIOS drive D: is disk3 BIOS 639kB/261120kB available memory FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 0.8 /kernel text=0x277391 data=0x3268c+0x332a8 | | Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ Natomiast ładując z dyskietki, zobaczymy tekst w rodzaju (pominięto informacje o wersji): Verifying DMI Pool Data ........ BTX loader 1.00 BTX version is 1.01 Console: internal video/keyboard BIOS drive A: is disk0 BIOS drive C: is disk1 BIOS 639kB/261120kB available memory FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 0.8 /kernel text=0x277391 data=0x3268c+0x332a8 | Please insert MFS root floppy and press enter: Postępując zgodnie z instrukcją na ekranie, wyjmujemy dyskietkę kern.flp, wkładamy mfsroot.flp i naciskamy Enter. We &os; 5.3 i późniejszych dostępne są również inne dyskietki opisane w poprzednim podrozdziale. Należy uruchomić system z pierwszej dyskietki, następnie wkładać kolejne zgodnie z pojawiającymi się komunikatami. Niezależnie, czy uruchamiamy komputer z dyskietki czy z płyty, podczas ładowania ujrzymy komunikat: Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ Albo czekamy dziesięć sekund, albo wciskamy Enter. Uruchomienie Alpha Alpha Na początku komputer powinien być wyłączony. Włączamy komputer i czekamy na znak zachęty boot monitora. Jeżeli korzystamy z dyskietek startowych opisanych w , to jedna z nich będzie pierwszą dyskietką startową, najprawdopodobniej będzie to dyskietka zawierająca kern.flp. Ją właśnie wkładamy do stacji i wpisujemy następujące polecenie, aby uruchomić komputer z dyskietki (zmieniając nazwę napędu dyskietek, jeżeli będzie to konieczne): >>>BOOT DVA0 -FLAGS '' -FILE '' W przypadku korzystania z płyty CD, wkładamy ją do napędu i rozpoczynamy instalację wpisując następujące polecenie (wstawiając inną nazwę napędu CDROM, jeżeli będzie to konieczne): >>>BOOT DKA0 -FLAGS '' -FILE '' Rozpocznie się ładowanie FreeBSD. Podczas ładowania z dyskietki, zobaczymy tekst w rodzaju: Please insert MFS root floppy and press enter: Postępując zgodnie z instrukcją na ekranie, wyjmujemy dyskietkę kern.flp, wkładamy mfsroot.flp i naciskamy Enter. Niezależnie, czy uruchamiamy komputer z dyskietki czy z płyty, podczas ładowania ujrzymy komunikat: Hit [Enter] to boot immediately, or any other key for command prompt. Booting [kernel] in 9 seconds... _ Czekamy dziesięć sekund, albo wciskamy Enter. Przejdziemy do menu konfiguracyjnego jądra. Przeglądanie wyników rozpoznania urządzeń Kilkaset ostatnio wyświetlonych na ekranie linii jest zapisywanych i można je przeglądać. By przejrzeć bufor, naciskamy Scroll Lock. Włączamy w ten sposób tryb przewijania ekranu. Można teraz przeglądać wyniki rozpoznania urządzeń przy użyciu klawiszy kursora, lub PageUp i PageDown. Tryb przewijania wyłącza się wciskając ponownie Scroll Lock. Zróbmy to, aby przejrzeć tekst, który został przewinięty poza ekran, gdy jądro dokonywało rozpoznawania urządzeń. Tekst będzie mieć treść podobną do przedstawionej na , jednakże dokładna treść zależy od zainstalowanych w komputerze urządzeń.
Przykład wyników rozpoznania urządzeń avail memory = 253050880 (247120K bytes) Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0817000. Preloaded mfs_root "/mfsroot" at 0xc0817084. md0: Preloaded image </mfsroot> 4423680 bytes at 0xc03ddcd4 md1: Malloc disk Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60 npx0: <math processor> on motherboard npx0: INT 16 interface pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard pci0: <PCI bus> on pcib0 pcib1:<VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on pci0 pci1: <PCI bus> on pcib1 pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11 isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0 isa0: <iSA bus> on isab0 atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on pci0 ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0 ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0 uhci0 <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on pci 0 usb0: <VIA 83572 USB controller> on uhci0 usb0: USB revision 1.0 uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr1 uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered pci0: <unknown card> (vendor=0x1106, dev=0x3040) at 7.3 dc0: <ADMtek AN985 10/100BaseTX> port 0xe800-0xe8ff mem 0xdb000000-0xeb0003ff ir q 11 at device 8.0 on pci0 dc0: Ethernet address: 00:04:5a:74:6b:b5 miibus0: <MII bus> on dc0 ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0 ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xec00-0xec1f irq 9 at device 10. 0 on pci0 ed0 address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit) isa0: too many dependant configs (8) isa0: unexpected small tag 14 orm0: <Option ROM> at iomem 0xc0000-0xc7fff on isa0 fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq2 on isa0 fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold fd0: <1440-KB 3.5" drive> on fdc0 drive 0 atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> at port 0x60,0x64 on isa0 atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq1 on atkbdc0 kbd0 at atkbd0 psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0 psm0: model Generic PS/@ mouse, device ID 0 vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0 sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0 sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300> sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0 sio0: type 16550A sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0 sio1: type 16550A ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0 pppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold plip0: <PLIP network interface> on ppbus0 ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master UDMA33 acd0: CD-RW <LITE-ON LTR-1210B> at ata1-slave PIO4 Mounting root from ufs:/dev/md0c /stand/sysinstall running as init on vty0
Warto jest uważnie przejrzeć wyniki, by mieć pewność, że wszystkie spodziewane urządzenia zostały wykryte. Brak urządzenia na liście oznacza, że nie zostało ono wykryte. Jeśli sterownik wymagał skonfigurowania IRQ i adresu portu, to powinniśmy sprawdzić, czy prawidłowo je wpisaliśmy. Jeśli trzeba będzie zmienić ustawienia rozpoznawania urządzeń, możemy łatwo opuścić program sysinstall i zacząć od nowa. Dzięki temu można również lepiej poznać cały proces.
Wyjście z sysinstall
Korzystając z klawiszy kursora, wybieramy z głównego menu Exit Install. Ukaże się następujący komunikat: User Confirmation Requested Are you sure you wish to exit? The system will reboot (be sure to remove any floppies from the drives). [ Yes ] No Instalacja ponownie zacznie się od początku, jeśli wybierzemy &gui.yes;, pozostawiając płytę CD w napędzie. Jeśli instalujemy z dyskietek, przed ponownym uruchomieniem komputera powinniśmy wyjąć dyskietkę mfsroot.flp i włożyć kern.flp. Wprowadzenie do sysinstall Sysinstall jest aplikacją instalacyjną przygotowaną w ramach Projektu FreeBSD. Jest to program konsolowy podzielony na szereg pomniejszych menu i ekranów, służących do konfiguracji i zarządzania procesem instalacji. Menu sysinstall obsługiwane jest klawiszami kursora, klawiszem Enter, Spacją i innymi. Dokładny opis działania poszczególnych klawiszy znaleźć można w części poświęconej posługiwaniu się sysinstall. Dostęp do tych informacji możliwy jest poprzez podświetlenie pozycji Usage i wybranie przycisku [Select], a następnie wciśnięcie klawisza Enter, zgodnie z . Wyświetlone zostaną zostaną wskazówki odnośnie posługiwania się systemem menu. Po ich przeczytaniu powrót do głównego menu możliwy jest poprzez naciśnięcie klawisza Enter.
Wyświetlenie z głównego menu instrukcji obsługi sysinstall
Menu dokumentacji Korzystając z klawiszy kursora, w głównym menu wybieramy Doc i wciskamy Enter.
Wybór menu dokumentacji
Spowoduje to wyświetlenie menu dokumentacji.
Menu dokumentacji sysinstall
Warto przeczytać dostępne tu dokumenty. By wyświetlić konkretny dokument, wybieramy go klawiszami kursora, a następnie wciskamy Enter. Po przeczytaniu klawiszem Enter możemy powrócić do menu dokumentacji. Do głównego menu instalacji powracamy wybierając klawiszami kursora Exit, a następnie wciskając Enter. Menu mapowania klawiatury Aby zmienić mapowanie klawiatury klawiszami kursora wybieramy z menu pozycję Keymap i wciskamy Enter. Zmiana mapowania klawiatury wymagana jest jedynie gdy używamy klawiatury innej niż standardowej amerykańskiej.
Główne menu sysinstall
Wyboru mapowania klawiatury dokonujemy poprzez wskazanie odpowiedniej pozycji z listy przy pomocy klawiszy kursora, oraz wciśnięcie Spacji. Ponowne naciśnięcie Spacji cofa wybór. Po wybraniu odpowiedniego mapowania wskazujemy klawiszami kursora &gui.ok; i wciskamy Enter. Na poniższym rysunku przedstawiona jest tylko część listy. Wybranie &gui.cancel; spowoduje przyjęcie domyślnego mapowania klawiatury i powrót do głównego menu.
Menu mapowania klawiatury
Ekran opcji instalacji Wybieramy Options i naciskamy Enter.
Główne menu sysinstall
Opcje sysinstall
Wartości domyślne są zwykle odpowiednie dla większości użytkowników i nie ma potrzeby ich zmiany. Nazwa wydania może być inna w zależności od instalowanej wersji systemu. Po wybraniu jednej z opcji, na dole ekranu ukaże się jej opis podświetlony na niebiesko. Opcja Use Defaults (użyj domyślnych) przywraca wszystkim opcjom wartości domyślne. Naciskając F1 przechodzimy do ekranu pomocy, gdzie możemy przeczytać o poszczególnych opcjach. Naciskając Q powracamy do głównego menu. Rozpoczęcie instalacji standardowej Instalacja standardowa zalecana jest dla wszystkich zaczynających swą przygodę z FreeBSD, bądź w ogóle z systemem &unix;. Klawiszami kursora wybieramy Standard i wciskamy Enter.
Rozpoczęcie instalacji standardowej
Przydział miejsca na dysku Zaczynamy od przydzielenia FreeBSD przestrzeni dyskowej, oraz oznaczenia tej przestrzeni w taki sposób, by sysinstall mógł ją przygotować. Do tego potrzebna nam będzie wiedza na temat sposobu, w jaki FreeBSD znajduje informacje zapisane na dysku. Kolejność dysków w BIOS-ie Przed instalacją i konfiguracją FreeBSD powinniśmy zapoznać się z pewnym ważnym zagadnieniem, szczególnie istotnym dla posiadaczy dwóch lub więcej twardych dysków. DOS Microsoft Windows W komputerze typu PC wyposażonym w zależny od BIOS-u system operacyjny, jak na przykład &ms-dos; lub µsoft.windows;, BIOS może zmienić rzeczywistą kolejność dysków, a system operacyjny tę zmianę zaakceptuje. Dzięki temu system może zostać uruchomiony z dysku innego niż tzw. primary master. Jest to szczególnie wygodne dla tych użytkowników, którzy za najprostszą i najtańszą metodę tworzenia kopii zapasowej uważają kupno identycznego drugiego twardego dysku i kopiowanie zawartości pierwszego dysku przy użyciu Ghost lub XCOPY. W przypadku uszkodzenia pierwszego dysku, ataku wirusa lub awarii systemu operacyjnego, dane mogą być z łatwością odzyskane poprzez zamianę logicznej kolejności dysków w BIOS-ie. To tak, jakby zamienić przewody dysków, ale bez konieczności otwierania obudowy. SCSI BIOS Droższe maszyny wyposażone w kontrolery SCSI mają często rozszerzenia BIOS-u pozwalające zamieniać kolejność dysków SCSI na podobnej zasadzie, obsługując do siedmiu dysków. Użytkowników przyzwyczajonych do korzystania z tego typu rozwiązań może spotkać niespodzianka, gdy we FreeBSD rezultaty odbiegają od oczekiwań. FreeBSD nie korzysta z BIOS-u, jak również nie zna logicznej kolejności dysków BIOS-u. W efekcie może to prowadzić do kłopotliwych sytuacji, szczególnie wtedy, gdy dyski są identyczne pod względem geometrii, oraz zawierają takie same dane. Planując używanie FreeBSD, powinniśmy ustawić w BIOS-ie rzeczywistą kolejność dysków przed instalacją systemu, i tę kolejność pozostawić. Jeśli chcemy koniecznie zamienić dyski, to możemy to zrobić sprzętowo, otwierając obudowę i zamieniając odpowiednie zworki i przewody. Fragment z Archiwum Wyjątkowych Przygód Bolka i Lolka: Bolek ma przygotować dla Lolka komputer z FreeBSD. Bolek montuje jeden dysk SCSI jako urządzenie SCSI zero, i instaluje na nim FreeBSD. Lolek zaczyna korzystać z systemu, ale po kilku dniach zauważa, że dysk SCSI zgłasza liczne błędy, więc zawiadamia o tym Bolka. Po kolejnych kilku dniach Bolek postanawia rozwiązać problem, więc bierze ze składzika taki sam dysk SCSI. Kontrola powierzchni dysku wykazuje, że dysk działa prawidłowo, więc Bolek podłącza go jako czwarte urządzenie SCSI i wykonuje kopię dysku zerowego na dysk czwarty. Ponieważ dysk jest podłączony i działa jak należy, Bolek stwierdza, że można zacząć go używać, więc wykorzystując możliwości BIOS-u SCSI zmienia kolejność dysków w taki sposób, by system uruchamiany był z czwartego urządzenia SCSI. FreeBSD uruchamia się i działa jak należy. Lolek korzysta z systemu przez jakiś czas, następnie wspólnie z Bolkiem postanawiają spróbować czegoś nowego — zainstalować nowszą wersję FreeBSD. Bolek wymontowuje dysk SCSI zero, ponieważ działał kiepsko, i zastępuje go kolejnym identycznym dyskiem ze składzika. Bolek instaluje nową wersję FreeBSD na nowym dysku SCSI korzystając z czarodziejskich dyskietek instalacyjnych Lolka. Instalacja przebiega prawidłowo. Lolek używa nowej wersji FreeBSD przez parę dni i stwierdza, że można zacząć korzystać z niej w pracy. Wcześniej jednak trzeba będzie skopiować wszystkie dane ze starej wersji. Lolek podłącza więc czwarty dysk SCSI (najświeższą kopię starej wersji FreeBSD). Lolek stwierdza jednak z niepokojem, że na dysku nie ma śladu po jego cennych danych. Gdzie się one podziały? Gdy Bolek sporządził kopię dysku zerowego na dysku czwartym, dysk czwarty stał się klonem. Zmieniając kolejność dysków w BIOS-ie SCSI aby móc uruchamiać system z dysku czwartego, Bolek sam siebie wprowadzał w błąd. FreeBSD wciąż działało na dysku zerowym. Zmiana w BIOS-ie powoduje, że część kodu uruchamiającego FreeBSD jest rzeczywiście ładowana z dysku wskazanego w BIOS-ie, lecz kiedy pałeczkę przejmują sterowniki jądra FreeBSD, kolejność dysków BIOS-u przestaje obowiązywać, a FreeBSD przechodzi z powrotem na rzeczywistą kolejność. W opowiadanej historyjce system nadal działał na dysku zerowym, i tam właśnie znajdowały się cenne dane Lolka, a nie na dysku czwartym. Choć wydawało się, że system działa na dysku czwartym, było to tylko złudzenie. Z przyjemnością oznajmiamy, iż ani jeden bajt cennych danych nie zginął ani nie został w inny sposób skrzywdzony podczas naszych badań nad opisanym zjawiskiem. Stary dysk SCSI zero został odnaleziony i cenne dane wróciły do Lolka (Bolek z kolei przekonał się, że niczego nie można być pewnym). W opowieści udział wzięły dyski SCSI, jednakże w przypadku dysków IDE sytuacja wyglądałaby tak samo. Tworzenie segmentów za pomocą programu FDisk Dokonywane tutaj zmiany nie zostaną zapisane na dysku. Jeżeli będziemy podejrzewać, że coś zrobiliśmy źle, możemy wybrać w menu wyjście z programu sysinstall i spróbować jeszcze raz od początku, bądź wcisnąć U by skorzystać z opcji Undo (cofnij). W ostateczności, jeżeli całkiem stracimy orientację, możemy po prostu wyłączyć komputer. Po wybraniu standardowej instalacji w sysinstall zostanie wyświetlony następujący komunikat: Message In the next menu, you will need to set up a DOS-style ("fdisk") partitioning scheme for your hard disk. If you simply wish to devote all disk space to FreeBSD (overwriting anything else that might be on the disk(s) selected) then use the (A)ll command to select the default partitioning scheme followed by a (Q)uit. If you wish to allocate only free space to FreeBSD, move to a partition marked "unused" and use the (C)reate command. [ OK ] [ Press enter or space ] Zgodnie z poleceniem naciskamy Enter. Zobaczymy teraz listę twardych dysków znalezionych przez jądro podczas rozpoznawania urządzeń. przedstawia przykład komputera z dwoma dyskami IDE, o nazwach ad0 i ad2.
Wybór dysku FDisk-a
Można się zastanawiać, dlaczego na liście brakuje ad1. Co spowodowało, że został pominięty? Przyjmijmy przykładowo, że mamy dwa dyski IDE, jeden jako master na pierwszym kontrolerze IDE, drugi jako master na drugim kontrolerze IDE. Gdyby we FreeBSD zostały one ponumerowane w takiej kolejności, w jakiej zostały wykryte, czyli ad0 i ad1, wszystko działałoby jak należy. Gdybyśmy jednak zainstalowali potem jeszcze jeden dysk, jako slave na pierwszym kontrolerze IDE, to ten właśnie dysk zostałby nowym ad1, a wcześniejszy ad1 zmieniłby się w ad2. Ponieważ systemy plików odnajdywane są według nazw urządzeń (np. ad1s1a), mogłoby się nagle okazać, że niektóre systemy plików nie działają poprawnie. Aby to poprawić, musielibyśmy zmienić konfigurację systemu. Aby zapobiec takim sytuacjom, jądro FreeBSD może być skonfigurowane tak, by przydzielać dyskom IDE numery zgodne z ich rzeczywistym umiejscowieniem, niezależnie od kolejności wykrywania. Tym sposobem dysk podłączony jako master na drugim kontrolerze IDE zawsze będzie mieć nazwę ad2, nawet w sytuacji, gdy ad0 i ad1 nie są w ogóle obecne. Jądro FreeBSD domyślnie skonfigurowane jest właśnie w ten sposób, dlatego też na ekranie mamy ad0 i ad2. Komputer, z którego ten rysunek pochodzi, miał dwa dyski IDE podłączone jako master do obu kontrolerów IDE, nie miał natomiast dysków podłączonych jako slave. Wybieramy dysk, na którym chcemy zainstalować FreeBSD i wybieramy &gui.ok;. Zostanie uruchomiony FDisk, pokazując na ekranie obraz podobny do . Ekran FDisk-a podzielony jest na trzy części. Część pierwsza, obejmująca pierwsze dwie linie ekranu, zawiera informacje o wybranym dysku, w tym jego oznaczenie we FreeBSD, geometrię oraz całkowity rozmiar dysku.k. Druga część pokazuje informacje o istniejących na dysku segmentach: gdzie się one zaczynają oraz kończą, jaki jest ich rozmiar, jaka nazwa została im nadana przez FreeBSD ich opis oraz typ. Na rysunku przykładowym widać dwa niewielkie nieużywane segmenty, obecne ze względu na stosowany w architekturze PC podział dysku. Prócz tego widać duży segment FAT, który prawie na pewno jest dyskiem C: w &ms-dos; / &windows;, oraz segment rozszerzony, zawierający być może dyski &ms-dos; / &windows; oznaczone kolejnymi literami. W trzeciej części znajduje się lista dostępnych w FDisk-u poleceń.
Układ partycji w FDisk-u przed zmianami
Dalej postępować będziemy w zależności od tego, jak chcemy podzielić nasz dysk na segmenty. Jeżeli chcemy, by FreeBSD zajęło cały dysk (co wiąże się z usunięciem z niego wszelkich innych danych, gdy potwierdzimy to w sysinstall na późniejszym etapie instalacji), naciskamy A, co odpowiada opcji Use Entire Disk (wykorzystaj cały dysk). Istniejące segmenty zostaną usunięte, a w ich miejsce pojawi się mały obszar opisany jako unused (nieużywany; znów jest to następstwem pecetowego układu dysku), oraz duży segment przeznaczony dla FreeBSD. Jeżeli decydujemy się na tę opcję, powinniśmy w następnej kolejności wskazać nowoutworzony segment FreeBSD przy użyciu klawiszy kursora i wcisnąć S, by umożliwić ładowanie systemu z tego segmentu. Ekran będzie wyglądać podobnie do przedstawionego na . Zwróćmy uwagę na literę A w kolumnie Flags, oznacza ona, że segment jest aktywny i będzie z niego ładowany system. Jeśli chcemy usunąć istniejący segment by zwolnić miejsce dla FreeBSD, wskazujemy segment korzystając z klawiszy kursora i naciskamy D. Następnie możemy nacisnąć C i w odpowiedzi na pytanie o rozmiar segmentu, który chcemy utworzyć, wpisać odpowiednią wartość i wcisnąć Enter. Wartość domyślna stanowi największy możliwy rozmiar segmentu, czyli np. wolną przestrzeń na dysku bądź całą pojemność dysku twardego. Wolne miejsce dla FreeBSD mogliśmy także przygotować wcześniej (na przykład przy użyciu programu &partitionmagic;), w takim wypadku po prostu wciskamy C by utworzyć nowy segment. W tym przypadku również zostaniemy zapytani o rozmiar segmentu, który zamierzamy stworzyć.
Partycja w FDisk-u obejmująca cały dysk
Na koniec naciskamy Q. Dokonane zmiany zostaną zapamiętane przez sysinstall, ale nie będą jeszcze zapisane na dysku. Instalacja programu ładującego W kolejnym kroku instalacji będziemy mieć możliwość zainstalowania programu ładującego (ang. boot manager). Mówiąc ogólnie, powinniśmy instalować program ładujący FreeBSD jeżeli: Mamy dwa lub więcej dysków, a FreeBSD instalujemy na dysku innym niż pierwszy. Instalujemy FreeBSD obok innego systemu operacyjnego na tym samym dysku, i chcemy mieć możliwość wybrania systemu operacyjnego podczas uruchamiania komputera. Jeśli FreeBSD będzie jedynym systemem operacyjnym na danym komputerze i zostanie zainstalowany na pierwszym dysku twardym, wówczas wystarczy wykorzystać Standardowy program ładujący. Natomiast jeśli wykorzystujemy już inny program potrafiący uruchomić FreeBSD powinnyśmy wybrać opcję None (żaden). Dokonany wybór potwierdzamy naciskając Enter.
Wybór programu ładującego w sysinstall
Ekran pomocy, wyświetlany po naciśnięciu F1, opisuje problemy z jakimi można się spotkać, gdy planuje się mieć kilka systemów operacyjnych na jednym dysku. Tworzenie segmentów na innym dysku Jeżeli mamy więcej dysków, po wyborze programu ładującego ponownie ukaże się ekran wyboru dysku. Chcąc zainstalować FreeBSD na kilku dyskach, wybieramy tutaj kolejny dysk i ponownie korzystając z programu FDisk tworzymy na nim segmenty. Jeśli instalujemy FreeBSD na innym dysku niż pierwszy, wówczas program ładujący FreeBSD musi zostać zainstalowany na obydwu dyskach.
Zakończenie wyboru dysku
Klawisz Tab przełącza pomiędzy ostatnio wybranym dyskiem oraz przyciskami &gui.ok;, i &gui.cancel;. Wciskamy Tab jeden raz, by wybrać &gui.ok;, następnie naciskamy Enter aby przejść do kolejnego etapu instalacji. Tworzenie partycji z wykorzystaniem <application>Disklabel</application> W nowoutworzonych segmentach musimy stworzyć kilka partycji. Pamiętajmy, że każda partycja oznaczona jest literą od a do h, a partycje b, c i d rządzą się specjalnymi zasadami, których należy przestrzegać. Niektóre aplikacje mogą skorzystać na stosowaniu określonych schematów podziału na partycje, szczególnie, gdy partycje rozłożone są na kilku dyskach. Na razie jednak, ponieważ jest to nasza pierwsza instalacja FreeBSD, nie powinniśmy zbytnio przejmować się podziałem dysku na partycje. Ważniejszym jest, byśmy zainstalowali FreeBSD i zaczęli się uczyć, jak go używać. Kiedy już nabierzemy pewnej wprawy, możemy zainstalować system ponownie i zmienić sposób podziału na partycje. Poniższy schemat przedstawia cztery partycje — jedną dla przestrzeni wymiany, oraz trzy dla systemów plików. Układ partycji pierwszego dysku Partycja System plików Rozmiar Opis a / 100 MB Będzie to główny system plików. Wszystkie inne systemy plików będą zamontowane gdzieś wewnątrz niego. 100 MB jest dość rozsądnym rozmiarem dla tego celu. Nie będzie tu przechowywane zbyt wiele danych, zwykle po instalacji FreeBSD umieszcza tu około 40 MB danych. Pozostałe miejsce jest dla danych tymczasowych, oraz służy jako zapas, gdyby kolejne wersje FreeBSD potrzebowały więcej miejsca w /. b brak 2-3 x RAM Partycja ta służy jako przestrzeń wymiany. Wybór jej odpowiedniego rozmiaru nie jest sprawą banalną. Możemy przyjąć, że przestrzeń wymiany powinna być dwu- lub trzykrotnie większa niż ilość pamięci fizycznej (RAM). Prócz tego powinniśmy mieć co najmniej 64 MB przestrzeni wymiany, więc jeżeli nasz komputer ma mniej niż 32 MB pamięci, ustawmy rozmiar przestrzeni wymiany na 64 MB. Jeśli dysponujemy kilkoma dyskami, możemy na każdym z nich umieścić przestrzeń wymiany. FreeBSD będzie w procesie wymiany wykorzystywać każdy z dysków, dzięki czemu wymiana będzie się odbywać szybciej. W takim przypadku przyjmujemy całkowity rozmiar potrzebnej przestrzeni wymiany (np. 128 MB) i dzielimy go przez liczbę posiadanych dysków (np. dwa dyski), otrzymując w wyniku rozmiar przestrzeni wymiany dla jednego dysku. W naszym przykładzie będzie to 64 MB na każdy dysk. e /var 50 MB W katalogu /var przechowywane są pliki o zmiennych rozmiarach; pliki dzienników systemowych i inne pliki administracyjne. Podczas codziennej pracy FreeBSD na wielu z tych plików dokonywane są częste operacje odczytu lub zapisu. Dzięki umieszczeniu ich w oddzielnym systemie plików FreeBSD może dokonać optymalizacji dostępu do nich, nie wywierając jednocześnie wpływu na inne pliki, do których dostęp przebiega inaczej. f /usr Reszta dysku Inne pliki będą zwykle przechowywane w katalogu /usr i jego podkatalogach.
Jeżeli instalujemy FreeBSD na dwóch lub więcej dyskach, musimy utworzyć partycje także w innych przygotowanych segmentach. Najłatwiej jest po prostu przygotować na każdym z kolejnych dysków dwie partycje, jedną na przestrzeń wymiany, drugą na system plików. Układ partycji dla kolejnych dysków Partycja System plików Rozmiar Opis b brak Patrz: opis Jak już powiedzieliśmy, przestrzeń wymiany możemy dzielić między kilka dysków. Mimo, iż mamy do dyspozycji partycję a, zgodnie z obowiązującą konwencją przestrzeń wymiany powinna znajdować się na partycji b. e /dyskn Reszta dysku Pozostała część dysku zajmowana jest przez jedną dużą partycję. Mogłaby to z powodzeniem być partycja a, zamiast e. Przyjęto jednak, że partycja a zarezerwowana jest dla głównego systemu plików (/). Nie ma przymusu stosowania tej zasady, jednak sysinstall jej przestrzega, dobrze więc jest ją stosować dla zachowania porządku podczas instalacji. System plików możemy zamontować w dowolnym miejscu, w przykładzie zaproponowano /dyskn, gdzie n jest kolejnym numerem każdego dysku. Można jednak wybrać inne nazewnictwo według uznania..
Po podjęciu decyzji jak ma wyglądać układ partycji, pora wprowadzić go w życie używając sysinstall. Na ekranie ukaże się następujący komunikat: Message Now, you need to create BSD partitions inside of the fdisk partition(s) just created. If you have a reasonable amount of disk space (200MB or more) and don't have any special requirements, simply use the (A)uto command to allocate space automatically. If you have more specific needs or just don't care for the layout chosen by (A)uto, press F1 for more information on manual layout. [ OK ] [ Press enter or space ] Naciskamy Enter by przejść do edytora partycji FreeBSD, zwanego Disklabel. przedstawia ekran zaraz po uruchomieniu Disklabel. Jest on podzielony na trzy części. W kilku pierwszych wierszach widoczna jest nazwa wybranego aktualnie dysku, oraz nazwa segmentu, w którym tworzymy partycje (Disklabel używa tutaj nazwy Partition name, czyli nazwa partycji, a nie nazwa segmentu). Jest tu również zawarta informacja o rozmiarze wolnej przestrzeni wewnątrz segmentu, czyli przestrzeni nie przydzielonej jeszcze partycjom. Środek ekranu zajmuje lista utworzonych partycji, wraz z nazwami przechowywanych na nich systemów plików, ich rozmiarami oraz pewnymi opcjami związanymi z tworzeniem systemu plików. W dolnej części przedstawiona jest lista dostępnych w Disklabel poleceń.
Edytor Disklabel
Disklabel potrafi automatycznie utworzyć partycje i nadać im domyślne rozmiary. Wypróbujmy tę możliwość naciskając A. Na ekranie ukaże się obraz podobny do . Ustawienia automatyczne mogą być właściwe lub nie, w zależności od rozmiaru dysku. Nie ma to jednak większego znaczenia, ponieważ nie trzeba ich koniecznie akceptować. Katalog /tmp jest domyślnie umieszczany na własnej partycji, zamiast być częścią partycji /. Dzięki temu można uniknąć zapełnienia partycji / plikami tymczasowymi.
Edytor disklabel z automatycznymi ustawieniami
By usunąć zaproponowane partycje i zastąpić je utworzonymi własnoręcznie, wybieramy klawiszami kursora pierwszą partycję i naciskamy D. Tak samo postępujemy z pozostałymi partycjami. Teraz, aby stworzyć pierwszą partycję (a, zamontowaną jako /), wybieramy informacje o dysku w górnej części ekranu i wciskamy C. Pojawi się okienko z pytaniem o rozmiar nowej partycji (). Wybrany rozmiar podać możemy w blokach, albo w wygodniejszej formie w postaci liczby megabajtów, gigabajtów lub cylindrów, odpowiednio z przyrostkiem M, G lub C. Począwszy od FreeBSD 5.X użytkownicy mogą: wybrać system plików UFS2 (domyślny system we &os; 5.1 i późniejszych) wykorzystując opcję Custom Newfs (Z), tworzyć partycje za pomocą Auto Defaults i modyfikować przy pomocy Custom Newfs bądź dodać opcję podczas normalnego procesu tworzenia partycji. Wykorzystując opcję Custom Newfs musimy pamiętać by dodać flagę (SoftUpdates)!
Wolne miejsce dla głównej partycji
Wybierając domyślnie zaproponowany rozmiar utworzymy partycję obejmującą pozostałe miejsce w segmencie. Jeżeli zamierzamy stworzyć partycje o takich rozmiarach, jak wcześniej opisywaliśmy, wówczas kasujemy zaproponowaną wartość klawiszem Backspace, i wpisujemy 64M, . Następnie wybieramy &gui.ok;.
Zmiana rozmiaru głównej partycji
Po wybraniu rozmiaru partycji pojawi się pytanie, czy partycja zawierać będzie system plików, czy przestrzeń wymiany. Okienko z tym pytaniem pokazane jest na . Pierwsza partycja zawierać będzie system plików, wybieramy więc FS i naciskamy Enter.
Wybór typu głównej partycji
Ponieważ na partycji znajdować się będzie system plików, Disklabel musi wiedzieć, gdzie będzie on zamontowany. przedstawia okienko z prośbą o podanie tej informacji. Główny system plików montowany jest jako /, wpisujemy więc / i wciskamy Enter.
Wybór miejsca montowania głównego systemu plików
Na ekranie pojawi się informacja o nowo utworzonej partycji. Powinniśmy teraz powtórzyć całą procedurę dla kolejnych partycji. Tworząc partycję wymiany nie będziemy pytani o miejsce jej zamontowania, ponieważ partycje wymiany nie są montowane. Gdy będziemy tworzyć ostatnią partycję, /usr, możemy przyjąć proponowany rozmiar domyślny, aby przeznaczyć na tę partycję resztę segmentu. Ostatecznie ekran edytora Disklabel będzie wyglądać podobnie do , choć wybrane przez nas wartości mogą być inne. By zakończyć pracę z Disklabel, wciskamy Q.
Edytor Disklabel
Wybór składników instalacji Wybór zestawu komponentów Decyzja o tym, jaki zestaw komponentów zainstalujemy, zależy w dużej mierze od planowanych zastosowań systemu i ilości wolnego miejsca na dysku. Dostępne warianty pozwalają zarówno na instalację najmniejszej konfiguracji, jak i na instalację wszystkiego. Początkujący użytkownicy systemów &unix; i FreeBSD powinni wybrać jeden z przygotowanych wariantów. Dla bardziej doświadczonych użytkowników istnieje możliwość ułożenia własnego zestawu komponentów. Więcej informacji o zestawach komponentów i ich zawartości możemy uzyskać naciskając F1. Po przejrzeniu tych informacji naciskamy Enter, aby powrócić do menu wyboru komponentów. Jeśli planujemy korzystać z graficznego interfejsu użytkownika powinniśmy wybrać jeden z zestawów o nazwie rozpoczynającej się literą X. Po instalacji zajmiemy się konfigurowaniem serwera graficznego i wyborem menedżera okien. Szczegółowe informacje na ten temat zawiera rozdział . To, która wersja systemu X11 jest domyślnie instalowana, zależy od instalowanej wersji &os;. Wydania wcześniejsze od 5.3 domyślnie instalują &xfree86; 4.X. Natomiast &os; 5.3 i późniejsze instalują &xorg;. Jeżeli planujemy samodzielne kompilowanie jądra, powinniśmy wybrać wariant zawierający kod źródłowy. zawiera informacje, dlaczego powinno się budować niestandardowe jądro i jak to zrobić. Oczywiście najbardziej wszechstronny jest system zawierający wszystkie komponenty. Jeśli mamy wystarczająco dużo miejsca na dysku, wybieramy klawiszami kursora All, , i naciskamy Enter. Jeżeli jednak miejsca na dysku mogłoby nie wystarczyć, wybierzmy wariant najlepiej odpowiadający obecnym potrzebom. Kolejne komponenty mogą być dodawane po zainstalowaniu systemu.
Wybór komponentów
Instalacja kolekcji portów Po wyborze komponentów będziemy mieć możliwość zainstalowania kolekcji portów FreeBSD. Kolekcja portów umożliwia łatwe i wygodne instalowanie oprogramowania. Nie zawiera ona kodów źródłowych programów. W skład kolekcji portów wchodzą pliki umożliwiające automatyczne pobieranie programów, oraz ich kompilowanie i instalowanie. opisuje sposób korzystanie z kolekcji portów. Program instalacyjny nie sprawdza, czy mamy odpowiednio dużo wolnego miejsca na dysku. Kolekcję portów powinniśmy instalować tylko pod warunkiem, że miejsca faktycznie wystarczy. We FreeBSD &rel.current; kolekcja zajmuje około &ports.size;. User Confirmation Requested Would you like to install the FreeBSD ports collection? This will give you ready access to over &os.numports; ported software packages, at a cost of around &ports.size; of disk space when "clean" and possibly much more than that if a lot of the distribution tarballs are loaded (unless you have the extra CDs from a FreeBSD CD/DVD distribution available and can mount it on /cdrom, in which case this is far less of a problem). The Ports Collection is a very valuable resource and well worth having on your /usr partition, so it is advisable to say Yes to this option. For more information on the Ports Collection & the latest ports, visit: http://www.FreeBSD.org/ports [ Yes ] No Klawiszami kursora wybieramy &gui.yes;, aby zainstalować kolekcję portów, lub &gui.no;, by z niej zrezygnować. Wybór zatwierdzamy klawiszem Enter. Ponownie pojawi się menu wyboru komponentów.
Zatwierdzenie wybranych komponentów
Jeżeli odpowiadają nam wybrane komponenty, przy pomocy klawiszy kursora wybieramy Exit, zaznaczamy &gui.ok; i naciskamy Enter, przechodząc do kolejnego etapu instalacji. Wybór nośnika instalacji W przypadku, gdy instalujemy z płyty CD bądź DVD, klawiszami kursora wybieramy pozycję Install from a FreeBSD CD/DVD (instalacja z CD/DVD). Upewniwszy się, że zaznaczone jest &gui.ok;, naciskamy Enter przechodząc do następnego etapu instalacji. Jeżeli stosujemy inną metodę instalacji, wybieramy odpowiednią pozycję i postępujemy zgodnie ze wskazówkami. Klawiszem F1 możemy włączyć pomoc. Do menu wyboru nośnika powracamy naciskając Enter.
Wybór nośnika instalacji
Tryby instalacji przez FTP instalacja sieć FTP Można wybrać jeden z trzech trybów instalacji przez FTP: aktywne FTP, pasywne FTP lub pośrednio przez HTTP proxy. Aktywne FTP: Install from an FTP server Wybór tego wariantu spowoduje, że przesyłanie danych przez FTP odbywać się będzie w trybie aktywnym. Nie zadziała to w przypadku transmisji przez zaporę ogniową, ale będzie współpracować ze starszymi serwerami FTP nie obsługującymi trybu pasywnego. Jeśli połączenie pasywne (wybierane domyślnie) nie zadziała, spróbujmy aktywnego! Pasywne FTP: Install from an FTP server through a firewall FTP tryb pasywny Opcja ta informuje sysinstall, że przesyłanie danych przez FTP odbywać się będzie w trybie pasywnym. Pozwoli to na połączenie poprzez zaporę ogniową, która nie zezwala na połączenia z zewnątrz z portami o przypadkowych numerach. FTP przez proxy HTTP: Install from an FTP server through a http proxy FTP przez proxy HTTP Ten wariant instruuje sysinstall do wykorzystania protokołu HTTP (podobnie jak przeglądarka stron WWW) do połączenia się z serwerem proxy pośredniczącym w transmisji przez FTP. Serwer pośredniczący przetwarza żądania i przesyła je do serwera FTP. Dzięki temu możliwe jest połączenie poprzez zaporę ogniową nie zezwalającą na żadne połączenia FTP, oferującą jednak HTTP proxy. W takiej sytuacji, poza adresem serwera FTP, będziemy musieli podać także adres serwera proxy. Korzystając z pośredniczącego serwera FTP proxy, zwykle podajemy nazwę serwera docelowego jako część nazwy użytkownika, po znaku @. Serwer proxy udaje wówczas serwer docelowy. Załóżmy, dla przykładu, że chcemy zainstalować system z ftp.FreeBSD.org, za pośrednictwem serwera proxy FTP foo.example.com, nasłuchującego na porcie 1024. W takiej sytuacji przechodzimy do menu opcji, jako nazwę użytkownika FTP wpisujemy ftp@ftp.FreeBSD.org, a jako hasło podajemy nasz adres email. Jako nośnik instalacji wybieramy FTP (lub pasywne FTP, jeżeli umożliwia to serwer proxy), a jako URL wpisujemy ftp://foo.example.com:1234/pub/FreeBSD. Ze względu na to, że /pub/FreeBSD z ftp.FreeBSD.org jest udostępnione na serwerze proxy foo.example.com, możemy właśnie z tego serwera dokonać instalacji (ponieważ zajmie się on pobraniem odpowiednich plików z ftp.FreeBSD.org). Przystąpienie do instalacji Możemy teraz rozpocząć właściwą instalację, a zarazem mamy ostatnią szansę na rezygnację z instalacji bez zmiany zawartości dysku twardego. User Confirmation Requested Last Chance! Are you SURE you want to continue the installation? If you're running this on a disk with data you wish to save then WE STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding! We can take no responsibility for lost disk contents! [ Yes ] No Wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter, by rozpocząć instalację. Czas trwania instalacji zależy od wybranych komponentów, używanego nośnika instalacji oraz prędkości komputera. Szereg komunikatów informować będzie o przebiegu procesu instalacji. Po zakończeniu instalacji wyświetlony zostanie następujący komunikat: Message Congratulations! You now have FreeBSD installed on your system. We will now move on to the final configuration questions. For any option you do not wish to configure, simply select No. If you wish to re-enter this utility after the system is up, you may do so by typing: /stand/sysinstall . [ OK ] [ Press enter to continue ] Po naciśnięciu klawisza Enter zajmiemy się przygotowaniem wstępnej konfiguracji systemu. Jeśli wybierzemy &gui.no; i naciśniemy Enter instalacja zostanie przerwana, bez dokonywania jakichkolwiek zmian. Pojawi się komunikat o treści: Message Installation complete with some errors. You may wish to scroll through the debugging messages on VTY1 with the scroll-lock feature. You can also choose "No" at the next prompt and go back into the installation menus to retry whichever operations have failed. [ OK ] Powyższy komunikat pojawia się, ponieważ nic nie zostało zainstalowane. Naciskając Enter możemy powrócić do głównego menu i opuścić program instalacyjny. Po instalacji Po pomyślnie zakończonej instalacji zajmiemy się wstępną konfiguracją systemu. Wszelkich zmian w ustawieniach możemy dokonać przed uruchomieniem nowo zainstalowanego systemu FreeBSD lub też po zakończeniu instalacji, korzystając z sysinstall (we &os; starszych niż 5.2 /stand/sysinstall) i jego opcji Configure. Konfiguracja urządzeń sieciowych Jeśli wcześniej skonfigurowaliśmy PPP na potrzeby instalacji przez FTP, konfiguracja urządzeń sieciowych zostanie pominięta. Będziemy mogli zająć się nią później. Szczegółowe informacje na temat sieci lokalnych (LAN) oraz konfiguracji FreeBSD w roli bramy lub rutera znaleźć można w rozdziale Zaawansowana konfiguracja sieciowa. User Confirmation Requested Would you like to configure any Ethernet or SLIP/PPP network devices? [ Yes ] No Jeśli chcemy skonfigurować urządzenie sieciowe, wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter. W przeciwnym wypadku wybieramy &gui.no;.
Wybór karty Ethernet
Klawiszami kursora wybieramy interfejs, który będziemy konfigurować i wciskamy Enter. User Confirmation Requested Do you want to try IPv6 configuration of the interface? Yes [ No ] Dla przykładu, w sieci lokalnej w zupełności wystarcza obecny protokół Internetu (IPv4), wybieramy więc klawiszami kursora &gui.no; i naciskamy Enter. Jeśli chcemy wypróbować nowy protokół Internetu (IPv6), wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter. Przez chwilę będzie się odbywać poszukiwanie serwerów RA. User Confirmation Requested Do you want to try DHCP configuration of the interface? Yes [ No ] Jeżeli nie wykorzystujemy DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol), wybieramy klawiszami kursora &gui.no; i wciskamy Enter. Wybranie &gui.yes; spowoduje uruchomienie dhclient i jeśli wszystko przebiegnie prawidłowo, konfiguracja sieci zostanie rozpoznana automatycznie. zawiera szczegółowe informacje na ten temat. Przedstawiony poniżej ekran konfiguracji sieci (Network Configuration) przedstawia konfigurację karty sieciowej komputera, który będzie służył jako brama w sieci lokalnej.
Konfiguracja interfejsu ed0
Klawiszem Tab wybieramy poszczególne pola, w których wpisujemy odpowiednie informacje: Host (stacja) Pełna nazwa stacji, w powyższym przykładzie k6-2.example.com. Domain (domena) Nazwa domeny, do której należy stacja, w przykładzie jest to example.com. IPv4 Gateway (brama IPv4) Adres IP stacji przekazującej pakiety do odbiorców spoza sieci lokalnej. Musi być podany, jeśli komputer jest węzłem w sieci. Jeżeli komputer pełni rolę bramy do Internetu w sieci lokalnej, pole to należy pozostawić puste. Name server (serwer nazw) Adres IP lokalnego serwera DNS. W przykładowej sieci lokalnej nie ma serwera DNS, wpisany więc został adres serwera DNS dostawcy Internetu (208.163.10.2). IPv4 address (adres IPv4) W przykładzie temu interfejsowi przypisano adres 192.168.0.1. Netmask (maska podsieci) W sieci lokalnej użyty został dla przykładu blok adresów klasy C (192.168.0.0 - - 192.168.255.255). + 192.168.0.255). Maska podsieci jest maską sieci klasy C (255.255.255.0). Extra options to ifconfig (dodatkowe opcje dla ifconfig) Tu wpisywane są dodatkowe opcje dla ifconfig charakterystyczne dla interfejsu. W pokazanym przykładzie nie było takowych opcji. Gdy konfiguracja będzie gotowa, klawiszem Tab wybieramy &gui.ok; i naciskamy Enter. User Confirmation Requested Would you like to Bring Up the ed0 interface right now? [ Yes ] No Jeśli wybierzemy &gui.yes; i wciśniemy Enter, komputer zostanie aktywowany do pracy w sieci. Konfiguracja bramy User Confirmation Requested Do you want this machine to function as a network gateway? [ Yes ] No Jeśli komputer będzie w sieci lokalnej pełnić rolę bramy, czyli będzie przekazywać pakiety pomiędzy innymi komputerami, wybieramy opcję &gui.yes; i naciskamy Enter. Jeżeli natomiast komputer będzie węzłem w sieci, wybieramy &gui.no; i również wciskamy Enter. Konfiguracja usług internetowych User Confirmation Requested Do you want to configure inetd and the network services that it provides? Yes [ No ] Wybranie &gui.no; spowoduje, że wiele usług (jak np. telnetd) będą wyłączone. Oznacza to, że zdalni użytkownicy nie będą mogli połączyć się z naszym komputerem za pomocą telnetu. Użytkownicy lokalni będą natomiast mogli łączyć się z odległymi komputerami korzystając z telnetu. Usługi możemy włączyć po zainstalowaniu systemu, aby to zrobić, modyfikujemy plik /etc/inetd.conf za pomocą edytora tekstu. Więcej informacji znaleźć można w Sekcji 25.2.1. . Jeśli wolelibyśmy skonfigurować usługi internetowe podczas instalacji, wybieramy &gui.yes;. Zostaniemy poproszeni o dodatkowe potwierdzenie: User Confirmation Requested The Internet Super Server (inetd) allows a number of simple Internet services to be enabled, including finger, ftp and telnetd. Enabling these services may increase risk of security problems by increasing the exposure of your system. With this in mind, do you wish to enable inetd? [ Yes ] No Wybieramy &gui.yes;, by przejść dalej. User Confirmation Requested inetd(8) relies on its configuration file, /etc/inetd.conf, to determine which of its Internet services will be available. The default FreeBSD inetd.conf(5) leaves all services disabled by default, so they must be specifically enabled in the configuration file before they will function, even once inetd(8) is enabled. Note that services for IPv6 must be separately enabled from IPv4 services. Select [Yes] now to invoke an editor on /etc/inetd.conf, or [No] to use the current settings. [ Yes ] No Wybranie &gui.yes; pozwoli na włączanie poszczególnych usług poprzez usunięcie znaku # na początku właściwego wiersza.
Modyfikacja <filename>inetd.conf</filename>
Gdy włączymy wybrane usługi, naciskamy Esc by przejść do menu, w którym będziemy mogli zakończyć modyfikowanie pliku i zapisać zmiany. Anonimowe FTP FTP anonimowe User Confirmation Requested Do you want to have anonymous FTP access to this machine? Yes [ No ] Wyłączenie anonimowego FTP Wybranie zaznaczonego domyślnie &gui.no; pozwoli na dostęp do komputera poprzez FTP tylko tym użytkownikom, którzy mają własne konta chronione hasłem. Włączenie anonimowego FTP Włączenie anonimowego FTP oznacza, że każdy będzie mógł uzyskać dostęp do komputera. Zanim się na to zdecydujemy, powinniśmy być świadomi niebezpieczeństwa, które się z tym wiąże. zawiera więcej informacji na temat bezpieczeństwa. Aby włączyć anonimowe FTP, klawiszami kursora wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter. Ekran będzie wyglądać jak na poniższym rysunku (lub podobnie):
Domyślne ustawienia anonimowego FTP
Możemy nacisnąć F1, by uzyskać pomoc: This screen allows you to configure the anonymous FTP user. The following configuration values are editable: UID: The user ID you wish to assign to the anonymous FTP user. All files uploaded will be owned by this ID. Group: Which group you wish the anonymous FTP user to be in. Comment: String describing this user in /etc/passwd FTP Root Directory: Where files available for anonymous FTP will be kept. Upload subdirectory: Where files uploaded by anonymous FTP users will go. Główny katalog ftp jest domyślnie umieszczany w /var. Jeżeli nie mamy tam wystarczająco dużo miejsca dla przewidywanych potrzeb FTP, możemy wybrać w zamian katalog /usr, jako główny katalog FTP (FTP Root Directory) wpisując /usr/ftp. Po wybraniu odpowiadających nam ustawień naciskamy Enter. User Confirmation Requested Create a welcome message file for anonymous FTP users? [ Yes ] No Jeżeli wybierzemy &gui.yes; i wciśniemy Enter, automatycznie zostanie uruchomiony edytor, w którym będziemy mogli napisać komunikat powitalny dla użytkowników anonimowego FTP.
Edycja komunikatu powitalnego FTP
Używanym tutaj edytorem tekstu jest ee. Postępując zgodnie z przedstawionymi na ekranie wskazówkami możemy wprowadzić treść komunikatu, lub też możemy zrobić to później, korzystając z dowolnego edytora. W tym celu warto jest zapisać nazwę i lokalizację pliku pokazywaną na dole ekranu. Gdy naciśniemy Esc pokazane zostanie menu z domyślnie zaznaczoną opcją a) leave editor. (opuszczenie edytora). Wybieramy ją naciskając Enter. Ponowne naciśnięcie Enter spowoduje zapisanie zmian jeśli jakichś dokonaliśmy. Konfiguracja sieciowych usług plikowych Sieciowe usługi plikowe (Network File Services - NFS) pozwalają na współdzielony dostęp do plików przez sieć. Komputer możemy skonfigurować jako serwer, klient, lub oba naraz. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w . Serwer NFS User Confirmation Requested Do you want to configure this machine as an NFS server? Yes [ No ] Jeśli nie zamierzamy korzystać z serwera NFS, wybieramy &gui.no; i wciskamy Enter. W przeciwnym wypadku, gdy wybierzemy &gui.yes;, zostanie pokazany komunikat o konieczności stworzenia pliku exports. Message Operating as an NFS server means that you must first configure an /etc/exports file to indicate which hosts are allowed certain kinds of access to your local filesystems. Press [Enter] now to invoke an editor on /etc/exports [ OK ] Naciskamy Enter. Zostanie uruchomiony edytor tekstu, w którym będziemy mogli przygotować plik exports.
Edycja pliku <filename>exports</filename>
Zgodnie ze wskazówkami dopisujemy udostępniane systemy plików. Możemy także zrobić to później, korzystając z preferowanego przez nas edytora tekstu. W tym celu warto zapisać sobie pokazywaną na dole ekranu nazwę i lokalizację pliku. Gdy naciśniemy Esc, pokazane zostanie menu z domyślnie zaznaczoną opcją a) leave editor (opuszczenie edytora). Wybieramy ją naciskając Enter. Klient NFS Instalacja klienta NFS pozwoli naszemu komputerowi łączyć się z serwerami NFS. User Confirmation Requested Do you want to configure this machine as an NFS client? Yes [ No ] Wybieramy klawiszami kursora &gui.yes; lub &gui.no; zależenie od podjętej decyzji, po czym naciskamy Enter. Profil zabezpieczeń Profil zabezpieczeń to zestaw opcji konfiguracyjnych, mający zapewnić określony poziom bezpieczeństwa poprzez włączenie i wyłączenie pewnych programów i ustawień. Im surowszy profil zabezpieczeń, tym mniej programów będzie domyślnie uruchamianych. Odpowiada to jednej z podstawowych zasad bezpieczeństwa: należy wyłączać wszystko, co nie musi być włączone. Pamiętajmy, że profil zabezpieczeń to tylko domyślne ustawienia. Poszczególne programy można włączać i wyłączać już po zainstalowaniu FreeBSD, poprzez modyfikację lub dodanie odpowiednich wpisów w pliku /etc/rc.conf. Dalsze informacje na ten temat znaleźć można w dokumentacji systemowej &man.rc.conf.5;. Poniższa tabela pokazuje, jaki jest efekt stosowania każdego z profili zabezpieczeń. Kolumny odpowiadają profilom, które można wybrać, natomiast w kolejnych wierszach wymienione są poszczególne programy lub funkcje włączone lub wyłączone w danym profilu. Dostępne profile zabezpieczeń Extreme Medium &man.sendmail.8; NIE TAK &man.sshd.8; NIE TAK &man.portmap.8; NIE MOŻE Portmapper jest włączony, jeśli na wcześniejszym etapie instalacji komputer został skonfigurowany jako klient lub serwer NFS. serwer NFS NIE TAK &man.securelevel.8; TAK Wybierając profil zabezpieczeń, który powoduje ustawienie securelevel na Extreme lub High, powinniśmy pamiętać o konsekwencjach. Warto przeczytać dokumentację systemową &man.init.8; i zwrócić szczególną uwagę na znaczenie poziomów bezpieczeństwa, by uniknąć późniejszych kłopotów! NIE
User Confirmation Requested Do you want to select a default security profile for this host (select No for "medium" security)? [ Yes ] No Jeżeli wybierzemy &gui.no; i naciśniemy Enter, zostanie ustawiony średni profil zabezpieczeń. Chcąc wybrać inny profil zabezpieczeń, wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter.
Opcje profilu zabezpieczeń
Aby uzyskać pomoc, wciskamy F1. Naciskając Enter wracamy do menu. Klawiszami kursora wybieramy Medium, chyba, że jesteśmy pewni, że będziemy potrzebować innego poziomu bezpieczeństwa. Wskazujemy następnie &gui.ok; i wciskamy Enter. Zostanie wyświetlony komunikat potwierdzający wybór profilu zabezpieczeń. Message Moderate security settings have been selected. Sendmail and SSHd have been enabled, securelevels are disabled, and NFS server setting have been left intact. PLEASE NIETE that this still does not save you from having to properly secure your system in other ways or exercise due diligence in your administration, this simply picks a standard set of out-of-box defaults to start with. To change any of these settings later, edit /etc/rc.conf [OK] Message Extreme security settings have been selected. Sendmail, SSHd, and NFS services have been disabled, and securelevels have been enabled. PLEASE NIETE that this still does not save you from having to properly secure your system in other ways or exercise due diligence in your administration, this simply picks a more secure set of out-of-box defaults to start with. To change any of these settings later, edit /etc/rc.conf [OK] Naciskamy Enter, aby przejść do kolejnego etapu konfiguracji. Profil zabezpieczeń nie jest cudownym lekarstwem! Nawet, jeśli wybraliśmy najbardziej bezpieczny profil, musimy na bieżąco interesować się sprawami bezpieczeństwa systemu, czytając poświęcone im listy dyskusyjne (),, stosując dobre hasła i przestrzegając ogólnych zasad bezpieczeństwa. Profil jest tylko wygodnym sposobem na przygotowanie podstawowych zabezpieczeń. Ustawienia konsoli systemowej Kilka opcji służy do konfiguracji konsoli systemowej. User Confirmation Requested Would you like to customize your system console settings? [ Yes ] No Aby zobaczyć i zmienić ustawienia, wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter.
Opcje konfiguracji konsoli systemowej
Często stosowaną opcją jest wygaszacz ekranu (screen saver). Klawiszami kursora wybieramy Saver i naciskamy Enter.
Opcje wygaszacza ekranu
Za pomocą klawiszy kursora wybieramy odpowiadający nam wygaszacz i wciskamy Enter. Ponownie pojawi się menu konfiguracji konsoli systemowej. Przyjmowany domyślnie przedział czasu wynosi 300 sekund. Aby go zmienić, ponownie wybieramy Saver. W menu opcji wygaszacza ekranu klawiszami kursora wybieramy Timeout i naciskamy Enter. Pojawi się okienko:
Limit czasu wygaszacza ekranu
Wartość możemy zmienić, po czym wybieramy &gui.ok; i wciskamy Enter, by wrócić do menu konfiguracji konsoli.
Zakończenie konfiguracji konsoli
Wybieramy Exit i naciskamy Enter, przechodząc do kolejnego etapu konfiguracji. Ustawienia strefy czasowej Dzięki ustawieniu strefy czasowej komputer będzie mógł automatycznie ustawiać zegar w przypadku zmiany czasu, jak również będzie prawidłowo wykonywać inne czynności związane ze strefą czasową. W przykładzie mamy do czynienia z komputerem znajdującym się we wschodniej strefie czasowej Stanów Zjednoczonych. Rzeczywiste ustawienia będą zależeć od naszego położenia geograficznego. User Confirmation Requested Would you like to set this machine's time zone now? [ Yes ] No By ustawić strefę czasową, wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter. User Confirmation Requested Is this machine's CMOS clock set to UTC? If it is set to local time or you don't know, please choose NIE here! Yes [ No ] Wybieramy &gui.yes; lub &gui.no;, w zależności od ustawienia zegara komputera, następnie wciskamy Enter.
Wybór regionu geograficznego
Klawiszami kursora wybieramy odpowiedni region, po czym naciskamy Enter.
Wybór kraju
Przy użyciu klawiszy kursora wybieramy odpowiedni kraj i naciskamy Enter.
Wybór strefy czasowej
Klawiszami kursora wybieramy właściwą strefę czasową i wciskamy Enter. Confirmation Does the abbreviation 'EDT' look reasonable? [ Yes ] No Zostaniemy zapytani, czy skrót nazwy strefy czasowej jest prawidłowy. Jeśli tak, naciskamy Enter i przechodzimy do kolejnego etapu konfiguracji. Kompatybilność z Linuksem User Confirmation Requested Would you like to enable Linux binary compatibility? [ Yes ] No Wybranie &gui.yes; i naciśnięcie Enter pozwoli uruchamiać programy linuksowe we FreeBSD. Program instalacyjny dołączy pakiety obsługujące kompatybilność z Linuksem. Jeśli instalujemy system przez FTP, komputer będzie potrzebować łączności z Internetem. Może się zdarzyć, że na serwerze ftp będzie brakowało pewnych składników, na przykład obsługujących kompatybilność z Linuksem. Można je jednak zainstalować później. Ustawienia myszki Posługując się 3-przyciskową myszką będziemy mogli wycinać i wklejać tekst na konsoli i w uruchamianych programach. Jeśli nasza myszka ma dwa przyciski, po instalacji zajrzyjmy do dokumentacji systemowej &man.moused.8;, gdzie opisana została emulacja trzech przycisków. W naszym przykładzie konfigurujemy myszkę nie podłączoną przez USB (np. przez złącze PS/2 lub port COM):: User Confirmation Requested Does this system have a non-USB mouse attached to it? [ Yes ] No Wybieramy &gui.no;, jeśli myszka podłączona jest przez USB, lub &gui.yes; w przeciwnym wypadku i naciskamy Enter.
Opcja wyboru protokołu myszki
Klawiszami kursora wskazujemy Type i naciskamy Enter.
Wybór protokołu myszki
Myszka używana w przykładzie jest typu PS/2, wybrano więc domyślną opcję Auto. Inny protokół wybieramy wskazując odpowiednią opcję klawiszami kursora. Upewniwszy się, że &gui.ok; jest zaznaczone, naciskamy Enter i wracamy do poprzedniego menu.
Konfiguracja portu myszki
Za pomocą klawiszy kursora wybieramy Port i wciskamy Enter.
Wybór portu myszki
Ponieważ przykładowa myszka jest typu PS/2, zaznaczona została domyślna opcja PS/2. Klawiszami kursora możemy wybrać port, następnie naciskamy Enter.
Włączenie demona myszki
Na koniec wybieramy Enable i naciskamy Enter by włączyć demona myszki i go przetestować.
Testowanie demona myszki
Następnie musimy poruszyć myszką i sprawdzić czy kursor porusza się we właściwy sposób po ekranie. Jeśli tak to wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter. Jeśli nie myszka nie została właściwie skonfigurowana — wybieramy &gui.no; i próbujemy innych ustawień myszy. Wybieramy Exit i wciskamy Enter, by zakończyć ten etap konfiguracji. Tom Rhodes Napisał Konfiguracja dodatkowych usług sieciowych Konfiguracja usług sieciowych może być nużącym zadaniem dla początkujących użytkowników, szczególnie jeśli brak im wiedzy w tym zakresie. Możliwość pracy w sieci - także w Internecie - jest kluczowym elementem wszystkich współczesnych systemów operacyjnych, w tym również &os;. Stąd też jest bardzo pomocnym mieć pojęcie o możliwościach pracy w sieci jakie oferuje &os;. Poznanie tych jego możliwości już w trakcie instalacji pozwoli użytkownikom zrozumieć różne aspekty funkcjonowania usług sieciowych. Usługi sieciowe są programami potrafiącymi przyjmować dane z dowolnej lokalizacji w sieci. Dlatego właśnie dokładanych jest wiele starań, by zagwarantować, że programy te nie uczynią nic szkodliwego. Niestety, programiści nie są doskonali. W przeszłości zdarzały się sytuacje, w których atakujący wykorzystywali błędy w oprogramowaniu by wyrządzić szkodę systemowi. Stąd też jest bardzo istotnym by włączać tylko te usługi sieciowe, które są nam potrzebne. Jeśli nie jesteśmy pewni, najlepiej jest nie włączać danej usługi nim nie dowiemy się czy rzeczywiście jej potrzebujemy. Zawsze możemy ją aktywować później uruchamiając ponownie sysinstall bądź edytując plik /etc/rc.conf. Wybranie opcji Networking spowoduje wyświetlenie menu zbliżonego do poniższego:
Najwyższy poziom konfiguracji sieci
Pierwszą z dostępnych opcji - Interfaces - opisuje bliżej , dlatego też możemy ją teraz pominąć. Wybór opcji AMD włączy wsparcie dla narzędzia automatycznego montowania BSD (ang. Automatic Mount Utility). Opcja ta najczęściej jest wykorzystywana z protokołem NFS (patrz poniżej) do automatycznego montowania zdalnych systemów plików. Nie wymaga dodatkowej konfiguracji. Kolejną opcją jest AMD Flags. Po jej wybraniu pojawi się menu, gdzie należy wprowadzić specyficzne flagi AMD. Menu zawiera już domyślne wartości: -a /.amd_mnt -l syslog /host /etc/amd.map /net /etc/amd.map Flaga określa domyślny punkt montowania, w tym wypadku /.amd_mnt. Flaga definiuje domyślny plik log dziennika systemowego; jeśli w systemie wykorzystywany jest demon syslogd, wówczas wszystkie komunikaty będą wysyłane właśnie do niego. Katalog /host jest wykorzystywany do montowania systemów plików wyeksportowanych ze zdalnej maszyny, podczas gdy katalog /net do montowania systemów plików z adresu IP. Plik /etc/amd.map zawiera domyślne wartości flag dla zasobów eksportowanych przez AMD. FTP anonimowe Wybór opcji Anon FTP zezwala na anonimowe połączenia FTP, tym samym tworząc z naszego komputera anonimowy serwer FTP. Należy mieć jednak świadomość niebezpieczeństw jakie pociąga za sobą taka konfiguracja. Po wybraniu tej opcji pojawi się kolejne okienko wyjaśniające związane z nią niebezpieczeństwa oraz umożliwiające szczegółową konfigurację. Menu Gateway pozwala skonfigurować naszą maszynę jako bramę, co zostało opisane wcześniej. Może być również wykorzystane do wyłączenia tej opcji jeśli przypadkowo została ona aktywowana w trakcie instalacji. Opcja Inetd pozwala skonfigurować bądź całkowicie wyłączyć demonona &man.inetd.8;, który również został opisany wcześniej. Opcja Mail wykorzystywana jest do konfiguracji domyślnego systemowego serwera poczty MTA (ang. Mail Transfer Agent). Wybór tej opcji spowoduje wyświetlenie następującego menu:
Wybór domyślnego MTA
W menu tym mamy możliwość wyboru, który MTA zostanie zainstalowany jako domyślny. W praktyce MTA nie jest niczym więcej jak serwerem, który dostarcza pocztę elektroniczną do użytkowników lokalnego systemu bądź wysyła ją do Internetu. Wybór opcji Sendmail spowoduje instalację popularnego serwera sendmail. Serwer ten jest domyślnym serwerem we &os;. Opcja Sendmail local również spowoduje wybór sendmail jako domyślnego MTA, jednakże bez możliwości odbierania poczty przychodzącej z Internetu. Pozostałe opcje Postfix i Exim dają efekt analogiczny do Sendmail — obydwa rozwiązania dostarczają pocztę. Tym nie mniej, niektórzy użytkownicy preferują te serwery jako alternatywę dla MTA sendmail. Po wybraniu MTA, bądź pominięciu tego kroku, pojawi się ponownie okno konfiguracji sieci z kolejną opcją: NFS client. Opcja NFS client pozwala skonfigurować system do komunikacji z serwerem za pomocą NFS. Serwer NFS udostępnia systemy plików innym maszynom w sieci za pomocą protokołu NFS. Jeśli nasza maszyna nie będzie pracowała w sieci można tą opcję pominąć. System może później wymagać dalszej konfiguracji. zawiera szczegółowe informacje o konfiguracji klienta i serwera NFS. Poniżej znajduje się opcja NFS server umożliwiająca skonfigurowanie systemu jako serwer NFS. Dodatkowo konfiguruje ona wymagane parametry dla usług RPC. RPC koordynuje połączenia pomiędzy maszynami i programami. Kolejna opcja to Ntpdate, odpowiadająca za synchronizację czasu systemowego. Po wybraniu jej pojawi się następujące menu:
Konfiguracja ntpdate
Z menu wybieramy najbliższy nam serwer. Wybór pobliskiego serwera gwarantuje dokładniejszą synchronizację czasu, z uwagi na fakt, że w komunikacji z bardziej oddalony serwerem mogą występować większe opóźnienia. Kolejnym elementem jest wybór PCNFSD. Opcja ta zainstaluje net/pcnfsd z Kolekcji portów. Jest to przydatne narzędzie umożliwiające uwierzytelnianie NFS systemom operacyjnym, które same nie potrafią się uwierzytelnić, jak np. &ms-dos;. Przewijając w dół pojawią się kolejne opcje:
Najniższy poziom konfiguracji sieci
Programy &man.rpcbind.8;, &man.rpc.statd.8; i &man.rpc.lockd.8; wykorzystywane są przy połączeniach RPC (Remote Procedure Call). rpcbind zarządza komunikacją pomiędzy serwerem NFS i klientami, tym samym jest wymagany do poprawnego funkcjonowania serwera NFS. Demon rpc.statd wykorzystywany jest do komunikacji z innymi demonami rpc.statd w sieci, w celu monitorowania stanu maszyn, na których one pracują. Uzyskane w ten sposób informacje przechowywane są z reguły w pliku /var/db/statd.status. Kolejnym elementem jest rpc.lockd, który udostępnia usługi blokowania plików. Z reguły, wykorzystywany jest w parze z rpc.statd do śledzenia, które maszyny wymagają blokowania i jak często. O ile dwie ostatnie usługi są idealne do debugowania, nie są one wymagane do poprawnego działania serwera NFS. Kolejnym elementem na liście jest demon rutowania - Routed. &man.routed.8; zarządza tablicami rutingu sieci, wyszukuje rutery multicast i udostępnia na żądanie kopię tablic rutingu każdej maszynie w sieci. Wykorzystywany jest on z reguły na komputerach pracujących jako bramy dla sieci lokalnej. Po jego wybraniu pojawi się dodatkowe menu, w którym należy określić jego domyślną lokalizację. Wartość domyślna jest zdefiniowana i zostanie wybrana po naciśnięciu klawisza Enter. Następnie pojawi się kolejne menu, tym razem w celu ustawienia flag. Domyślną jest i powinna pojawić się na ekranie. Kolejną opcją jest Rwhod, której wybór włączy demona &man.rwhod.8; w trakcie uruchamiania systemu. rwhod jest narzędziem, które regularnie rozsyła w sieci komunikaty systemowe bądź - w trybie konsumenta - zbiera je. Więcej informacji dostępnych jest w podręcznikach systemowych &man.ruptime.1; i &man.rwho.1;. Przedostatnim elementem na liście jest demon &man.sshd.8;. Jest to serwer OpenSSH, którego wykorzystanie jest zalecane w zamiast telnetu czy serwerów FTP. Serwer sshd jest wykorzystywany do zestawiania bezpiecznego połączenia pomiędzy dwoma maszynami wykorzystując połączenia szyfrowane. Ostatnią na liście jest opcja Rozszerzeń TCP (TCP Extensions). Włączenie jej umożliwia korzystanie z rozszerzeń TCP zdefiniowanych w RFC 1323 i RFC 1644. O ile na wielu komputerach pozwoli to na przyspieszenie komunikacji, o tyle może również spowodować odrzucanie niektórych połączeń. Stosowanie tej opcji nie jest zalecane dla serwerów, chodź może się okazać korzystne dla stacji roboczych. Skończywszy konfigurację usług sieciowych możemy przewinąć do samej góry ekranu, do opcji Exit i przejść do kolejnej części konfiguracji. Konfiguracja serwera X Począwszy od wersji &os; 5.3-RELEASE, opcje konfiguracji serwera X zostały usunięte z sysinstall. Serwer X musimy zainstalować i skonfigurować po skończonej instalacji systemu. zawiera szczegółowe informacje odnośnie instalacji i konfiguracji serwera X. Jeśli nie instalujemy wersji wcześniejszej niż &os; 5.3-RELEASE, możemy pomiąć tą sekcję. Chcąc korzystać z graficznego interfejsu użytkownika w rodzaju KDE, GNIEME lub innego, trzeba skonfigurować serwer X. By uruchomić &xfree86; z poziomu użytkownika innego niż root, należy zainstalować x11/wrapper. Jest on instalowany domyślnie we FreeBSD 4.7 i późniejszych. W przypadku wcześniejszych wersji można go zainstalować z menu wyboru pakietów. Aby sprawdzić, czy nasza karta graficzna jest obsługiwana, możemy zajrzeć na stronę WWW &xfree86;. User Confirmation Requested Would you like to configure your X server at this time? [ Yes ] No Należy koniecznie znać dane techniczne monitora i karty graficznej. Nieprawidłowe ustawienia mogą spowodować uszkodzenie sprzętu. Jeśli nie dysponujemy tymi danymi, wybierzmy &gui.no; i przystąpmy do konfiguracji serwera X po zainstalowaniu systemu, gdy już zaopatrzymy się w niezbędne dane. Do tego celu możemy wykorzystać sysinstall (/stand/sysinstall we &os; starszych niż 5.2), wybierając Configure, a następnie XFree86. Jeśli mamy dane techniczne karty graficznej i monitora, wybieramy &gui.yes; i wciskamy Enter, rozpoczynając konfigurację serwera X.
Wybór metody konfiguracji
Serwer X można konfigurować na kilka sposobów. Wybieramy jedną z metod przy pomocy klawiszy kursora i naciskamy Enter. Pamiętajmy o uważnym czytaniu wszelkich poleceń pojawiających się na ekranie. Wybór xf86cfg i xf86cfg -textmode może spowodować, że ekran stanie się ciemny, a uruchomienie może zająć kilka sekund. Bądźmy cierpliwi. W poniższym przykładzie przedstawione będzie korzystanie z programu konfiguracyjnego xf86config. Wybierane przez nas opcje zależeć będą od wyposażenia naszego komputera, będą się więc zapewne różnić od opcji pokazanych w przykładzie: Message You have configured and been running the mouse daemon. Choose "/dev/sysmouse" as the mouse port and "SysMouse" or "MouseSystems" as the mouse protocol in the X configuration utility. [ OK ] [ Press enter to continue ] Komunikat ten informuje o wykryciu skonfigurowanego wcześniej demona myszki. Naciskamy Enter, by przejść dalej. Po uruchomieniu, xf86config wyświetli krótkie wprowadzenie: This program will create a basic XF86Config file, based on menu selections you make. The XF86Config file usually resides in /usr/X11R6/etc/X11 or /etc/X11. A sample XF86Config file is supplied with XFree86; it is configured for a standard VGA card and monitor with 640x480 resolution. This program will ask for a pathname when it is ready to write the file. You can either take the sample XF86Config as a base and edit it for your configuration, or let this program produce a base XF86Config file for your configuration and fine-tune it. Before continuing with this program, make sure you know what video card you have, and preferably also the chipset it uses and the amount of video memory on your video card. SuperProbe may be able to help with this. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. Po naciśnięciu Enter przejdziemy do konfiguracji myszki. Pamiętajmy, by uważnie czytać polecenia i wybrać właściwy protokół myszki Mouse Systems i port myszki /dev/sysmouse, nawet jeśli w przykładzie wybierana jest myszka PS/2. First specify a mouse protocol type. Choose one from the following list: 1. Microsoft compatible (2-button protocol) 2. Mouse Systems (3-button protocol) & FreeBSD moused protocol 3. Bus Mouse 4. PS/2 Mouse 5. Logitech Mouse (serial, old type, Logitech protocol) 6. Logitech MouseMan (Microsoft compatible) 7. MM Series 8. MM HitTablet 9. Microsoft IntelliMouse If you have a two-button mouse, it is most likely of type 1, and if you have a three-button mouse, it can probably support both protocol 1 and 2. There are two main varieties of the latter type: mice with a switch to select the protocol, and mice that default to 1 and require a button to be held at boot-time to select protocol 2. Some mice can be convinced to do 2 by sending a special sequence to the serial port (see the ClearDTR/ClearRTS options). Enter a protocol number: 2 You have selected a Mouse Systems protocol mouse. If your mouse is normally in Microsoft-compatible mode, enabling the ClearDTR and ClearRTS options may cause it to switch to Mouse Systems mode when the server starts. Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to enable ClearDTR and ClearRTS? n You have selected a three-button mouse protocol. It is recommended that you do not enable Emulate3Buttons, unless the third button doesn't work. Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to enable Emulate3Buttons? y Now give the full device name that the mouse is connected to, for example /dev/tty00. Just pressing enter will use the default, /dev/mouse. On FreeBSD, the default is /dev/sysmouse. Mouse device: /dev/sysmouse Kolejnym krokiem jest konfiguracja klawiatury. W przykładzie wybrana została typowa klawiatura o 101 klawiszach. Jako wariant nazwy możemy wybrać dowolną nazwę, lub po prostu nacisnąć Enter, akceptując proponowaną nazwę domyślną. Please select one of the following keyboard types that is the better description of your keyboard. If nothing really matches, choose 1 (Generic 101-key PC) 1 Generic 101-key PC 2 Generic 102-key (Intl) PC 3 Generic 104-key PC 4 Generic 105-key (Intl) PC 5 Dell 101-key PC 6 Everex STEPnote 7 Keytronic FlexPro 8 Microsoft Natural 9 Northgate OmniKey 101 10 Winbook Model XP5 11 Japanese 106-key 12 PC-98xx Series 13 Brazilian ABNT2 14 HP Internet 15 Logitech iTouch 16 Logitech Cordless Desktop Pro 17 Logitech Internet Keyboard 18 Logitech Internet Navigator Keyboard 19 Compaq Internet 20 Microsoft Natural Pro 21 Genius Comfy KB-16M 22 IBM Rapid Access 23 IBM Rapid Access II 24 Chicony Internet Keyboard 25 Dell Internet Keyboard Enter a number to choose the keyboard. 1 Please select the layout corresponding to your keyboard 1 U.S. English 2 U.S. English w/ ISO9995-3 3 U.S. English w/ deadkeys 4 Albanian 5 Arabic 6 Armenian 7 Azerbaidjani 8 Belarusian 9 Belgian 10 Bengali 11 Brazilian 12 Bulgarian 13 Burmese 14 Canadian 15 Croatian 16 Czech 17 Czech (qwerty) 18 Danish Enter a number to choose the country. Press enter for the next page 1 Please enter a variant name for 'us' layout. Or just press enter for default variant us Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want to select additional XKB options (group switcher, group indicator, etc.)? n Następnie przystępujemy do konfiguracji monitora. Pamiętajmy, by nie przekroczyć dopuszczalnych wartości częstotliwości, ponieważ może to spowodować uszkodzenie monitora. W razie jakichkolwiek wątpliwości, odłóżmy konfigurację monitora do czasu, gdy będziemy już mieć niezbędne informacje. Now we want to set the specifications of the monitor. The two critical parameters are the vertical refresh rate, which is the rate at which the whole screen is refreshed, and most importantly the horizontal sync rate, which is the rate at which scanlines are displayed. The valid range for horizontal sync and vertical sync should be documented in the manual of your monitor. If in doubt, check the monitor database /usr/X11R6/lib/X11/doc/Monitors to see if your monitor is there. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. You must indicate the horizontal sync range of your monitor. You can either select one of the predefined ranges below that correspond to industry- standard monitor types, or give a specific range. It is VERY IMPORTANT that you do not specify a monitor type with a horizontal sync range that is beyond the capabilities of your monitor. If in doubt, choose a conservative setting. hsync in kHz; monitor type with characteristic modes 1 31.5; Standard VGA, 640x480 @ 60 Hz 2 31.5 - 35.1; Super VGA, 800x600 @ 56 Hz 3 31.5, 35.5; 8514 Compatible, 1024x768 @ 87 Hz interlaced (no 800x600) 4 31.5, 35.15, 35.5; Super VGA, 1024x768 @ 87 Hz interlaced, 800x600 @ 56 Hz 5 31.5 - 37.9; Extended Super VGA, 800x600 @ 60 Hz, 640x480 @ 72 Hz 6 31.5 - 48.5; Non-Interlaced SVGA, 1024x768 @ 60 Hz, 800x600 @ 72 Hz 7 31.5 - 57.0; High Frequency SVGA, 1024x768 @ 70 Hz 8 31.5 - 64.3; Monitor that can do 1280x1024 @ 60 Hz 9 31.5 - 79.0; Monitor that can do 1280x1024 @ 74 Hz 10 31.5 - 82.0; Monitor that can do 1280x1024 @ 76 Hz 11 Enter your own horizontal sync range Enter your choice (1-11): 6 You must indicate the vertical sync range of your monitor. You can either select one of the predefined ranges below that correspond to industry- standard monitor types, or give a specific range. For interlaced modes, the number that counts is the high one (e.g. 87 Hz rather than 43 Hz). 1 50-70 2 50-90 3 50-100 4 40-150 5 Enter your own vertical sync range Enter your choice: 2 You must now enter a few identification/description strings, namely an identifier, a vendor name, and a model name. Just pressing enter will fill in default names. The strings are free-form, spaces are allowed. Enter an identifier for your monitor definition: Hitachi W kolejnym etapie wybieramy z listy sterownik karty graficznej. Jeśli przewijając listę niechcący ominiemy naszą kartę, naciskajmy dalej Enter, a lista zostanie powtórzona. W przykładzie pokazujemy tylko fragment listy: Now we must configure video card specific settings. At this point you can choose to make a selection out of a database of video card definitions. Because there can be variation in Ramdacs and clock generators even between cards of the same model, it is not sensible to blindly copy the settings (e.g. a Device section). For this reason, after you make a selection, you will still be asked about the components of the card, with the settings from the chosen database entry presented as a strong hint. The database entries include information about the chipset, what driver to run, the Ramdac and ClockChip, and comments that will be included in the Device section. However, a lot of definitions only hint about what driver to run (based on the chipset the card uses) and are untested. If you can't find your card in the database, there's nothing to worry about. You should only choose a database entry that is exactly the same model as your card; choosing one that looks similar is just a bad idea (e.g. a GemStone Snail 64 may be as different from a GemStone Snail 64+ in terms of hardware as can be). Do you want to look at the card database? y 288 Matrox Millennium G200 8MB mgag200 289 Matrox Millennium G200 SD 16MB mgag200 290 Matrox Millennium G200 SD 4MB mgag200 291 Matrox Millennium G200 SD 8MB mgag200 292 Matrox Millennium G400 mgag400 293 Matrox Millennium II 16MB mga2164w 294 Matrox Millennium II 4MB mga2164w 295 Matrox Millennium II 8MB mga2164w 296 Matrox Mystique mga1064sg 297 Matrox Mystique G200 16MB mgag200 298 Matrox Mystique G200 4MB mgag200 299 Matrox Mystique G200 8MB mgag200 300 Matrox Productiva G100 4MB mgag100 301 Matrox Productiva G100 8MB mgag100 302 MediaGX mediagx 303 MediaVision Proaxcel 128 ET6000 304 Mirage Z-128 ET6000 305 Miro CRYSTAL VRX Verite 1000 Enter a number to choose the corresponding card definition. Press enter for the next page, q to continue configuration. 288 Your selected card definition: Identifier: Matrox Millennium G200 8MB Chipset: mgag200 Driver: mga Do NIET probe clocks or use any Clocks line. Press enter to continue, or ctrl-c to abort. Now you must give information about your video card. This will be used for the "Device" section of your video card in XF86Config. You must indicate how much video memory you have. It is probably a good idea to use the same approximate amount as that detected by the server you intend to use. If you encounter problems that are due to the used server not supporting the amount memory you have (e.g. ATI Mach64 is limited to 1024K with the SVGA server), specify the maximum amount supported by the server. How much video memory do you have on your video card: 1 256K 2 512K 3 1024K 4 2048K 5 4096K 6 Other Enter your choice: 6 Amount of video memory in Kbytes: 8192 You must now enter a few identification/description strings, namely an identifier, a vendor name, and a model name. Just pressing enter will fill in default names (possibly from a card definition). Your card definition is Matrox Millennium G200 8MB. The strings are free-form, spaces are allowed. Enter an identifier for your video card definition: Następnie wybieramy tryby graficzne dla preferowanych rozdzielczości. Najczęściej używane są tryby 640x480, 800x600 i 1024x768, wybór zależy jednak od możliwości karty graficznej, rozmiarów monitora i oczekiwanej wygody pracy. Gdy będziemy wybierać głębię koloru, wybierzmy najwyższą wartość, którą obsługuje karta. For each depth, a list of modes (resolutions) is defined. The default resolution that the server will start-up with will be the first listed mode that can be supported by the monitor and card. Currently it is set to: "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 8-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 16-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 24-bit Modes that cannot be supported due to monitor or clock constraints will be automatically skipped by the server. 1 Change the modes for 8-bit (256 colors) 2 Change the modes for 16-bit (32K/64K colors) 3 Change the modes for 24-bit (24-bit color) 4 The modes are OK, continue. Enter your choice: 2 Select modes from the following list: 1 "640x400" 2 "640x480" 3 "800x600" 4 "1024x768" 5 "1280x1024" 6 "320x200" 7 "320x240" 8 "400x300" 9 "1152x864" a "1600x1200" b "1800x1400" c "512x384" Please type the digits corresponding to the modes that you want to select. For example, 432 selects "1024x768" "800x600" "640x480", with a default mode of 1024x768. Which modes? 432 You can have a virtual screen (desktop), which is screen area that is larger than the physical screen and which is panned by moving the mouse to the edge of the screen. If you don't want virtual desktop at a certain resolution, you cannot have modes listed that are larger. Each color depth can have a differently-sized virtual screen Please answer the following question with either 'y' or 'n'. Do you want a virtual screen that is larger than the physical screen? n For each depth, a list of modes (resolutions) is defined. The default resolution that the server will start-up with will be the first listed mode that can be supported by the monitor and card. Currently it is set to: "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 8-bit "1024x768" "800x600" "640x480" for 16-bit "640x480" "800x600" "1024x768" "1280x1024" for 24-bit Modes that cannot be supported due to monitor or clock constraints will be automatically skipped by the server. 1 Change the modes for 8-bit (256 colors) 2 Change the modes for 16-bit (32K/64K colors) 3 Change the modes for 24-bit (24-bit color) 4 The modes are OK, continue. Enter your choice: 4 Please specify which color depth you want to use by default: 1 1 bit (monochrome) 2 4 bits (16 colors) 3 8 bits (256 colors) 4 16 bits (65536 colors) 5 24 bits (16 million colors) Enter a number to choose the default depth. 4 Przygotowaną konfigurację należy zachować. Upewnijmy się, że konfiguracja zostanie zapisana w pliku o nazwie /etc/X11/XF86Config. I am going to write the XF86Config file now. Make sure you don't accidently overwrite a previously configured one. Shall I write it to /etc/X11/XF86Config? y Jeśli z jakichś przyczyn konfiguracja nie powiedzie się, możemy zacząć ją od początku, wybierając &gui.yes;, gdy pojawi się następujący komunikat: User Confirmation Requested The XFree86 configuration process seems to have failed. Would you like to try again? [ Yes ] No Jeżeli konfiguracja &xfree86; sprawia problemy, wybierzmy &gui.no; i naciśnijmy Enter, by kontynuować instalację. Po jej zakończeniu będziemy mogli uruchomić program konfiguracyjny poleceniem xf86cfg -textmode lub xf86config, wydanym jako root. prezentuje inną metodę konfiguracji &xfree86; . Jeśli zdecydujemy się pominąć na razie konfigurację &xfree86;, kolejnym krokiem będzie wybór pakietów. Domyślnie serwer X może zostać unicestwiony kombinacją klawiszy CtrlAlt Backspace. Możemy z niej skorzystać, jeśli coś jest nie w porządku z ustawieniami serwera i chcemy uniknąć uszkodzenia sprzętu. Podczas pracy serwera X można zmieniać tryb graficzny, używając kombinacji klawiszy CtrlAlt+ lub CtrlAlt- . Po zakończeniu instalacji można wyregulować wysokość, szerokość i położenie obrazu przy użyciu xvidtune, po uruchomieniu &xfree86;. Zwracajmy uwagę na ostrzeżenia o możliwości uszkodzenia sprzętu poprzez niewłaściwe ustawienia. Nie róbmy niczego, czego nie jesteśmy pewni. Zamiast używać xvidtune, możemy dostroić ekran X Window korzystając z regulatorów monitora. Mogą się pojawić pewne różnice w wyświetlaniu obrazu przy powraceniu do trybu tekstowego, lepsze to jednak niż uszkodzenie sprzętu. Przed dokonaniem jakichkolwiek zmian zapoznajmy się z dokumentacją &man.xvidtune.1;. Jeżeli konfiguracja &xfree86; przebiegła pomyślnie, przejdziemy do kolejnego etapu, w którym wybierzemy menedżera okien. Wybór menedżera okien Począwszy od wersji &os; 5.3-RELEASE, opcje wyboru środowiska graficznego zostały usunięte z sysinstall. Musimy je skonfigurować po skończonej instalacji systemu. zawiera szczegółowe informacje odnośnie instalacji i konfiguracji środowiska graficznego. Jeśli nie instalujemy wersji wcześniejszej niż &os; 5.3-RELEASE, możemy pomiąć tą sekcję. Dostepnych jest wiele różnych menedżerów okien, poczynając od najprostszych, zapewniających jedynie podstawowe funkcje, do rozbudowanych środowisk wyposażonych w pokaźny zestaw oprogramowania. Niektórym wystarczy nieznaczna przestrzeń na dysku i niewiele pamięci, inne natomiast mogą mieć znacznie większe wymagania. Dobrze jest wypróbować kilka różnych menedżerów i wybrać spośród nich ten, który najbardziej nam odpowiada. Są one dostępne w Kolekcji portów lub w postaci pakietów, można je więc instalować po zainstalowaniu systemu. Możemy wybrać jeden z popularnych menedżerów okien i zainstalować go jako domyślny. Dzięki temu będziemy mieć możliwość uruchomienia go zaraz po zakończeniu instalacji.
Wybór domyślnego menedżera okien
Klawiszami kursora wybieramy jedną z opcji i wciskamy Enter. Wybrany menedżer okien zostanie zainstalowany. Instalacja pakietów Pakiety to skompilowane programy, które można w łatwy sposób instalować. W poniższym przykładzie pokazana jest instalacja jednego pakietu. Możemy oczywiście zainstalować więcej pakietów. Gdy system będzie już zainstalowany, kolejne pakiety będzie można dodawać przy użyciu sysinstall (/stand/sysinstall w wersjach &os; wcześniejszych niż 5.2). User Confirmation Requested The FreeBSD package collection is a collection of hundreds of ready-to-run applications, from text editors to games to WEB servers and more. Would you like to browse the collection now? [ Yes ] No Jeśli wybierzemy &gui.yes; i naciśniemy Enter, przejdziemy do ekranu wyboru pakietów:
Wybór kategorii pakietów
W danej chwili dostępne do instalacji są jedynie pakiety z bieżącego nośnika. Możemy wybrać jedną z kategorii pakietów albo All, by wyświetlone zostały wszystkie dostępne pakiety. Wybraną opcję wskazujemy przy użyciu klawiszy kursora i wciskamy Enter. Pokazana zostanie lista pakietów dostępnych w wybranej kategorii:
Wybór pakietów
Dla przykładu zaznaczona została powłoka bash. Możemy wybrać tyle pakietów, ile nam się podoba, zaznaczając każdy z nich Space. Krótki opis pakietu wyświetlany jest w lewym dolnym rogu ekranu. Klawiszem Tab możemy przełączać się między ostatnio wybranym pakietem, przyciskami &gui.ok; i &gui.cancel;. Po zaznaczeniu wszystkich wybranych pakietów naciskamy Tab, by zaznaczyć &gui.ok; i naciskamy Enter, powracając w ten sposób do menu wyboru pakietów. Do przełączania się między &gui.ok; i &gui.cancel; mogą również służyć klawisze kursora. Za ich pomocą możemy wybrać &gui.ok;, a następnie nacisnąć Enter, by wrócić do menu wyboru pakietów.
Rozpoczęcie instalacji pakietów
Klawiszami kursora i Tab wybieramy [ Install ] i wciskamy Enter. Pojawi się prośba o potwierdzenie chęci zainstalowania pakietów:
Potwierdzenie instalacji pakietów
Gdy wybierzemy &gui.ok; i naciśniemy Enter, rozpocznie się instalacja pakietów. Aż do jej zakończenia będą pokazywane komunikaty o przebiegu instalacji. Jeżeli pojawią się informacje o jakichkolwiek problemach, zanotujmy je. Po zainstalowaniu pakietów wracamy do konfiguracji systemu. Nawet jeśli nie wybraliśmy żadnych pakietów i chcemy wrócić do końcowej konfiguracji wybieramy opcję Install. Dodawanie użytkowników i grup Powinniśmy założyć przynajmniej jedno konto użytkownika, by móc korzystać z systemu nie będąc zalogowanym jako root. Główna partycja jest zwykle niewielka, więc korzystanie z aplikacji jako root może ją szybko zapełnić. Inny powód wymieniony został w poniższym komunikacie: User Confirmation Requested Would you like to add any initial user accounts to the system? Adding at least one account for yourself at this stage is suggested since working as the "root" user is dangerous (it is easy to do things which adversely affect the entire system). [ Yes ] No Wybieramy &gui.yes; i naciskamy Enter, by dodać użytkownika.
Dodawanie użytkownika
Klawiszamy kursora wybieramy User (użytkownik) i wciskamy Enter.
Dane nowego użytkownika
Kolejne pola wybieramy klawiszem Tab. W dolnej części ekranu pojawiać się będą następujące opisy, pomocne przy wprowadzaniu poszczególnych danych: Login ID Nazwa nowego użytkownika (obowiązkowa). UID Numer będący identyfikatorem użytkownika (wypełniany automatycznie, jeśli pole pozostanie puste). Group Nazwa podstawowej grupy użytkownika (wybierana automatycznie, jeśli pole pozostanie puste). Password Hasło użytkownika (wpisujmy je uważnie!). Full name Nazwisko użytkownika (komentarz). Member groups Grupy, których członkiem będzie użytkownik (czyli dostanie ich uprawnienia). Home directory Domowy katalog użytkownika (wpisywany automatycznie, jeśli pole pozostanie puste). Login shell Powłoka uruchamiana po zalogowaniu się (wybierana automatycznie, jeśli pole pozostanie puste, np. /bin/sh). W przykładzie powłoka została zmieniona z /bin/sh na /usr/local/bin/bash, aby korzystać z powłoki bash zainstalowanej wcześniej jako pakiet. Nie wpisujmy tu powłoki, która nie istnieje, gdyż uniemożliwi to zalogowanie się. Najpopularniejszą powłoką w świecie BSD jest powłoka C, czyli /bin/tcsh. Użytkownik został dopisany do grupy wheel, dzięki czemu będzie mógł uzyskiwać uprawnienia użytkownika root. Gdy skończymy, wybieramy &gui.ok;. Ponownie pojawi się menu zarządzania użytkownikami i grupami:
Wyjście z menu zarządzania użytkownikami i grupami
W podobny sposób możemy od razu utworzyć dodatkowe grupy, jeśli zajdzie taka potrzeba. Gdy system będzie już zainstalowany, będziemy mogli dodawać grupy przy użyciu sysinstall (/stand/sysinstall w wersjach &os; starszych niż 5.2). Gdy skończymy dodawanie użytkowników wybieramy klawiszami kursora Exit i wciskamy Enter, by kontynuować instalację. Hasło użytkownika <username>root</username> Message Now you must set the system manager's password. This is the password you'll use to log in as "root". [ OK ] [ Press enter to continue ] Wciskamy Enter, aby ustawić hasło roota. Hasło musi być prawidłowo podane dwukrotnie. Rzecz jasna, powinniśmy zadbać o to, by łatwo odnaleźć hasło, gdy zdarzy się nam je zapomnieć. Zwróćmy uwagę, że w trakcie wpisywania hasła nie pojawią się żadne znaki, nawet gwiazdki. Changing local password for root. New password : Retype new password : Po pomyślnym wprowadzeniu hasła przejdziemy do kolejnego etapu instalacji. Zakończenie instalacji Jeżeli będziemy chcieli skonfigurować dodatkowe urządzenia sieciowe, lub wprowadzić inne zmiany w konfiguracji systemu, możemy to zrobić w tym właśnie momencie, lub też po zakończeniu instalacji za pośrednictwem sysinstall (/stand/sysinstall w wersjach &os; wcześniejszych niż 5.2). User Confirmation Requested Visit the general configuration menu for a chance to set any last options? Yes [ No ] Wybieramy klawiszami kursora &gui.no; i wciskamy Enter, by powrócić do głównego menu instalacji.
Zakończenie instalacji
Przy pomocy klawiszy kursora wybieramy [X Exit Install] i naciskamy Enter. Pojawi się prośba o potwierdzenie chęci zakończenia instalacji: User Confirmation Requested Are you sure you wish to exit? The system will reboot (be sure to remove any floppies from the drives). [ Yes ] No Wybieramy &gui.yes;. Jeżeli uruchamialiśmy komputer z dyskietki, wyjmujemy ją. Napęd CDROM będzie zablokowany aż do chwili, gdy komputer zacznie się ponownie uruchamiać. Wtedy napęd zostanie odblokowany i będzie można wyjąć z niego płytę (szybko). Komputer zostanie ponownie uruchomiony. Zwróćmy uwagę na ewentualne komunikaty o błędach. Uruchamianie FreeBSD Uruchamianie FreeBSD na komputerach &i386; Jeżeli wszystko przebiegło prawidłowo, na ekranie zobaczymy serię kolejno pojawiających się komunikatów, a na koniec będziemy mogli się zalogować. Komunikaty możemy przeczytać naciskając Scroll-Lock, następnie przewijając ekran klawiszami PgUp i PgDn. Ponownie naciskając Scroll-Lock powracamy do komunikatu logowania. Być może nie będziemy mogli zobaczyć wszystkich komunikatów (ograniczony rozmiar bufora), jednak można je przejrzeć po zalogowaniu się, wpisując dmesg w linii poleceń. Zalogujmy się, wpisując nazwę użytkownika i hasło wybrane podczas instalacji (w naszym przykładzie rpratt). Jako root powinniśmy logować się tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Typowe komunikaty pokazywane podczas uruchamiania systemu (pominięto informacje o wersji): Copyright (c) 1992-2002 The FreeBSD Project. Copyright (c) 1979, 1980, 1983, 1986, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994 The Regents of the University of California. All rights reserved. Timecounter "i8254" frequency 1193182 Hz CPU: AMD-K6(tm) 3D processor (300.68-MHz 586-class CPU) Origin = "AuthenticAMD" Id = 0x580 Stepping = 0 Features=0x8001bf<FPU,VME,DE,PSE,TSC,MSR,MCE,CX8,MMX> AMD Features=0x80000800<SYSCALL,3DNow!> real memory = 268435456 (262144K bytes) config> di sn0 config> di lnc0 config> di le0 config> di ie0 config> di fe0 config> di cs0 config> di bt0 config> di aic0 config> di aha0 config> di adv0 config> q avail memory = 256311296 (250304K bytes) Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0491000. Preloaded userconfig_script "/boot/kernel.conf" at 0xc049109c. md0: Malloc disk Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60 npx0: <math processor> on motherboard npx0: INT 16 interface pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard pci0: <PCI bus> on pcib0 pcib1: <VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on pci0 pci1: <PCI bus> on pcib1 pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11 isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0 isa0: <ISA bus> on isab0 atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on pci0 ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0 ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0 uhci0: <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on pci0 usb0: <VIA 83C572 USB controller> on uhci0 usb0: USB revision 1.0 uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1 uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered chip1: <VIA 82C586B ACPI interface> at device 7.3 on pci0 ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xe800-0xe81f irq 9 at device 10.0 on pci0 ed0: address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit) isa0: too many dependant configs (8) isa0: unexpected small tag 14 fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq 2 on isa0 fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold fd0: <1440-KB 3.5" drive> on fdc0 drive 0 atkbdc0: <keyboard controller (i8042)> at port 0x60-0x64 on isa0 atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq 1 on atkbdc0 kbd0 at atkbd0 psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0 psm0: model Generic PS/2 mouse, device ID 0 vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0 sc0: <System console> at flags 0x1 on isa0 sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300> sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0 sio0: type 16550A sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0 sio1: type 16550A ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0 ppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold ppbus0: IEEE1284 device found /NIBBLE Probing for PnP devices on ppbus0: plip0: <PLIP network interface> on ppbus0 lpt0: <Printer> on ppbus0 lpt0: Interrupt-driven port ppi0: <Parallel I/O> on ppbus0 ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master using UDMA33 ad2: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata1-master using UDMA33 acd0: CDROM <DELTA OTC-H101/ST3 F/W by OIPD> at ata0-slave using PIO4 Mounting root from ufs:/dev/ad0s1a swapon: adding /dev/ad0s1b as swap device Automatic boot in progress... /dev/ad0s1a: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1a: clean, 48752 free (552 frags, 6025 blocks, 0.9% fragmentation) /dev/ad0s1f: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1f: clean, 128997 free (21 frags, 16122 blocks, 0.0% fragmentation) /dev/ad0s1g: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1g: clean, 3036299 free (43175 frags, 374073 blocks, 1.3% fragmentation) /dev/ad0s1e: filesystem CLEAN; SKIPPING CHECKS /dev/ad0s1e: clean, 128193 free (17 frags, 16022 blocks, 0.0% fragmentation) Doing initial network setup: hostname. ed0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500 inet 192.168.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255 inet6 fe80::5054::5ff::fede:731b%ed0 prefixlen 64 tentative scopeid 0x1 ether 52:54:05:de:73:1b lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> mtu 16384 inet6 fe80::1%lo0 prefixlen 64 scopeid 0x8 inet6 ::1 prefixlen 128 inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000 Additional routing options: IP gateway=TAK TCP keepalive=TAK routing daemons:. additional daemons: syslogd. Doing additional network setup:. Starting final network daemons: creating ssh RSA host key Generating public/private rsa1 key pair. Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key. Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.pub. The key fingerprint is: cd:76:89:16:69:0e:d0:6e:f8:66:d0:07:26:3c:7e:2d root@k6-2.example.com creating ssh DSA host key Generating public/private dsa key pair. Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key. Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.pub. The key fingerprint is: f9:a1:a9:47:c4:ad:f9:8d:52:b8:b8:ff:8c:ad:2d:e6 root@k6-2.example.com. setting ELF ldconfig path: /usr/lib /usr/lib/compat /usr/X11R6/lib /usr/local/lib a.out ldconfig path: /usr/lib/aout /usr/lib/compat/aout /usr/X11R6/lib/aout starting standard daemons: inetd cron sshd usbd sendmail. Initial rc.i386 initialization:. rc.i386 configuring syscons: blank_time screensaver moused. Additional ABI support: linux. Local package initialization:. Additional TCP options:. FreeBSD/i386 (k6-2.example.com) (ttyv0) login: rpratt Password: Generowanie kluczy RSA i DSA na niezbyt szybkich komputerach może zająć nieco czasu. Dzieje się to tylko podczas pierwszego uruchomienia nowo zainstalowanego systemu. Następne ładowanie systemu będzie już odbywać się szybciej. Jeśli skonfigurowaliśmy serwer X i wybraliśmy menedżera okien, możemy uruchomić go wpisując startx w linii poleceń. Uruchamianie FreeBSD na komputerach Alpha Alpha Po zakończeniu instalacji będziemy mogli uruchomić FreeBSD, wpisując następujące polecenie w konsoli SRM: >>>BOOT DKC0 Nakazuje ono oprogramowaniu sprzętowemu uruchomić system z określonego dysku. By FreeBSD było automatycznie uruchamiane przy włączeniu komputera, wpisujemy poniższe polecenia: >>> SET BOOT_OSFLAGS A >>> SET BOOT_FILE '' >>> SET BOOTDEF_DEV DKC0 >>> SET AUTO_ACTION BOOT Komunikaty pokazywane podczas ładowania systemu będą podobne (choć nie identyczne) do komunikatów pokazywanych na &i386;. Wyłączanie FreeBSD Właściwe wyłączenie systemu operacyjnego jest istotną sprawą. Nie należy po prostu wyłączać komputera. Powinniśmy najpierw uzyskać prawa administratora, wpisując w linii poleceń su i podając hasło roota; może to zrobić tylko użytkownik należący do grupy wheel. Możemy także po prostu zalogować się jako root. Następnie wydajemy polecenie shutdown -h now. The operating system has halted. Please press any key to reboot. Po takim wyłączeniu systemu i pojawieniu się komunikatu Please press any key to reboot (Naciśnij dowolny klawisz by ponownie uruchomić system), można już wyłączyć komputer. Naciśnięcie dowolnego klawisza spowoduje ponownie uruchomienie systemu. Inny sposobem ponownego uruchomienia systemu jest kombinacja klawiszy Ctrl Alt Del , jednak w normalnych warunkach korzystanie z niej nie jest zalecane. Obsługiwany sprzęt sprzęt W obecnej chwili FreeBSD działa na komputerach z magistralami ISA, VLB, EISA i PCI wyposażonych w procesory Intel, AMD, Cyrix lub NexGen x86, jak również na komputerach z procesorem Compaq Alpha. Obsługiwane są także dyski IDE i ESDI, rozmaite kontrolery SCSI, karty PCMCIA, urządzenia USB oraz karty sieciowe i szeregowe. FreeBSD pracuje także z szyną microchannel (MCA) firmy IBM. Lista obsługiwanych urządzeń dołączona jest do każdego wydania FreeBSD w dokumencie FreeBSD Hardware Notes. Można go zwykle znaleźć w pliku HARDWARE.TXT, umieszczonym bezpośrednio w głównym katalogu płyty CDROM lub na serwerze FTP, bądź w menu dokumentacji sysinstall. Na liście zebrano urządzenia, które poprawnie współpracują z FreeBSD. Kopie tej listy dla różnych wydań systemu i różnych architektur można także znaleźć na podstronie Release Information na stronie WWW FreeBSD. Rozwiązywanie problemów instalacja rozwiązywanie problemów W tej części opisujemy, jak radzić sobie z podstawowymi problemami spotykanymi podczas instalacji. W kilku pytaniach i odpowiedziach omawiamy także możliwość uruchamiania FreeBSD i &ms-dos; na tym samym komputerze. Co robić, gdy coś pójdzie nie tak Ze względu na rozmaite ograniczenia architektury PC, rozpoznawanie urządzeń może niekiedy sprawiać problemy. Można jednak spróbować sobie z nimi poradzić Zapoznajmy się z dokumentem Hardware Notes, by mieć pewność, że nasze urządzenia są obsługiwane przez FreeBSD. Jeśli wciąż występują problemy, mimo, że nasz sprzęt jest obsługiwany, powinniśmy ponownie uruchomić komputer i wybrać opcję wizualnej konfiguracji jądra (visual kernel configuration). Będziemy mieć możliwość przejrzenia naszych urządzeń i podania systemowi informacji o nich. Jądro uruchamiane z dyskietki startowej zakłada, że większość urządzeń skonfigurowanych jest z fabrycznymi ustawieniami IRQ, portów we/wy i kanałów DMA. Jeśli konfiguracja naszego sprzętu jest odmienna, zapewne będziemy musieli poinformować o tym FreeBSD, odpowiednio modyfikując konfigurację. Może się zdarzyć, że próba rozpoznania urządzenia nieistniejącego spowoduje kłopoty z późniejszym rozpoznawaniem urządzeń rzeczywiście zainstalowanych w komputerze. W takim wypadku powinniśmy wyłączyć sterowniki powodujące konflikty. Pewnych problemów z instalacją można uniknąć dzięki instalacji nowszego oprogramowania sprzętowego (ang. firmware) urządzenia, zwykle płyty głównej. Oprogramowanie sprzętowe płyty głównej znane jest pod nazwą BIOS. Większość producentów płyt głównych lub komputerów umieszcza informacje o nowych wersjach oprogramowania na swoich stronach WWW. Producenci zwykle stanowczo odradzają instalowanie nowego BIOS-u, oprócz sytuacji, w których jest to uzasadnione, na przykład w przypadku wykrycia poważnego błędu. Instalacja nowszej wersji może się nie udać, powodując trwałe uszkodzenie układu BIOS. Nie należy wyłączać sterowników potrzebnych podczas instalacji, na przykład sterownika ekranu (sc0). Jeżeli po zakończeniu konfiguracji jądra instalacja w tajemniczy sposób zastyga lub przerywa pracę, zapewne usunęliśmy lub zmodyfikowaliśmy coś, co nie powinno być ruszane. Musimy ponownie uruchomić komputer i spróbować jeszcze raz. Podczas konfiguracji możemy: Przejrzeć listę sterowników zainstalowanych w jądrze. Wyłączyć sterowniki urządzeń, których nie ma w komputerze. Zmienić ustawienia IRQ, DRQ i portów we/wy używanych przez sterowniki. Po dostosowaniu konfiguracji jądra do naszego sprzętu, wpisujemy Q, by ponownie uruchomić komputer z nowymi ustawieniami. Zmiany konfiguracji są trwałe i będą obowiązywać również po zakończeniu instalacji, nie będzie więc trzeba konfigurować jądra na nowo przy każdym uruchamianiu systemu. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że będziemy chcieli zbudować niestandardowe jądro. Jak poradzić sobie z istniejącymi partycjami &ms-dos; DOS Wielu użytkowników instaluje &os; na komputerach PC z systemem operacyjnym z rodziny µsoft;. Specjalnie dla tych użytkowników przygotowany został program FIPS. Narzędzie to znajduje się na płycie instalacyjnej w katalogu\ tools. Można je również pobrać z wielu serwerów lustrzanych &os;. FIPS umożliwia podzielenie istniejącej partycji &ms-dos; na dwie części, zachowując pierwotną partycję i pozwalając na instalację &os; na wolnej drugiej częsci. Wpierw należy wykonać defragmentację partycji &ms-dos; za pomocą dostępnego w &windows; narzędzia (w Eksploratorze nacisnąć prawym przyciskiem myszki na dysku twardym, następnie wybrać opcję defragmentacji dysku), albo Norton Disk Tools. Następnie należy uruchomić FIPS. Program zapyta o potrzebne mu informacje. Potem można ponownie uruchomić komputer i zainstalować &os; na nowym wolnym segmencie. W menu Distributions można dowiedzieć się, ile miejsca na dysku będzie w przybliżeniu potrzebne. Jest także bardzo użyteczny program firmy PowerQuest (http://www.powerquest.com), o nazwie &partitionmagic;. Ma on znacznie większe możliwości niż FIPS i stosowanie go jest zalecane, jeśli planuje się częste instalowanie i usuwanie systemów operacyjnych. Nie jest on jednak za darmo; jeśli &os; ma być zainstalowane raz na dobre, FIPS zapewne w zupełności wystarczy. Wykorzystanie systemów plików &ms-dos; i &windows; W chwili obecnej &os; nie obsługuje systemów plików skompresowanych za pomocą programu Double Space™. Tym samym musimy wpierw rozkompresować system plików nim &os; będzie mógł odczytać zapisane w nim dane. Można do tego wykorzystać Agenta kompresji z menu Start > Programy > Narzędzia systemowe. &os; obsługuje systemy plików &ms-dos;. By je zamontować należy - wykorzystać polecenie &man.mount.msdos.8; (we &os; 5.X, jest to - &man.mount.msdosfs.8;) z odpowiednimi parametrami. Typowa forma + wykorzystać polecenie &man.mount.msdosfs.8; + z odpowiednimi parametrami. Typowa forma polecenia wygląda następująco: - &prompt.root; mount_msdos /dev/ad0s1 /mnt + &prompt.root; mount_msdosfs /dev/ad0s1 /mnt W tym przykładzie system plików &ms-dos; zlokalizowany jest na pierwszej partycji pierwszego dysku twardego. By sprawdzić jak jest w naszym przypadku należy sprawdzić wynik poleceń dmesg oraz mount. Powinno to pozwolić nam zorientować się w układzie partycji na dysku. Rozszerzone partycje &ms-dos; odwzorowywane są na końcu pozostałych segmentów we &os;. Przykładowo, pierwsza partycja &ms-dos; może znajdować sie na /dev/ad0s1, partycja &os; na /dev/ad0s2, natomiast rozszerzona partycja &ms-dos; na /dev/ad0s3. Może to być mylące na początku. Analogicznie można montować partycje NTFS wykorzystując polecenie &man.mount.ntfs.8;. Pytania użytkowników komputerów Alpha Alpha Oto niektóre z najczęściej zadawanych pytań dotyczących instalowania FreeBSD na komputerach Alpha. Czy mogę ładować system z konsoli ARC lub Alpha BIOS? ARC Alpha BIOS SRM Nie. &os;, podobnie jak Compaq Tru64 i VMS, może być ładowany tylko z konsoli SRM. Pomocy, brakuje mi miejsca na dysku! Czy muszę wszystko skasować? Niestety tak. Czy można montować systemy plików Compaq Tru64 lub VMS? Nie, przynajmniej na razie. Valentino Vaschetto Napisał Instalacja zaawansowana W tej części omówiona została instalacja &os; w sytuacjach wyjątkowych. Instalacja FreeBSD na komputerze bez monitora lub klawiatury instalacja bez głowy (konsola szeregowa) konsola szeregowa Ten rodzaj instalacji zwany jest instalacją bez głowy, ponieważ komputer, na którym &os; będzie instalowane nie ma podłączonego monitora, lub nawet nie ma wyjścia VGA. Jak to możliwe? Dzięki konsoli szeregowej. W roli konsoli szeregowej używa się zwykle innego komputera, który pełni rolę ekranu i klawiatury dla pozbawionego tych urządzeń komputera. By zainstalować system tą metodą, musimy przygotować dyskietki instalacyjne zgodnie z opisem w . By zmodyfikować dyskietki do pracy z konsolą szeregową należy wykonać następujące kroki: Włączenie konsoli szeregowej na dyskietce startowej mount Jeśli spróbowalibyśmy uruchomić komputer korzystając z utworzonych właśnie dyskietek startowych, zostałaby uruchomiona zwykła instalacja FreeBSD. My jednak chcemy, by podczas instalacji używana była konsola szeregowa. By to skonfigurować, montujemy dyskietkę kern.flp we FreeBSD przy użyciu polecenia &man.mount.8;. &prompt.root; mount /dev/fd0 /mnt Po zamontowaniu dyskietki, wchodzimy do katalogu /mnt: &prompt.root; cd /mnt Teraz włączymy na dyskietce konsolę szeregową. Musimy stworzyć plik boot.config zawierający wiersz /boot/loader -h. Jego zadaniem jest po prostu nakazanie programowi ładującemu system, by używał konsoli szeregowej. &prompt.root; echo "/boot/loader -h" > boot.config Po prawidłowym skonfigurowaniu dyskietki odmontowujemy ją poleceniem &man.umount.8;: &prompt.root; cd / &prompt.root; umount /mnt Możemy wyjąć dyskietkę ze stacji dyskietek. Podłączenie kabla null-modem kabel null-modem Dwa komputery łączymy kablem null-modem. Po prostu podłączamy kabel do portów szeregowych w jednym i drugim komputerze. Zwykły kabel szeregowy nie nadaje się do tego celu, potrzebny jest kabel null-modem, ponieważ jego przewody są odpowiednio skrzyżowane. Uruchomienie instalacji Możemy już uruchomić instalację. Do stacji dyskietek bezgłowego komputera, na którym ma być zainstalowane FreeBSD, wkładamy dyskietkę kern.flp i włączamy komputer. Połączenie z <quote>bezgłowym</quote> komputerem cu Z komputerem łączymy się korzystając z &man.cu.1;: &prompt.root; cu -l /dev/cuaa0 Gotowe! Powinniśmy być w stanie kontrolować bezgłowy komputer poprzez sesję cu. Zostaniemy poproszeni o włożenie dyskietki mfsroot.flp, nastepnie o wybranie typu terminala. Wybieramy kolorową konsolę FreeBSD (FreeBSD color console) i kontynuujemy instalację. Przygotowanie własnego nośnika instalacji Dla uproszczenia, w niniejszej części dysk FreeBSD oznaczać będzie płytę CDROM lub DVD z FreeBSD, który zakupiliśmy lub przygotowaliśmy samodzielnie. Może się zdarzyć sytuacja, w której będziemy musieli przygotować własny nośnik lub źródło dla instalacji FreeBSD. Może to być nośnik fizyczny, na przykład taśma, albo inne źródło z którego sysinstall będzie mógł pobrać pliki, na przykład lokalny serwer FTP lub partycja &ms-dos;. Oto przykład: Mamy wiele komputerów w sieci lokalnej i jeden dysk FreeBSD. Chcemy przygotować lokalny serwer FTP z zawartością dysku FreeBSD, aby komputery mogły z niego korzystać zamiast łączyć się z Internetem. Mamy dysk FreeBSD, jednak FreeBSD nie obsługuje naszego napędu CD/DVD. Napęd jest natomiast prawidłowo obsługiwany w &ms-dos;/&windows;. Chcemy skopiować pliki instalacyjne FreeBSD na partycję DOS i wykorzystać ją do zainstalowania FreeBSD. Komputer, na którym chcemy zainstalować system nie ma napędu CD/DVD ani karty sieciowej. Jest inny komputer, który ma napęd CD/DVD lub kartę sieciową i możemy połączyć się z nim kablem szeregowym lub równoległym. Chcemy przygotować taśmę, przy pomocy której będzie można zainstalować FreeBSD. Przygotowanie płyty instalacyjnej W ramach każdego wydania systemu Projekt FreeBSD udostępnia pięć obrazów płyt CD (obrazów ISO). Jeśli dysponujemy nagrywarką CD, możemy je nagrać (wypalić) na płytach, otrzymując zestaw płyt, które mogą posłużyć do zainstalowania systemu. Jest to najprostszy sposób instalacji FreeBSD w przypadku, gdy mamy nagrywarkę i tanie połączenie z Internetem. Pobranie obrazów ISO Obrazy ISO każdego z wydań systemu można pobrać z ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ISO-IMAGES-arch/version lub z najbliższego serwera lustrzanego. W miejscu arch i version wstawiamy odpowiednią nazwę architektury i wersję. Wspomniany katalog zawiera zwykle następujące obrazy: Nazwy obrazów ISO dla FreeBSD 4.<replaceable>X</replaceable> i ich znaczenie Nazwa pliku Zawartość version-RELEASE-arch-miniinst.iso Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania FreeBSD. version-RELEASE-arch-disc1.iso Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania FreeBSD, i tyle dodatkowych pakietów, ile zmieściło się na płycie. version-RELEASE-arch-disc2.iso Żywy system plików, używany wraz z dostępną w sysinstall funkcją Repair (naprawa). Kopia drzewa CVS FreeBSD. Dodatkowe pakiety o charakterze niezależnym.
Nazwy obrazów ISO dla FreeBSD 5.<replaceable>X</replaceable> i ich znaczenie Nazwa pliku Zawartość version-RELEASE-arch-bootonly.iso Wszystko co jest niezbędne by uruchomić jądro FreeBSD i rozpocząć instalację. Pliki instalacyjne zostaną probrane z serwera FTP bądź innego źródła. version-RELEASE-arch-miniinst.iso Wszystko, co jest potrzebne do zainstalowania FreeBSD. version-RELEASE-arch-disc1.iso Wszystko co jest potrzebne by zainstalować &os; jako żywy system plików używany wraz z dostępną w sysinstall funkcją Repair (naprawa). version-RELEASE-arch-disc2.iso Dokumentacja &os; i tyle dodatkowych pakietów, ile zmieściło się na płycie.
Musimy pobrać albo obraz ISO mini, albo obraz pierwszej płyty. Nie ma sensu pobierać obydwu, ponieważ obraz pierwszej płyty zawiera wszystko to, co obraz mini. Obraz ISO mini dostępny jest tylko dla wydań starszych niż FreeBSD 5.4-RELEASE. Z obrazu ISO miniinst warto jest skorzystać, gdy mamy niedrogi dostęp do Internetu. Za jego pomocą możemy zainstalować FreeBSD, natomiast niezależne oprogramowanie instalujemy przez Internet, przy pomocy systemu portów i pakietów (patrz: ). Płytę pierwszą wybieramy wtedy, gdy oprócz zainstalowania systemu chcemy skorzystać z zestawu wybranych pakietów oprogramowania. Pozostałe płyty są przydatne, lecz nie niezbędne, szczególnie, gdy dysponujemy szybkim dostępem do Internetu. Nagranie płyt CD Pliki obrazów należy nagrać na płyty. Jeśli zamierzamy robić to w systemie FreeBSD, informacje na ten temat znajdziemy w (w szczególności oraz ). Jeżeli płyty nagrywać będziemy w innym systemie, do tego celu możemy posłużyć się dowolnymi dostępnymi programami obsługującymi nagrywarkę płyt CD. ISO jest standardowym formatem obrazu płyt obsługiwanym w wielu aplikacjach nagrywających. Zainteresowanych przygotowaniem własnych wydań &os; odsyłamy do artykułu Release Engineering (ang.). Przygotowanie lokalnego serwera FTP z dyskiem FreeBSD instalacja sieć FTP Układ plików na dysku FreeBSD jest taki sam, jak układ plików na serwerze FTP. Dzięki temu łatwo możemy przygotować lokalny serwer FTP, który może być wykorzystany przez inne komputery w sieci do instalacji FreeBSD. Na komputerze, który będzie służyć jako serwer FTP, umieszczamy CDROM w napędzie i montujemy go w katalogu /cdrom. &prompt.root; mount /cdrom Zakładamy konto dla anonimowego użytkownika FTP w /etc/passwd. Plik /etc/passwd modyfikujemy przy użyciu &man.vipw.8;. Dodajemy następujący wiersz: ftp:*:99:99::0:0:FTP:/cdrom:/nonexistent Na koniec upewniamy się, że usługa FTP jest włączona w /etc/inetd.conf. Od tej chwili każdy, kto jest w stanie nawiązać połączenie z naszym komputerem, może podczas instalacji FreeBSD wybrać jako źródło serwer FTP, w menu wyboru serwera FTP wybrać opcję Other (inny) i wpisać ftp://nasz.komputer. Jeśli nośnik, z którego uruchamiamy instalator (najczęściej dyskietka), nie pochodzi z dokładnie tej samej wersji co pliki na naszym serwerze FTP, to sysinstall nie pozwoli nam kontynuować instalacji. By pominąć tą blokadę należy w menu Options zmienić nazwę dystrybucji na any. Ta metoda może być z powodzeniem stosowana na komputerze w sieci lokalnej, chronionym przez zaporę ogniową. Udostępnianie serwera FTP innym użytkownikom Internetu (a nie tylko sieci lokalnej) naraża nasz komputer na ataki włamywaczy i inne problemy. Decydując się na to należy koniecznie przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Przygotowywanie dyskietek instalacyjnych instalacja dyskietki Jeżeli koniecznie chcemy instalować system z dyskietek (co nie jest zalecane), na przykład z powodu nieobsługiwanego urządzenia lub po prostu z zamiłowania do utrudnień, musimy najpierw przygotować dyskietki instalacyjne. Będziemy potrzebować co najmniej tylu dyskietek 1.44 MB lub 1.2 MB, by zmieściły się na nich wszystkie pliki z katalogu bin (binarne pliki dystrybucyjne). Jeśli dyskietki przygotowujemy w DOS-ie, to muszą one być sformatowane przy pomocy DOS-owego polecenia FORMAT. W &windows; do sformatowania dyskietek możemy użyć Explorera (klikamy prawym przyciskiem myszy na stacji A: i wybieramy Format). Nie ufajmy dyskietkom sformatowanym fabrycznie. Dla pewności sformatujmy je jeszcze raz samodzielnie. W przeszłości wiele problemów zgłaszanych przez użytkowników spowodowanych było korzystaniem z nieprawidłowo sformatowanych dyskietek, dlatego też zwracamy na to uwagę. Jeżeli do przygotowania dyskietek służy nam komputer z FreeBSD, również powinniśmy je sformatować. Dyskietki nie muszą być formatowane w DOS-owym systemie plików. Możemy utworzyć na nich system plików UFS, za pomocą poleceń bsdlabel i newfs, wywołanych w następujący sposób (na przykładzie dyskietek 3.5" 1.44 MB): &prompt.root; fdformat -f 1440 fd0.1440 &prompt.root; bsdlabel -w -r fd0.1440 floppy3 &prompt.root; newfs -t 2 -u 18 -l 1 -i 65536 /dev/fd0 W przypadku dyskietek 5.25" 1.2 MB, wpisalibyśmy odpowiednio fd0.1200 i floppy5. Po takiej operacji dyskietki będzie można zamontować i zapisywać na nich dane tak samo, jak na innych systemach plików. Po sformatowaniu dyskietek należy skopiować na nie pliki. Pliki dystrybucyjne podzielone są na kawałki o wygodnych rozmiarach, tak aby pięć z nich mieściło się na typowej dyskietce 1.44 MB. Umieśćmy na każdej z dyskietek tyle plików, ile się zmieści, aż wszystkie pliki dystrybucyjne znajdą się na dyskietkach. Pliki powinny być umieszczone w odpowiednim katalogu na dyskietce, np.: a:\bin\bin.aa, a:\bin\bin.ab, itd. Podczas instalacji, gdy pojawi się ekran wyboru nośnika (Media), wybieramy Floppy (dyskietki). Dalej poprowadzi nas program instalacyjny. Instalacja z partycji &ms-dos; instalacja z MS-DOS By można było zainstalować FreeBSD z partycji &ms-dos;, kopiujemy pliki dystrybucyjne do katalogu freebsd w głównym katalogu partycji - na przykład c:\freebsd. Wewnątrz tego katalogu musi być częściowo zachowana struktura katalogów płyty CDROM lub serwera FTP, jeśli więc kopiujemy pliki z płyty CD, dobrze jest skorzystać z DOS-owego polecenia xcopy. Dla przykładu, poniższe polecenia przygotują minimalną instalację FreeBSD: C:\> md c:\freebsd C:\> xcopy e:\bin c:\freebsd\bin\ /s C:\> xcopy e:\manpages c:\freebsd\manpages\ /s W przykładzie założyliśmy, że miejsce dla FreeBSD mamy na dysku C:, a napęd CDROM dostępny jest jako dysk E:. Jeśli nie dysponujemy napędem CDROM, pliki dystrybucyjne możemy pobrać z ftp.FreeBSD.org. Każdy zestaw plików umieszczony jest w oddzielnym katalogu; na przykład zestaw base znajduje się w katalogu &rel.current;/base/. Zestawy plików, które chcemy instalować z partycji &ms-dos; (i dla których jest na niej odpowiednio dużo wolnego miejsca), umieszczamy w katalogu c:\freebsd. Na potrzeby instalacji minimalnej wystarczy zestaw BIN. Przygotowanie taśmy instalacyjnej instalacja z taśmy QIC/SCSI Instalacja z taśmy jest jedną z najprostszych metod, obok instalacji przez FTP i instalacji z płyty CD. Program instalacyjny zakłada, że taśma po prostu zawiera pliki w postaci archiwum tar. Interesujące nas pliki dystrybucyjne archiwizujemy na taśmie: &prompt.root; cd /freebsd/distdir &prompt.root; tar cvf /dev/rwt0 dist1 ... dist2 Przeprowadzając instalację powinniśmy upewnić się, że dysponujemy odpowiednią ilością wolnego miejsca w jakimś katalogu tymczasowym (będziemy mieć możliwość wyboru tego katalogu), by pomieścić pełną zawartość przygotowanej wcześniej taśmy. Ze względu na to, że dostęp do danych na taśmie nie jest swobodny, taki rodzaj instalacji będzie wymagać dość sporej przestrzeni tymczasowej. Można założyć, że potrzeba będzie tyle przestrzeni, ile zajmują dane zapisane na taśmie. Rozpoczynając instalację pamiętajmy, by taśma była umieszczona w napędzie przed uruchomieniem komputera z dyskietki startowej. W przeciwnym razie napęd taśmowy może nie zostać wykryty podczas rozpoznawania urządzeń. Przed instalacją przez sieć instalacja sieć port szeregowy (SLIP lub PPP) instalacja sieć port równoległy (PLIP) instalacja sieć Ethernet Są trzy możliwości instalacji przez sieć: port szeregowy (SLIP lub PPP), port równoległy (PLIP (kabel laplink)) lub Ethernet (typowa karta sieciowa Ethernet (także PCMCIA)). Obsługa protokołu SLIP jest dosyć prymitywna i ogranicza się do bezpośrednich połączeń, jak choćby kabel łączący komputer przenośny z innym komputerem. Połączenie musi być bezpośrednie, ponieważ instalacja za pośrednictwem SLIP nie umożliwia dzwonienia; jest to możliwe w przypadku PPP, dlatego też powinno się używać PPP zamiast SLIP, o ile to możliwe. Jeżeli korzystamy z modemu, to PPP jest najprawdopodobniej jedyną możliwością. Zawczasu przygotujmy sobie informacje od dostawcy usług sieciowych, ponieważ będą nam one potrzebne na wczesnym etapie instalacji. Jeśli łącząc się z dostawcą usług sieciowych używamy PAP lub CHAP (innymi słowy, jeśli w &windows; możemy uzyskać połączenie bez korzystania ze skryptu), wówczas wystarczy, że w linii poleceń ppp wpiszemy dial. W przeciwnym razie będziemy musieli połączyć się z dostawcą usług sieciowych za pomocą poleceń AT, zależnych od typu modemu, gdyż do dyspozycji będziemy mieć jedynie uproszczony emulator terminala. Więcej informacji znajdziemy w poświęconych user-ppp częściach Podręcznika i FAQ. Jeśli wystąpią problemy, możemy posłużyć się poleceniem set log local ..., by komunikaty były pokazywane na ekranie. Jeżeli dysponujemy bezpośrednim połączeniem z innym komputerem z FreeBSD (w wersji 2.0-R lub późniejszej), wówczas mamy również możliwość instalacji przez port równoległy. Prędkość transmisji danych portem równoległym jest zwykle znacznie wyższa niż prędkość przesyłania portem szeregowym (do 50 kilobajtów/sekundę), dzięki czemu instalacja przebiega szybciej. Najszybszym wariantem instalacji poprzez sieć jest wykorzystanie karty sieciowej Ethernet. FreeBSD obsługuje większość popularnych kart sieciowych; lista obsługiwanych kart (wraz z ich ustawieniami) znajduje się w dokumencie Hardware Notes, dołączonym do każdego wydania FreeBSD. Jeżeli korzystamy z karty sieciowej PCMCIA, pamiętajmy o tym, by była ona włożona przed włączeniem komputera. Niestety, jak dotąd FreeBSD nie obsługuje wkładania kart PCMCIA w trakcie instalacji. Będziemy musieli znać nasz adres IP, maskę podsieci, oraz nazwę naszego komputera. Jeśli instalujemy za pośrednictwem PPP i nie mamy statycznego adresu IP, nie musimy się przejmować, gdyż adres IP może być przydzielony dynamicznie przez dostawcę usług. Administrator sieci może nam podpowiedzieć, jakie parametry podać podczas konfiguracji sieci. Jeśli do połączeń z innymi stacjami będziemy używać ich nazw, a nie adresów IP, to dodatkowo będziemy musieli znać adres serwera nazw i prawdopodobnie adres bramy (w przypadku PPP jest to adres IP dostawcy). Jeżeli mamy zamiar instalować za pośrednictwem FTP i proxy HTTP, będzie nam ponadto potrzebny adres proxy. Skontaktujmy się z administratorem sieci lub dostawcą usług sieciowych przed rozpoczęciem instalacji, jeśli nie znamy któregoś z wymienionych powyżej adresów. Przed instalacją przez NFS instalacja sieć NFS Instalacja przez NFS jest raczej mało skomplikowana. Wystarczy po prostu skopiować wybrane pliki dystrybucyjne na serwer, następnie podczas instalacji wybrać NFS jako nośnik i wskazać serwer. Jeżeli serwer wymaga stosowania uprzywilejowanego portu (zwykle jest tak w przypadku stacji roboczych Sun), musimy to zaznaczyć w menu Options (opcja NFS Secure), zanim rozpoczniemy instalację. Jeśli nasza karta sieciowa jest niezbyt dobrej jakości i nie grzeszy prędkością, możemy włączyć opcję NFS Slow. Instalacja przez NFS wymaga, by serwer obsługiwał montowanie podkatalogów, na przykład jeśli katalog dystrybucyjny FreeBSD &rel.current; znajduje się w: ziggy:/usr/archive/stuff/FreeBSD, to serwer ziggy musi umożliwiać bezpośrednie montowanie katalogu /usr/archive/stuff/FreeBSD, a nie tylko /usr, lub /usr/archive/stuff. We FreeBSD w pliku /etc/exports możliwość montowania podkatalogów włącza się opcją . W innych serwerach NFS może być inaczej. Jeśli otrzymujemy od serwera komunikaty o treści permission denied (odmowa dostępu), prawdopodobnie jest to spowodowane właśnie nieprawidłowym ustawieniem wspomnianej opcji. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml index 4bd1cba245..0cfac2d55d 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/introduction/chapter.sgml @@ -1,971 +1,971 @@ Jim Mock Rozdział zreorganizował i częściowo napisał od nowa Cezary Morga Tłumaczył Wprowadzenie Streszczenie Dziękujemy za zainteresowanie FreeBSD! W niniejszym rozdziale opisane zostaną różne aspekty Projektu FreeBSD, takie jak jego historia, obrany cel, czy model rozwoju. Czytając ten rozdział poznamy: Zależności istniejące między FreeBSD i innymi systemami operacyjnymi. Historię Projektu FreeBSD. Cele stawiane przed Projektem FreeBSD. Podstawowe zagadnienia związane z modelem rozwoju otwartego oprogramowania (ang. open source) FreeBSD. I oczywiście, dowiemy się skąd pochodzi nazwa FreeBSD. Witamy w świecie FreeBSD! 4.4BSD-Lite FreeBSD jest systemem operacyjnym bazującym na 4.4BSD-Lite, a przeznaczonym dla komputerów pracujących na platformach Intela (x86 i &itanium;), AMD64, Alpha oraz Sun &ultrasparc;. Przygotowywane są również wersje dla innych platform. Więcej informacji dostępnych jest w historii FreeBSD bądź w nocie o aktualnym wydaniu. Jeśli chciałbyś wspomóc rozwój Projektu (np. kod źródłowy, sprzęt, nieoznakowane banknoty) przeczytaj artykuł o współpracy z Projektem FreeBSD (ang.). Aleksander Fafuła Tłumaczył Cezary Morga Przekład uzupełnił Co potrafi FreeBSD? FreeBSD posiada mnóstwo zalet. Oto niektóre z nich: wielozadaniowość z wywłaszczaniem Wielozadaniowość z wywłaszczaniem, wraz z dynamiczną regulacją priorytetów, by zapewnić sprawne i bezkonfliktowe współdzielenie zasobów komputera przez aplikacje oraz użytkowników, nawet w sytuacjach największego obciążenia systemu. wieloużytkownikowość Wieloużytkownikowość pozwalająca na jednoczesne wykorzystanie komputera z systemem FreeBSD przez wielu użytkowników. Oznacza to, np. prawidłowe dzielenie dostępu do urządzeń zewnętrznych jak np. do drukarki, pomiędzy wszystkich użytkowników lokalnych jak i sieciowych. Ograniczenia dostępu do zasobów mogą być definiowane dla konkretnych użytkowników bądź grup użytkowników, co z kolei pozwala na zabezpieczenie krytycznych zasobów systemowych przed nadużyciami. sieci TCP/IP Pełna obsługa sieci TCP/IP, oraz innych sieciowych standardów jak SLIP, PPP, NFS, DHCP czy NIS. Oznacza to, że twój system FreeBSD może bez problemów współpracować z dowolnymi innymi systemami operacyjnymi, jak również pracować w roli serwera w przedsiębiorstwie, dostarczając niezbędnych funkcji jak np. NFS (zdalny dostęp do plików) wraz z obsługą emaila, bądź pozwoli na umieszczenie internetowej wizytówki twojej organizacji na stronie WWW czy dokumentów na serwerze FTP. Może również realizować przekierowywanie (ruting) pakietów, a także pełnić rolę zapory ogniowej (firewall). ochrona pamięci Ochrona pamięci gwarantuje, że programy (bądź użytkownicy) nie mogą ingerować w pracę innych aplikacji. Innymi słowy, awaria danego programu w żaden sposób nie wpływa na działanie pozostałych. FreeBSD jest 32-bitowym systemem operacyjnym (64-bitowym na platformach Alpha, &itanium;, AMD64 i &ultrasparc;) i właśnie jako taki projektowany był od początku. System okien X XFree86 Obecnie standardowy System okien X (X11R6; X Window System) dostarcza interfejsu graficznego (GUI) w cenie zwykłej karty VGA i monitora. Ponadto dostępny jest z pełnym kodem źródłowym. - kompatybilność binarna + zgodność binarna Linux - kompatybilność binarna + zgodność binarna SCO - kompatybilność binarna + zgodność binarna SVR4 - kompatybilność binarna + zgodność binarna BSD/OS - kompatybilność binarna + zgodność binarna NetBSD - Kompatybilność binarną z wieloma systemami + Zgodność binarną z wieloma systemami typu &unix;. FreeBSD posiada możliwość uruchamiania programów skompilowanych dla Linuksa, SCO, SVR4, BSDI i NetBSD. Tysiące aplikacji gotowych do pracy, dostępnych z kolekcji portów i pakietów FreeBSD. Czemu szukać w sieci, skoro wszystko można znaleźć właśnie tutaj? Tysiące dodatkowych i łatwych do przeniesienia programów dostępnych - w Internecie. FreeBSD jest kompatybilny z wieloma popularnymi, + w Internecie. FreeBSD jest zgodny z wieloma popularnymi, nawet komercyjnymi systemami typu &unix; i tym samym większość programów wymaga zaledwie kilku, jeśli w ogóle, zmian w kodzie aby poprawnie skompilować i uruchomić. pamięć wirtualna Stronicowana pamięć wirtualna oraz współdzielona pamięć podręczna VM/buffer cache zaprojektowane by efektywnie zaspokajać potrzeby aplikacji z dużym apetytem na pamięć, przy jednoczesnym zapewnieniu ciągłej interakcji systemu z użytkownikami. Symmetric Multi-Processing (SMP) Wsparcie dla technologii SMP, dla maszyn z wieloma procesorami. kompilatory C kompilatory C++ kompilatory FORTRAN Kompletne środowiska programistyczne dla języków C, C++ i Fortran. FreeBSD posiada również wiele dodatkowych środowisk dla innych języków programowania dostępnych w kolekcji portów i pakietów. kod źródłowy Dostępność kodu źródłowego dla całego systemu oznacza, iż to właśnie ty posiadasz największą kontrolę nad swoim środowiskiem pracy. Czemu zamykać się w kręgu rozwiązań własnościowych i być skazanym na łaskę dostarczyciela systemu, kiedy można mieć prawdziwie otwarty system? Obszerną dokumentację dostępną w Internecie.. I wiele więcej! 4.4BSD-Lite Computer Systems Research Group (CSRG) Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley FreeBSD jest oparty na systemie 4.4BSD-Lite pochodzącym z Computer Systems Research Group (CSRG) z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Podtrzymuje dostojną tradycję trendu rozwojowego systemów BSD. Oprócz doskonałej pracy wykonanej przez CSRG również programiści z Projektu FreeBSD spędzili dodatkowe tysiące godzin, aby udoskonalić go i przygotować na trudne, życiowe sytuacje. W czasie gdy wielu z komercyjnych gigantów branży komputerów PC stara się wyposażyć swoje systemy operacyjne w podobne cechy, by osiągnąć takie same wyniki i poziom niezawodności, FreeBSD oferuje to już teraz! Liczba aplikacji z którymi może współpracować FreeBSD jest ograniczona jedynie przez naszą wyobraźnię. Od projektów programistycznych, poprzez automatyzację produkcji w fabrykach, kontrolę stanu magazynów, po regulację azymutu anteny satelitarnej; jeśli jest to możliwe w komercyjnych systemach UNIX jest to więcej niż prawdopodobne, że możesz to zrobić również we FreeBSD! On sam korzysta z dosłownie tysięcy doskonale dopracowanych aplikacji, nierzadko pochodzących z komercyjnych centrów projektowych bądź laboratoriów uniwersyteckich, dostępnych niemalże bądź całkowicie za darmo. Dostępne jest również oprogramowanie komercyjne, którego liczba rośnie równie szybko, jak oprogramowania bezpłatnego. Jako, że kod źródłowy FreeBSD jest publicznie dostępny, system może zostać dostosowany do wielu specjalistycznych projektów oraz zastosowań, co jest niemożliwe w przypadku wielu systemów komercyjnych. Oto krótka lista aplikacji, z którymi najczęściej używany jest FreeBSD: Usługi internetowe: doskonała obsługa TCP/IP wbudowana we FreeBSD, czyni go idealną platformą dla szeregu usług internetowych, na przykład: serwery FTP Serwery FTP serwery WWW Serwery witryn WWW (standardowe bądź zabezpieczone [SSL]) zapora ogniowa NAT Zapory ogniowe i bramy NAT (maskarada IP) poczta elektroniczna email email Serwery poczty elektronicznej USENET Serwery USENET bądź systemy Forum I więcej... Wraz z FreeBSD możesz zacząć świadczyć usługi internetowe już na niedrogim komputerze PC klasy 386 i rozwijać bazę sprzętową swojego przedsiębiorstwa aż do cztero-procesorowego Xeona z macierzą RAID. Edukacja: jesteś studentem informatyki bądź pokrewnej dziedziny techniki? Nie ma lepszego sposobu na poznanie systemu operacyjnego, architektury komputerów oraz zagadnień sieciowych niż poprzez doświadczenie, które daje praca z FreeBSD. Duża liczba darmowych programów typu CAD, matematycznych czy graficznych będzie wysoce użyteczna dla tych, których głównym zainteresowaniem w komputerach jest aby zmusić je do pracy za nas! Badania: oferując dostęp do kodu źródłowego całego systemu, FreeBSD stanowi doskonałą platformę dla prowadzenia badań nad systemami operacyjnymi oraz innymi dziedzinami nauk komputerowych. Idea otwartego źródła wspomaga także całe grupy współpracujące zdalnie nad różnymi zadaniami, pomagając zapomnieć im o problemach związanych ze specjalnymi warunkami licencyjnymi oraz ograniczeniami. ruter Serwer DNS Sieć: potrzebujesz nowego rutera? Serwera nazw (DNS)? Zapory ogniowej (firewalla), by wystrzec się niepowołanych użytkowników w swojej sieci wewnętrznej? FreeBSD może w łatwy sposób zamienić bezużytecznego 486 lub nawet 386, stojącego w kącie, w zaawansowany router z wyszukanymi opcjami filtrowania pakietów. System okien X XFree86 System okien X Akceleracja X-ów Środowisko graficzne: FreeBSD stanowi dobre rozwiązanie dla niedrogiego terminala graficznego. W tym celu można wykorzystać dostępny serwer X11, bądź jeden z doskonałych komercyjnych serwerów Xi Graphics. W przeciwieństwie do typowych terminali graficznych, FreeBSD pozwala na uruchamianie wielu aplikacji lokalnie jeśli zajdzie taka potrzeba, odciążając tym samym główny serwer. FreeBSD może być również uruchamiany w systemach bezdyskowych zmniejszając tym samym cenę komputerów służących za terminale. Kolekcja kompilatorów GNU Programowanie: system FreeBSD zaopatrzony jest w pełen zestaw narzędzi programistycznych, włączając w to sławny kompilator oraz debugger GNU C/C++. FreeBSD jest dostępny zarówno w postaci kodu źródłowego jak i skompilowanych binariów dostępnych na płytach CDROM, DVD i poprzez anonimowy serwer FTP. zawiera więcej informacji nt. sposobów uzyskania FreeBSD. Kto używa FreeBSD? użytkownicy duże witryny WWW pracujące na FreeBSD FreeBSD zasila niektóre z największych witryn w Internecie, m.in: Yahoo! Yahoo! Apache Apache Blue Mountain Arts Blue Mountain Arts Pair Networks Pair Networks Sony Japan Sony Japan Netcraft Netcraft Weathernews Weathernews Supervalu Supervalu TELEHOUSE America TELEHOUSE America Sophos Anti-Virus Sophos Anti-Virus JMA Wired JMA Wired i wiele więcej. O Projekcie FreeBSD Niniejszy podrozdział zawiera podstawowe informacje o projekcie, m.in. krótką historię, cele stawiane przed projektem i stosowany model rozwoju. Jordan Hubbard Napisał Krótka historia FreeBSD 386BSD Patchkit Hubbard, Jordan Williams, Nate Grimes, Rod FreeBSD Project history Genezy projektu FreeBSD należy doszukiwać się w pierwszej połowie roku 1993. Wyrósł on częściowo z Nieoficjalnego zestawu łat dla 386BSD (patchkit). Stworzony został przez trzech ostatnich koordynatorów zestawu: Nate'a Williamsa, Roda Grimesa i mnie. 386BSD Naszym pierwotnym celem było przygotowanie migawki z rozwoju 386BSD, wprowadzającej szereg poprawek, których mechanizm zestawu łat nie był w stanie zrealizować. Niektórzy z czytających mogą pamiętać wczesną nazwę projektu 386BSD 0.5 bądź 386BSD Interim. Jolitz, Bill 386BSD był systemem operacyjnym Billa Jolitza, cierpiącym w tym okresie z powodu przeszło rocznego zastoju. W wyniku puchnięcia zestawu łat z dnia na dzień coraz bardziej, jednomyślnie postanowiliśmy spróbować naprawić sytuację. Zdecydowaliśmy się wspomóc Billa dostarczając owej porządkującej migawki. Niestety plan spalił na panewce gdy Bill Jolitz nagle zdecydował cofnąć swoje poparcie dla projektu, nie informując co zamierza wprowadzić w jego miejsce. Greenman, David Walnut Creek CDROM Szybko stwierdziliśmy, że rozpoczęte zadanie jest warte świeczki nawet bez wsparcia Billa. Tym samym przyjęliśmy nazwę FreeBSD ukutą przez Davida Greenmana. Cele projektu zostały wstępnie określone po rozmowach z ówczesnymi użytkownikami systemu. Gdy stało się jasne, że projekt zmierza w kierunku stania się rzeczywistością, skontaktowałem się z firmą Walnut Creek CDROM w celu usprawnienia metod dystrybucji FreeBSD, szczególnie z myślą o tych nieszczęśnikach, którzy mieli utrudniony dostęp do Internetu. Walnut Creek CDROM nie tylko wsparł pomysł dystrybucji FreeBSD na płytach CD, ale również wyszedł nam na przeciw oferując projektowi maszynę do pracy i szybkie łącze z Internetem. Jest mało prawdopodobne, że projekt zaszedł by aż tak daleko bez niespotykanej wręcz wiary Walnut Creek CDROM w kompletnie mało znany projekt, którym w owym czasie był FreeBSD. 4.3BSD-Lite Net/2 Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley 386BSD Free Software Foundation Pierwszą wersją rozprowadzaną na płytach CD (a także w Internecie) był FreeBSD 1.0, wydany w grudniu 1993 r. Oparty był on bezpośrednio na 4.3BSD-Lite (Net/2) z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Zawierał również wiele dodatkowych aplikacji pochodzących z 386BSD oraz Free Software Foundation. Można przyjąć, iż osiągnał on całkiem rozsądny sukces jak na pierwszą wersję. Następujące po nim wydanie FreeBSD 1.1 w maju 1994 r. było pełnym sukcesem. Novell Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley Net/2 AT&T Mniej więcej w tym właśnie czasie czarne chmury niespodzianie pojawiły się nad horyzontem. Powodem tego była ugoda w przeciągającym się procesie pomiędzy Novellem i Uniwersytetem w Berkeley odnośnie legalności kalifornijskiego Net/2. Jednym z warunków ugody było ustępstwo Berkeley stwierdzające, iż znaczne części kodu Net/2 zostały powielone z kodu systemu &unix;, będącego własnością Novella, który z kolei nabył go wcześniej od AT&T. W zamian Berkley uzyskało błogosławieństwo Novella w pracach nad 4.4BSD-Lite i zapewnienie, że gdy się w końcu pojawi nie będzie określane jako kopia kodu Novella. Ponadto wszyscy użytkownicy Net/2 mieli być gorąco zachęciani do aktualizacji systemu. Ugoda ta dotyczyła również FreeBSD, bowiem projekt miał wstrzymać dystrybucję swoich produktów bazujących na Net/2 do końca lipca 1994 r. Zgodnie z warunkami porozumienia, pozwolono projektowi na jedno ostatnie wydanie przed tym terminem. Było to FreeBSD 1.1.5.1. Rozpoczęła się żmudna praca nad ponownym stworzeniem FreeBSD z części całkowicie nowego i raczej niekompletnego 4.4BSD-Lite. Wydanie Lite było w rzeczy samej lekkie; częściowo w wyniku usunięcia przez CSRG Uniwersytetu w Berkeley wielkich partii kodu (z uwagi na pewne wymogi prawne), które odpowiadały za przygotowanie samodzielnie uruchamiającego się systemu, oraz z faktu, że wersja 4.4 nie była jeszcze gotowa na platformę Intela. Prace potrwały do listopada 1994 r., kiedy to wydany został FreeBSD 2.0, rozprowadzany zarówno przez sieć jak i na płytach CD (w późnym grudniu). Pomimo kilku niedociągnięć wydanie osiągnęło znaczący sukces. Przy czym już w styczniu 1995 r. zostało zastąpione stabilniejszym i łatwiejszym w instalacji FreeBSD 2.0.5. FreeBSD 2.1.5 wydaliśmy w sierpniu 1996. Wersja ta zyskała popularność szczególnie pośród dostawców usług internetowych (ISP) oraz szerokopojętej społeczności komercyjnej. Docenione zostało również kolejne wydanie w gałęzi 2.1-STABLE. Mowa tu o FreeBSD 2.1.7.1, wydanym w lutym 1997 r., a zamykającym główne prace nad 2.1-STABLE. Od tej pory trwały jedynie prace nad utrzymaniem gałęzi (RELENG_2_1_0); dodawane były łaty bezpieczeństwa i naprawiane krytyczne luki. Z głównego nurtu rozwoju (-CURRENT) w listopadzie 1996 r. odgałęził się FreeBSD 2.2 jako gałąź RELENG_2_2. Pierwsze pełne wydanie (2.2.1) pojawiło się w kwietniu 1997 r. Kolejne wydania z gałęzi 2.2 ujrzały światło dzienne w lecie i na jesieni 1997 r., przy czym ostatnie (2.2.8) pojawiło się w listopadzie 1998 r. Pierwsze oficjalne wydanie 3.0 pochodzi z października 1998 r. i stanowiło początek końca gałęzi 2.2. Drzewo ewolucji FreeBSD ponownie rozdzieliło się 20 stycznia 1999 r., prowadząc do 4.0-CURRENT i 3.X-STABLE. Wersja 3.1 z 3.X-STABLE wydana została 15 lutego 1999, wersja 3.2 dnia 15 maja 1999, 3.3 w dniu 16 września 1999, 3.4 - 20 grudnia 1999 oraz 3.5 dnia 24 stycznia 2000. Wkrótce pojawiło się również pomniejsze wydanie 3.5.1, które zawierało kilka poprawek z ostatniej chwili do systemu Kerberos. Było to ostatnie wydanie gałęzi 3.X. Kolejne rozgałęzienie miało miejsce 13 marca 2000 r. w wyniku czego pojawiła się gałąź 4.X-STABLE: 4.0-RELEASE w marcu 2000 i ostatnie wydanie 4.11-RELEASE w styczniu 2005. Pojawienie się długo oczekiwanej gałęzi 5.0-RELEASE zostało ogłoszone 19 stycznia 2003 r. Stanowiła ona punkt kulminacyjny prawie trzyletniego wysiłku. Wydanie te wprowadziło FreeBSD na ścieżkę ku współpracy z komputerami multiprocesorowymi oraz zaawansowanej obsługi wątków aplikacji. Oferowała również wsparcie dla platform &ultrasparc; i ia64. Wydanie 5.1 pojawiło się w czerwcu 2003 r. Ostatnie wydanie 5.X z gałęzi -CURRENT stanowiło 5.2.1-RELEASE, wprowadzone w lutym 2004. Gałąź RELENG_5 powstała w sierpniu 2004 r., a także wydanie 5.3-RELEASE, stanowi początek wydań gałęzi 5-STABLE. Najnowsze wydanie &rel2.current;-RELEASE pojawiło się w maju 2006. Wydawane będą wciąż kolejne wersje z gałęzi RELENG_5. Kolejne rozgałęzienie nastąpiło w czerwcu 2005: powstała gałąź RELENG_6. Wydanie 6.0-RELEASE, pierwsze z gałęzi 6.X, pojawiło się w listopadzie 2005. Najnowsze wydanie &rel.current;-RELEASE ujrzało światło dzienne w maju 2006 r. Będą pojawiać się również kolejne wydania z gałęzi RELENG_6. Na chwilę obecną projekty długoterminowe prowadzone są w gałęzi 7.X-CURRENT. Migawki wydań 7.X, obrazujące postęp prac, są cały czas dostępne z serwera migawkowego jak również na płytach CD. Jordan Hubbard Napisał Cele Projektu FreeBSD FreeBSD Project goals Głównym celem Projektu FreeBSD jest dostarczanie oprogramowania, które może być wykorzystane w dowolny sposób i bez dodatkowych zobowiązań. Wielu z nas ma duży wkład w tworzenie kodu (i rozwój projektu w ogóle) i z pewnością nie miałoby nic przeciw drobnemu wsparciu finansowemu. Tym nie mniej nie wywieramy żadnego nacisku. Wierzymy, że naszą pierwszą i najważniejszą misją jest dostarczanie kodu wszystkim tym, którzy go potrzebują bez względu na to do czego go wykorzystają, by zyskał on możliwie najszerszą bazę użytkowników dostarczając możliwie największych korzyści. W moim przekonaniu jest to jeden z najbardziej fundamentalnych celów stawianych przed całym Wolnym Oprogramowaniem, a przez nas entuzjastycznie wspierany. GNU General Public License (GPL) GNU Lesser General Public License (LGPL) BSD Copyright Te części kodu w naszym drzewie źródłowym, które udostępniane są na licencji GNU General Public License (GPL) bądź Library General Public License (LGPL) posiadają kilka dodatkowych zobowiązań, choć związanych raczej z wymogiem udostępnienia kodu źródłowego. Z uwagi na dodatkowe komplikacje, które mogą pojawić się w przypadku komercyjnego zastosowania aplikacji na licencji GPL, osobiście skłaniamy się - kiedy jest to możliwe - ku oprogramowaniu dystrybuowanemu przy wykorzystaniu mniej restrykcyjnej licencji BSD. Satoshi Asami Napisał Model rozwoju FreeBSD Projekt FreeBSD model rozwoju Rozwój FreeBSD jest otwartym i elastycznym procesem realizowanym przez setki ludzi na całym świecie (patrz Lista współpracowników). Infrastruktura systemu rozwoju FreeBSD pozwala tymże setkom projektantów współpracować przez Internet. Tym nie mniej nieustannie poszukujemy nowych projektantów, a także nowych pomysłów. Osoby zainteresowane nawiązaniem bliższej współpracy z projektem mogą kontaktować się z nami bezpośrednio poprzez &a.pl.hackers.b;. Natomiast &a.pl.announce.m; jest również dostępna dla osób chcących poinformować innych użytkowników FreeBSD o głównych obszarach prowadzonych prac. Oto garść informacji o projekcie FreeBSD i jego procesie rozwoju, przydatnych zarówno niezależnym projektantom jak i bliskim współpracownikom: Repozytorium CVS CVS repozytorium Concurrent Versions System CVS Główne drzewo źródłowe FreeBSD utrzymywane jest w systemie CVS (Concurrent Versions System) - wolnodostępnym narzędziu kontroli wersji kodu źródłowego, dostępnym we FreeBSD. Podstawowe repozytorium CVS znajduje się na maszynie zlokalizowanej w Santa Clara w Kalifornii, USA, skąd replikowane jest na serwery lustrzane, rozrzucone po całym świecie. Główne drzewo CVS, zawierające zarówno drzewo -CURRENT jak i -STABLE, można łatwo skopiować również na swój własny komputer. Proces ten został dokładniej opisany w podrozdziale Synchronizacja własnego drzewa kodu źródłowego. Lista twórców twórcy Twórcy są ludźmi, którzy posiadają prawa zapisu do drzewa CVS i posiadają upoważnienie do wprowadzania modyfikacji do kodu źródłowego FreeBSD. Angielski odpowiednik terminu twórca (ang. committer) pochodzi od polecenia commit systemu &man.cvs.1;, stosowanego do wprowadzania zmian do repozytorium CVS. Najlepszym sposobem przedstawienia własnych propozycji na liście dyskusyjnej twórców jest wykorzystanie polecenia &man.send-pr.1;. Jeśli system sprawia wrażenie zablokowanego można również wysłać e-mail bezpośrednio na &a.pl.committers.b;. Główni projektanci FreeBSD zespół główny Porównując Projekt FreeBSD z przedsiębiorstwem, zespół główny należałoby porównać z zarządem firmy. Podstawowym zadaniem tejże grupy jest czuwanie nad prawidłowym rozwojem projektu jako całości. Jedną z funkcji grupy jest zapraszanie oddanych i odpowiedzialnych projektantów w szeregi twórców systemu, podobnie jak przyjmowanie w szeregi samej grupy. Obecna grupa została wybrana spośród wszystkich twórców w czerwcu 2004 r. Wybory mają miejsce co dwa lata. Niektórzy z członków grupy posiadają również dodatkowy zakres obowiązków, tj. czuwają nad zapewnieniem poprawnego funkcjonowania wybranych części systemu. Pełna lista projektantów FreeBSD i ich obowiązków dostępna jest w artykule Lista współpracowników. Większość członków grupy jest ochotnikami, jeśli chodzi o rozwój FreeBSD, i nie otrzymują żadnego wynagrodzenia finansowego z projektu. Nie należy zatem błędnie interpretować współpracy z projektem jako gwarancji wsparcia. W tym świetle, powyższe porównanie z zarządem nie jest do końca celne. Bardziej odpowiednim byłoby powiedzieć, że są to ludzie, którzy z własnego wyboru oddali swój wolny czas dla FreeBSD! Zewnętrzni współpracownicy współpracownicy Co prawda jako ostatnia, ale zdecydowanie nie jako najmniej istotna, omówiona zostanie grupa współpracowników zewnętrznych, czyli samych użytkowników, którzy dostarczają na bieżąco informacji o funkcjonowaniu systemu oraz poprawek wykrytych błędów. Najlepszym sposobem na udział w rozwoju FreeBSD jest subskrypcja &a.pl.hackers.d;. zawiera więcej informacji o różnorodnych listach dyskusyjnych FreeBSD. Lista współpracowników FreeBSD cały czas rośnie. Czemu by nie dołączyć do listy pomagając w pracy nad FreeBSD już dzisiaj? Pisanie kodu nie jest jedyną formą współpracy z projektem: kompletna lista rzeczy, które trzeba zrobić dostępna jest na stronie Projektu FreeBSD. Reasumując, nasz model rozwoju zorganizowany jest jako niezależne, współcentryczne okręgi. Scentralizowany model ma za zadanie ułatwić użytkownikom FreeBSD śledzenie zmian w kodzie. Odstraszanie potencjalnych współpracowników nie jest naszym celem! Pragniemy dostarczać stabilny system operacyjny z dużą bazą łatwych do instalacji i wykorzystania programów — ten model doskonale się w tym spisuje. Jedyne o co prosimy tych, którzy mieliby wstąpić w szeregi projektantów FreeBSD, jest oddanie takie same jakie cechuje ich obecnych twórców. Aktualne wydanie FreeBSD NetBSD OpenBSD 386BSD Free Software Foundation Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley Computer Systems Research Group (CSRG) FreeBSD jest łatwo dostępnym systemem operacyjnym, bazującym na kodzie 4.4BSD-Lite, dla następujących platform sprzętowych: Intel &i386;, &i486;, &pentium;, &pentium; Pro, &celeron;, &pentium; II, &pentium; III, &pentium; 4 (bądź inny zgodny), &xeon;, DEC Alpha oraz Sun &ultrasparc;. Opiera się on przede wszystkim na oprogramowaniu grupy CSRG z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, rozszerzonym o dodatkowe elementy z NetBSD, OpenBSD, 386BSD i Free Software Foundation. Począwszy od wydania FreeBSD 2.0 w końcu 1994 r., nastąpiła dramatyczna poprawa wydajności, możliwości i stabilności systemu. Największą zmianą była całkowita reformacja systemu wirtualnej pamięci wraz ze współdzieloną pamięcią podręczną VM/buffer cache, która nie tylko wpłynęła na wzrost wydajności ale również zmniejszenie minimalnego miejsca zajmowanego w pamięci przez FreeBSD — 5 MB jest już akceptowalnym minimum. Inne rozszerzenia to m.in. kompletna obsługa klienta i serwera NIS, wsparcie dla transakcji TCP, wdzwanianie na żądanie PPP, zintegrowana obsługa DHCP, usprawniony podsystem SCSI, obsługa ISDN, ATM, FDDI, Fast i Gigabit Ethernet (100 i 1000 Mbit). Usprawniona obsługa najnowszych kontrolerów Adaptec i tysiące poprawionych błędów. Oprócz podstawowej grupy aplikacji dystrybuowanych wraz z systemem, FreeBSD oferuje kolekcję tysięcy dodatkowych programów. W momencie pisania niniejszego tekstu ich lista obejmuje ponad &os.numports; pozycji! Od serwerów http (WWW) poprzez gry po edytory i prawie wszystko pomiędzy. Cała Kolekcja Portów zajmuje około &ports.size; na dysku, przy czym każdy port to zaledwie ułamek oryginalnej objętości źródeł. Takie rozwiązanie ułatwia man aktualizację portów i zdecydowanie zmniejsza zajmowaną przestrzeń na dysku. Kompilacja portu sprowadza się do zmiany katalogu na zawierający port wybranego programu i wpisanie make install. Resztą zajmuje się system. Oryginalne pakiety źródeł dla każdego kompilowanego portu pobierane są dynamicznie z płyty CDROM bądź lokalnego serwera FTP. Wystarczy zadbać o dostateczną ilość wolnego miejsca na dysku. Dla osób nie mających ochoty kompilować programów własnoręcznie, większość portów jest również dostępna w skompilowanej postaci jako pakiety, które mogą być instalowane przy pomocy prostego polecenia pkg_add. Więcej informacji o systemie pakietów i portów zawiera . Dodatkowe dokumenty pomocne przy instalacji i użytkowaniu FreeBSD znajdują się również w katalogu /usr/share/doc na maszynach z najnowszymi wersjami FreeBSD. Mogą być przeglądane lokalnie za pomocą przeglądarki internetowej przy wykorzystaniu poniższych odnośników: Podręcznik FreeBSD (ang.) /usr/share/doc/handbook/index.html FAQ FreeBSD (ang.) /usr/share/doc/faq/index.html Główne i najczęściej aktualizowane wersje dokumentów dostępne są na stronie . diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml index f0b1569432..7c6e92fe00 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/kernelconfig/chapter.sgml @@ -1,1432 +1,1347 @@ Jim Mock - Updated and restructured by + Zaktualizował i zrekonstruował Jake Hamby - Originally contributed by + Pierwotnie napisał + + + + Łukasz + Piechowiak + Tłumaczył + + - Configuring the FreeBSD Kernel + Konfiguracja jądra FreeBSD - Synopsis + Streszczenie kernel building a custom kernel - The kernel is the core of the &os; operating system. It is - responsible for managing memory, enforcing security controls, - networking, disk access, and much more. While more and more of &os; - becomes dynamically configurable it is still occasionally necessary to - reconfigure and recompile your kernel. + Rdzeniem systemu operacyjnego &os; jest jądro. Odpowiedzialne jest za zarządzanie + pamięcią, wymuszanie kontroli bezpieczeństwa, sieć, dostęp do dysków i wiele innych. + Podczas, gdy coraz więcej elementów &os; jest konfigurowanych dynamicznie, czasem + jeszcze może zajść potrzeba przekonfigurowania i rekompilowania jądra. - After reading this chapter, you will know: + Po przeczytaniu tego rozdziału będziemy wiedzieć: - Why you might need to build a custom kernel. + Dlaczego możemy potrzebować indywidualnego jądra. - How to write a kernel configuration file, or alter an existing - configuration file. + Jak napisać plik konfiguracyjny lub dostroić istniejący. - How to use the kernel configuration file to create and build a - new kernel. + Jak wykorzystać plik konfiguracyjny jądra do przygotowania i kompilacji + nowego jądra. - How to install the new kernel. + Jak zainstalować nowe jądro. - How to troubleshoot if things go wrong. + Jak się ratować, jeśli coś pójdzie nie tak. - All of the commands listed within this chapter by way of example - should be executed as root in order to - succeed. + Wszystkie przykładowe polecenia przedstawione w niniejszym rozdziale powinny + być uruchamiane jako użytkownik root. - Why Build a Custom Kernel? - - Traditionally, &os; has had what is called a - monolithic kernel. This means that the kernel was one - large program, supported a fixed list of devices, and if you wanted to - change the kernel's behavior then you had to compile a new kernel, and - then reboot your computer with the new kernel. - - Today, &os; is rapidly moving to a model where much of the - kernel's functionality is contained in modules which can be - dynamically loaded and unloaded from the kernel as necessary. - This allows the kernel to adapt to new hardware suddenly - becoming available (such as PCMCIA cards in a laptop), or for - new functionality to be brought into the kernel that was not - necessary when the kernel was originally compiled. This is - known as a modular kernel. - - Despite this, it is still necessary to carry out some static kernel - configuration. In some cases this is because the functionality is so - tied to the kernel that it can not be made dynamically loadable. In - others it may simply be because no one has yet taken the time to write a - dynamic loadable kernel module for that functionality. - - Building a custom kernel is one of the most important rites of - passage nearly every BSD user must endure. This process, while - time consuming, will provide many benefits to your &os; system. - Unlike the GENERIC kernel, which must support a - wide range of hardware, a custom kernel only contains support for - your PC's hardware. This has a number of - benefits, such as: + Po co budować indywidualne jądro? + + Tradycyjnie, system &os; miał coś, co zwie się monolitycznym + jądrem. Był to jeden duży program, wspierający ustaloną liczbą urządzeń. + Jeśli zaszła potrzeba zmiany zachowania jądra, należało skompilować nowe jądro + i uruchomić z nim ponownie komputer. + + W dzisiejszych czasach, &os; bardzo szybko przechodzi do modelu, + w którym funkcjonalność jądra zawiera się w modułach, które można dynamicznie + aplikować, lub usuwać, w miarę potrzeb. Umożliwia to jądru szybkie przystosowywanie + się zaraz po rozpoznaniu nowego sprzętu (jak karty PCMCIA w laptopach). Pozwala + też zwiększyć funkcjonalność, której nie miało oryginalne jądro (któremu nie + były dane funkcje potrzebne). Potocznie mówi się o jądrze modularnym. + + Pomimo tego, czasem trzeba wprowadzić do jądra statyczne zmiany. Na przykład + w sytuacjach, gdy kluczowe funkcje jądra zostają zmieniane, nie jest możliwym + załadowanie dynamicznie ładowalnego modułu. Możliwe też, że jeszcze odpowiedni, + dynamicznie ładowalny moduł, nie został napisany. + + Budowanie indywidualnego jądra jest jednym z najważniejszych rytuałów, + których podczas użytkowania systemu BSD trzeba doświadczyć. Ten czasochłonny + proces przyniesie naszemu systemowi wiele korzyści. Inaczej niż w przypadku + jądra GENERIC [podstawowego, domyślnego], które musi + wspierać wiele rodzajów sprzętu, nasze jądro będzie wspierało tylko + nasz sprzęt PC. Ma to wiele zalet: - Faster boot time. Since the kernel will only probe the - hardware you have on your system, the time it takes your system to - boot can decrease dramatically. + Szybszy czas uruchamiania systemu. Od kiedy jądro będzie sprawdzało + tylko sprzęt który mamy, czas uruchamiania znacząco się zmniejszy. - Lower memory usage. A custom kernel often uses less memory - than the GENERIC kernel, which is important - because the kernel must always be present in real - memory. For this reason, a custom kernel is especially useful - on a system with a small amount of RAM. + Mniejsze zużycie pamięci. Indywidualne jądro często zużywa mniej pamięci + niż jądro GENERIC, co jest istotnym faktem, gdyż jądro + przez cały czas musi być w pamięci obecne. Z tych powodów, budowanie + indywidualnego jądra jest szczególnie przydatne przy pracy z maszynami + o małej ilości pamięci RAM'u. - Additional hardware support. A custom kernel allows you to - add in support for devices which are not - present in the GENERIC kernel, such as - sound cards. + Więcej wspieranego sprzętu. Indywidualne jądro może zawierać obsługę + np. kart muzycznych, które nie są wspierane przez domyślne jądro + GENERIC. - Building and Installing a Custom Kernel + Budowanie i instalowanie indywidualnego jądra kernel - building / installing + budowanie / instalowanie - First, let us take a quick tour of the kernel build directory. - All directories mentioned will be relative to the main - /usr/src/sys directory, which is also - accessible through the path name /sys. There are a number of - subdirectories here representing different parts of the kernel, but - the most important for our purposes are - arch/conf, where you - will edit your custom kernel configuration, and - compile, which is the staging area where your - kernel will be built. arch represents - one of i386, alpha, + Omówmy pokrótce katalog kompilacji jądra. Wszystkie wspomniane + za chwilę katalogi będą relatywnymi względem /usr/src/sys, + do którego można także dojść przez /sys. Można tam znaleźć + wiele różnych podkatalogów, jednak dla nas najważniejszym będzie + arch/conf. W nim właśnie dokonamy + edycji pliku konfiguracyjnego jądra oraz je skompilujemy, będą to kolejne etapy + w całym procesie budowy. arch oznacza architekturę, + do wyboru: i386, alpha, amd64, ia64, - powerpc, sparc64, or - pc98 (an alternative development branch of PC - hardware, popular in Japan). Everything inside a particular - architecture's directory deals with that architecture only; the rest - of the code is machine independent code common to all platforms to which &os; could - potentially be ported. Notice the logical organization of the - directory structure, with each supported device, file system, and - option in its own subdirectory. - - This chapter assumes that you are using the i386 architecture - in the examples. If this is not the case for your situation, - make appropriate adjustments to the path names for your system's - architecture. + powerpc, sparc64, lub + pc98 (alternatywna gałąź sprzętu PC, popularna w Japonii). + Wszystko, co znajduje się w katalogu danej architektury dotyczy ściśle + tylko jej. Reszta źródeł jest dla wszystkich architektur taka sama. + Zwróćmy uwagę na logiczną strukturę katalogów z każdym wspieranym urządzeniem, + systemem plików, opcjami dodatkowymi - wszystko posiada swój + własny podkatalog. + + Przykłady w niniejszym rozdziale zakładają, że wykorzystujemy architekturę i386. + Jeśli tak nie jest, będziemy musieli dokonać odpowiednich zmian w nazwach + ścieżek dostępu dla architektury naszego systemu. - If there is not a - /usr/src/sys directory on your system, - then the kernel source has not been installed. The easiest - way to do this is by running - sysinstall as - root, choosing - Configure, then - Distributions, then - src, then - sys. If you have an aversion to - sysinstall and you have access to - an official &os; CDROM, then you can also - install the source from the command line: + Jeśli nie mamy katalogu /usr/src/sys, + oznacza to, że nie dysponujemy zainstalowanymi źródłami jądra. Najprostszym sposobem + na zainstalowanie jest uruchomienie jako root + sysinstall'a, wybranie Configure, + następnie Distributions, później src, + a na końcu sys. Jeśli jednak jesteśmy osobami mającymi + awersję do konfiguratorów możemy zainstalować źródła jądra ręcznie. W poniższym + przykładzie instalacja z oficjalnej płyty CD &os;: &prompt.root; mount /cdrom &prompt.root; mkdir -p /usr/src/sys &prompt.root; ln -s /usr/src/sys /sys &prompt.root; cat /cdrom/src/ssys.[a-d]* | tar -xzvf - - Next, move to the - arch/conf directory - and copy the GENERIC configuration file to the - name you want to give your kernel. For example: + Następnie wchodzimy do katalogu arch/conf + i kopiujemy domyślny plik konfiguracyjny o nazwie GENERIC tworząc + plik z nazwą jaką chcemy nadać swojemu jądru. Na przykład: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf &prompt.root; cp GENERIC MYKERNEL - Traditionally, this name is in all capital letters and, if you - are maintaining multiple &os; machines with different hardware, - it is a good idea to name it after your machine's hostname. We will - call it MYKERNEL for the purpose of this - example. + Tradycyjnie nazwa jądra pisana jest wielkimi literami. Dodatkowo dobrym pomysłem + jest, by nazywać jądra tak jak komputery, co pomaga rozróżnić jądra, gdy mamy wiele + komputerów z różnym sprzętem. Dla potrzeb tego przykładu nazwiemy jądro + MYKERNEL. - Storing your kernel configuration file directly under - /usr/src can be a bad idea. If you are - experiencing problems it can be tempting to just delete - /usr/src and start again. After doing this, - it usually only takes a few seconds for - you to realize that you have deleted your custom kernel - configuration file. Also, do not edit GENERIC - directly, as it may get overwritten the next time you - update your source tree, and - your kernel modifications will be lost. - - You might want to keep your kernel configuration file - elsewhere, and then create a symbolic link to the file in - the i386 - directory. - - For example: + Nie jest najlepszym pomysłem trzymanie pliku konfiguracyjnego jądra bezpośrednio + w katalogu /usr/src. Jeśli podczas kompilacji mamy kłopot, + czasem może się okazać kuszącym pomysłem po prostu wykasować cały katalog + /usr/src i rozpocząć od początku. Wtedy zwykle, kilka sekund + po usunięciu katalogu, przypomina nam się, że usunęliśmy także plik konfiguracyjny + jądra. Podobnie, nie powinniśmy edytować bezpośrednio GENERIC, + gdyż może zostać nadpisany przy kolejnej aktualizacji + naszego drzewa źródeł i zmiany, które wprowadziliśmy zostaną utracone. + + Możemy chcieć trzymać plik konfiguracyjny jądra gdziekolwiek, a następnie utworzyć + symboliczne dowiązanie do pliku w katalogu + i386. + + Przykładowo: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf &prompt.root; mkdir /root/kernels &prompt.root; cp GENERIC /root/kernels/MYKERNEL &prompt.root; ln -s /root/kernels/MYKERNEL - Now, edit MYKERNEL with your favorite text - editor. If you are just starting out, the only editor available - will probably be vi, which is too complex to - explain here, but is covered well in many books in the bibliography. However, &os; does - offer an easier editor called ee which, if - you are a beginner, should be your editor of choice. Feel free to - change the comment lines at the top to reflect your configuration or - the changes you have made to differentiate it from - GENERIC. + Przyszedł czas na edycję pliku konfiguracyjnego jądra. W przykładzie nazywa + się on MYKERNEL. Jeśli dopiero zainstalowaliśmy system, + jedynym z dostępnych edytorów może być vi. Mimo, że jest + dobrze udokumentowany, opisany w wielu książkach, dla początkujących wydaje się on nieco + zbyt skomplikowany. &os; zaopatrzony jest również w drugi edytor, znacznie prostszy + w obsłudze, o nazwie ee. Jeśli dopiero zaczynamy, + ee powinien być naszym wyborem. Nie krępujmy się i zmieńmy + wartości na górze pliku, szczególnie te, odróżniające nasz własny plik + od GENERIC. SunOS - If you have built a kernel under &sunos; or some other BSD - operating system, much of this file will be very familiar to you. - If you are coming from some other operating system such as DOS, on - the other hand, the GENERIC configuration file - might seem overwhelming to you, so follow the descriptions in the - Configuration File - section slowly and carefully. + Jeśli już kompilowaliśmy jądro w &sunos; lub innych systemach BSD, duża część + pliku konfiguracyjnego powinna być nam znajoma. Jeśli natomiast jesteśmy lepiej + zaznajomieni z systemami typu DOS, plik konfiguracyjny może wydać się nam nieco obcy. + W tym przypadku przeczytajmy uważnie każdą opcję oraz komentarz w + pliku konfiguracyjnym. - If you sync your source tree with the - latest sources of the &os; project, - be sure to always check the file - /usr/src/UPDATING before you perform any update - steps. This file describes any important issues or areas - requiring special attention within the updated source code. - /usr/src/UPDATING always matches - your version of the &os; source, and is therefore more up to date - with new information than this handbook. + Jeśli synchronizujemy nasze drzewo źródłowe z najnowszymi + źródłami projektu &os;, należy zawsze, nim rozpoczniemy jakiekolwiek + działania aktualizujące, zapoznać się z zawartością pliku + /usr/src/UPDATING. W pliku tym zapisane są wszelkie niezbędne + zagadnienia związane z aktualizacją &os;. Plik /usr/src/UPDATING + zawsze pasuje do źródła naszej wersji &os;, jest przez to bardziej odpowiednim źródłem + informacji niż Podręcznik. - You must now compile the source code for the kernel. There are two - procedures you can use to do this, and the one you will use depends on - why you are rebuilding the kernel and the version of &os; that you are - running. + Musimy teraz skompilować kod źródłowy jądra. Istnieją dwie procedury, za pomocą których + można tego dokonać. Wybór zależeć będzie od tego w jakim celu kompilujemy jądro oraz od wykorzystywanej + wersji &os;. - If you have installed only the kernel - source code, use procedure 1. + Jeśli zainstalowaliśmy tylko źródła jądra, wykorzystamy + procedurę 1. - If you are building a new kernel without updating the source - code (perhaps just to add a new option, such as - IPFIREWALL) you can use either procedure. + Jeśli budujemy nowe jądro, bez aktualizowania źródeł (na przykład, by dodać dodatkowe + opcje, np. IPFIREWALL), możemy użyć dowolnej z procedur. - If you are rebuilding the kernel as part of a - make buildworld process, use procedure 2. + Jeśli przebudowujemy jądro jako część procesu make buildworld, + powinniśmy użyć procedury 2. cvsup CTM CVS - anonymous + anonimowy - If you have not upgraded your source - tree in any way since the last time you successfully completed - a buildworld-installworld cycle - (you have not run CVSup, - CTM, or used - anoncvs), then it is safe to use the + Jeśli nie aktualizowaliśmy naszych źródeł + w żaden sposób od ostatniego, zakończonego powodzeniem cyklu + buildworld-installworld + (nie uruchamialiśmy CVSup, + CTM, ani nie korzystaliśmy + z anoncvs), wówczas bezpiecznym jest skorzystać z sekwencji config, make depend, - make, make install sequence. + make i make install. - Procedure 1. Building a Kernel the <quote>Traditional</quote> Way + Procedura 1. Budowanie jądra w <quote>tradycyjny</quote> sposób. - Run &man.config.8; to generate the kernel source code. + By wygenerować kod źródłowy jądra, należy uruchomić &man.config.8;. &prompt.root; /usr/sbin/config MYKERNEL - Change into the build directory. &man.config.8; will print - the name of this directory after being run as above. + Następnie, przenieśmy się do katalogu w którym dokonuje się budowy. Po ponownym + uruchomieniu &man.config.8; wyświetlona zostanie nazwa katalogu. &prompt.root; cd ../compile/MYKERNEL - Compile the kernel. + Skompilujmy jądro. &prompt.root; make depend &prompt.root; make - Install the new kernel. + Zainstalujmy nowe jądro. &prompt.root; make install - Procedure 2. Building a Kernel the <quote>New</quote> - Way + Procedura 2. Budowanie jądra w <quote>nowy</quote> sposób. - Change to the /usr/src directory. + Wejdźmy do katalogu /usr/src. &prompt.root; cd /usr/src - Compile the kernel. + Skompilujmy jądro. &prompt.root; make buildkernel KERNCONF=MYKERNEL - Install the new kernel. + Zainstalujmy nowe jądro. &prompt.root; make installkernel KERNCONF=MYKERNEL - This method of kernel building requires full source files. If you - only installed the kernel source, use the traditional method, as - described above. + Ta metoda kompilacji jądra wymaga wszystkich plików źródłowych. Jeśli zainstalowaliśmy + jedynie źródła jądra, powinniśmy skorzystać z opisanej powyżej metody tradycyjnej. - By default, when you build a custom kernel, - all kernel modules will be rebuilt as well. - If you want to update a kernel faster or to build only custom - modules, you should edit /etc/make.conf - before starting to build the kernel: + Domyślnie, podczas kompilacji indywidualnego jądra, + wszystkie moduły jądra zostaną również zrekompilowane. + Jeśli chcemy zaktualizować jądro szybciej bądź zbudować tylko własne moduły, + powinniśmy przed rozpoczęciem kompilacji jądra zmodyfikować plik + /etc/make.conf: MODULES_OVERRIDE = linux acpi sound/sound sound/driver/ds1 ntfs - This variable sets up a list of modules to build instead - of all of them. For other variables which you may find useful - in the process of building kernel, refer to &man.make.conf.5; - manual page. + Zmienna ta definiuje listę modułów do kompilacji zamiast wszystkich. + Inne zmienne przydatne w procesie kompilacji jądra opisane zostały + w podręczniku systemowym &man.make.conf.5;. /boot/kernel.old - The new kernel will be copied to the /boot/kernel directory as - /boot/kernel/kernel and the old kernel will be moved to - /boot/kernel.old/kernel. Now, shutdown the system and - reboot to use your new kernel. If something goes wrong, there are - some troubleshooting - instructions at the end of this chapter that you may find useful. Be sure to read the - section which explains how to recover in case your new kernel does not boot. + Nowe jądro zostanie skopiowane do katalogu /boot/kernel jako /boot/kernel/kernel + , a dotychczasowe zostanie przeniesione do /boot/kernel.old/kernel. + Teraz należy ponownie uruchomić komputer. W razie jakby coś poszło źle, na końcu tego + rozdziału przedstawionych zostało kilka awaryjnych + rozwiązań. Przeczytajmy również rozdziały opisujące co zrobić w razie, gdy system nie chce się ponownie uruchomić. - Other files relating to the boot process, such as the boot - &man.loader.8; and configuration are stored in - /boot. Third party or custom modules - can be placed in /boot/kernel, although - users should be aware that keeping modules in sync with the - compiled kernel is very important. Modules not intended - to run with the compiled kernel may result in instability - or incorrectness. + Inne pliki związane z procesem uruchamiania, np. takie jak + &man.loader.8; czy pliki konfiguracyjne są przechowywane w katalogu + /boot. Własne moduły jak i moduły innych producentów, + można umieszczać w katalogu /boot/kernel, jednakże + użytkownicy powinni być świadomi, iż synchronizacja modułów ze skompilowanym jądrem + jest bardzo ważna. Moduły nie przygotowane do pracy z danym jądrem mogą doprowadzić do + niestabilności czy błędów. Joel Dahl - Updated for &os; 6.X by + Zaktualizował do &os; 6.X + + + + Mariusz + Pilipczuk + Tłumaczył + + + + + Cezary + Morga + Przekład uzupełnił + + - The Configuration File + Plik konfiguracyjny - kernel + jądro NOTES NOTES - kernel - configuration file + jądro + plik konfiguracyjny - The general format of a configuration file is quite simple. - Each line contains a keyword and one or more arguments. For - simplicity, most lines only contain one argument. Anything - following a # is considered a comment and - ignored. The following sections describe each keyword, in - the order they are listed in GENERIC. - For an exhaustive list of architecture - dependent options and devices, see the NOTES - file in the same directory as the GENERIC file. For - architecture independent options, see - /usr/src/sys/conf/NOTES. + Ogólny format pliku konfiguracyjnego jest całkiem prosty. Każda linia + zawiera słowo kluczowe i jeden lub więcej argumentów. Dla ułatwienia większość + linii zawiera tylko jeden argument. Cokolwiek poprzedzone znakiem # + jest uważane za komentarz i jest ignorowane. Ten rozdział opisuje każde słowo + kluczowe w ogólnym porządku jaki zawiera plik GENERIC. Wyczerpująca lista opcji i więcej szczegółowych objaśnień + zależnych od architektury znaleźć można w pliku NOTES, znajdującym się + w tym samym katalogu co GENERIC. Opis opcji niezależnych + od architektury znajduje się w pliku /usr/src/sys/conf/NOTES. - To build a file which contains all available options, - as normally done for testing purposes, run the following - command as root: + By skompilować plik zawierający wszystkie dostępne opcje, jak się z reguły robi + do celów testowych, należy wpisać jako root następujące polecenie: &prompt.root; cd /usr/src/sys/i386/conf && make LINT - kernel - configuration file + jądro + plik konfiguracyjny - The following is an example of the GENERIC kernel - configuration file with various additional comments where needed for - clarity. This example should match your copy in - /usr/src/sys/i386/conf/GENERIC - fairly closely. + Poniżej opisany został przykład pliku konfiguracyjnego GENERIC + z licznymi dodatkowymi komentarzami, tam gdzie są potrzebne objaśnienia. Przykład ten + powinien odpowiadać naszej kopii pliku + /usr/src/sys/i386/conf/GENERIC. - kernel options + opcje jądra machine machine i386 - This is the machine architecture. It must be either + Jest to architektura komputera. Musi być którymś z: alpha, amd64, i386, ia64, - pc98, powerpc, or + pc98, powerpc, lub sparc64. - kernel options + opcje jądra cpu cpu I486_CPU cpu I586_CPU cpu I686_CPU - The above option specifies the type of CPU you have in your - system. You may have multiple instances of the CPU line (if, for - example, you are not sure whether you should use - I586_CPU or I686_CPU), - but for a custom kernel it is best to specify only the CPU - you have. If you are unsure of your CPU type, you can check the - /var/run/dmesg.boot file to view your boot - messages. + Powyższe wpisy określają typ CPU jaki posiadamy w swoim systemie. Możemy mieć kilka + różnych wpisów (np. jeśli nie jesteśmy pewni czy mamy I586_CPU czy + I686_CPU), jednak kiedy konfigurujemy jądro najlepiej pozostawić CPU + jakie mamy. Jeśli nie jesteśmy pewni swojego procesora, możemy sprawdzić zawartość pliku + /var/run/dmesg.boot, aby przejrzeć komunikaty startowe. - kernel options + opcje jądra ident ident GENERIC - This is the identification of the kernel. You should change - this to whatever you named your kernel, - i.e. MYKERNEL if you have followed the - instructions of the previous examples. The value you put in the - ident string will print when you boot up the - kernel, so it is useful to give the new kernel a different name if you - want to keep it separate from your usual kernel (e.g., you want to - build an experimental kernel). + Jest to identyfikator jądra. Możemy go zmienić na taki + jak nazwaliśmy swoje jądro, w naszym poprzednim przykładzie + MYKERNEL. Wartość jaką pozostawimy + we wpisie ident będzie wyświetlana podczas + startu, więc korzystnie jest dać nowemu jądru inną nazwę, + jeśli chcemy go odróżnić od jądra, którego używamy na co dzień + (np. chcemy zbudować eksperymentalne jądro). #To statically compile in device wiring instead of /boot/device.hints #hints "GENERIC.hints" # Default places to look for devices. - The &man.device.hints.5; is - used to configure options of the device drivers. The default - location that &man.loader.8; will check at boot time is - /boot/device.hints. Using the - hints option you can compile these hints - statically into your kernel. Then there is no need to create a - device.hints file in + &man.device.hints.5; jest wykorzystywany do konfiguracji + opcji sterowników urządzeń. Domyślną lokacją sprawdzaną przez + &man.loader.8; w trakcie uruchamiania systemu jest + /boot/device.hints. Wykorzystując opcję + hints możemy wkompilować je statycznie + w jądro. Tym samym nie będzie potrzeby tworzyć pliku + device.hints w katalogu /boot. makeoptions DEBUG=-g # Build kernel with gdb(1) debug symbols - The normal build process of &os; includes - debugging information when building the kernel with the - the option, which enables debugging - information when passed to &man.gcc.1;. The same can be - accomplished by the &man.config.8; option, if - you are using the traditional way for building your - kernels (see - for more information). + Typowy proces kompilacji &os; wyświetla również informacje + diagnostyczne w trakcie budowy jądra z użyciem opcji + , która włącza wyświetlanie informacji + diagnostycznych w &man.gcc.1;. Ten sam efekt można również + osiągnąć poprzez opcję w &man.config.8; przy + korzystaniu z tradycyjnej metody kompilacji jądra + ( zawiera więcej informacji + na temat budowy jądra). options SCHED_4BSD # 4BSD scheduler - The traditional and default system scheduler for &os;. Keep this. + Tradycyjny i domyślny systemowy zarządca procesów &os;. Nie zmieniajmy tego. options PREEMPTION # Enable kernel thread preemption - Allows threads that are in the kernel to be preempted - by higher priority threads. It helps with interactivity and - allows interrupt threads to run sooner rather than waiting. + Pozwala na wywłaszczanie wątków w jądrze przez wątki o wyższym + priorytecie. Pozwala to na interaktywność i przerywanie wątków, + by ukończyć pewne czynności wcześniej i uniknąć oczekiwania. options INET # InterNETworking - Networking support. Leave this in, even if you do not plan to - be connected to a network. Most programs require at least loopback - networking (i.e., making network connections within your PC), so - this is essentially mandatory. + Obsługa sieci. Należ pozostawić ten wpis, nawet jeśli nie planujemy + podłączyć się do sieci. Większość programów wymaga przynajmniej urządzenia + pętli zwrotnej loopback (np. tworzenie połączeń sieciowych wewnątrz naszego + PC), więc jest to wpis bardzo istotny. options INET6 # IPv6 communications protocols - This enables the IPv6 communication protocols. + Umożliwia to obsługę protokołu komunikacyjnego IPv6. options FFS # Berkeley Fast Filesystem - This is the basic hard drive file system. Leave it in if you - boot from the hard disk. + Jest to podstawowy dyskowy system plików. Należy go pozostawić, + jeśli startujemy system z dysku twardego. options SOFTUPDATES # Enable FFS Soft Updates support - This option enables Soft Updates in the kernel, this will - help speed up write access on the disks. Even when this - functionality is provided by the kernel, it must be turned on - for specific disks. Review the output from &man.mount.8; to see - if Soft Updates is enabled for your system disks. If you do not - see the soft-updates option then you will - need to activate it using the &man.tunefs.8; (for existing - file systems) or &man.newfs.8; (for new file systems) - commands. + Opcja ta umożliwia tzw. Soft Updates w jądrze, co potrafi przyspieszyć + czas dostępu do dysku przy zapisie. Jednakże, nawet jeśli funkcja ta jest włączona + w jądrze, musi zostać aktywowana dla wybranych dysków. Czy opcja ta jest włączona + możemy sprawdzić w wyniku polecenia &man.mount.8;. Jeśli przy naszym dysku + nie ma oznaczenia soft-updates oznacza to, że musimy ją włączyć + wykorzystując polecenie &man.tunefs.8; (dla istniejących systemów plików) + bądź &man.newfs.8; (dla nowych systemów plików). options UFS_ACL # Support for access control lists - This option enables kernel support - for access control lists. This relies on the use of extended - attributes and UFS2, and the feature is described - in detail in . ACLs are - enabled by default and should not be - disabled in the kernel if they have been used previously on a file - system, as this will remove the access control lists, changing the - way files are protected in unpredictable ways. + Opcja ta włącza w jądrze obsługę list kontroli dostępu do systemu + plików. Polega to na wykorzystaniu rozszerzonych atrybutów oraz + systemu plików UFS2. opisuje + dokładniej tę funkcjonalność. Domyślnie listy ACL + są włączone i nie powinny być wyłączane w jądrze jeśli były wcześniej + wykorzystywane w systemie plików, gdyż usunie to listy kontroli dostępu + zmieniając metodę ochrony plików w nieprzewidywalny sposób. options UFS_DIRHASH # Improve performance on big directories - This option includes functionality to speed up disk - operations on large directories, at the expense of using - additional memory. You would normally keep this for a large - server, or interactive workstation, and remove it if you are - using &os; on a smaller system where memory is at a premium and - disk access speed is less important, such as a firewall. + Opcja ta zawiera kod szybszej obsługi dużych katalogów kosztem + zużycia dodatkowej pamięci. Możemy pozostawić tę opcję dla dużych + serwerów lub dla interaktywnej stacji roboczej, a zablokować ją kiedy + system jest mało obciążony i posiada mało pamięci, a dostęp do dysków nie + jest taki ważny, np. serwer z zaporą ogniową. options MD_ROOT # MD is a potential root device - This option enables support for a memory backed virtual disk - used as a root device. + Opcja ta włącza obsługę wirtualnego dysku w pamięci RAM, wykorzystywanego + jako główne urządzenie. - kernel options + opcje jądra NFS - kernel options + opcje jądra NFS_ROOT options NFSCLIENT # Network Filesystem Client options NFSSERVER # Network Filesystem Server options NFS_ROOT # NFS usable as /, requires NFSCLIENT - The network file system. Unless you plan to mount partitions - from a &unix; file server over TCP/IP, you can comment these - out. + Sieciowy system plików. Jeżeli nie planujemy montowania partycji + z serwera &unix; poprzez TCP/IP, możemy zablokować te linie. - kernel options + opcje jądra MSDOSFS options MSDOSFS # MSDOS Filesystem - The &ms-dos; file system. Unless you plan to mount a DOS formatted - hard drive partition at boot time, you can safely comment this out. - It will be automatically loaded the first time you mount a DOS - partition, as described above. Also, the excellent - emulators/mtools software - allows you to access DOS floppies without having to mount and - unmount them (and does not require MSDOSFS at - all). + System plików &ms-dos;. Jeśli nie planujemy montowania dysków lub partycji + sformatowanych pod DOS-em podczas startowania systemu, dla bezpieczeństwa zablokujmy + tę linię. Automatycznie MSDOSFS będzie ładowane kiedy pierwszy raz zamontujemy + DOSową partycje jak opisano powyżej. Również wyśmienity program emulators/mtools umożliwia dostęp do dyskietek DOSowych + bez potrzeby ich montowania i odmontowywania (i bynajmniej nie jest potrzebny + MSDOSFS). options CD9660 # ISO 9660 Filesystem - The ISO 9660 file system for CDROMs. Comment it out if you do - not have a CDROM drive or only mount data CDs occasionally (since it - will be dynamically loaded the first time you mount a data CD). - Audio CDs do not need this file system. + System plików ISO 9660 dla płyt CDROM. Jeśli nie posiadamy napędu CDROM możemy + zablokować tę linię, lub gdy montujesz dane z CD okazjonalnie (od kiedy zamontujemy + dane z CD po raz pierwszy, CD9660 będzie ładowany automatycznie). Płyty audio CD + nie potrzebuje tego systemu plików. options PROCFS # Process filesystem (requires PSEUDOFS) - The process file system. This is a pretend - file system mounted on /proc which allows - programs like &man.ps.1; to give you more information on what - processes are running. Use of PROCFS - is not required under most circumstances, as most - debugging and monitoring tools have been adapted to run without - PROCFS: installs will not mount this file - system by default. + System plików procesów. Jest to system plików na niby montowany + w /proc, który dla takich programów jak &man.ps.1; posiada więcej + informacji o tym jakie procesy są właśnie uruchomione. W większości przypadków + wykorzystanie PROCFS nie jest wymagane, gdyż większość narzędzi + diagnostycznych i monitorujących zostało zaadaptowanych do pracy bez PROCFS: + Domyślne instalacje nie montują tego systemu plików. options PSEUDOFS # Pseudo-filesystem framework - 6.X kernels making use of PROCFS must also - include support for PSEUDOFS. + Jądra 6.X wykorzystujące PROCFS muszą również + zawierać obsługę PSEUDOFS. options GEOM_GPT # GUID Partition Tables. - This option brings the ability to have a large number of - partitions on a single disk. + Opcja ta umożliwia tworzenie dużej ilości partycji na pojedynczym dysku. options COMPAT_43 # Compatible with BSD 4.3 [KEEP THIS!] - Compatibility with 4.3BSD. Leave this in; some programs will - act strangely if you comment this out. + Kompatybilność z systemem 4.3BSD. Należy pozostawić ten wpis; niektóre programy + będą zachowywać się dziwnie jeśli zablokujemy tę opcję. options COMPAT_FREEBSD4 # Compatible with &os;4 - This option is required on &os; 5.X &i386; and Alpha systems - to support applications compiled on older versions of &os; - that use older system call interfaces. It is recommended that - this option be used on all &i386; and Alpha systems that may - run older applications; platforms that gained support only in - 5.X, such as ia64 and &sparc64;, do not require this option. + Opcja ta potrzebna jest w systemach &os; 5.X &i386; i Alpha do obsługi + aplikacji skompilowanych w starszych wersjach &os;, wykorzystujących stary + interfejs wywołań systemowych. Zaleca się by wykorzystywać tę opcję + we wszystkich systemach &i386; i Alpha, w których mogą wykorzystywane + starsze aplikacje; platformy wspierane dopiero od wersji + 5.X, jak np. ia64 i &sparc64;, nie wymagają ten opcji. options SCSI_DELAY=5000 # Delay (in ms) before probing SCSI - This causes the kernel to pause for 5 seconds before probing - each SCSI device in your system. If you only have IDE hard drives, - you can ignore this, otherwise you can try to lower this - number, to speed up booting. Of course, if - you do this and &os; has trouble recognizing your SCSI devices, - you will have to raise it again. + Sprawi to, że jądro zatrzyma się na 5 sekund przed rozpoczęciem rozpoznawania + w naszym systemie każdego urządzenia SCSI. Jeśli jednak posiadamy tylko urządzenia + IDE, możemy ten wpis zignorować. W innym przypadku możemy zmniejszyć tę wartość + i w ten sposób przyspieszyć start systemu. Gdy to zrobimy a &os; będzie miał + kłopoty z rozpoznawaniem urządzeń SCSI będziemy musieli zmienić tę wartość na większą. options KTRACE # ktrace(1) support - This enables kernel process tracing, which is useful in - debugging. + Śledzenie procesów przez jądro, które jest użyteczne w diagnozowaniu. options SYSVSHM # SYSV-style shared memory - This option provides for System V shared memory. The most - common use of this is the XSHM extension in X, which many - graphics-intensive programs will automatically take advantage of for - extra speed. If you use X, you will definitely want to include - this. + Daje to systemom z rodziny V mechanizm współdzielenia pamięci. W działaniu + ma to wiele wspólnego z mechanizmem XSHM w X-ach. Znaczna ilość programów obciążająca + system graficzny zyska automatycznie na prędkości. Jeśli jesteśmy użytkownikiem X-ów + koniecznie pozostawmy tę opcję. options SYSVMSG # SYSV-style message queues - Support for System V messages. This option only adds - a few hundred bytes to the kernel. + Wsparcie dla mechanizmu komunkatów w Systemach V. Opcja ta dodaje zaledwie + kilkaset bajtów do jądra. options SYSVSEM # SYSV-style semaphores - Support for System V semaphores. Less commonly used but only - adds a few hundred bytes to the kernel. + Wsparcie dla mechanizmu semaforów w Systemach V. Mniej przydatne w + użyciu ale również dodaje tylko kilkaset bajtów do jądra. - The option of the &man.ipcs.1; command will - list any processes using each of these System V facilities. + Parametr polecenia &man.ipcs.1; wyświetli każdy proces, + który używa tych dogodności Sytemów V. options _KPOSIX_PRIORITY_SCHEDULING # POSIX P1003_1B real-time extensions - Real-time extensions added in the 1993 &posix;. Certain - applications in the Ports Collection use these - (such as &staroffice;). + Rozszerzenia czasu rzeczywistego dodane w 1993 do &posix;. Pewne aplikacje z kolekcji + portów używają tego mechanizmu (jak np. &staroffice;). options KBD_INSTALL_CDEV # install a CDEV entry in /dev - This option is related to the keyboard. It installs a CDEV entry - in /dev. + Opcja ta związana jest z obsługą klawiatury. Dodaje ona wpis CDEV + w /dev. options AHC_REG_PRETTY_PRINT # Print register bitfields in debug # output. Adds ~128k to driver. options AHD_REG_PRETTY_PRINT # Print register bitfields in debug # output. Adds ~215k to driver. - This helps debugging by printing easier register definitions for - reading. + Pomaga to w diagnozowaniu, wypisując łatwiejsze do odczytania definicje rejestrów. options ADAPTIVE_GIANT # Giant mutex is adaptive. - Giant is the name of a mutual exclusion mechanism (a sleep mutex) - that protects a large set of kernel resources. Today, this is an - unacceptable performance bottleneck which is actively being replaced - with locks that protect individual resources. The - ADAPTIVE_GIANT option causes Giant to be included - in the set of mutexes adaptively spun on. That is, when a thread - wants to lock the Giant mutex, but it is already locked by a thread - on another CPU, the first thread will keep running and wait for the - lock to be released. Normally, the thread would instead go back to - sleep and wait for its next chance to run. If you are not sure, - leave this in. + Giant jest nazwą mechanizmu wzajemnego wykluczania (uśpiony mutex) + chroniącego znaczną grupę zasobów jądra. Obecnie mechanizm ten stanowi niedopuszczalnie + wąskie gardło w wydajności systemu, które jest zastępowane przez blokady + zabezpieczające indywidualne zasoby. Opcja ADAPTIVE_GIANT + powoduje, że Giant jest dołączany do zestawu adaptacyjnie zapętlanych + muteksów. Co oznacza, że w momencie gdy wątek chce zablokować mutex Giant, + który jest już zablokowany przez inny wątek bądź procesor, pierwszy wątek + będzie pracował i oczekiwał na zwolnienie blokady. Normalnie, wątek + przeszedłby do stanu uśpienia i oczekiwał na kolejną okazję uruchomienia. + Jeśli nie jesteśmy przekonani, pozostawmy tę opcję włączoną. - kernel options + opcje jądra SMP device apic # I/O APIC - The apic device enables the use of the I/O APIC for interrupt - delivery. The apic device can be used in both UP and SMP kernels, but - is required for SMP kernels. Add options SMP to - include support for multiple processors. + Urządzenie apic pozwala na wykorzystanie we/wy APIC do dostarczania + przerwań. Urządzenie apic może być wykorzystywane zarówno w jądrach UP jak + i SMP, przy czym wymagane jest jedynie w przypadku tych drugich. By włączyć + obsługę wielu procesorów należy dodać wiersz options SMP. device eisa - Include this if you have an EISA motherboard. This enables - auto-detection and configuration support for all devices on the EISA - bus. + Należy włączyć to jeśli posiadamy płytę główną typu EISA. Umożliwia to autodetekcję + i konfigurację dla wszystkich urządzeń pracujących na magistrali EISA. device pci - Include this if you have a PCI motherboard. This enables - auto-detection of PCI cards and gatewaying from the PCI to ISA - bus. + Włączmy to jeśli posiadamy płyte główną typu PCI. Umożliwia to autodetekcję kart PCI + i przesyłanie z magistrali PCI do ISA. # Floppy drives device fdc - This is the floppy drive controller. + Kontroler stacji dyskietek. # ATA and ATAPI devices device ata - This driver supports all ATA and ATAPI devices. You only need - one device ata line for the kernel to detect all - PCI ATA/ATAPI devices on modern machines. + Sterownik ten obsługuje wszystkie urządzenia ATA i ATAPI. Potrzebujemy + tylko tej jednej linijki, aby jądro wykrywało wszystkie urządzenia na współczesnych + maszynach. device atadisk # ATA disk drives - This is needed along with device ata for - ATA disk drives. + Potrzebne jest to razem z device ata dla dysków ATA. device ataraid # ATA RAID drives - This is needed along with device ata for ATA - RAID drives. + Potrzebne jest to razem z device ata dla dysków ATA RAID. device atapicd # ATAPI CDROM drives - This is needed along with device ata for - ATAPI CDROM drives. + Potrzebne jest to razem z device ata dla napędów CDROM ATAPI. device atapifd # ATAPI floppy drives - This is needed along with device ata for - ATAPI floppy drives. + Potrzebne jest to razem z device ata dla stacji dyskietek ATAPI. device atapist # ATAPI tape drives - This is needed along with device ata for - ATAPI tape drives. + Potrzebne jest to razem z device ata dla urządzeń taśmowych ATAPI. options ATA_STATIC_ID # Static device numbering - This makes the controller number static; without this, - the device numbers are dynamically allocated. + Powoduje to przydzielanie przez kontroler statycznego numeru, inaczej + liczba dyskowa będzie przydzielana dynamicznie. # SCSI Controllers device ahb # EISA AHA1742 family device ahc # AHA2940 and onboard AIC7xxx devices device ahd # AHA39320/29320 and onboard AIC79xx devices device amd # AMD 53C974 (Teckram DC-390(T)) device isp # Qlogic family #device ispfw # Firmware for QLogic HBAs- normally a module device mpt # LSI-Logic MPT-Fusion #device ncr # NCR/Symbios Logic device sym # NCR/Symbios Logic (newer chipsets) device trm # Tekram DC395U/UW/F DC315U adapters device adv # Advansys SCSI adapters device adw # Advansys wide SCSI adapters device aha # Adaptec 154x SCSI adapters device aic # Adaptec 15[012]x SCSI adapters, AIC-6[23]60. device bt # Buslogic/Mylex MultiMaster SCSI adapters device ncv # NCR 53C500 device nsp # Workbit Ninja SCSI-3 device stg # TMC 18C30/18C50 - SCSI controllers. Comment out any you do not have in your - system. If you have an IDE only system, you can remove these - altogether. + Kontrolery SCSI. Należy zablokować te kontrolery, których nie posiadamy w naszym + systemie. Jeśli mamy system oparty tylko na IDE możemy pozbyć się całej listy. # SCSI peripherals device scbus # SCSI bus (required for SCSI) device ch # SCSI media changers device da # Direct Access (disks) device sa # Sequential Access (tape etc) device cd # CD device pass # Passthrough device (direct SCSI access) device ses # SCSI Environmental Services (and SAF-TE) - SCSI peripherals. Again, comment out any you do not have, or if - you have only IDE hardware, you can remove them completely. + Peryferia SCSI. Ponownie, jeśli nie posiadamy takowych możemy je wyłączyć + lub jeśli posiadamy tylko sprzęt IDE możemy wszystkie powyższe wpisy usunąć. - The USB &man.umass.4; driver and a few other drivers use - the SCSI subsystem even though they are not real SCSI devices. - Therefore make sure not to remove SCSI support, if any such - drivers are included in the kernel configuration. + Sterownik USB &man.umass.4; i kilka innych sterowników wykorzystuje + podsystem SCSI chociaż nie są one prawdziwymi urządzeniami SCSI. Tym samym + musimy pamiętać by nie usunąć całkowicie obsługi SCSI jeśli którykolwiek + z tego typu sterowników został uwzględniony w konfiguracji jądra. # RAID controllers interfaced to the SCSI subsystem device amr # AMI MegaRAID device arcmsr # Areca SATA II RAID device asr # DPT SmartRAID V, VI and Adaptec SCSI RAID device ciss # Compaq Smart RAID 5* device dpt # DPT Smartcache III, IV - See NOTES for options device hptmv # Highpoint RocketRAID 182x device rr232x # Highpoint RocketRAID 232x device iir # Intel Integrated RAID device ips # IBM (Adaptec) ServeRAID device mly # Mylex AcceleRAID/eXtremeRAID device twa # 3ware 9000 series PATA/SATA RAID # RAID controllers device aac # Adaptec FSA RAID device aacp # SCSI passthrough for aac (requires CAM) device ida # Compaq Smart RAID device mfi # LSI MegaRAID SAS device mlx # Mylex DAC960 family device pst # Promise Supertrak SX6000 device twe # 3ware ATA RAID - Supported RAID controllers. If you do not have any of these, - you can comment them out or remove them. + Obsługa kontrolerów RAID. Jeśli nie posiadamy żadnych kontrolerów RAID, + możemy te wpisy zablokować lub usunąć. # atkbdc0 controls both the keyboard and the PS/2 mouse device atkbdc # AT keyboard controller - The keyboard controller (atkbdc) provides I/O - services for the AT keyboard and PS/2 style pointing devices. This - controller is required by the keyboard driver - (atkbd) and the PS/2 pointing device driver - (psm). + Sterownik klawiatury (atkbdc) obsługujący porty we/wy + dla klawiatur AT i dla urządzeń wskazujących PS/2. Wymagany jest przez sterownik klawiatur + (atkbd) i PS/2 (psm). device atkbd # AT keyboard - The atkbd driver, together with - atkbdc controller, provides access to the AT 84 - keyboard or the AT enhanced keyboard which is connected to the AT - keyboard controller. + Sterownik atkbd razem z kontrolerem atkbdc + umożliwiają dostęp do klawiatury AT84 lub do rozszerzonej klawiatury, które podłączone + są do kontrolera AT. device psm # PS/2 mouse - Use this device if your mouse plugs into the PS/2 mouse - port. + Urządzenie to należy wykorzystać jeśli nasza myszka jest podłączona do + portu PS/2. device kbdmux # keyboard multiplexer - Basic support for keyboard multiplexing. + Podstawowa obsługa multipleksacji klawiatury. device vga # VGA video card driver - The video card driver. + Sterownik kart video. device splash # Splash screen and screen saver support - Splash screen at start up! Screen savers require this - too. + Obraz tytułowy w trakcie startu! Wymagany również przez wygaszacze ekranu. # syscons is the default console driver, resembling an SCO console device sc - sc is the default console driver and - resembles a SCO console. Since most full-screen programs access the - console through a terminal database library like - termcap, it should not matter whether you use - this or vt, the VT220 - compatible console driver. When you log in, set your - TERM variable to scoansi if - full-screen programs have trouble running under this console. + sc jest domyślnym sterownikiem konsoli, przypominający + konsolę SCO. Wiele programów pracujących w trybie pełnoekranowym uzyskują dostęp + do konsoli poprzez biblioteki bazy danych terminala takie jak termcap, + nie powinno więc być istotne czy używamy właśnie jego czy vt, + sterownika zgodnego z VT220. Kiedy logujemy się, a nasz program + ma kłopoty podczas uruchamiania spod konsoli, należy ustawić zmienną + TERM na scoansi. # Enable this for the pcvt (VT220 compatible) console driver #device vt #options XSERVER # support for X server on a vt console #options FAT_CURSOR # start with block cursor - This is a VT220-compatible console driver, backward compatible to - VT100/102. It works well on some laptops which have hardware - incompatibilities with sc. Also set your - TERM variable to vt100 or - vt220 when you log in. This driver might also - prove useful when connecting to a large number of different machines - over the network, where termcap or - terminfo entries for the sc - device are often not available — vt100 - should be available on virtually any platform. + Sterowniki konsoli kompatybilnej z VT220 i z wcześniejszymi VT100/102. Dobrze pracują + na niektórych laptopach nie posiadających sprzętu kompatybilnego z sc. + Również w takim przypadku należy zmodyfikować zmienną TERM na + vt100 lub vt220, kiedy się logujemy. Sterownik ten + może być również użyteczny kiedy łączymy się z dużą liczbą różnorodnych maszyn w sieci, + gdzie termcap lub terminfo często nie posiadają + wpisów dla urządzeń sc — wówczas vt100 + powinien być dostępny praktycznie na wszystkich platformach. device agp - Include this if you have an AGP card in the system. This - will enable support for AGP, and AGP GART for boards which - have these features. + Należy włączyć tę opcję jeśli posiadamy kartę AGP w systemie. Włączy to obsługę + AGP i AGP GART dla płyt głównych obsługujących te funkcje. APM # Power management support (see NOTES for more options) #device apm - Advanced Power Management support. Useful for laptops, - although in &os; 5.X and above this is disabled in - GENERIC by default. + Zaawansowane zarządzanie energią. Użyteczne dla laptopów, chociaż + we &os; 5.X i późniejszych opcja ta jest domyślnie wyłączona w jądrze + GENERIC. # Add suspend/resume support for the i8254. device pmtimer - Timer device driver for power management events, such as APM and - ACPI. + Sterownik urządzenia regulatora czasowego dla zarządzania energią, jak np. APM + i ACPI. # PCCARD (PCMCIA) support # PCMCIA and cardbus bridge support device cbb # cardbus (yenta) bridge device pccard # PC Card (16-bit) bus device cardbus # CardBus (32-bit) bus - PCMCIA support. You want this if you are using a - laptop. + Obsługa kart PCMCIA. Potrzebna dla laptopów. # Serial (COM) ports device sio # 8250, 16[45]50 based serial ports - These are the serial ports referred to as - COM ports in the &ms-dos;/&windows; - world. + Są to porty szeregowe nazywane w terminologii &ms-dos;/&windows; + COM. - If you have an internal modem on COM4 - and a serial port at COM2, you will have - to change the IRQ of the modem to 2 (for obscure technical reasons, - IRQ2 = IRQ 9) in order to access it - from &os;. If you have a multiport serial card, check the - manual page for &man.sio.4; for more information on the proper - values to add to your /boot/device.hints. - Some video cards (notably those based on - S3 chips) use IO addresses in the form of - 0x*2e8, and since many cheap serial cards do - not fully decode the 16-bit IO address space, they clash with - these cards making the COM4 port - practically unavailable. - - Each serial port is required to have a unique IRQ (unless you - are using one of the multiport cards where shared interrupts are - supported), so the default IRQs for COM3 - and COM4 cannot be used. + Jeśli posiadamy wewnętrzny modem na COM4 + oraz port szeregowy COM2, należy zmienić IRQ modemu + na 2 (z technicznych pobudek IRQ2 = IRQ9) bo takiej kolejności wymaga &os;. + Jeśli posiadamy wieloportową kartę szeregową musimy odwołać się do podręcznika + systemowego &man.sio.4; po więcej informacji o właściwych ustawieniach w pliku + /boot/device.hints. Niektóre karty wideo (zwłaszcza te + bazujące na chipie S3) używają adresów we/wy w postaci 0x*2e8, + a ponieważ wiele tanich kart szeregowych nie dekoduje w pełni 16-bitowej przestrzeni + adresowej we/wy, powodują one konflikt sprzętowy czyniąc port COM4 + praktycznie niedostępnym. + + Każdy port szeregowy wymaga unikalnego IRQ (z wyjątkiem multiportów gdzie + współdzielenie przerwania jest obsługiwane) zatem domyślne IRQ dla + COM3 i COM4 nie mają zastosowania. # Parallel port device ppc - This is the ISA-bus parallel port interface. + Interfejs portu równoległego na magistrali ISA. device ppbus # Parallel port bus (required) - Provides support for the parallel port bus. + Umożliwia obsługę portów równoległych. device lpt # Printer - Support for parallel port printers. + Obsługa drukarek na porcie równoległym. - All three of the above are required to enable parallel printer - support. + Powyższe trzy wpisy są wymagane, by było możliwe korzystanie + z drukarek na porcie równoległym. device plip # TCP/IP over parallel - This is the driver for the parallel network interface. + Sterownik dla równoległego interfejsu sieciowego. device ppi # Parallel port interface device - The general-purpose I/O (geek port) + IEEE1284 - I/O. + Uniwersalny port we/wy + IEEE1284. #device vpo # Requires scbus and da - zip drive - This is for an Iomega Zip drive. It requires - scbus and da support. Best - performance is achieved with ports in EPP 1.9 mode. + napęd zip + Napęd ZIP firmy Iomega. Wymagane sterowniki scbus + i da. Najlepszą wydajność można osiągnąć wykorzystując + porty w trybie EPP 1.9. #device puc - Uncomment this device if you have a dumb serial - or parallel PCI card that is supported by the &man.puc.4; glue - driver. + Opcję tę należy odblokować jeśli posiadamy niemą szeregową + lub równoległa kartę PCI, obsługiwaną przez sterownik &man.puc.4;. # PCI Ethernet NICs. device de # DEC/Intel DC21x4x (Tulip) device em # Intel PRO/1000 adapter Gigabit Ethernet Card device ixgb # Intel PRO/10GbE Ethernet Card device txp # 3Com 3cR990 (Typhoon) device vx # 3Com 3c590, 3c595 (Vortex) - Various PCI network card drivers. Comment out or remove any of - these not present in your system. + Różne karty sieciowe na złączu PCI. Należy zablokować lub usunąć te z nich, + które nie są obecne w naszym systemie. # PCI Ethernet NICs that use the common MII bus controller code. # NOTE: Be sure to keep the 'device miibus' line in order to use these NICs! device miibus # MII bus support - MII bus support is required for some PCI 10/100 Ethernet NICs, - namely those which use MII-compliant transceivers or implement - transceiver control interfaces that operate like an MII. Adding - device miibus to the kernel config pulls in - support for the generic miibus API and all of the PHY drivers, - including a generic one for PHYs that are not specifically handled - by an individual driver. + Obsługa szyny MII wymagana dla wielu kart sieciowych 10/100 na złączu PCI, + wykorzystujących nadajniki-odbiorniki zgodne z MII lub mają wbudowany nadbiornik + pracujący jak MII. Dodanie device miibus do jądra pozwoli + na obsługę miibus API i wszystkich sterowników PHY, włączając te, które + nie wymagają indywidualnych ustawień i sterowników. device bce # Broadcom BCM5706/BCM5708 Gigabit Ethernet device bfe # Broadcom BCM440x 10/100 Ethernet device bge # Broadcom BCM570xx Gigabit Ethernet device dc # DEC/Intel 21143 and various workalikes device fxp # Intel EtherExpress PRO/100B (82557, 82558) device lge # Level 1 LXT1001 gigabit ethernet device nge # NatSemi DP83820 gigabit ethernet device nve # nVidia nForce MCP on-board Ethernet Networking device pcn # AMD Am79C97x PCI 10/100 (precedence over 'lnc') device re # RealTek 8139C+/8169/8169S/8110S device rl # RealTek 8129/8139 device sf # Adaptec AIC-6915 (Starfire) device sis # Silicon Integrated Systems SiS 900/SiS 7016 device sk # SysKonnect SK-984x & SK-982x gigabit Ethernet device ste # Sundance ST201 (D-Link DFE-550TX) device ti # Alteon Networks Tigon I/II gigabit Ethernet device tl # Texas Instruments ThunderLAN device tx # SMC EtherPower II (83c170 EPIC) device vge # VIA VT612x gigabit ethernet device vr # VIA Rhine, Rhine II device wb # Winbond W89C840F device xl # 3Com 3c90x (Boomerang, Cyclone) - Drivers that use the MII bus controller code. + Sterowniki wykorzystujące szynę MII. # ISA Ethernet NICs. pccard NICs included. device cs # Crystal Semiconductor CS89x0 NIC # 'device ed' requires 'device miibus' device ed # NE[12]000, SMC Ultra, 3c503, DS8390 cards device ex # Intel EtherExpress Pro/10 and Pro/10+ device ep # Etherlink III based cards device fe # Fujitsu MB8696x based cards device ie # EtherExpress 8/16, 3C507, StarLAN 10 etc. device lnc # NE2100, NE32-VL Lance Ethernet cards device sn # SMC's 9000 series of Ethernet chips device xe # Xircom pccard Ethernet # ISA devices that use the old ISA shims #device le - ISA Ethernet drivers. See - /usr/src/sys/i386/conf/NOTES for details -of which cards are - supported by which driver. + Sterowniki ISA Ethernet. Plik + /usr/src/sys/i386/conf/NOTES + zawiera szczegółowy opis, która karta jest obsługiwana + przez dany sterownik. # Wireless NIC cards device wlan # 802.11 support device an # Aironet 4500/4800 802.11 wireless NICs. device awi # BayStack 660 and others device ral # Ralink Technology RT2500 wireless NICs. device wi # WaveLAN/Intersil/Symbol 802.11 wireless NICs. #device wl # Older non 802.11 Wavelan wireless NIC. - Support for various wireless cards. + Obsługa różnych kart bezprzewodowych. # Pseudo devices device loop # Network loopback - This is the generic loopback device for TCP/IP. If you telnet - or FTP to localhost (a.k.a. 127.0.0.1) it will come back at you through - this device. This is mandatory. + Standardowe urządzenie pętli zwrotnej dla TCP/IP. Jeśli łączymy się + z localhost (a.k.a. 127.0.0.1) za pomocą telnetu bądź FTP, połączenie + powróci do nas za pomocą tego urządzenia. Obecność tego wpisu + w konfiguracji jądra jest niezbędna. device random # Entropy device - Cryptographically secure random number generator. + Bezpieczny z kryptograficznego punktu widzenia generator liczb losowych. device ether # Ethernet support - ether is only needed if you have an Ethernet - card. It includes generic Ethernet protocol code. + ether jest wymagany tylko wówczas, gdy posiadamy kartę + Ethernet. Zawiera podstawowy kod protokołu Ethernet. device sl # Kernel SLIP - sl is for SLIP support. This has been almost - entirely supplanted by PPP, which is easier to set up, better suited - for modem-to-modem connection, and more powerful. + sl służy do obsługi SLIP. Zostało prawie całkowicie + wyparte przez PPP, które jest łatwiejsze w obsłudze, lepiej przystosowane + do połączeń modem - modem i posiada więcej możliwości. device ppp # Kernel PPP - This is for kernel PPP support for dial-up connections. There - is also a version of PPP implemented as a userland application that - uses tun and offers more flexibility and features - such as demand dialing. + Wsparcie jądra dla PPP przy połączeniach wdzwanianych. Jest również + w niej zaimplementowana wersja PPP, dla wielu aplikacji używających tun, + oferująca większą elastyczność i funkcjonalności takie jak np. połączenie na żądanie + (demand dialing). device tun # Packet tunnel. - This is used by the userland PPP software. - See - the PPP section of this book for more - information. + Używane przez rodzinę aplikacji korzystających z PPP. Więcej informacji + na ten temat zawiera rozdział niniejszego Podręcznika poświęcony + właśnie PPP. device pty # Pseudo-ttys (telnet etc) - This is a pseudo-terminal or simulated login port. - It is used by incoming telnet and - rlogin sessions, - xterm, and some other applications such - as Emacs. + Jest to pseudo-terminal wykorzystywany przez przychodzące + sesje telnet i rlogin, + xterm oraz kilka innych aplikacji, jak np. + Emacs. device md # Memory disks - Memory disk pseudo-devices. + Pseudo urządzenie memory-disk. device gif # IPv6 and IPv4 tunneling - This implements IPv6 over IPv4 tunneling, IPv4 over IPv6 tunneling, - IPv4 over IPv4 tunneling, and IPv6 over IPv6 tunneling. The - gif device is - auto-cloning, and will create device nodes as - needed. + Implementacja tunelowania IPv6 przez IPv4, IPv4 przez IPv6, IPv4 przez IPv4 + oraz IPv6 przez IPv6. Urządzenie gif posiada cechę + auto-klonowania, co umożliwia tworzenie wymaganych plików urządzeń. device faith # IPv6-to-IPv4 relaying (translation) - This pseudo-device captures packets that are sent to it and - diverts them to the IPv4/IPv6 translation daemon. + To pseudo-urządzenie wyłapuje przesłane do niego pakiety i przekazuje + je do demona translacji IPv4/IPv6. # The `bpf' device enables the Berkeley Packet Filter. # Be aware of the administrative consequences of enabling this! # Note that 'bpf' is required for DHCP. device bpf # Berkeley packet filter - This is the Berkeley Packet Filter. This pseudo-device allows - network interfaces to be placed in promiscuous mode, capturing every - packet on a broadcast network (e.g., an Ethernet). These packets - can be captured to disk and or examined with the &man.tcpdump.1; - program. + Filtr pakietów rodem z Berkeley. To pseudo-urządzenie pozwala interfejsom + sieciowym pracować w trybie nasłuchiwania, wyłapując każdy pakiet wysłany w sieci + (np w sieci Ethernet). Pakiety te mogą zostać zapisane na dysku i/lub sprawdzane + programem &man.tcpdump.1;. - The &man.bpf.4; device is also used by - &man.dhclient.8; to obtain the IP address of the default router - (gateway) and so on. If you use DHCP, leave this - uncommented. + Urządzenie &man.bpf.4; jest również wykorzystywane przez &man.dhclient.8;, + by uzyskać adres IP domyślnego rutera (bramki) itp. Jeśli używamy DHCP pozostawmy + ten wpis. # USB support device uhci # UHCI PCI->USB interface device ohci # OHCI PCI->USB interface #device ehci # EHCI PCI->USB interface (USB 2.0) device usb # USB Bus (required) #device udbp # USB Double Bulk Pipe devices device ugen # Generic device uhid # Human Interface Devices device ukbd # Keyboard device ulpt # Printer device umass # Disks/Mass storage - Requires scbus and da device ums # Mouse device urio # Diamond Rio 500 MP3 player device uscanner # Scanners # USB Ethernet, requires mii device aue # ADMtek USB Ethernet device axe # ASIX Electronics USB Ethernet device cdce # Generic USB over Ethernet device cue # CATC USB Ethernet device kue # Kawasaki LSI USB Ethernet device rue # RealTek RTL8150 USB Ethernet - Support for various USB devices. + Obsługa wielu urządzeń USB. # FireWire support device firewire # FireWire bus code device sbp # SCSI over FireWire (Requires scbus and da) device fwe # Ethernet over FireWire (non-standard!) - Support for various Firewire devices. + Obsługa różnorodnych urządzeń Firewire. - For more information and additional devices supported by - &os;, see + Więcej informacji o wymienionych oraz dodatkowych urządzeniach obsługiwanych + przez &os; znaleźć można w pliku /usr/src/sys/i386/conf/NOTES. - Large Memory Configurations (<acronym>PAE</acronym>) + Konfiguracja dużego rozmiaru pamięci (<acronym>PAE</acronym>) Physical Address Extensions (PAE) - large memory + duży rozmiar pamięci - Large memory configuration machines require access to - more than the 4 gigabyte limit on User+Kernel Virtual - Address (KVA) space. Due to this - limitation, Intel added support for 36-bit physical address - space access in the &pentium; Pro and later line of CPUs. + Maszyny dużego rozmiaru pamięci wymagają dostępu + do większej ilości pamięci niż 4 gigabajty, do których ograniczona + jest przestrzeń wirtualnych adresów użytkowników+jądra (ang. User+Kernel + Virtual Address, KVA). Z tego właśnie powodu + Intel dodał w procesorach serii &pentium; Pro i późniejszych obsługę + 36-bitowej przestrzeni adresów pamięci fizycznej. - The Physical Address Extension (PAE) - capability of the &intel; &pentium; Pro and later CPUs - allows memory configurations of up to 64 gigabytes. - &os; provides support for this capability via the - kernel configuration option, available - in all current release versions of &os;. Due to - the limitations of the Intel memory architecture, no distinction - is made for memory above or below 4 gigabytes. Memory allocated - above 4 gigabytes is simply added to the pool of available - memory. - - To enable PAE support in the kernel, - simply add the following line to your kernel configuration - file: + Rozszerzenie PAE (ang. Physical Address Extension) + procesorów &intel; &pentium; Pro i późniejszych pozwala na instalację + do 64 gigabajtów pamięci. &os; potrafi obsługiwać te rozszerzenie + poprzez opcję konfiguracji jądra , dostępną we wszystkich + bieżących wersjach. Z uwagi na ograniczenia występujące w architekturze + pamięci Intela, nie istnieje rozróżnienie pomiędzy rozmiarem pamięci poniżej + i powyżej 4 gigabajtów. Pamięć znajdująca się powyżej + jest po prostu dodawana do puli dostępnej pamięci. + + By aktywować obsługę PAE w jądrze, wystarczy dodać + poniższy wiersz do pliku konfiguracyjnego naszego jądra: options PAE - The PAE support in &os; is only - available for &intel; IA-32 processors. It should also be - noted, that the PAE support in &os; has - not received wide testing, and should be considered beta - quality compared to other stable features of &os;. + Obsługa PAE jest dostępna we &os; jedynie + dla procesorów &intel; IA-32. Należy również zwrócić uwagę, + iż obsługa PAE we &os; nie została szeroko + przetestowana i powinna być traktowana jako drugiej jakości + w porównaniu z innymi stabilnymi funkcjami &os;. - PAE support in &os; has a few limitations: + Obsługa PAE we &os; posiada również pewne ograniczenia: - A process is not able to access more than 4 - gigabytes of VM space. + Dany proces nie ma dostępu do więcej jak 4 gigabajtów przestrzeni + pamięci wirtualnej VM. - KLD modules cannot be loaded into - a PAE enabled kernel, due to the - differences in the build framework of a module and the - kernel. + Moduły KLD nie mogą być ładowane do jądra + z włączoną opcją PAE, z uwagi na różnice + w strukturze skompilowanego modułu i jądra. - Device drivers that do not use the &man.bus.dma.9; - interface will cause data corruption in a - PAE enabled kernel and are not - recommended for use. For this reason, a - PAE kernel - configuration file is provided in &os; which - excludes all drivers not known to work in a PAE enabled - kernel. + Sterowniki urządzeń nie wykorzystujące interfejsu &man.bus.dma.9; + spowodują utratę danych w jądrze z włączoną opcją + PAE. Tym samym odradza się ich stosowanie. + Z tego właśnie powodu plik konfiguracyjny jądra z opcją + PAE jest dostarczany w wersji &os; nie zawierającej + żadnych ze sterowników, o których nie wiadomo, że współpracują poprawnie + z jądrem z włączoną opcją PAE. - Some system tunables determine memory resource usage - by the amount of available physical memory. Such - tunables can unnecessarily over-allocate due to the - large memory nature of a PAE system. - One such example is the - sysctl, which controls the maximum number of vnodes allowed - in the kernel. It is advised to adjust this and other - such tunables to a reasonable value. + Niektóre narzędzia dostrajania systemu określają wykorzystanie + zasobów pamięci na podstawie ilości dostępnej pamięci fizycznej. + Takie programy mogą niepotrzebnie przydzielać więcej pamięci + niż powinny, z uwag na naturę dużego rozmiaru pamięci systemu + PAE. Przykładem może być opcja sysctl + , która kontroluje maksymalną liczbę + dopuszczalnych węzłów w jądrze. Zaleca się modyfikację tych + i innych parametrów do rozsądnych wartości. - It might be necessary to increase the kernel virtual - address (KVA) space or to reduce the - amount of specific kernel resource that is heavily used - (see above) in order to avoid KVA - exhaustion. The kernel option - can be used for increasing the - KVA space. + Może być potrzebnym zwiększenie rozmiaru przestrzeni adresów + KVA bądź redukcja ilości specyficznych zasobów + jądra często wykorzystywanych (patrz wyżej) w celu uniknięcia + wyczerpania KVA. Do zwiększenia przestrzeni + KVA może być wykorzystania opcja jądra + . - For performance and stability concerns, it is advised to - consult the &man.tuning.7; manual page. The &man.pae.4; - manual page contains up-to-date information on &os;'s - PAE support. + W przypadku uwag odnośnie wydajności i stabilności pracy zaleca się + lekturę podręcznika systemowego &man.tuning.7;. Podręcznik + systemowy &man.pae.4; zawiera natomiast aktualne informacje odnośnie obsługi + PAE we &os;. - If Something Goes Wrong + Jeśli pojawią się kłopoty - There are five categories of trouble that can occur when - building a custom kernel. They are: + Istnieje pięć kategorii problemów, które możemy napotkać budując + jądro. Oto one: - config fails: + Błąd config: - If the &man.config.8; command fails when you - give it your kernel description, you have probably made a - simple error somewhere. Fortunately, - &man.config.8; will print the line number that it - had trouble with, so that you can quickly locate the line - containing the error. For example, if you see: + Jeśli program &man.config.8; zgłosił błąd podczas przetwarzania + naszego pliku konfiguracyjnego, najprawdopodobniej popełniliśmy mały + błąd w postaci literówki. Na szczęście &man.config.8; wyświetli linię, + z którą miał problem, dzięki czemu będziemy mogli szybko do niej + dotrzeć. Na przykład, jeśli widzimy: config: line 17: syntax error - Make sure the - keyword is typed correctly by comparing it to the - GENERIC kernel or another - reference. + Upewnijmy się, że słowo kluczowe zostało poprawnie wprowadzone, + porównując z oryginalnym plikiem GENERIC + lub z innym wiarygodnym źródłem. - make fails: + Błąd make: - If the make command fails, it usually - signals an error in your kernel description which is not severe - enough for &man.config.8; to catch. Again, look - over your configuration, and if you still cannot resolve the - problem, send mail to the &a.questions; with your kernel - configuration, and it should be diagnosed quickly. + Jeśli pojawił się błąd podczas wykonywania polecenia make, + zwykle wskazuje to na błąd w naszym opisie jądra. Nie jest to jednak błąd na tyle + wyraźny, aby wykazał go &man.config.8;. Jak poprzednio, musimy przejrzeć plik + konfiguracyjny jądra. Jeśli w dalszym ciągu nie możemy rozwiązać problemu, + możemy wysłać nasz plik konfiguracyjny na &a.pl.questions.b; gdzie nasz problem + zostanie rozwiązany bardzo szybko. - The kernel does not boot:Jądro nie uruchamia się ponownie: - If your new kernel does not boot, or fails to - recognize your devices, do not panic! Fortunately, &os; has - an excellent mechanism for recovering from incompatible - kernels. Simply choose the kernel you want to boot from at - the &os; boot loader. You can access this when the system - boot menu appears. Select the Escape to a loader - prompt option, number six. At the prompt, type - unload kernel - and then type - boot /boot/kernel.old/kernel, - or the filename of any other kernel that will boot properly. - When reconfiguring a kernel, it is always a good idea to keep - a kernel that is known to work on hand. - - After booting with a good kernel you can check over your - configuration file and try to build it again. One helpful - resource is the /var/log/messages file - which records, among other things, all of the kernel messages - from every successful boot. Also, the &man.dmesg.8; command - will print the kernel messages from the current boot. + Jeśli nasze nowe jądro nie uruchamia się ponownie, bądź nie potrafi + rozpoznać urządzeń, nie panikujmy! Na szczęście, &os; jest wyposażone + we wspaniały mechanizm przywracania po instalacji niekompatybilnego jądra. + Po prostu musimy wybrać w loaderze jądro, które chcemy uruchomić. Możemy to zrobić, + gdy system odlicza od 10 w dół. Wybieramy opcję numer sześć: Escape to a loader + prompt. Wpisujemy unload kernel a następnie + boot /boot/kernel.old/kernel, lub + jakąkolwiek inną nazwę jądra, które uruchomi się poprawnie. Jeśli rekonfigurujemy + jądro, jedno sprawne powinniśmy mieć zawsze pod ręką. + + Po uruchomieniu z dobrym jądrem, możemy sprawdzić nasz plik konfiguracyjny, + a następnie spróbować zbudować je ponownie. Pomocny jest plik + /var/log/messages, w którym, pośród innych rzeczy, znajdują + się również zapisy z uruchomień jądra. Ponadto również &man.dmesg.8; wyświetla + informacje z jądra, pochodzące z bieżącego uruchomienia. - If you are having trouble building a kernel, make sure - to keep a GENERIC, or some other kernel - that is known to work on hand as a different name that will - not get erased on the next build. You cannot rely on - kernel.old because when installing a - new kernel, kernel.old is overwritten - with the last installed kernel which may be non-functional. - Also, as soon as possible, move the working kernel to the - proper /boot/kernel - location or commands such - as &man.ps.1; may not work properly. To do this, simply - rename the directory containing the good kernel: + Jeśli mamy problemy ze zbudowaniem jądra, upewnijmy się, że posiadamy + jądro GENERIC lub inne działające jądro nazwane tak, + by nie zostało nadpisane po kolejnym procesie budowy. Nie możemy polegać + na kernel.old, ponieważ gdy instalujemy nowe jądro, + kernel.old jest nadpisywane przez ostatnio zainstalowane + jądro, które może być niedziałające. Ponadto, powinniśmy tak szybko, jak to tylko + możliwe, przenieść działające jądro do właściwej lokalizacji + /boot/kernel, albo komendy takie jak &man.ps.1; + nie będą działały poprawnie. By to zrobić wystarczy zmienić nazwę katalogu + zawierającego właściwe jądro: &prompt.root; mv /boot/kernel /boot/kernel.bad &prompt.root; mv /boot/kernel.good /boot/kernel - The kernel works, but &man.ps.1; does not work - any more: + Jądro działa, ale przestało &man.ps.1;: - If you have installed a different version of the kernel - from the one that the system utilities have been built with, - for example, a -CURRENT kernel on a -RELEASE, many system-status - commands like &man.ps.1; and &man.vmstat.8; will not work any - more. You should recompile and install - a world built with the same version of the source tree as - your kernel. This is one reason it is - not normally a good idea to use a different version of the - kernel from the rest of the operating system. + Jeśli zainstalowaliśmy inną wersję jądra, niż tą, z którą były budowane + narzędzia systemowe, na przykład jądro -CURRENT na systemie -RELEASE, wiele + poleceń pokazujących stan systemu, jak &man.ps.1;, czy &man.vmstat.8; nie będzie + działało. Musimy dokonać rekompilacji i instalacji + world zbudowanych na podstawie tej samej wersji źródeł co nasze jądro. + Jest to jeden z powodów, przez które nie jest najlepszym pomysłem instalowanie + różnych wersji jądra i systemu operacyjnego. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml index 7c1fc562eb..bcdbe6351c 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/pgpkeys/chapter.sgml @@ -1,50 +1,51 @@ - PGP Keys + Klucze PGP - pgp keys - In case you need to verify a signature or send encrypted email - to one of the officers or developers a number of keys are provided - here for your convenience. A complete keyring of FreeBSD.org - users is available for download from http://www.FreeBSD.org/doc/pgpkeyring.txt. + klucze pgp + W tym rozdziale zostało zebranych, dla naszej wygody, wiele kluczy oficerów czy twórców &os;, + gdybyśmy musieli zweryfikować podpis bądź wysłać do jednego z nich zaszyfrowaną wiadomość. + Kompletna baza kluczy użytkowników FreeBSD.org + dostępna jest pod adresem http://www.FreeBSD.org/doc/pgpkeyring.txt. - Officers + Oficerowie §ion.pgpkeys-officers; - Core Team Members + Członkowie głównego zespołu projektantów §ion.pgpkeys-core; - Developers + Twórcy §ion.pgpkeys-developers; diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/users/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/users/chapter.sgml index 8b1baf6584..e4f40b3a95 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/users/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/users/chapter.sgml @@ -1,1040 +1,1056 @@ Neil Blakey-Milner - Contributed by + Napisał + + + + Cezary + Morga + Przetłumaczył + + - Users and Basic Account Management + Użytkownicy i podstawy zarządzania kontami - Synopsis + Streszczenie - FreeBSD allows multiple users to use the computer at the same time. - Obviously, only one of those users can be sitting in front of the screen and - keyboard at any one time + FreeBSD umożliwia pracę z komputerem wielu użytkownikom + w tym samym czasie. Oczywiście, tylko jedna osoba może w danej + chwili siedzieć przed monitorem i klawiaturą - Well, unless you hook up multiple terminals, but we will - save that for . - , but any number of users can log in through the - network to get their work done. To use the system every user must have - an account. + Chyba, że podepniemy kilka terminali, co omawia + . + , lecz dowolna liczba użytkowników może być zalogowana + przez sieć. By móc korzystać z systemu, każdy użytkownik musi + posiadać konto. - After reading this chapter, you will know: + Po przeczytaniu tego rozdziału, będziemy wiedzieć: - The differences between the various user accounts on a FreeBSD - system. + Jakie są różnice pomiędzy różnymi kontami użytkowników + w systemie FreeBSD. - How to add user accounts. + Jak dodawać konta użytkowników. - How to remove user accounts. + Jak usuwać konta użytkowników. - How to change account details, such as the user's full name, or - preferred shell. + Jak modyfikować szczegóły konta, np. pełną nazwę + użytkownika czy preferowaną powłokę. - How to set limits on a per-account basis, to control the - resources such as memory and CPU time that accounts and groups of - accounts are allowed to access. + Jak ograniczać dostęp do zasobów takich jak pamięć i czas + procesora w oparciu o konta i grupy użytkowników. - How to use groups to make account management easier. + Jak korzystać z grup by ułatwić zarządzanie kontami. - Before reading this chapter, you should: + Przed przeczytaniem tego rozdziału, powinniśmy: - Understand the basics of &unix; and FreeBSD (Znać podstawy obsługi systemów &unix; i FreeBSD (). - Introduction + Wprowadzenie - All access to the system is achieved via accounts, and all - processes are run by users, so user and account management are - of integral importance on FreeBSD systems. + Konta umożliwiają dostęp do systemu. Natomiast + procesy uruchamiane są przez użytkowników. Stąd też zarządzanie + kontami systemowymi i użytkowników stanowi integralny element + systemów FreeBSD. - Every account on a FreeBSD system has certain information associated - with it to identify the account. + Z każdym kontem w systemie FreeBSD skojarzone są pewne informacje + służące do jego identyfikacji. - User name + Nazwa użytkownika - The user name as it would be typed at the - login: prompt. User names must be unique across - the computer; you may not have two users with the same - user name. There are a number of rules for creating valid user - names, documented in &man.passwd.5;; you would typically use user - names that consist of eight or fewer all lower case - characters. + Nazwa użytkownika, jaka byłaby podana w zgłoszeniu + login:. Nazwy użytkowników muszą być unikalne + w danym komputerze; nie możemy posiadać dwóch użytkowników + o tej samej nazwie. Kilka reguł tworzenia poprawnych + nazw użytkowników opisuje podręcznik &man.passwd.5;. Z reguły + stosuje się nazwy składające się z ośmiu bądź mniejszej + ilości znaków pisanych małą literą. - Password + Hasło - Each account has a password associated with it. The password - may be blank, in which case no password will be required to access - the system. This is normally a very bad idea; every account - should have a password. + Każde konto posiada hasło. Hasło może być puste, w tej sytuacji + nie będzie wymagane żadne hasło by uzyskać dostęp do systemu. + Z reguły jest to bardzo złym pomysłem; każde konto powinno zabezpieczone + hasło. - User ID (UID) + Identyfikator użytkownika (UID) - The UID is a number, traditionally from 0 to 65535 - It is possible to use UID/GIDs as large as - 4294967295, but such IDs can cause serious problems - with software that makes assumptions about the values - of IDs. - , used to uniquely identify - the user to the system. Internally, FreeBSD uses the UID to - identify users—any FreeBSD commands that allow you to - specify a user name will convert it to the UID before working with - it. This means that you can have several accounts with different - user names but the same UID. As far as FreeBSD is concerned these - accounts are one user. It is unlikely you will ever need to do - this. + UID jest numerem, tradycyjnie z przedziału od 0 do + 65535 + Możliwe jest również wykorzystanie identyfikatorów UID/GID do + 4294967295, jednakże takie identyfikatory mogą być przyczyną poważnych + problemów z oprogramowaniem, które dokonuje pewnych założeń co do wartości + identyfikatorów. + , wykorzystywanym do jednoznacznej identyfikacji użytkownika + w systemie. Do identyfikacji użytkowników &os; wewnętrznie wykorzystuje + UID — każde polecenie FreeBSD przyjmujące nazwę użytkownika jako + argument zamieni ją na identyfikator UID przed rozpoczęciem. Oznacza + to, że możemy posiadać kilka kont o różnych nazwach użytkowników ale + o tym samym UID. Z punktu widzenia FreeBSD konta te są jednym i tym samym + użytkownikiem. Tym nie mniej jest mało prawdopodobne byśmy kiedykolwiek + tego potrzebowali. - Group ID (GID) + Identyfikator grupy (GID) - The GID is a number, traditionally from 0 to 65535, used to uniquely identify - the primary group that the user belongs to. Groups are a - mechanism for controlling access to resources based on a user's - GID rather than their UID. This can significantly reduce the size - of some configuration files. A user may also be in more than one - group. + GID jest numerem, tradycyjnie z przedziału od 0 do 65535, + wykorzystywanym do jednoznacznej identyfikacji podstawowej grupy, do której + należy użytkownik. Grupy stanowią mechanizm kontroli dostępu do zasobów + na podstawie identyfikatora GID użytkownika w miejsce jego UID. Pozwala to znacznie + zredukować rozmiar niektórych plików konfiguracyjnych. Użytkownik może należeć + do więcej niż jednej grupy. - Login class + Klasa logowania - Login classes are an extension to the group mechanism that - provide additional flexibility when tailoring the system to - different users. + Klasy logowania stanowią rozszerzenie mechanizmu grup, dostarczając + dodatkowej elastyczności w procesie dopasowywania systemu do różnych + użytkowników. - Password change time + Czas zmiany hasła - By default FreeBSD does not force users to change their - passwords periodically. You can enforce this on a per-user basis, - forcing some or all of your users to change their passwords after - a certain amount of time has elapsed. + Domyślnie &os; nie zmusza użytkowników do regularnego zmieniania + haseł. Możemy jednak wymusić takie zachowanie narzucając niektórym + bądź wszystkim użytkownikom zmianę ich haseł w określonych odstępach + czasowych. - Account expiry time + Czas wygaśnięcia konta - By default FreeBSD does not expire accounts. If you are - creating accounts that you know have a limited lifespan, for - example, in a school where you have accounts for the students, - then you can specify when the account expires. After the expiry - time has elapsed the account cannot be used to log in to the - system, although the account's directories and files will - remain. + Domyślnie &os; nie stosuje wygasania kont. Jeśli + tworzymy konta, o których wiemy, że będą miały ograniczoną + żywotność, np. w szkole, gdzie zarządzamy kontami studentów, + możemy określić kiedy konto wygaśnie. Po upływie terminu + wygaśnięcia konto nie będzie mogło być wykorzystane do logowania + się do systemu, chociaż katalogi i pliki użytkownika pozostaną + w systemie. - User's full name + Pełna nazwa użytkownika - The user name uniquely identifies the account to FreeBSD, but - does not necessarily reflect the user's real name. This - information can be associated with the account. + Nazwa użytkownika w sposób jednoznaczny identyfikuje konta + we &os;, jednakże dość często nie odzwierciedla prawdziwych + nazwisk użytkowników. Informacja ta może zostać dołączona + do konta. - Home directory + Katalog macierzysty - The home directory is the full path to a directory on the - system in which the user will start when logging on to the - system. A common convention is to put all user home directories - under - /home/username - or /usr/home/username. - The user would store their personal files in their home directory, - and any directories they may create in there. + Katalog macierzysty określa pełną ścieżkę dostępu do katalogu + w systemie, w którym dany użytkownik będzie rozpoczynał pracę po + każdym zalogowaniu się do systemu. Z reguły katalogi macierzyste + wszystkich użytkowników umieszczane są w katalogach + /home/nazwa_użytkownika + lub /usr/home/nazwa_użytkownika. + W swoich katalogach macierzystych użytkownicy przechowują pliki + i katalogi, które mogą tworzyć, modyfikować i usuwać według własnego + uznania. - User shell + Powłoka użytkownika - The shell provides the default environment users use to - interact with the system. There are many different kinds of - shells, and experienced users will have their own preferences, - which can be reflected in their account settings. + Powłoka udostępnia użytkownikowi domyślne środowisko + wykorzystywane do interakcji z systemem. Istnieje wiele + różnych rodzajów powłok. Doświadczeni użytkownicy + z pewnością posiadają własne upodobania, które mogą mieć + odwzorowanie w ustawieniach ich kont. - There are three main types of accounts: the Superuser, system users, and user accounts. The Superuser - account, usually called root, is used to - manage the system with no limitations on privileges. System - users run services. Finally, user accounts are used by real - people, who log on, read mail, and so forth. + Istnieją trzy podstawowe typy kont: konto Superużytkownika, konta systemowe i konta użytkowników. Konto Superużytkownika, + z reguły nazywane root, wykorzystywane + jest do zarządzania systemem z nieograniczonymi uprawnieniami. Konta systemowe + wykorzystywane są do uruchamiania usług. Konta użytkowników natomiast + wykorzystywane są przez prawdziwych ludzi, którzy logują się, + czytają pocztę itp. - The Superuser Account + Konto superużytkownika - accounts - superuser (root) + konta + superużytkownik (root) - The superuser account, usually called - root, comes preconfigured to facilitate - system administration, and should not be used for day-to-day - tasks like sending and receiving mail, general exploration of - the system, or programming. + Konto superużytkownika, z reguły nazywane kontem + root, domyślnie jest tak skonfigurowane, + by ułatwić administrację systemem i jako takie nie powinno być + wykorzystywane do codziennych zajęć, jak np. wysyłanie i odbiór + poczty, ogólne zgłębianie systemu czy programowanie. - This is because the superuser, unlike normal user accounts, - can operate without limits, and misuse of the superuser account - may result in spectacular disasters. User accounts are unable - to destroy the system by mistake, so it is generally best to use - normal user accounts whenever possible, unless you especially - need the extra privilege. - - You should always double and triple-check commands you issue - as the superuser, since an extra space or missing character can - mean irreparable data loss. - - So, the first thing you should do after reading this - chapter is to create an unprivileged user account for yourself - for general usage if you have not already. This applies equally - whether you are running a multi-user or single-user machine. - Later in this chapter, we discuss how to create additional - accounts, and how to change between the normal user and - superuser. + Powodem tego jest fakt, iż superużytkownik - w przeciwieństwie + do zwykłego użytkownika - może działać bez żadnych ograniczeń. Stąd + też niewłaściwe użycie tego konta może skończyć się spektakularną + katastrofą. Konta użytkowników nie są zdolne przez pomyłkę uszkodzić + systemu. Tak więc najlepszym rozwiązaniem jest korzystanie + z konta zwykłego użytkownika kiedy tylko to możliwe, chyba że szczególnie + potrzebujemy dodatkowych uprawnień. + + Skoro dodatkowa spacja bądź brak znaku mogą doprowadzić do + nieodwracalnej utraty danych, zawsze powinniśmy sprawdzać polecenie + wydawane jako superużytkownik dwu- lub nawet trzykrotnie. + + Tak więc pierwszą rzeczą, którą powinniśmy zrobić po przeczytaniu + tego rozdziału - jeśli jeszcze tego nie zrobiliśmy - jest stworzenie dla + siebie konta nieuprzywilejowanego użytkownika do ogólnego zastosowania. + Dotyczy to zarówno sytuacji gdy korzystamy z systemu o wielu użytkownikach + jak i gdy pracujemy na maszynie sami. W dalszej części tego rozdziału + omówiony zostanie proces tworzenia dodatkowego konta oraz zmiany + trybu pracy pomiędzy zwykłym użytkownikiem a superużytkownikiem. - System Accounts + Konta systemowe - accounts - system + konta + systemowe - System users are those used to run services such as DNS, - mail, web servers, and so forth. The reason for this is - security; if all services ran as the superuser, they could - act without restriction. + Konta systemowe wykorzystywane są do uruchamiania usług, takich + jak np. DNS, poczta, serwery WWW itd. Powodem takiego wykorzystania + kont jest bezpieczeństwo; jeśli wszystkie usługi pracowałyby jako + superużytkownik, mogłyby działać bez żadnych ograniczeń. - accounts + konta daemon - accounts + konta operator - Examples of system users are daemon, - operator, bind (for - the Domain Name Service), news, and + Przykładami kont systemowych są daemon, + operator, bind (dla + serwera DNS), news oraz www. - accounts + konta nobody - nobody is the generic unprivileged - system user. However, it is important to keep in mind that the - more services that use nobody, the more - files and processes that user will become associated with, and - hence the more privileged that user becomes. + nobody jest standardowym nieuprzywilejowanym + kontem systemowym. Tym nie mniej należy pamiętać, że im więcej + usług będzie pracowało jako użytkownik nobody, + z tym większą ilością plików i procesów będzie on związany i tym samym + uzyska większe przywileje. - User Accounts + Konta użytkowników - accounts - user + konta + użytkownik - User accounts are the primary means of access for real - people to the system, and these accounts insulate the user and - the environment, preventing the users from damaging the system - or other users, and allowing users to customize their - environment without affecting others. - - Every person accessing your system should have a unique user - account. This allows you to find out who is doing what, prevent - people from clobbering each others' settings or reading each - others' mail, and so forth. - - Each user can set up their own environment to accommodate - their use of the system, by using alternate shells, editors, key - bindings, and language. + Konta użytkowników są dla rzeczywistych osób podstawowym środkiem + dostępu do systemu. Izolują one użytkowników od otoczenia, uniemożliwiając + im uszkodzenie systemu bądź danych innych użytkowników, pozwalając im przy + tym dostosować do własnych potrzeb środowisko pracy. + + Każda osoba korzystająca z naszego systemu powinna posiadać unikalne + konto użytkownika. Pozwala to nam sprawdzić co kto robi, a także + uniemożliwić użytkownikom ingerencję w ustawienia innych użytkowników, + czytać sobie na wzajem pocztę itd. + + Każdy użytkownik może dostosować własne środowisko pracy wykorzystując + alternatywne powłoki, edytory, skróty klawiszone czy język. - Modifying Accounts + Modyfikacja ustawień kont - accounts - modifying + konta + modyfikacja - There are a variety of different commands available in the - &unix; environment to manipulate user accounts. The most common - commands are summarized below, followed by more detailed - examples of their usage. + W środowisku systemów &unix; dostępnych jest szeroka gama różnorodnych + poleceń do manipulacji kontami użytkowników. Najczęściej wykorzystywane + zostały omówione poniżej, wraz z przykładami zastosowania. - Command - Summary + Polecenie + Opis &man.adduser.8; - The recommended command-line application for adding - new users. + Zalecane pogram wiersza poleceńdo dodawania + nowych użytkowników. &man.rmuser.8; - The recommended command-line application for - removing users. + Zalecany program wiersza poleceń do usuwania + użytkowników. &man.chpass.1; - A flexible tool to change user database information. + Elastyczne narzędzie do zmiany informacji w bazie + danych użytkowników. &man.passwd.1; - The simple command-line tool to change user - passwords. + Proste polecenie wiersza poleceń do zmiany haseł + użytkowników. &man.pw.8; - A powerful and flexible tool to modify all aspects - of user accounts. + Potężne i elastyczne narzędzie do zmiany wszystkich + parametrów kont użytkowników. <command>adduser</command> - accounts - adding + konta + dodawanie adduser /usr/share/skel - skeleton directory - &man.adduser.8; is a simple program for - adding new users. It creates entries in the system - passwd and group - files. It will also create a home directory for the new user, - copy in the default configuration files (dotfiles) from - /usr/share/skel, and can optionally mail - the new user a welcome message. + katalog szkieletowy + &man.adduser.8; jest prostym programem służącym do dodawania + nowych użytkowników. Tworzy ono odpowiednie wpisy w plikach systemowych + passwd i group, + tworzy katalog macierzysty nowego użytkownika oraz kopiuje + z /usr/share/skel domyślne pliki + konfiguracyjne (dotfiles). Potrafi również + wysłać nowemu użytkownikowi wiadomość powitalną. - The password you type in is not echoed, nor are asterisks - displayed. Make sure that you do not mistype the password. - + Przy wprowadzaniu hasła na ekranie nie są wyświetlane + żadne znaki, nawet gwiazdki. Dlatego właśnie w tym momencie + należy zwrócić szczególną uwagę, by się nie pomylić. - + - Adding a user on &os; + Dodawanie użytkownika we &os; &prompt.root; adduser Username: jru Full name: J. Random User Uid (Leave empty for default): Login group [jru]: Login group is jru. Invite jru into other groups? []: wheel Login class [default]: Shell (sh csh tcsh zsh nologin) [sh]: zsh Home directory [/home/jru]: Use password-based authentication? [yes]: Use an empty password? (yes/no) [no]: Use a random password? (yes/no) [no]: Enter password: Enter password again: Lock out the account after creation? [no]: Username : jru Password : **** Full Name : J. Random User Uid : 1001 Class : Groups : jru wheel Home : /home/jru Shell : /usr/local/bin/zsh Locked : no OK? (yes/no): yes adduser: INFO: Successfully added (jru) to the user database. Add another user? (yes/no): no Goodbye! &prompt.root; <command>rmuser</command> rmuser - accounts - removing + konta + usuwanie - You can use &man.rmuser.8; to - completely remove a user from the system. - &man.rmuser.8; performs the following - steps: + By całkowicie usunąć użytkownika z systemu, możemy + skorzystać z &man.rmuser.8;. Narzędzie te wykonuje + następujące czynności: - Removes the user's &man.crontab.1; entry (if - any). + Usuwa wpisy użytkownika w &man.crontab.1; (jeśli + jakieś są). - Removes any &man.at.1; jobs belonging to the - user. + Usuwa wszystkie prace &man.at.1; należące do + użytkownika. - Kills all processes owned by the user. + Niszczy wszystkie procesy użytkownika. - Removes the user from the system's local password - file. + Usuwa użytkownika z lokalnego pliku haseł w systemie. - Removes the user's home directory (if it is owned by - the user). + Usuwa katalog macierzysty użytkownika (jeśli jego właścicielem + jest dany użytkownik). - Removes the incoming mail files belonging to the user - from /var/mail. + Usuwa pocztę należącą do użytkownika + z /var/mail. - Removes all files owned by the user from temporary - file storage areas such as /tmp. + Usuwa wszystkie pliki z systemów tymczasowych, + np. /tmp, których właścicielem jest użytkownik. - Finally, removes the username from all groups to which - it belongs in /etc/group. + Ostatecznie, usuwa użytkownika z wszystkich grup + w /etc/group, do których należy. - If a group becomes empty and the group name is the - same as the username, the group is removed; this - complements the per-user unique groups created by - &man.adduser.8;. + Jeśli po usunięciu użytkownika grupa pozostanie pusta + a nazwa tej grupy jest taka sama jak nazwa użytkownika, + grupa jest również usuwana; dotyczy to przede wszystkim + grup użytkowników stworzonych przez &man.adduser.8;. - &man.rmuser.8; cannot be used to remove - superuser accounts, since that is almost always an indication - of massive destruction. + Nie można wykorzystać &man.rmuser.8; do usunięcia konta + superużytkownika, gdyż prawie zawsze wskazuje to na masową + destrukcję. - By default, an interactive mode is used, which attempts to - make sure you know what you are doing. + Domyślnie wykorzystywany jest tryb interaktywny, który stara + upewnić się, że wiemy co robimy. - <command>rmuser</command> Interactive Account Removal + Tryb interaktywny <command>rmuser</command> &prompt.root; rmuser jru Matching password entry: jru:*:1001:1001::0:0:J. Random User:/home/jru:/usr/local/bin/zsh Is this the entry you wish to remove? y Remove user's home directory (/home/jru)? y Updating password file, updating databases, done. Updating group file: trusted (removing group jru -- personal group is empty) done. Removing user's incoming mail file /var/mail/jru: done. Removing files belonging to jru from /tmp: done. Removing files belonging to jru from /var/tmp: done. Removing files belonging to jru from /var/tmp/vi.recover: done. &prompt.root; <command>chpass</command> chpass - &man.chpass.1; changes user database - information such as passwords, shells, and personal - information. + &man.chpass.1; zmienia w bazie danych użytkowników parametry konta, + jak np. hasło, powłokę czy inne szczegółowe informacje. - Only system administrators, as the superuser, may change - other users' information and passwords with + Jedynie administrator systemu, jako superużytkownik, może zmieniać + parametry kont i hasła innych użytkowników za pomocą &man.chpass.1;. - When passed no options, aside from an optional username, - &man.chpass.1; displays an editor - containing user information. When the user exists from the - editor, the user database is updated with the new - information. + Jeśli nie podamy żadnych opcji bądź jedynie nazwę użytkownika, + &man.chpass.1; uruchomi edytor informacji o użytkowniku. + Po wyjściu z edytora, baza danych użytkowników zostanie aktualizowana. - You will be asked for your password - after exiting the editor if you are not the superuser. + Jeśli nie jesteśmy superużytkownikiem, przed opuszczeniem edytora + zostaniemy zapytani o hasło. - Interactive <command>chpass</command> by Superuser + Tryb interaktywny <command>chpass</command> superużytkownika #Changing user database information for jru. Login: jru Password: * Uid [#]: 1001 Gid [# or name]: 1001 Change [month day year]: Expire [month day year]: Class: Home directory: /home/jru Shell: /usr/local/bin/zsh Full Name: J. Random User Office Location: Office Phone: Home Phone: Other information: - The normal user can change only a small subset of this - information, and only for themselves. + Zwykli użytkownicy mogą zmienić jedynie część tych informacji i jedynie + własnych kont. - Interactive <command>chpass</command> by Normal User + Tryb interaktywny <command>chpass</command> zwykłego użytkownika #Changing user database information for jru. Shell: /usr/local/bin/zsh Full Name: J. Random User Office Location: Office Phone: Home Phone: Other information: - &man.chfn.1; and &man.chsh.1; are - just links to &man.chpass.1;, as - are &man.ypchpass.1;, - &man.ypchfn.1;, and - &man.ypchsh.1;. NIS support is automatic, so - specifying the yp before the command is - not necessary. If this is confusing to you, do not worry, NIS will - be covered in . + &man.chfn.1; i &man.chsh.1; są jedynie dowiązaniami do + &man.chpass.1;, podobnie jak + &man.ypchpass.1;, + &man.ypchfn.1; i + &man.ypchsh.1;. Obsługa NIS jest automatyczna, tak więc + dopisywanie yp przed poleceniem nie jest + potrzebne. Jeśli jest to dla nas niezrozumiałe, nie martwmy się, + opisuje NIS szczegółowo. <command>passwd</command> passwd - accounts - changing password + konta + zmiana hasła - &man.passwd.1; is the usual way to - change your own password as a user, or another user's password - as the superuser. + Użycie polecenia &man.passwd.1; jest typowym sposobem zmiany własnego + hasła, bądź hasła innego użytkownika jako superużytkownik. - To prevent accidental or unauthorized changes, the original - password must be entered before a new password can be set. + By uniknąć przypadkowych bądź nieuprawnionych zmian, nim będziemy + mogli podać nowe hasło, musimy wpierw wpisać dotychczasowe. - Changing Your Password + Zmiana własnego hasła &prompt.user; passwd Changing local password for jru. Old password: New password: Retype new password: passwd: updating the database... passwd: done - Changing Another User's Password as the Superuser + Zmiana hasła innego użytkownika jako superużytkownik &prompt.root; passwd jru Changing local password for jru. New password: Retype new password: passwd: updating the database... passwd: done - As with &man.chpass.1;, - &man.yppasswd.1; is just a link to - &man.passwd.1;, so NIS works with either - command. + Podobnie jak w przypadku &man.chpass.1;, + &man.yppasswd.1; jest jedynie dowiązaniem do + &man.passwd.1;. Tak więc NIS działa poprawnie + z obydwoma poleceniami. <command>pw</command> pw - &man.pw.8; is a command line utility to create, remove, - modify, and display users and groups. It functions as a front - end to the system user and group files. &man.pw.8; - has a very powerful set of command line options that make it - suitable for use in shell scripts, but new users may find it - more complicated than the other commands presented - here. + &man.pw.8; jest programem wiersza poleceń służącym do + tworzenia, usuwania, modyfikowania i wyświetlania użytkowników + i grup. Działa jako pośrednik do systemowych + plików użytkowników i grup. &man.pw.8; dysponuje bardzo + potężnym zestawem opcji, które umożliwiają wykorzystanie + go w skryptach powłoki. Jednakże, nowym użytkownikom może + wydać się zbyt skomplikowany w porównaniu z innymi + przedstawionych tu poleceniami. - Limiting Users + Ograniczanie użytkowników - limiting users + ograniczanie użytkowników - accounts - limiting + konta + ograniczanie - If you have users, the ability to limit their system use may - have come to mind. FreeBSD provides - several ways an administrator can limit the amount of system - resources an individual may use. These limits are - divided into two sections: disk quotas, and other resource - limits. - - quotas + Jeśli w naszym systemie mamy wielu użytkowników konieczne + może się okazać ograniczenie ich możliwości. &os; posiada kilka + sposobów na ograniczenie ilość zasobów systemowych, które dana + osoba może wykorzystać. Ograniczenia te są podzielone na dwie + grupy: udziały dyskowe i limity innych zasobów. + + udziały dyskowe - limiting users - quotas + ograniczanie użytkowników + udziały dyskowe - disk quotas - Disk quotas limit disk usage to users, and - they - provide a way to quickly check that usage without - calculating it every time. Quotas are discussed in . - - The other resource limits include ways to limit the amount of - CPU, memory, and other resources a user may consume. These are - defined using login classes and are discussed here. + udziały dyskowe + Udziały dyskowe (ang. quota) ograniczają dostępną + użytkownikowi przestrzeń na dysku. Umożliwiają również + szybkie sprawdzenie stopnia jej wykorzystania bez konieczności + każdorazowego przeliczania. Udziały dyskowe szczegółowo + omawia . + + Pozostałe limity dają możliwość ograniczenia + wykorzystania czasu procesora, pamięci i innych zasobów, + z których może korzystać użytkownik. Definiuje się je + przy wykorzystaniu klas logowania i to właśnie one + zostały tutaj opisane. /etc/login.conf - Login classes are defined in - /etc/login.conf. The precise semantics are - beyond the scope of this section, but are described in detail in the - &man.login.conf.5; manual page. It is sufficient to say that each - user is assigned to a login class (default by - default), and that each login class has a set of login capabilities - associated with it. A login capability is a - name=value - pair, where name is a well-known - identifier and value is an arbitrary - string processed accordingly depending on the name. Setting up login - classes and capabilities is rather straight-forward and is also - described in &man.login.conf.5;. - + Klasy logowania określane są w pliku + /etc/login.conf. Szczegółowa semantyka wykracza + dalece poza ramy tej sekcji. Jej pełen opis znaleźć można + w podręczniku systemowym &man.login.conf.5;. W tym momencie + wystarczy powiedzieć, że każdy użytkownik posiada przypisaną + klasę logowania (domyślnie jest to klasa default) + przy czym każda klasa logowania dysponuje zestawem uprawnień. + Uprawnieniami logowania są pary + nazwa=wartość, + gdzie nazwa jest identyfikatorem + a wartość dowolnym ciągiem przetwarzanym + w sposób zależny od nazwy. Konfiguracja klas logowania i uprawnień + jest stosunkowo prostym zadaniem i również została opisana na stronach + podręcznika systemowego &man.login.conf.5;. + - The system does not normally read the configuration in - /etc/login.conf directly, but reads the database - file /etc/login.conf.db which provides - faster lookups. - To generate /etc/login.conf.db from - /etc/login.conf, execute the following - command: + Normalnie system nie odczytuje konfiguracji bezpośrednio z pliku + /etc/login.conf, lecz odczytuje plik bazy danych + /etc/login.conf.db, który umożliwia szybsze + przeszukiwanie. By wygenerować plik /etc/login.conf.db + z /etc/login.conf należy uruchomić następujące + polecenie: &prompt.root; cap_mkdb /etc/login.conf - Resource limits are different from plain vanilla login - capabilities in two ways. First, for every limit, there is a soft - (current) and hard limit. A soft limit may be adjusted by the user - or application, but may be no higher than the hard limit. The latter - may be lowered by the user, but never raised. Second, most resource - limits apply per process to a specific user, not the user as a whole. - Note, however, that these differences are mandated by the specific - handling of the limits, not by the implementation of the login - capability framework (i.e., they are not really - a special case of login capabilities). - - And so, without further ado, below are the most commonly used - resource limits (the rest, along with all the other login - capabilities, may be found in &man.login.conf.5;). + Limity zasobów różnią się od typowych uprawnień logowania. + Po pierwsze, dla każdego limitu istnieje tzw. miękki (aktualny) + i twardy limit. Limit miękki może być zmieniany przez użytkownika + bądź aplikację, lecz nie może być większy od twardego. Twardy natomiast + może być zmniejszony przez użytkownika, lecz nie podwyższony. + Po drugie, większość limitów zasobów dotyczy procesów danego + użytkownika, nie użytkownika jako całości. Przy czym zauważyć należy, + że różnice te wynikają ze względu na odmienne metody zarządzania + limitami, nie zaś na implementację struktury uprawnień logowania + (np. nie są one na prawdę specjalnym przypadkiem + uprawnień logowania). + + Zatem, bez dalszych wstępów, zestawione poniżej zostały + najczęściej wykorzystywane limity zasobów (opis pozostałych, + razem z innymi uprawnieniami logowania, odnaleźć można + w podręczniku &man.login.conf.5;). coredumpsize coredumpsize - limiting users + ograniczanie użytkowników coredumpsize - The limit on the size of a core file generated by a program - is, for obvious reasons, subordinate to other limits on disk - usage (e.g., filesize, or disk quotas). - Nevertheless, it is often used as a less-severe method of - controlling disk space consumption: since users do not generate - core files themselves, and often do not delete them, setting this - may save them from running out of disk space should a large - program (e.g., emacs) crash. + Ograniczenie rozmiaru pliku rdzenia generowanego + przez program. Jest ono - z oczywistych powodów - podrzędne + w stosunku do innych limitów wykorzystania przestrzeni dysku + (np. filesize bądź udziałów dyskowych). + Niemniej, limit ten jest powszechnie stosowany jako mniej + surowa metoda kontroli wykorzystania przestrzeni na dysku: + skoro użytkownicy sami nie generują plików rdzenia i często ich + nie usuwają, ustawienie tego limitu może uchronić ich od utraty + wolnej przestrzeni na dysku gdy duży program (np. + emacs) ulegnie awarii. cputime cputime - limiting users + ograniczanie użytkowników cputime - This is the maximum amount of CPU time a user's process may - consume. Offending processes will be killed by the kernel. + Jest to maksymalny czas procesora jaki może pochłaniać + proces użytkownika. Procesy przekraczające zostaną zniszczone przez jądro. - This is a limit on CPU time - consumed, not percentage of the CPU as displayed in some - fields by &man.top.1; and &man.ps.1;. A limit on the - latter is, at the time of this writing, not possible, and - would be rather useless: a compiler—probably a - legitimate task—can easily use almost 100% of a CPU - for some time. + Jest to ograniczenie ilości wykorzystywanego czasu + procesora, nie procent wykorzystania jaki wyświetlany jest w niektórych + polach &man.top.1; i &man.ps.1;. Ograniczenie tego drugiego, na chwilę + pisania tego tekstu, nie jest możliwe i byłoby raczej bezużyteczne: + przykładowo kompilator — pracujący jako prawdopodobnie uzasadnione zadanie — + może bardzo łatwo przez pewien czas zająć prawie 100% procesora. filesize filesize - limiting users + ograniczanie użytkowników filesize - This is the maximum size of a file the user may possess. - Unlike disk quotas, this limit is - enforced on individual files, not the set of all files a user - owns. + Jest to maksymalny rozmiar pliku, który może posiadać użytkownik. + W przeciwieństwie do udziałów dyskowych, limit + ten rzutuje na wielkość poszczególnych plików, których właścicielem jest + użytkownik, nie zaś na wszystkie jako całość. maxproc maxproc - limiting users + ograniczanie użytkowników maxproc - This is the maximum number of processes a user may be - running. This includes foreground and background processes - alike. For obvious reasons, this may not be larger than the - system limit specified by the kern.maxproc - &man.sysctl.8;. Also note that setting this - too small may hinder a - user's productivity: it is often useful to be logged in - multiple times or execute pipelines. Some tasks, such as - compiling a large program, also spawn multiple processes (e.g., - &man.make.1;, &man.cc.1;, and other intermediate - preprocessors). + Jest to maksymalna liczba procesów, które użytkownik może + uruchomić. Dotyczy to zarówno procesy pierwszoplanowe jak i + pracujące w tle. Z oczywistych względów, wartość ta nie może + być większa niż ograniczenia systemowe parametru &man.sysctl.8; + kern.maxproc. Warto również zwrócić uwagę, + iż zbyt niska wartość może utrudnić codzienną pracę: dość często + okazuje się być przydatną możliwość zalogowania się w wielu + sesjach bądź wykonywania poleceń potokowo. Niektóre zadania, + jak np. kompilacja dużego programu, również tworzą wiele procesów + (np. &man.make.1;, &man.cc.1; i inne preprocesory pośrednie). memorylocked memorylocked - limiting users + ograniczanie użytkowników memorylocked - This is the maximum amount a memory a process may have - requested to be locked into main memory (e.g., see - &man.mlock.2;). Some system-critical programs, such as - &man.amd.8;, lock into main memory such that in the event - of being swapped out, they do not contribute to - a system's trashing in time of trouble. + Jest to maksymalna wielkość pamięci jakiej proces + użytkownika może zablokować w pamięci głównej + (np. patrz &man.mlock.2;). Niektóre bardzo istotne + dla poprawnego funkcjonowania systemu programy, jak np. + &man.amd.8;, blokują się w głównej pamięci w taki sposób, + że w przypadku problemów nie przykładają się do zniszczenia + systemu. memoryuse memoryuse - limiting users + ograniczanie użytkowników memoryuse - This is the maximum amount of memory a process may consume - at any given time. It includes both core memory and swap - usage. This is not a catch-all limit for restricting memory - consumption, but it is a good start. + Jest to maksymalna wielkość pamięci, którą proces + może w danym czasie wykorzystać. Dotyczy to zarówno pamięci + głównej jak i przestrzeni wymiany. Limit ten nie + wyłapuje wszystkich potencjalnych sytuacji wymagających + ograniczania wykorzystania pamięci, lecz stanowi + dobry początek. openfiles openfiles - limiting users + ograniczanie użytkowników openfiles - This is the maximum amount of files a process may have - open. In FreeBSD, files are also used to represent sockets and - IPC channels; thus, be careful not to set this too low. The - system-wide limit for this is defined by the - kern.maxfiles &man.sysctl.8;. + Jest to maksymalna liczba plików, które proces może otworzyć. + We &os; pliki wykorzystywane są również do reprezentacji gniazd + i kanałów IPC. Tym samym należy zachować ostrożność przy doborze + właściwej wartości, by nie ustawić jej na zbyt niską. Ogólne + ograniczenie tej wartości dla całego systemu definiowane jest + przez zmienną &man.sysctl.8; kern.maxfiles. sbsize sbsize - limiting users + ograniczanie użytkowników sbsize - This is the limit on the amount of network memory, and thus - mbufs, a user may consume. This originated as a response to an - old DoS attack by creating a lot of sockets, but can be - generally used to limit network communications. + Jest to ograniczenie pamięci sieciowej, w tym + również mbufs, którą może wykorzystać użytkownik. Limit ten + został wprowadzony jako odpowiedź na stary atak DoS polegający + na stworzeniu wielu gniazd sieciowych, lecz może również + być wykorzystywany jako metoda ograniczenia komunikacji + sieciowej. stacksize stacksize - limiting users + ograniczanie użytkowników stacksize - This is the maximum size a process' stack may grow to. - This alone is not sufficient to limit the amount of memory a - program may use; consequently, it should be used in conjunction - with other limits. + Jest to maksymalny rozmiar, do którego może urosnąć stos procesu. + w pamięci. Sam z siebie nie jest on wystarczający by ograniczyć ilość + pamięci wykorzystywanej przez program. Powinien być stosowany + w parze z innymi limitami. - There are a few other things to remember when setting resource - limits. Following are some general tips, suggestions, and - miscellaneous comments. + Jest jeszcze kilka innych kwestii wartych pamiętania przy konfiguracji + limitów zasobów. Poniżej zamieszczonych jest kilka ogólnych porad, sugestii + i rozmaitych komentarzy. - Processes started at system startup by - /etc/rc are assigned to the - daemon login class. + Procesy uruchomione w trakcie uruchamiania systemu przez + /etc/rc są przypisane do klasy logowania + daemon. - Although the /etc/login.conf that comes - with the system is a good source of reasonable values for most - limits, only you, the administrator, can know what is appropriate - for your system. Setting a limit too high may open your system - up to abuse, while setting it too low may put a strain on - productivity. + Chociaż plik /etc/login.conf dostarczany wraz + z systemem jest dobrym źródłem rozsądnych wartości dla większości ograniczeń, + jedynie my - administratorzy - możemy wiedzieć, co jest odpowiednie dla + naszego systemu. Ustawienie zbyt wysokich limitów może otworzyć nasz + system na nadużycia, podczas gdy ustawienie za niskich może utrudnić + codzienną pracę. - Users of the X Window System (X11) should probably be granted - more resources than other users. X11 by itself takes a lot of - resources, but it also encourages users to run more programs - simultaneously. + Użytkownikom Systemu okien X (X11) powinno prawdopodobnie + przyznać się więcej zasobów niż innym użytkownikom. X11 samo + z siebie wykorzystuje dużo zasobów systemowych, lecz również + zachęca użytkowników do jednoczesnego uruchamiania większej + ilości programów. - Remember that many limits apply to individual processes, not - the user as a whole. For example, setting - openfiles to 50 means - that each process the user runs may open up to 50 files. Thus, - the gross amount of files a user may open is the value of - openfiles multiplied by the value of - maxproc. This also applies to memory - consumption. + Pamiętajmy, że wiele limitów ma zastosowanie do indywidualnych + procesów, nie użytkownika jako całości. Przykładowo, ustawienie + openfiles na 50 oznacza, że każdy proces + użytkownika może otworzyć do 50 plików. Tym samym całkowita liczba plików, + które może otworzyć użytkownik wynosi wartość openfiles + pomnożona o wartość maxproc. To samo dotyczy + konsumpcji pamięci. - For further information on resource limits and login classes and - capabilities in general, please consult the relevant manual pages: + Więcej informacji o limitach zasobów, klasach logowania i ogólnych + uprawnieniach znaleźć można w odpowiednich podręcznikach systemowych: &man.cap.mkdb.1;, &man.getrlimit.2;, &man.login.conf.5;. - Groups + Grupy - groups + grupy /etc/groups - accounts - groups + konta + grupy - A group is simply a list of users. Groups are identified by - their group name and GID (Group ID). In FreeBSD (and most other &unix; like - systems), the two factors the kernel uses to decide whether a process - is allowed to do something is its user ID and list of groups it - belongs to. Unlike a user ID, a process has a list of groups - associated with it. You may hear some things refer to the group ID - of a user or process; most of the time, this just means the first - group in the list. - - The group name to group ID map is in - /etc/group. This is a plain text file with four - colon-delimited fields. The first field is the group name, the - second is the encrypted password, the third the group ID, and the - fourth the comma-delimited list of members. It can safely be edited - by hand (assuming, of course, that you do not make any syntax - errors!). For a more complete description of the syntax, see the - &man.group.5; manual page. - - If you do not want to edit /etc/group - manually, you can use the &man.pw.8; command to add and edit groups. - For example, to add a group called teamtwo and - then confirm that it exists you can use: + Grupa jest po prostu listą użytkowników. Grupy identyfikowane są na podstawie + nazwy grupy oraz numeru GID (ang. Group ID). We &os; (i w większości innych + systemów &unix;), dwoma czynnikami wykorzystywanymi przez jądro do określenia + czy dany proces jest uprawniony do danej czynności jest identyfikator użytkownika (UID) + oraz lista grup, do których użytkownik należy. W przeciwieństwie do UID, proces + dysponuje listą grup powiązanych z nim. W różnych źródłach możemy przeczytać, + że pewne rzeczy odnoszą się do identyfikatora grupy użytkownika bądź + procesu; w większości przypadków oznacza to po prostu pierwszą grupę na liście. + + Odwzorowanie nazwy grupy na identyfikator grupy znajduje się w pliku + /etc/group. Jest to prosty plik tekstowy z czterema + polami oddzielonymi dwukropkiem. Pierwsze pole zawiera nazwę grupy, drugie + zaszyfrowane hasło, trzecie identyfikator grupy a czwarte listę członków + grupy oddzielonych przecinkami. Plik ten można śmiało edytować ręcznie + (zakładając oczywiście, że nie popełnimy żadnych błędów składniowych!). + Szczegółowy opis składni pliku znaleźć można na stronie podręcznika + systemowego &man.group.5;. + + Jeśli nie chcemy ręcznie edytować pliku /etc/group, + by dodawać i usuwać grupy, możemy wykorzystać polecenie &man.pw.8;. + Przykładowo, by dodać grupę o nazwie teamtwo + a następnie potwierdzić, że została dodana możemy użyć: - Adding a Group Using &man.pw.8; + Dodawanie grupy za pomocą &man.pw.8; &prompt.root; pw groupadd teamtwo &prompt.root; pw groupshow teamtwo teamtwo:*:1100: - The number 1100 above is the group ID of the - group teamtwo. Right now, - teamtwo has no members, and is thus rather - useless. Let's change that by inviting jru to - the teamtwo group. + Numer 1100 powyżej jest identyfikatorem grupy + teamtwo. W chwili obecnej grupa ta + nie zawiera żadnych członków i tym samym jest raczej bezużyteczna. + Zmieńmy to zapraszając do grupy użytkownika jru. - Adding Somebody to a Group Using &man.pw.8; + Dodawanie użytkownika do grupy za pomocą &man.pw.8; &prompt.root; pw groupmod teamtwo -M jru &prompt.root; pw groupshow teamtwo teamtwo:*:1100:jru - The argument to the option is a - comma-delimited list of users who are members of the group. From the - preceding sections, we know that the password file also contains a - group for each user. The latter (the user) is automatically added to - the group list by the system; the user will not show up as a member - when using the command to &man.pw.8;, - but will show up when the information is queried via &man.id.1; or - similar tool. In other words, &man.pw.8; only manipulates the - /etc/group file; it will never attempt to read - additionally data from /etc/passwd. + Parametrem opcji jest lista użytkowników + oddzielonych przecinkami, którzy są członkami grupy. Z poprzednich + sekcji wiemy, że plik haseł również zawiera przypisaną grupę dla + każdego użytkownika. Jest to grupa, do której użytkownik został + automatycznie dodany przez system. Taki użytkownik nie zostanie + wyświetlony jako członek grupy gdy wykorzystamy polecenie &man.pw.8; + , jednakże wciąż będzie wyświetlany + przy użyciu polecenia &man.id.1; bądź innego podobnego narzędzia. + Innymi słowy, &man.pw.8; manipuluje jedynie plikiem + /etc/group i nigdy nie spróbuje odczytać + dodatkowych informacji z pliku /etc/passwd. - Using &man.id.1; to Determine Group Membership + Wykorzystanie &man.id.1; do określenia członkostwa w grupach &prompt.user; id jru uid=1001(jru) gid=1001(jru) groups=1001(jru), 1100(teamtwo) - As you can see, jru is a member of the - groups jru and - teamtwo. + Jak widzimy, jru jest członkiem grup + jru i teamtwo. - For more information about &man.pw.8;, see its manual page, and - for more information on the format of - /etc/group, consult the &man.group.5; manual - page. + Więcej informacji o poleceniu &man.pw.8; znaleźć można w jego + podręczniku systemowym. Natomiast szczegółowe informacje o formacie + pliku /etc/group znajdują się w podręcznik + &man.group.5;. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/x11/chapter.sgml b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/x11/chapter.sgml index 319dc29131..86381f2a7c 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/x11/chapter.sgml +++ b/pl_PL.ISO8859-2/books/handbook/x11/chapter.sgml @@ -1,1680 +1,1572 @@ Ken Tom - Updated for X.Org's X11 server by + Uzupełnili o serwer X.Org Marc Fonvieille + + + + Cezary + Morga + Tłumaczył + + - The X Window System + System okien X - Synopsis - - FreeBSD uses X11 to provide users with - a powerful graphical user interface. X11 - is an open-source implementation of the X Window System that - includes both &xorg; and - &xfree86;. &os; versions up to and - including &os; 5.2.1-RELEASE - will find the default installation to be - &xfree86;, the X11 server released by - The &xfree86; Project, Inc. As of &os; 5.3-RELEASE, the - default and official flavor of X11 was changed to - &xorg;, the X11 server developed by - the X.Org Foundation. - - This chapter will cover the installation and configuration - of X11 with emphasis on - &xorg;. - - For more information on the video hardware that X11 - supports, check either the &xorg; or &xfree86; web - sites. - - After reading this chapter, you will know: + Streszczenie + + Środowisko graficzne dostępne we FreeBSD korzysta + z zaawansowanego serwera graficznego X11 — + implementacji open-source Systemu okien X obejmującej + zarówno &xorg; jak i + &xfree86;. &os; 5.2.1-RELEASE + oraz wcześniejsze wydania wykorzystują + &xfree86;, serwer X11 opracowany + przez The &xfree86; Project, Inc. Od wersji + &os; 5.3-RELEASE podstawową i oficjalną odmianą X11 + jest &xorg;, serwer przygotowywany + przez X.Org Foundation, rozprowadzany na licencji bardzo zbliżonej + do wykorzystywanej przez &os;. Dostępne są również komercyjne + serwery X dla &os;. + + Niniejszy rozdział omawia zagadnienia związane z instalacją + i konfiguracją X11 kładąc szczególny nacisk na serwer + &xorg;. Informacje o konfiguracji + &xfree86; (np. w starszych wersjach + &os; gdzie &xfree86; był domyślnym + serwerem X11) zawsze znaleźć można w archiwalnych wersjach + Podręcznika &os; (ang.) na stronie . + + Informacje odnośnie obsługiwanego przez X11 sprzętu + dostępne są na stronie internetowej projektu + &xorg;. + + Po przeczytaniu tego rozdziału będziemy wiedzieć: - The various components of the X Window System, and how they - interoperate. + Jakie elementy wchodzą w skład Systemu okien X + i jakie są ich wzajemne relacje. - How to install and configure X11. + Jak zainstalować i skonfigurować X11. - How to install and use different window managers. + Jak instalować i korzystać z róźnych menadżerów okien. - How to use &truetype; fonts in X11. + Jak korzystać z czcionek &truetype; w X11. - How to set up your system for graphical logins + Jak skonfigurować system do logowania graficznego (XDM). - Before reading this chapter, you should: + Przed przeczytaniem tego rozdziału powinniśmy wiedzieć: - Know how to install additional third-party - software (). + Jak instalować dodatkowe oprogramowanie + (). - - - This chapter covers the installation and the configuration - of both &xorg; and - &xfree86; X11 servers. For the most - part, configuration files, commands and syntaxes are identical. - In the case where there are differences, both - &xorg; and - &xfree86; syntaxes will be - shown. - - Understanding X + Zrozumieć X - Using X for the first time can be somewhat of a shock to someone - familiar with other graphical environments, such as µsoft.windows; or - &macos;. + Korzystanie z X pierwszy raz może być niejakim szokiem dla + osób, które dotychczas korzystały z innych środowisk graficznych, + jak np. µsoft.windows; czy &macos;. - While it is not necessary to understand all of the details of various - X components and how they interact, some basic knowledge makes - it possible to take advantage of X's strengths. + O ile nie jest wymagane znać wszystkie detale wielu + elementów X i jak one ze sobą współpracują, o tyle podstawowa + wiedza w tym zakresie pozwoli nam w pełni wykorzystać + możliwości X-ów. - Why X? - - X is not the first window system written for &unix;, but it is the - most popular of them. X's original development team had worked on another - window system prior to writing X. That system's name was - W (for Window). X was just the next - letter in the Roman alphabet. - - X can be called X, X Window System, - X11, and a number of other terms. You may find - that using the term X Windows to describe X11 - can be offensive to some people; for a bit more insight on - this, see &man.X.7;. + Czemu X? + + X nie jest pierwszym systemem okienkowym napisanym dla + systemów typu &unix;, lecz jest on najbardziej popularnym. + Grupa projektantów, która przygotowała X, pracowała wcześniej + nad innym systemem. System ten nazywał się W (od + Window). X była po prostu kolejną literą + w rzymskim alfabecie. + + System X może być nazywany po prostu X, + System okien X, X11 oraz jeszcze + na wiele innych sposobów. Może się również okazać, że stosowanie + terminu X Windows w odniesieniu do X11 jest + traktowane jako obraźliwe przez niektóre osoby. Więcej informacji + dostępnych jest w &man.X.7;. - The X Client/Server Model - - X was designed from the beginning to be network-centric, and - adopts a client-server model. - - In the X model, the - X server runs on the computer that has the keyboard, - monitor, and mouse attached. The server's responsibility includes tasks such as managing - the display, handling input from the keyboard and mouse, and so on. - Each X application (such as XTerm, or - &netscape;) is a client. A - client sends messages to the server such as Please draw a - window at these coordinates, and the server sends back - messages such as The user just clicked on the OK - button. - - In a home or small - office environment, the X server and the X clients commonly run on - the same computer. However, it is perfectly possible to run the X - server on a less powerful desktop computer, and run X applications - (the clients) on, say, the powerful and expensive machine that serves - the office. In this scenario the communication between the X client - and server takes place over the network. - - This confuses some people, because the X terminology is - exactly backward to what they expect. They expect the X - server to be the big powerful machine down the hall, and - the X client to be the machine on their desk. - - It is important to remember that the X server is the machine with the monitor and - keyboard, and the X clients are the programs that display the - windows. - - There is nothing in the protocol that forces the client and - server machines to be running the same operating system, or even to - be running on the same type of computer. It is certainly possible to - run an X server on µsoft.windows; or Apple's &macos;, and there are - various free and commercial applications available that do exactly - that. - - Starting with &os; 5.3-RELEASE, the X server that - installs with &os; is &xorg;, - and is available for free, under a - license very similar to the FreeBSD license. Commercial X servers for - FreeBSD are also available. + Model klient/serwer + + Od samego początku System X zorientowany był na pracę + w sieci, stąd też wykorzystanie modelu + klient-serwer. + + W modelu systemu X, serwer X pracuje na komputerze + wyposażonym w klawiaturę, monitor i myszkę. Do zadań + serwera należy m.in. zarządzanie wyświetlaniem, czy obsługa + sygnałów z klawiatury. Każda aplikacja graficzna (jak np. + XTerm czy &netscape;) + jest klientem. Klient wysyła komunikaty do serwera typu + Proszę w tym miejscu narysować okienko. Serwer + natomiast: Użytkownik właśnie kliknął przycisk OK. + + W warunkach domowych czy w małym biurze serwer i klienci + pracują z reguły na tym samym komputerze. Tym nie mniej istnieje + możliwość uruchomienia serwera X na słabszej maszynie a aplikacje + (klienci) na np. potężnej i drogiej maszynie obsługującej całe + biuro. W takim wypadku komunikacja pomiędzy klientami a serwerem + odbywa się za pomocą sieci. + + Bywa to mylące, gdyż terminologia stosowana w systemie X jest + dokładnie odwrotna do tego czego należałoby się spodziewać w typowym + modelu klient-serwer, czyli serwera X + pracującego na mocniejszej maszynie oraz klienta X + na komputerze biurkowym. + + Stąd też należy pamiętać, że serwer X jest komputerem z monitorem + i klawiaturą, podczas gdy klienci X są programami wyświetlającymi + okienka. + + Protokół X11 w żaden sposób nie zmusza ani klientów ani serwera, + by obydwa działały na tym samym systemie operacyjnym, czy nawet + typie komputera. Możliwe jest zatem uruchomienie serwera X w systemie + µsoft.windows; czy &macos; firmy Apple za pomocą dostępnych + darmowych i komercyjnych narzędzi. - The Window Manager + Menedżer okien - The X design philosophy is much like the &unix; design philosophy, - tools, not policy. This means that X does not try to - dictate how a task is to be accomplished. Instead, tools are provided - to the user, and it is the user's responsibility to decide how to use - those tools. + Filozofia systemu X jest bardzo zbliżona do filozofii Uniksa: + narzędzia, nie reguły. Oznacza to, że X nie stara + się narzucać jak ma zostać wykonane zadanie, dostarcza jedynie narzędzi + pozostawiając użytkownikowi decyzję o sposobie ich wykorzystania. - This philosophy extends to X not dictating what windows should - look like on screen, how to move them around with the mouse, what - keystrokes should be used to move between windows (i.e., + Stąd też X nie wymusza jak powinny wyglądać okienka, jak je + przesuwać po ekranie za pomocą myszki, jakie skróty klawiaturowe + wykorzystać by przełączać pomiędzy okienkami (np. Alt Tab - , in the case of µsoft.windows;), what the title bars - on each window should look like, whether or not they have close - buttons on them, and so on. + w w przypadku µsoft.windows;), jak powinny wyglądać + nagłówki okienek, itd. - Instead, X delegates this responsibility to an application called - a Window Manager. There are dozens of window - managers available for X: AfterStep, + Serwer X oddelegowuje tą odpowiedzialność do aplikacji + nazywanej Menedżerem okien. Istnieje całe + mnóstwo menedżerów okien dla systemu X: AfterStep, Blackbox, ctwm, Enlightenment, fvwm, Sawfish, twm, - Window Maker, and more. Each of these - window managers provides a different look and feel; some of them - support virtual desktops; some of them allow customized - keystrokes to manage the desktop; some have a Start - button or similar device; some are themeable, allowing - a complete change of look-and-feel by applying a new theme. These - window managers, and many more, are available in the - x11-wm category of the Ports Collection. - - In addition, the KDE and - GNOME desktop environments both have their - own window managers which integrate with the desktop. - - Each window manager also has a different configuration mechanism; - some expect configuration file written by hand, others feature - GUI tools for most of the configuration tasks; at least one - (Sawfish) has a configuration file written - in a dialect of the Lisp language. + Window Maker i wiele więcej. Każdy z nich + oferuje inny wygląd i sposób obsługi; niektóre obsługują + wirtualne pulpity; inne umożliwiają definiować + własne skróty klawiszowych do zarządzania pulpitem; jeszcze + inne posiadają przycisk Start bądź podobne + rozwiązanie; w niektórych można zmieniać dowolnie motywy + graficzne, pozwalając na całkowitą zmianę wyglądu i zachowania + przy uruchamianiu nowego motywu. Te menedżery i wiele + innych dostępne są w kategorii + x11-wm w Kolekcji portów. + + Ponadto, również środowiska graficzne KDE + oraz GNOME posiadają w pełni + zintegrowane, własne menedżery okien. + + Każdy menedżer okien posiada również odrębny mechanizm + konfiguracyjny; niektóre wykorzystują ręcznie modyfikowane + pliki konfiguracyjne, inne dysponują narzędziami graficznymi, + a przynajmniej jeden (Sawfish) + wykorzystuje plik konfiguracyjny napisany w języku Lisp. - Focus Policy + Sposób uaktywniania - Another feature the window manager is responsible for is the - mouse focus policy. Every windowing system - needs some means of choosing a window to be actively receiving - keystrokes, and should visibly indicate which window is active as - well. + Kolejną funkcją realizowaną przez menedżera okien jest + sposób uaktywniania okien za pomocą + myszy. Każdy system okienkowy potrzebuje pewnego sposobu wyboru + okna, które będzie aktywnie przyjmować sygnały z klawiatury + i powinno wskazywać, które okno jest aktywne. - A familiar focus policy is called click-to-focus. - This is the model utilized by µsoft.windows;, in which a window - becomes active upon receiving a mouse click. + Znanym wszystkim sposobem uaktywniania jest zapewne kliknij-by-uaktywnić. + Jest to metoda wykorzystywana w systemie µsoft.windows;, w której okno zostaje + uaktywnione po otrzymaniu kliknięcia myszką. - X does not support any particular focus policy. Instead, the - window manager controls which window has the focus at any one time. - Different window managers will support different focus methods. All - of them support click to focus, and the majority of them support - several others. + X nie obsługuje żadnego sposobu uaktywniania sam z siebie. To właśnie menedżer + okien kontroluje, które okno jest aktywne w danych czasie. Różne menedżery + wspierają różne metody uaktywniania. Wszystkie z nich obsługują kliknij-by-uaktywnić + a większość z nich obsługuje również kilka innych. - The most popular focus policies are: + Najczęściej spotykane sposoby uaktywniania: - focus-follows-mouse + aktywuj-za-myszą - The window that is under the mouse pointer is the - window that has the focus. This may not necessarily be - the window that is on top of all the other windows. - The focus is changed by pointing at another window, there - is no need to click in it as well. + Aktywne jest okno znajdujące się bezpośrednio pod wskaźnikiem myszki. + Przy czym, nie koniecznie jest to te samo okno, które znajduje się nad + wszystkimi innymi oknami. Zmiana aktywnego okna dokonywana jest + przez wskazanie na inne okno. Nie jest wymagane + kliknięcie na nim. - sloppy-focus + leniwe uaktywnianie - This policy is a small extension to focus-follows-mouse. - With focus-follows-mouse, if the mouse is moved over the - root window (or background) then no window has the focus, - and keystrokes are simply lost. With sloppy-focus, focus is - only changed when the cursor enters a new window, and not - when exiting the current window. + Ta metoda jest drobną wariacją metody aktywuj-za-myszą, w której + w sytuacji gdy wskaźnik myszy jest przesunięty nad wolne pole + wówczas żadne okno nie jest aktywne, a wszystkie wprowadzane znaki + są tracone. W tej metodzie natomiast aktywne okno jest zmieniane + tylko gdy wskaźnik zostanie przesunięty nad nowe okno, natomiast nie + w momencie gdy opuści bieżące okno. - click-to-focus + kliknij-by-uaktywnić - The active window is selected by mouse click. The - window may then be raised, and appear in - front of all other windows. All keystrokes will now be - directed to this window, even if the cursor is moved to - another window. + Aktywne okno jest wybierane poprzez kliknięcie na nie myszką. Okno może później + być podniesione i pojawić się nad wszystkimi innymi oknami. + Wszystkie wprowadzane znaki są kierowane do tego okna, nawet jeśli wskaźnik + myszki zostanie przesunięty nad inne okno. - Many window managers support other policies, as well as - variations on these. Be sure to consult the documentation for - the window manager itself. + Wiele menedżerów okien wspiera również inne metody, podobnie jak wariacje powyższych. + Najlepiej jest sprawdzić dokumentację danego menedżera. - Widgets - - The X approach of providing tools and not policy extends to the - widgets seen on screen in each application. - - Widget is a term for all the items in the user - interface that can be clicked or manipulated in some way; buttons, - check boxes, radio buttons, icons, lists, and so on. µsoft.windows; - calls these controls. - - µsoft.windows; and Apple's &macos; both have a very rigid widget - policy. Application developers are supposed to ensure that their - applications share a common look and feel. With X, it was not - considered sensible to mandate a particular graphical style, or set - of widgets to adhere to. - - As a result, do not expect X applications to have a common - look and feel. There are several popular widget sets and - variations, including the original Athena widget set from MIT, - &motif; (on which the widget set in - µsoft.windows; was modeled, all bevelled edges and three shades of - grey), OpenLook, and others. - - Most newer X applications today will use a modern-looking widget - set, either Qt, used by KDE, or - GTK+, used by the - GNOME - project. In this respect, there is some convergence in - look-and-feel of the &unix; desktop, which certainly makes things - easier for the novice user. + Elementy interfejsu graficznego + + Podejście Systemu X do dostarczania narzędzi a nie reguł dotyczy również + elementów interfejsu graficznego widocznych na ekranie w każdej uruchomionej + aplikacji. + + Pod pojęciem elementu interfejsu graficznego (ang. widget) + kryją się wszystkie elementy, które można kliknąć bądź w inny + sposób nimi manipulować; przyciski, pola wyboru, przyciski opcji, + ikony, listy, itd. W systemach µsoft.windows; nazywają się one + formantkami (ang. controls). + + Zarówno µsoft.windows; jak i Apple &macos; stosują bardzo rygorystyczne + podejście do elementów interfejsu graficznego. Od twórców programów wymaga się + by ich aplikacje wyglądały jednakowo. Natomiast przy tworzeniu X, nie uznano + za rozsądne narzucanie jednego stylu graficznego czy zestawu elementów + interfejsu, do którego miałyby być dostosowane wszystkie programy. + + W rezultacie nie należy się spodziewać, że aplikacje graficzne będą posiadały + jednakowy wygląd czy sposób obsługiwania. Istnieje kilka popularnych zestawów + elementów interfejsu graficznego i ich wariacji, włączając w to oryginalny + zestaw Athena z MIT, &motif; (na podstawie którego + został przygotowany zestaw elementów interfejsu graficznego µsoft.windows;; + wszystkie krawędzie fazowane, trzy odcienie szarości), OpenLook + i inne. + + Większość nowszych programów graficznych będzie zapewne wykorzystywać jeden ze współczesnych + zestawów elementów interfejsu, jak np. Qt, wykorzystywany w KDE, bądź + GTK+, stosowany w projekcie GNOME. Pod tym względem, + istnieje pewne podobieństwo w wyglądzie i zachowaniu środowisk graficznych w systemach typu + &unix;, co z pewnością ułatwi pracę z systemem początkującym użytkownikom. - Installing X11 - - &xorg; or - &xfree86; may be installed on &os;. - Beginning with &os; 5.3-RELEASE, - &xorg; is the default X11 - implementation for &os;. &xorg; is - the X server of the open source X Window System implementation released by the X.Org - Foundation. &xorg; is based on the code of - &xfree86 4.4RC2 and X11R6.6. - The X.Org Foundation released X11R6.7 in April 2004 and - X11R6.8.2 in February 2005, this latter is the version - currently available in the &os; Ports Collection. - - To build and install &xorg; from the - Ports Collection: + Instalacja X11 + + Domyślną implementacją serwera X11 dla &os; jest + &xorg;. Jest on serwerem graficznym + o otwartym kodzie (open source) Systemu okien X przygotowanym przez X.Org + Foundation. Bazuje on na kodzie &xfree86; 4.4RC2 + i X11R6.6. Wersją &xorg; dostępną aktualnie + z kolekcji portów &os; jest &xorg.version;. + + By skompilować i zainstalować &xorg; + z kolekcji portów wpisujemy: &prompt.root; cd /usr/ports/x11/xorg &prompt.root; make install clean - To build &xorg; in its - entirety, be sure to have at least 4 GB of free space - available. + Nim zaczniemy upewnijmy się, że dysponujemy 4 GB wolnej + przestrzeni na dysku na potrzeby kompilacji. - To build and install &xfree86; - from the Ports Collection: + Alternatywnie, X11 może zostać zainstalowany z pakietów binarnych + za pomocą &man.pkg.add.1;. W przypadku wykorzystania opcji zdalnego pobierania + pakietów z sieci przez &man.pkg.add.1; należy pominąć numer wersji pakietu. + Program &man.pkg.add.1; automatycznie pobierze najnowszą wersję + aplikacji. - &prompt.root; cd /usr/ports/x11/XFree86-4 -&prompt.root; make install clean - - Alternatively, X11 - can be installed directly from packages. - Binary packages to use with &man.pkg.add.1; tool are also available for - X11. When the remote fetching - feature of &man.pkg.add.1; is used, the version number of the - package must be removed. &man.pkg.add.1; will automatically fetch - the latest version of the application. - - So to fetch and install the package of - &xorg;, simply type: + Zatem, by pobrać i zainstalować pakiet + &xorg; wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r xorg - The &xfree86; 4.X package can be - installed by typing: - - &prompt.root; pkg_add -r XFree86 + Powyższe polecenia zainstalują kompletne środowisko X11 zawierające serwery, klienty, + czcionki itd. Dostępne są również osobne pakiety i porty elementów X11. - The examples above will install the complete - X11 distribution including the - servers, clients, fonts etc. Separate packages and ports of X11 - are also - available. - - The rest of this chapter will explain how to configure - X11, and how to set up a productive desktop - environment. - - - Moving from <application>&xfree86;</application> to - <application>&xorg;</application> - - As with any port, you should check the - /usr/ports/UPDATING file for changes. - Included in this file are instructions for converting your - system from &xfree86; to - &xorg;. - - Use CVSup to update your ports - tree prior to attempting any conversion. You will also need - to install sysutils/portupgrade prior to - converting your X11 installation. - - In your /etc/make.conf you will need - to add the variable X_WINDOW_SYSTEM=xorg. - This ensures that your system knows which X11 is being used. - The older XFREE86_VERSION variable has been - deprecated and has been replaced with the - X_WINDOW_SYSTEM variable. - - Then, use the following commands: - - &prompt.root; pkg_delete -f /var/db/pkg/imake-4* /var/db/pkg/XFree86-* -&prompt.root; cd /usr/ports/x11/xorg -&prompt.root; make install clean -&prompt.root; pkgdb -F - - The &man.pkgdb.1; command is part of the - portupgrade software and will - update various package dependencies. - - - To build &xorg; in its - entirety, be sure to have at least 4 GB of free space - available. - - + Pozostała część niniejszego rozdziału wyjaśnia jak skonfigurować serwer X11 oraz jak + skonfigurować wspomagające efektywność naszej pracy środowisko pulpitowe. Christopher Shumway - Contributed by + Napisał - X11 Configuration + Konfiguracja X11 - &xfree86; 4.X - &xfree86; &xorg; X11 - Before Starting + Nim zaczniemy - Before configuration of X11 - the following information about the target system is needed: + Przed rozpoczęciem konfiguracji X11 potrzebne nam będą następujące + informacje o docelowym systemie: - Monitor specifications - Video Adapter chipset - Video Adapter memory + Parametry monitora + Rodzaj chipsetu karty graficznej + Rozmiar pamięci karty graficznej - horizontal scan rate - vertical scan rate - - The specifications for the monitor are used by - X11 to determine the resolution and - refresh rate to run at. These specifications can usually be - obtained from the documentation that came with the monitor or from - the manufacturer's website. There are two ranges of numbers that - are needed, the horizontal scan rate and the vertical synchronization - rate. + częstotliwość odchylania poziomego + częstotliwość synchronizacji pionowej - The video adapter's chipset defines what driver module - X11 uses to talk to the graphics - hardware. With most chipsets, this can be automatically - determined, but it is still useful to know in case the automatic - detection does not work correctly. + Parametry monitora są wykorzystywane przez X11 do określenia rozdzielczości + i częstotliwości odświeżania ekranu, na jakich ma pracować. Parametry te + można z reguły odczytać z dokumentacji dostarczonej wraz z monitorem + bądź ze strony producenta. Potrzebne są dwa przedziały liczbowe: częstotliwość + odchylania poziomego oraz częstotliwość synchronizacji pionowej. - Video memory on the graphic adapter determines the - resolution and color depth which the system can run at. This is - important to know so the user knows the limitations of the - system. + Od rodzaju chipsetu karty graficznej zależy który moduł X11 + wykorzysta do komunikacji z kartą graficzną. W większości przypadków + możliwe jest automatyczne wykrycie rodzaju chipsetu. Tym nie mniej + warto jest go znać, na wypadek gdyby autodetekcja nie powiodła się. + Rozmiar pamięci karty graficznej wpływa bezpośrednio na rozdzielczość + i głębię kolorów, przy których system będzie pracował. Informacja ta jest + istotna, by użytkownik znał ograniczenia systemu w tym zakresie. - Configuring X11 + Konfiguracja X11 - Configuration of X11 is - a multi-step process. The first step is to build an initial - configuration file. - As the super user, simply - run: + Konfiguracja X11 jest procesem składającym się z kilku kroków. + Pierwszym z nich jest przygotowanie wstępnego pliku konfiguracyjnego. + Wystarczy jako użytkownik root wpisać: &prompt.root; Xorg -configure - In the case of &xfree86; - type: - - &prompt.root; XFree86 -configure - - This will generate an - X11 configuration skeleton file in the - /root directory called - xorg.conf.new (whether you &man.su.1; or - do a direct login affects the inherited supervisor - $HOME directory variable). - For &xfree86;, this configuration - file is called XF86Config.new. The - X11 program will attempt to probe - the graphics hardware on the system and write a - configuration file to load the proper drivers for the detected - hardware on the target system. - - The next step is to test the existing - configuration to verify that &xorg; - can work with the graphics - hardware on the target system. To perform this task, - type: + Wygeneruje to szkielet konfiguracji X11 w katalogu + /root, w pliku o nazwie + xorg.conf.new (niezależnie czy skorzystaliśmy z &man.su.1; + czy zalogowaliśmy się bezpośrednio na konto, plik zostanie utworzony w katalogu + zdefiniowanym w zmiennej $HOME dla użytkownika + root). X11 spróbuje wykryć parametry + sprzętu graficznego zainstalowanego w komputerze + i zapisać plik konfiguracyjny, by przy starcie serwera X + były ładowane właściwe sterowniki dla wykrytego sprzętu. + + Kolejnym krokiem jest przetestowanie konfiguracji + i sprawdzenie czy &xorg; jest w stanie + współpracować ze sprzętem graficznym w systemie. W tym celu + należy wpisać: &prompt.root; Xorg -config xorg.conf.new - &xfree86; users will type: - - &prompt.root; XFree86 -xf86config XF86Config.new - - If a black and grey grid and an X mouse cursor appear, - the configuration was successful. To exit the test, just press + Jeśli na ekranie pojawi się siatka złożona z czarnych i szarych elementów, + a także kursor myszy w kształcie litery X, oznaczać to będzie, że X11 został + skonfigurowany poprawnie. By wyłączyć ekran testowy wystarczy wcisnąć kombinację + klawiszy Ctrl Alt Backspace - simultaneously. + . - If the mouse does not work, you will need to first - configure it before proceeding. See - in the &os; install chapter. + Jeśli okaże się, że kursor nie reaguje na ruchy myszy będziemy musieli wpierw + ją skonfigurować. rozdziału Instalacja &os; + zawiera szczegółowe informacje na ten temat. - X11 tuning + Dostrajanie X11 - Next, tune the xorg.conf.new (or XF86Config.new if you are running &xfree86;) - configuration file to taste. Open the file in a text editor such - as &man.emacs.1; or &man.ee.1;. First, add the - frequencies for the target system's monitor. These are usually - expressed as a horizontal and vertical synchronization rate. These - values are added to the xorg.conf.new file - under the "Monitor" section: + Następnym krokiem jest dostrojenie konfiguracji pliku xorg.conf.new + do naszych upodobań. Otwórzmy plik w edytorze tekstu, np. + w &man.emacs.1; bądź &man.ee.1;. Wpierw powinniśmy dodać częstotliwości + z jakimi może pracować nasz monitor. Z reguły określane są jako częstotliwości + synchronizacji pionowej i poziomej. Wartości te są dodawane + do pliku xorg.conf.new w sekcji + "Monitor": Section "Monitor" Identifier "Monitor0" VendorName "Monitor Vendor" ModelName "Monitor Model" HorizSync 30-107 VertRefresh 48-120 EndSection - The HorizSync and - VertRefresh keywords may be missing in the - configuration file. If they are, they need to be added, with - the correct horizontal synchronization rate placed after the - HorizSync keyword and the vertical - synchronization rate after the VertRefresh - keyword. In the example above the target monitor's rates were - entered. - - X allows DPMS (Energy Star) features to be used with capable - monitors. The &man.xset.1; program controls the time-outs and can force - standby, suspend, or off modes. If you wish to enable DPMS features - for your monitor, you must add the following line to the monitor - section: + Słów kluczowych HorizSync i + VertRefresh może brakować w pliku konfiguracyjnym. + Jeśli tak jest, można je śmiało dodać wpisując właściwą wartość częstotliwości + odchylania poziomego zaraz po HorizSync oraz + wartość częstotliwości synchronizacji pionowej po VertRefresh. + W powyższym przykładzie wartości te zostały wpisane. + + X umożliwia również korzystanie z funkcji DPMS (Energy Star), jeśli dysponujemy + monitorem zgodnym z tym standardem. Program &man.xset.1; kontroluje limity czasowe + i może wymusić tryb oczekiwania, zawieszenia czy tryby wyłączania. Jeśli chcemy + włączyć funkcje DPMS dla naszego monitora, musimy dodać poniższy wiersz + w sekcji monitora: Option "DPMS" xorg.conf - - XF86Config - - While the xorg.conf.new (or XF86Config.new) - configuration file is still open in an editor, select - the default resolution and color depth desired. This is - defined in the "Screen" section: + Mając wciąż otwarty w edytorze plik xorg.conf.new + wybierzmy domyślną + rozdzielczość i głębię kolorów. Parametry te definiowane są w sekcji + "Screen": Section "Screen" Identifier "Screen0" Device "Card0" Monitor "Monitor0" DefaultDepth 24 SubSection "Display" Viewport 0 0 Depth 24 Modes "1024x768" EndSubSection EndSection - The DefaultDepth keyword describes - the color depth to run at by default. This can be overridden - with the command line switch to - &man.Xorg.1; (or &man.XFree86.1;). - The Modes keyword - describes the resolution to run at for the given color depth. - Note that only VESA standard modes are supported as defined by - the target system's graphics hardware. - In the example above, the default color depth is twenty-four - bits per pixel. At this color depth, the accepted resolution is - 1024 by 768 - pixels. - - Finally, write the configuration file and test it using - the test mode given above. + Słowo kluczowe DefaultDepth odnosi się do domyślnej głębi + kolorów. Opcja ta może być zmieniona za pomocą parametru + polecenia &man.Xorg.1;. + Słowo kluczowe Modes odnosi się do rozdzielczości, w której + ma pracować serwer X dla danej głębi kolorów. Należy zwrócić uwagę, iż dostępne + są jedynie standardowe tryby VESA, zgodne ze sprzętem graficznym instalowanym w danym + systemie. W powyższym przykładzie, domyślna głębia kolorów to dwadzieścia cztery + bity na piksel. Przy tej głębi dostępna jest rozdzielczość + 1024 na 768 pikseli. + + Możemy w końcu zapisać plik konfiguracyjny i sprawdzić go wykorzystując + podany powyżej tryb testowy. - One of the tools available to assist you during - troubleshooting process are the X11 log files, which contain - information on each device that the X11 server attaches to. - &xorg; log file names are in the format - of /var/log/Xorg.0.log - (&xfree86; log file names follow the - format of XFree86.0.log). The exact name - of the log can vary from Xorg.0.log to - Xorg.8.log and so forth. + Jednym z pomocnych narzędzi w radzeniu sobie z problemami + są pliki dzienników X11, zawierające informacje odnośnie każdego + urządzenia, do którego jest podłączony serwer X11. + Nazwy plików dzienników &xorg; wykorzystują + format /var/log/Xorg.0.log. Dokładna nazwa pliku + dziennika może być różna w zakresie od Xorg.0.log do + Xorg.8.log. - If all is well, the configuration - file needs to be installed in a common location where - &man.Xorg.1; (or &man.XFree86.1;) - can find it. - This is typically /etc/X11/xorg.conf or - /usr/X11R6/etc/X11/xorg.conf (for - &xfree86; it is called - /etc/X11/XF86Config or - /usr/X11R6/etc/X11/XF86Config). + Jeśli test wypadł dobrze, należy zainstalować plik konfiguracyjny + w miejscu gdzie &man.Xorg.1; będzie + w stanie go znaleźć. Z reguły jest to /etc/X11/xorg.conf + lub /usr/X11R6/etc/X11/xorg.conf. &prompt.root; cp xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf - For &xfree86;: - - &prompt.root; cp XF86Config.new /etc/X11/XF86Config + Proces konfiguracji X11 dobiegł końca. &xorg; + można uruchomić za pomocą pomocą polecenia &man.startx.1;. + Serwer X11 może być również uruchamiany + wykorzystując &man.xdm.1;. - The X11 configuration process is now - complete. In order to start - &xfree86; 4.X with &man.startx.1;, - install the x11/wrapper port. - &xorg; already includes the wrapper - code and does not require the installation of the wrapper port. - The X11 server may also be started with the use of - &man.xdm.1;. + Dostępny jest również graficzny konfigurator - + &man.xorgcfg.1; - + dostarczany razem z dystrybucją X11. Pozwala on nam interaktywnie zdefiniować + naszą konfigurację wybierając odpowiednie sterowniki i ustawienia. + Program ten można uruchomić z konsoli wpisując polecenie + xorgcfg -textmode. Więcej szczegółów zawiera + strona podręcznika systemowego &man.xorgcfg.1;. - There is also a graphical configuration tool, - &man.xorgcfg.1; (&man.xf86cfg.1; for &xfree86;), that comes with the - X11 distribution. It - allows you to interactively define your configuration by choosing - the appropriate drivers and settings. This program can be invoked from the console, by typing the command xorgcfg -textmode. For more details, - refer to the &man.xorgcfg.1; and &man.xf86cfg.1; manual pages. - - Alternatively, there is also a tool called &man.xorgconfig.1; - (&man.xf86config.1; for &xfree86;), - this program is a console utility that is less user friendly, - but it may work in situations where the other tools do - not. + Istnieje również, jako alternatywa, program &man.xorgconfig.1;, + będący aplikacją konsolową, mniej przyjazną dla początkujących użytkowników, + jednakże przydatną w sytuacjach gdy inne narzędzia nie działają + poprawnie. - Advanced Configuration Topics + Konfiguracja zaawansowana + + + Konfiguracja z chipsetem graficznym &intel; i810 + + chipset graficzny Intel i810 + + Konfiguracja ze zintegrowanym chipsetem &intel; i810 wymaga wykorzystania + interfejsu programowego AGP agpgart do obsługi karty + w X11. Więcej informacji można znaleźć w podręczniku systemowym sterownika + &man.agp.4;. + + Pozwoli to nam skonfigurować naszą kartę graficzną jak każdą inną. + W tym momencie należy zwrócić uwagę na fakt, iż w systemach bez &man.agp.4; + wkompilowanego w jądro, próba załadowania modułu za pomocą + &man.kldload.8; nie powiedzie się. Sterownik ten musi być obecny + w jądrze w trakcie uruchamiania systemu poprzez wkompilowanie go + bądź załadowanie za pomocą /boot/loader.conf. + - Configuration with &intel; i810 Graphics Chipsets - - Intel i810 graphic chipset - - Configuration with &intel; i810 integrated chipsets - requires the agpgart - AGP programming interface for X11 - to drive the card. See the &man.agp.4; driver manual page - for more information. - - This will allow configuration of the hardware as any other - graphics board. Note on systems without the &man.agp.4; - driver compiled in the kernel, trying to load the module - with &man.kldload.8; will not work. This driver has to be - in the kernel at boot time through being compiled in or - using /boot/loader.conf. - - If you are using &xfree86; 4.1.0 (or - later) and messages about unresolved symbols like - fbPictureInit appear, try adding the - following line after Driver "i810" in the - X11 configuration file: - Option "NoDDC" + Dodanie płaskiego monitora szerokokątnego + + konfiguracja płaskiego monitora szerokokątnego + + Sekcja ta zakłada, że posiadamy odrobinę wiedzy o zaawansowanej + konfiguracji X11. Jeśli próby wykorzystania opisanych wyżej standardowych + narzędzi konfiguracyjnych nie powiodły się, w plikach dzienników znajdziemy + dostateczną ilość informacji pomocnych w uruchomieniu X z monitorem + szerokokątnym. Będziemy musieli wykorzystać dowolny edytor teksu. + + Obecne formaty szerokokątne (WSXGA, WSXGA+, WUXGA, WXGA, WXGA+, itd.) + obsługują formaty 16:10 oraz 10:9 bądź o innych proporcjach obrazu, które + mogą stworzyć problemy w trakcie konfiguracji X. Niektórymi z powszechnie + wykorzystywanych rozdzielczości ekranu dla proporcji 16:10 są: + + + 2560x1600 + 1920x1200 + 1680x1050 + 1440x900 + 1280x800 + + + W pewnym momencie będzie to tak proste jak dodanie którejś z tych + rozdzielczości jako możliwych trybów Mode w + Section "Screen", jak np.: + + Section "Screen" +Identifier "Screen0" +Device "Card0" +Monitor "Monitor0" +DefaultDepth 24 +SubSection "Display" + Viewport 0 0 + Depth 24 + Modes "1680x1050" +EndSubSection +EndSection + + Tym nie mniej &xorg; jest na tyle sprytny, + że potrafić pozyskać informacje o rozdzielczości ekranu monitora szerokokątnego + za pomocą I2C/DDC w taki sposób, że wie jakie rozdzielczości potrafi obsłużyć + monitor w kwestii częstotliwości i rozdzielczość. + + Jeśli odpowiednie wpisy ModeLine nie istnieją w sterownikach, + będziemy musieli podpowiedzieć co nieco serwerowi &xorg;. + Z pliku /var/log/Xorg.0.log możemy wydobyć dostateczną + ilość informacji, by móc ręcznie stworzyć poprawnie obsługiwany + ModeLine. Wystarczy odnaleźć zapis podobny do: + + (II) MGA(0): Supported additional Video Mode: +(II) MGA(0): clock: 146.2 MHz Image Size: 433 x 271 mm +(II) MGA(0): h_active: 1680 h_sync: 1784 h_sync_end 1960 h_blank_end 2240 h_border: 0 +(II) MGA(0): v_active: 1050 v_sync: 1053 v_sync_end 1059 v_blanking: 1089 v_border: 0 +(II) MGA(0): Ranges: V min: 48 V max: 85 Hz, H min: 30 H max: 94 kHz, PixClock max 170 MHz + + Jest to tzw. informacja EDID. Stworzenie na jej podstawie + ModeLine jest zaledwie kwestią + wpisania we właściwej kolejności kilku liczb: + + ModeLine <name> <clock> <4 horiz. timings> <4 vert. timings> + + Tak więc wpis ModeLine w Section "Monitor" + dla tego przykładu wyglądałby następująco: + + Section "Monitor" +Identifier "Monitor1" +VendorName "Bigname" +ModelName "BestModel" +ModeLine "1680x1050" 146.2 1680 1784 1960 2240 1050 1053 1059 1089 +Option "DPMS" +EndSection + + Po tych kilku prostych zmianach X powinien zacząć działać poprawnie + z naszym szerokokątnym monitorem. Murray Stokely - Contributed by + Napisał - Using Fonts in X11 + Korzystanie z czcionek w X11 - Type1 Fonts - The default fonts that ship with - X11 are less than ideal for typical - desktop publishing applications. Large presentation fonts show up - jagged and unprofessional looking, and small fonts in - &netscape; are almost completely unintelligible. - However, there are several free, high quality Type1 (&postscript;) fonts - available which can be readily used - with X11. For instance, the URW font collection - (x11-fonts/urwfonts) includes - high quality versions of standard type1 fonts (Times Roman, - Helvetica, Palatino and others). The Freefonts collection - (x11-fonts/freefonts) includes - many more fonts, but most of them are intended for use in - graphics software such as the Gimp, and are not - complete enough to serve as screen fonts. In addition, - X11 can be configured to use - &truetype; fonts with a minimum of effort. For more details on - this, see the &man.X.7; manual page or the - section on &truetype; fonts. - - To install the above Type1 font collections from the ports - collection, run the following commands: + Czcionki Type1 + Czcionki dostarczane razem z X11 są dalekie od idealnych dla typowych + aplikacji biurowych. Duże czcionki sprawiają wrażenie postrzępionych + i mało profesjonalnych. Natomiast, małe czcionki w &netscape; + są całkowicie nieczytelne. Tym nie mniej, dostępnych jest kilka darmowych, wysokiej jakości + czcionek Type1 (&postscript;), gotowych do użycia z X11. Na przykład, + kolekcja czcionek URW (x11-fonts/urwfonts) zawiera + wysokiej jakości wersje standardowych czcionek type1 (Times + Roman, Helvetica, Palatino i innych). Kolekcja Freefonts + (x11-fonts/freefonts) to wiele dodatkowych czcionek, + przy czym większość z nich przewidzianych jest do użycia z oprogramowaniem graficznym, + jak np. Gimp, tym samym nie są przygotowane do wykorzystania + jako czcionki do aplikacji. Dodatkowo, przy minimum wysiłku, można skonfigurować X11, + by korzystał z czcionek &truetype;. Więcej szczegółów znaleźć można w podręczniku systemowym + &man.X.7; lub w części poświęconej czcionkom &truetype;. + + By zainstalować kolekcje czcionek Type1 z portów, należy wpisać + następujące polecenia: &prompt.root; cd /usr/ports/x11-fonts/urwfonts &prompt.root; make install clean - And likewise with the freefont or other collections. To have the X - server detect these fonts, add an appropriate line to the - X server configuration file in /etc/X11/ - (xorg.conf for - &xorg; and - XF86Config for - &xfree86;), which reads: + Analogicznie postępujemy z czcionkami freefont bądź innymi kolekcjami. Aby serwer X + wykrył zainstalowane czcionki, należy dodać odpowiedni wpis do pliku konfiguracji + serwera (/etc/X11/xorg.conf) postaci: FontPath "/usr/X11R6/lib/X11/fonts/URW/" - Alternatively, at the command line in the X session - run: + Alternatywną metodą jest wpisanie w trakcie sesji X: &prompt.user; xset fp+ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/URW &prompt.user; xset fp rehash - This will work but will be lost when the X session is closed, - unless it is added to the startup file (~/.xinitrc - for a normal startx session, - or ~/.xsession when logging in through a - graphical login manager like XDM). - A third way is to use the new - /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf file: see the - section on anti-aliasing. + O ile rozwiązanie to również przyniesie pożądany efekt, o tyle dokonane w ten sposób + zmiany zostaną stracone po zakończeniu sesji X. Oczywiście powyższe polecenia można dodać do + pliku startowego (~/.xinitrc dla typowej sesji startx + bądź pliku ~/.xsession przy logowaniu się za pomocą graficznego + menedżera logowania, jak np. XDM). Trzecią metodą jest + skorzystanie z nowego pliku /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf: + szczegóły w części poświęconej wygładzaniu. - &truetype; Fonts + Czcionki &truetype; - TrueType Fonts - fonts + TrueType + czcionki TrueType - Both &xfree86; 4.X and &xorg; have built in support - for rendering &truetype; fonts. There are two different modules - that can enable this functionality. The freetype module is used - in this example because it is more consistent with the other font - rendering back-ends. To enable the freetype module just add the - following line to the "Module" section of the - /etc/X11/xorg.conf or - /etc/X11/XF86Config file. + &xorg; + posiada wbudowaną obsługę czcionek &truetype;. Istnieją dwa moduły, które mogą aktywować + tę funkcję. W przykładzie wykorzystany został moduł freetype, z uwagi na większą spójność + z innymi wewnętrznymi elementami wyświetlającymi czcionki. By włączyć moduł freetype, + wystarczy dodać poniższy wiersz do sekcji "Module" pliku + /etc/X11/xorg.conf. Load "freetype" - For &xfree86; 3.3.X, a separate - &truetype; font server is needed. - Xfstt is commonly used for - this purpose. To install Xfstt, - simply install the port - x11-servers/Xfstt. - - Now make a directory for the &truetype; fonts (for example, - /usr/X11R6/lib/X11/fonts/TrueType) - and copy all of the &truetype; fonts into this directory. Keep in - mind that &truetype; fonts cannot be directly taken from a - &macintosh;; they must be in &unix;/&ms-dos;/&windows; format for use by - X11. Once the files have been - copied into this directory, use - ttmkfdir to create a - fonts.dir file, so that the X font renderer - knows that these new files have been installed. - ttmkfdir is available from the FreeBSD - Ports Collection as - x11-fonts/ttmkfdir. + Teraz musimy utworzyć katalog dla czcionek &truetype; (na przykład + /usr/X11R6/lib/X11/fonts/TrueType) i skopiować wszystkie + czcionki do tego katalogu. Należy pamiętać, że czcionki &truetype; + nie mogą być bezpośrednio skopiowane z systemu &macintosh;, by możliwe było + wykorzystanie ich z X11; muszą być w formacie &unix;/&ms-dos;/&windows;. Po skopiowaniu + plików należy wykorzystać ttmkfdir do stworzenia pliku + fonts.dir, by poinformować X, że zostały zainstalowane nowe + czcionki. Program ttmkfdir dostępny jest z kolekcji portów + FreeBSD jako x11-fonts/ttmkfdir. &prompt.root; cd /usr/X11R6/lib/X11/fonts/TrueType -&prompt.root; ttmkfdir > fonts.dir +&prompt.root; ttmkfdir -o fonts.dir - Now add the &truetype; directory to the font - path. This is just the same as described above for Type1 fonts, that is, use + Na koniec musimy dodać katalog &truetype; do ścieżki czcionek. Robimy to analogicznie + jak w przypadku czcionek Type1, za pomocą polecenia &prompt.user; xset fp+ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/TrueType &prompt.user; xset fp rehash - or add a FontPath line to the - xorg.conf (or XF86Config) file. + bądź dodając wiersz FontPath do pliku + xorg.conf. - That's it. Now &netscape;, + Gotowe. Teraz &netscape;, Gimp, - &staroffice;, and all of the other X - applications should now recognize the installed &truetype; - fonts. Extremely small fonts (as with text in a high resolution - display on a web page) and extremely large fonts (within - &staroffice;) will look much better - now. + &staroffice; i wszystkie inne aplikacje X + powinny rozpoznawać zainstalowane czcionki &truetype;. Bardzo małe czcionki + (jak np. tekst na stronie WWW przy ustawionej wysokiej rozdzielczości + ekranu) oraz bardzo duże (w &staroffice;) + będą wyglądały zdecydowanie lepiej. Joe Marcus Clarke - Updated by + Zaktualizował - Anti-Aliased Fonts + Wygładzane czcionki - anti-aliased fonts - fonts - anti-aliased + wygładzane czcionki + czcionki + wygładzane - Anti-aliasing has been available in X11 since - &xfree86; 4.0.2. However, font - configuration was cumbersome before the introduction of + Wygładzanie (anti-aliasing) dostępne było w X11 + od &xfree86; 4.0.2. Jednakże konfiguracja + czcionek była niezmiernie nieporęczna do ukazania się &xfree86; 4.3.0. - Beginning with - &xfree86; 4.3.0, all fonts in X11 - that are found - in /usr/X11R6/lib/X11/fonts/ and - ~/.fonts/ are automatically - made available for anti-aliasing to Xft-aware applications. Not - all applications are Xft-aware, but many have received Xft support. - Examples of Xft-aware applications include Qt 2.3 and higher (the - toolkit for the KDE desktop), - GTK+ 2.0 and higher (the toolkit for the - GNOME desktop), and - Mozilla 1.2 and higher. + Począwszy od tej właśnie wersji, wszystkie czcionki w X11 dostępne + w katalogach /usr/X11R6/lib/X11/fonts/ oraz + ~/.fonts/ są automatycznie dostępne + dla aplikacji korzystających z wygładzania Xft. Nie wszystkie aplikacje + potrafią korzystać z Xft, lecz wiele z czasem otrzymało wsparcie Xft. + Przykładami aplikacji korzystających z Xft są Qt 2.3 i późniejsze (pakiet + narzędzi graficznych dla środowiska KDE), + GTK+ 2.0 i późniejsze (pakiet narzędzi graficznych dla środowiska + GNOME desktop) oraz + Mozilla 1.2 i późniejsze. - In order to control which fonts are anti-aliased, or to - configure anti-aliasing properties, create (or edit, if it - already exists) the file - /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf. Several - advanced features of the Xft font system can be tuned using - this file; this section describes only some simple - possibilities. For more details, please see + By móc kontrolować, które czcionki będą wygładzane bądź skonfigurować + właściwości wygładzania, należy stworzyć (bądź zmodyfikować, jeśli istnieje) + plik /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf. Wykorzystując + ten plik możemy dostroić kilka zaawansowanych opcji systemu czcionek Xft, + jednakże rozdział ten skupia się jedynie na kilku podstawowych funkcjach. + Więcej szczegółów znaleźć można w podręczniku systemowym &man.fonts-conf.5;. XML - This file must be in XML format. Pay careful attention to - case, and make sure all tags are properly closed. The file - begins with the usual XML header followed by a DOCTYPE - definition, and then the <fontconfig> tag: + W pliku tym stosowany jest format kodu XML. Przy jego edycji należy + pamiętać o właściwym zamykaniu wszystkich znaczników. Zaczyna się on + od typowego nagłówka XML oraz definicji DOCTYPE. Następnym w kolejności + jest znacznik <fontconfig>: <?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE fontconfig SYSTEM "fonts.dtd"> <fontconfig> - As previously stated, all fonts in - /usr/X11R6/lib/X11/fonts/ as well as - ~/.fonts/ are already made available to - Xft-aware applications. If you wish to add another directory - outside of these two directory trees, add a line similar to the - following to - /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf: + Jak już to zostało wcześniej powiedziane, wszystkie czcionki w katalogach + /usr/X11R6/lib/X11/fonts/ oraz + ~/.fonts/ są automatycznie dostępne dla aplikacji + korzystających z Xft. Jeśli natomiast chcemy dodać inny katalog nie będący + podkatalogiem żadnego z powyższych, musimy dodać do pliku + /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf wiersz podobny + do poniższego: - <dir>/path/to/my/fonts</dir> + <dir>/ścieżka/do/moich/czcionek</dir> - After adding new fonts, and especially new font directories, - you should run the following command to rebuild the font - caches: + Po dodaniu nowych czcionek, a szczególnie nowych katalogów, powinniśmy uruchomić + poniższe polecenie, by przebudować bufor informacji o czcionkach: &prompt.root; fc-cache -f - Anti-aliasing makes borders slightly fuzzy, which makes very - small text more readable and removes staircases from - large text, but can cause eyestrain if applied to normal text. To - exclude font sizes smaller than 14 point from anti-aliasing, include - these lines: + Wygładzanie sprawia, że brzegi czcionek stają się lekko zamazane, dzięki czemu + małe litery są bardziej czytelne, a duże pozbawione efektu schodków. + Może jednak prowadzić do zmęczenia oczu gdy zostanie użyte w stosunku do liter + o normalnej wiekości. By wyłączyć wygładzanie czcionek o rozmiarze mniejszym + niż 14 punktów, należy dodać poniższe wiersze do pliku konfiguracyjnego: <match target="font"> <test name="size" compare="less"> <double>14</double> </test> <edit name="antialias" mode="assign"> <bool>false</bool> </edit> </match> <match target="font"> <test name="pixelsize" compare="less" qual="any"> <double>14</double> </test> <edit mode="assign" name="antialias"> <bool>false</bool> </edit> </match> - fonts - spacing + czcionki + odstępy - Spacing for some monospaced fonts may also be inappropriate - with anti-aliasing. This seems to be an issue with - KDE, in particular. One possible fix for - this is to force the spacing for such fonts to be 100. Add the - following lines: + Korzystając z wygładzania może się okazać, iż również odstępy pomiędzy literami + niektórych czcionek o stałej szerokości są niewłaściwe. Ma to miejsce szczególnie + w przypadku KDE. Jedynym rozwiązaniem + tego problemu jest wymuszenie stałego odstępu o wartości 100 dla danych czcionek. + W tym celu musimy wpisać: <match target="pattern" name="family"> <test qual="any" name="family"> <string>fixed</string> </test> <edit name="family" mode="assign"> <string>mono</string> </edit> </match> <match target="pattern" name="family"> <test qual="any" name="family"> <string>console</string> </test> <edit name="family" mode="assign"> <string>mono</string> </edit> </match> - (this aliases the other common names for fixed fonts as - "mono"), and then add: + (powyższe deklaruje inne typowe nazwy czcionek o stałej szerokości jako + "mono"), a następnie: <match target="pattern" name="family"> <test qual="any" name="family"> <string>mono</string> </test> <edit name="spacing" mode="assign"> <int>100</int> </edit> </match> - Certain fonts, such as Helvetica, may have a problem when - anti-aliased. Usually this manifests itself as a font that - seems cut in half vertically. At worst, it may cause - applications such as Mozilla to - crash. To avoid this, consider adding the following to - local.conf: + Niektóre czcionki, jak np. Helvetica, mogą stwarzać problemy jeśli zostaną + poddane wygładzaniu. Z reguły daje to efekt czcionki przeciętej pionowo na pół. + W najgorszym wypadku, może prowadzić to do załamania aplikacji typu + Mozilla. By tego uniknąć, warto dodać poniższe + do pliku local.conf: <match target="pattern" name="family"> <test qual="any" name="family"> <string>Helvetica</string> </test> <edit name="family" mode="assign"> <string>sans-serif</string> </edit> </match> - Once you have finished editing - local.conf make sure you end the file - with the </fontconfig> tag. Not doing this will cause - your changes to be ignored. - - The default font set that comes with - X11 is not very - desirable when it comes to anti-aliasing. A much better - set of default fonts can be found in the - x11-fonts/bitstream-vera - port. This port will install a - /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf file - if one does not exist already. If the file does exist, - the port will create a /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf-vera - file. Merge the contents of this file into - /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf, and the - Bitstream fonts will automatically replace the default - X11 Serif, Sans Serif, and Monospaced - fonts. - - Finally, users can add their own settings via their personal - .fonts.conf files. To do this, each user should - simply create a ~/.fonts.conf. This file must - also be in XML format. - - LCD screen - Fonts - LCD screen - - One last point: with an LCD screen, sub-pixel sampling may be - desired. This basically treats the (horizontally separated) - red, green and blue components separately to improve the horizontal - resolution; the results can be dramatic. To enable this, add the - line somewhere in the local.conf file: + Skończywszy edycję local.conf upewnijmy się, + że plik kończy się znacznikiem </fontconfig>. + Bez tego może się okazać, że nasze zmiany zostaną zignorowane. + + Korzystanie z domyślnego zestawu czcionek, dostępnego wraz z X11, + nie jest wskazane jeśli chodzi o wygładzanie. Zdecydowanie lepszy + zestaw domyślnych czcionek zawiera port + x11-fonts/bitstream-vera. + Port ten zainstaluje również plik + /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf jeśli + jeszcze go nie mamy. Jeśli natomiast istnieje już taki plik + w systemie, stworzony zostanie plik + /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf-vera. Wystarczy + dołączyć zawartość tego pliku do + /usr/X11R6/etc/fonts/local.conf, by czcionki + Bitstream automatycznie zastąpiły domyślne czcionki + X11 Serif, Sans Serif i Monospaced. + + Na koniec, użytkownicy mogą dodać swoją konfigurację poprzez własny + plik .fonts.conf. W tym celu każdy użytkownik + może stworzyć i zmodyfikować plik ~/.fonts.conf. + Również ten plik wykorzystuje format XML. + + monitor LCD + czcionki + monitor LCD + + Ostatnia rzecz: osoby korzystające z monitorów LCD mogą pragnąć + zastosować wygładzanie podpikselowe. W skrócie, w metodzie tej + czerwone, zielone i niebieskie komponenty (oddzielone w płaszczyźnie + poziomej) traktowane są oddzielnie, co poprawia rozdzielczość + poziomą i przynosi radykalne efekty. By włączyć wygładzanie podpikselowe + należy dodać poniższy wiersz do pliku local.conf: <match target="font"> <test qual="all" name="rgba"> <const>unknown</const> </test> <edit name="rgba" mode="assign"> <const>rgb</const> </edit> </match> - Depending on the sort of display, - rgb may need to be changed to bgr, - vrgb or vbgr: experiment and - see which works best. + Zależnie od typu monitora, może się okazać, że będziemy musieli zastąpić + rgb wartościami bgr, + vrgb lub vbgr: poeksperymentujmy i sprawdźmy + co da najlepszy efekt. Mozilla - disabling anti-aliased fonts + wyłączenie wygładzanych czcionek - Anti-aliasing should be enabled the next time the X - server is started. However, programs must know how to take - advantage of it. At present, the Qt toolkit does, - so the entire KDE environment can - use anti-aliased fonts. - GTK+ and - GNOME can also be made to use - anti-aliasing via the Font capplet (see for details). By default, - Mozilla 1.2 and greater will - automatically use anti-aliasing. To disable this, rebuild - Mozilla with the - -DWITHOUT_XFT flag. + Wygładzanie powinno być aktywne przy następnym uruchomieniu + serwera X. Tym nie mniej, programy muszą zostać poinformowane, + by z niego korzystać. W chwili obecnej pakiet narzędzi Qt + korzysta z wygładzania czcionek, tym samym również i całe środowisko + KDE. GTK+ oraz GNOME + również można skonfigurować do pracy z wygładzanymi czcionkami poprzez + aplet Font ( + zawiera szczegółowy opis). Domyślnie, Mozilla + 1.2 i późniejsze będą automatycznie korzystać z wygładzania. + By wyłączyć tę opcję, należy ponownie skompilować program z parametrem + -DWITHOUT_XFT. Seth Kingsley - Contributed by + Napisał - The X Display Manager + Menedżer pulpitów X - Overview - - X Display Manager - The X Display Manager (XDM) is - an optional part of the X Window System that is used for login - session management. This is useful for several types of - situations, including minimal X Terminals, - desktops, and large network display - servers. Since the X Window System is network and protocol - independent, there are a wide variety of possible configurations - for running X clients and servers on different machines - connected by a network. XDM provides - a graphical interface for choosing which display server to - connect to, and entering authorization information such as a - login and password combination. - - Think of XDM as - providing the same functionality to the user as the - &man.getty.8; utility (see for - details). That is, it performs system logins to the display - being connected to and then runs a session manager on behalf of - the user (usually an X window - manager). XDM then waits for this - program to exit, signaling that the user is done and should be - logged out of the display. At this point, - XDM can display the login and display - chooser screens for the next user to login. + Omówienie + + Menedżer pulpitów XDM + Menedżer pulpitów X (ang. X Display Manager XDM) jest + opcjonalną częścią Systemu okien X, wykorzystywaną do zarządzania sesjami logowania. + Znajduje on zastosowanie w kilku typach sytuacji, włączając w to zarówno + minimalistyczne Terminale X, komputery prywatne, jak również ogromne + sieciowe serwery graficzne. Z uwagi na fakt, iż System okien X jest niezależny + od wykorzystywanej sieci jak i protokołu, istnieje wiele możliwych konfiguracji + klientów i serwerów na różnych maszynach połączonych ze sobą + za pomocą sieci. XDM dostarcza graficznego interfejsu + pozwalającego wybrać, z którym serwerem się połączymy, jak i przeprowadzić autoryzację, + np. za pomocą kombinacji loginu i hasła. + + XDM można postrzegać jako narzędzie dostarczające + użytkownikowi takich samych funkcjonalności jak &man.getty.8; (szczegółowy opis zawiera + ). Oznacza to, że to właśnie menedżer pulpitów + w imieniu użytkownika dokonuje logowania do systemu i uruchamia menedżera sesji + (z reguły menedżera okien). Następnie, XDM oczekuje + aż program zakończy działanie, sygnalizując tym samym, że użytkownik skończył pracę + i menedżer pulpitów powinien go wylogować z systemu. W tym momencie + XDM może ponownie wyświetlić ekran logowania + i wyboru środowiska graficznego oczekująć na kolejnego użytkownika. - Using XDM - - The XDM daemon program is - located in /usr/X11R6/bin/xdm. This program - can be run at any time as root and it will - start managing the X display on the local machine. If - XDM is to be run every - time the machine boots up, a convenient way to do this is by - adding an entry to /etc/ttys. For more - information about the format and usage of this file, see . There is a line in the default - /etc/ttys file for running the - XDM daemon on a virtual terminal: + Korzystanie z XDM + + Demon XDM znajduje się + w /usr/X11R6/bin/xdm. Program ten może zostać + uruchomiony w dowolnej chwili przez użytkownika root + i od razu rozpocznie zarządzanie ekranami X w lokalnym systemie. + Jeśli jednak XDM ma być uruchamiany przy każdym + starcie systemu, najlepszym rozwiązaniem jest dodanie odpowiedniego wpisu + do pliku /etc/ttys. zawiera więcej informacji odnośnie formatu i wykorzystania + tego pliku. W domyślnej wersji plik /etc/ttys zawiera wiersz + uruchamiający demona XDM w wirtualnym terminalu: ttyv8 "/usr/X11R6/bin/xdm -nodaemon" xterm off secure - By default this entry is disabled; in order to enable it - change field 5 from off to - on and restart &man.init.8; using the - directions in . The first field, the - name of the terminal this program will manage, is - ttyv8. This means that - XDM will start running on the 9th - virtual terminal. + Domyślnie, wiersz ten jest nieaktywny. By go uaktywnić należy zmienić zawartość 5 + kolumny z off na on i ponownie uruchomić &man.init.8; + wykorzystująć wskazówki z . Pierwsza kolumna - nazwa terminala, + którym będzie zarządzał dany program - to ttyv8. Oznacza to, + że XDM będzie pracował na dziewiątny wirtualnym + terminalu. - Configuring XDM + Konfiguracja XDM - The XDM configuration directory - is located in /usr/X11R6/lib/X11/xdm. In - this directory there are several files used to change the - behavior and appearance of - XDM. Typically these files will - be found: + W katalogu /usr/X11R6/lib/X11/xdm znajdują się pliki konfiguracyjne + XDM. Pliki te można wykorzystać do zmiany zachowania i wyglądu + menedżera ekranów. Z reguły są to następujące pliki: - File - Description + Plik + Opis Xaccess - Client authorization ruleset. + Zestaw reguł autoryzacji klientów. Xresources - Default X resource values. + Domyślne wartości zasobów X. Xservers - List of remote and local displays to manage. + Lista zdalnych i lokalnych ekranów do zarządzania. Xsession - Default session script for logins. + Domyślny skrypt sesji logowania. Xsetup_* - Script to launch applications before the login - interface. + Skrypt uruchamiający aplikacje przed interfejsem logowania. xdm-config - Global configuration for all displays running on - this machine. + Konfiguracja globalna dla wszystkich ekranów danej maszynie. xdm-errors - Errors generated by the server program. + Błędy generowane przez program serwera. xdm-pid - The process ID of the currently running XDM. + Identyfikator procesu aktualnie działającego XDM. - Also in this directory are a few scripts and programs used - to set up the desktop when XDM is - running. The purpose of each of these files will be briefly - described. The exact syntax and usage of all of these files is - described in &man.xdm.1;. + W tym katalogu znajduje się również kilka skryptów i programów wykorzystywanych + do konfiguracji pulpitów w trakcie działania XDM. + Zadanie każdego z tych plików zostanie pokrótce omówione. Dokładna składnia + i wykorzystanie wszystkich tych plików znajduje się w &man.xdm.1;. - The default configuration is a simple rectangular login - window with the hostname of the machine displayed at the top in - a large font and Login: and - Password: prompts below. This is a good starting - point for changing the look and feel of - XDM screens. + W domyślnej konfiguracji pojawi się prostokątne okno logowania z nazwą maszyny + wypisaną dużą czcionką na samej górze, wraz z polami Login: i + Password:. Jest to dobry punkt wyjściowy do modyfikacji wyglądu + i zachowania ekranów XDM. Xaccess - The protocol for connecting to - XDM controlled displays is called - the X Display Manager Connection Protocol (XDMCP). This file - is a ruleset for controlling XDMCP connections from remote - machines. It is ignored unless the xdm-config - is changed to listen for remote connections. By default, it does - not allow any clients to connect. + Protokół wykorzystywany do łączenia z puplitami obsługiwanymi przez + XDM nosi nazwę X Display Manager Connection Protocol + (XDMCP). Plik ten jest zestawem reguł do kontroli połączeń XDMCP ze zdalnych + maszyn. Z reguły jest on ignorowany, chyba że w pliku + xdm-config zostanie włączona opcja nasłuchiwania + zdalnych połączeń. Domyślnie nie zezwala się na połączenia z innych + klientów. Xresources - This is an application-defaults file for the display - chooser and the login screens. This is where the appearance - of the login program can be modified. The format is identical - to the app-defaults file described in the - X11 documentation. + Jest to plik domyślnej konfiguracji programu wyboru puplitu + i ekranu logowania. W tym właśnie pliku można modyfikować ich + wygląd. Format pliku jest identyczny z formatem app-defaults opisanym + w dokumentacji X11. Xservers - This is a list of the remote displays the chooser should - provide as choices. + Lista zdalnych pulpitów, do wyboru których mamy mieć dostęp + za pomocą menedżera. Xsession - This is the default session script for - XDM to run after a user has logged - in. Normally each user will have a customized session script - in ~/.xsession that overrides this - script. + Domyślny skrypt sesji XDM uruchamiany + po zalogowaniu się użytkownika. Z reguły każdy użytkownik posiada + zmodyfikowany według własnego upodobania skrypt sesji w pliku + ~/.xsession, uruchamiany zamiast tego skryptu. Xsetup_* - These will be run automatically before displaying the - chooser or login interfaces. There is a script for each - display being used, named Xsetup_ followed - by the local display number (for instance - Xsetup_0). Typically these scripts will - run one or two programs in the background such as - xconsole. + Skrypty te zostaną automatycznie uruchomione przed wyświetleniem + interfejsu logowania i wyboru pulpitu. Dla każdego wykorzystywanego + ekranu znajduje się tu plik o nazwie Xsetup_ wraz + z numerem lokalnego ekranu (na przykład + Xsetup_0). Z reguły skrypty te uruchamiają jeden + bądź dwa programy w tle, jak np. xconsole. xdm-config - This contains settings in the form of app-defaults - that are applicable to every display that this installation - manages. + Plik ustawień w formacie app-defaults, mający zastosowanie + do wszystkich puplitów zarządzanych przez menedżera. xdm-errors - This contains the output of the X servers that - XDM is trying to run. If a display - that XDM is trying to start hangs - for some reason, this is a good place to look for error - messages. These messages are also written to the user's - ~/.xsession-errors file on a per-session - basis. + Plik ten zawiera wydruki wyjściowe serwerów X, które + XDM stara się uruchomić. Jeśli w trakcie + uruchamiania pulpitu z jakiegoś powodu proces ten zawiesi się, + najlepszym miejscem poszukiwania komunikatów błędów jest właśnie ten plik. + Komunikaty te są również umieszczane w pliku + ~/.xsession-errors użytkownika dla danej + sesji. - Running a Network Display Server + Konfiguracja sieciowego serwera graficznego - In order for other clients to connect to the display - server, edit the access control rules, and enable the connection - listener. By default these are set to conservative values. - To make XDM listen for connections, - first comment out a line in the xdm-config - file: + By umożliwić innym klientom łączenie się z serwerem graficznym, + należy zmodyfikować reguły kontroli dostępu i włączyć opcję nasłuchiwania + połączeń. Domyślnie opcja ta jest nie aktywna. Jej aktywacja polega na + odkomentowaniu poniższej linii w pliku xdm-config: ! SECURITY: do not listen for XDMCP or Chooser requests ! Comment out this line if you want to manage X terminals with xdm DisplayManager.requestPort: 0 - and then restart XDM. Remember that - comments in app-defaults files begin with a ! - character, not the usual #. More strict - access controls may be desired. Look at the example - entries in Xaccess, and refer to the - &man.xdm.1; manual page. + Następnie należy ponownie uruchomić XDM. Pamiętajmy, + że komentarze w plikach app-defaults rozpoczynają się od znaku ! + zamiast typowego #. Lektura przykładowego pliku Xaccess + oraz podręcznika systemowego &man.xdm.1; może nam pomóc gdy będziemy potrzebować + bardziej surowej kontroli dostępu. - Replacements for XDM - - Several replacements for the default - XDM program exist. One of them, - kdm (bundled with - KDE) is described later in this - chapter. The kdm display manager offers many visual - improvements and cosmetic frills, as well as the - functionality to allow users to choose their window manager - of choice at login time. + Alternatywy dla XDM + + Dostępnych jest kilka alternatyw dla domyślnego menedżera + XDM. Jeden z nich - + kdm (dostarczany razem z + KDE) - został bliżej opisany w tym + w dalszej części rozdziału. Menedżer kdm + oferuje wiele wizualnych usprawnień i kosmetycznych dodaktów, jak również + możliwość wyboru menedżera okien przed zalogowaniem do systemu. Valentino Vaschetto - Contributed by + Napisał - Desktop Environments + Środowiska graficzne - This section describes the different desktop environments - available for X on FreeBSD. A desktop environment - can mean anything ranging from a simple window manager to a - complete suite of desktop applications, such as - KDE or GNOME. + Niniejsza sekcja opisuje różne typy środowisk graficznych dostępnych dla X we + &os;. Termin środowisko graficzne może oznaczać wszystko, od + prostego menedżera okien po kompletny zestaw aplikacji puplitu, jak + KDE czy GNOME. GNOME - About GNOME + O GNOME GNOME - GNOME is a user-friendly - desktop environment that enables users to easily use and - configure their computers. GNOME - includes a panel (for starting applications and displaying - status), a desktop (where data and applications can be - placed), a set of standard desktop tools and applications, and - a set of conventions that make it easy for applications to - cooperate and be consistent with each other. Users of other - operating systems or environments should feel right at home - using the powerful graphics-driven environment that - GNOME provides. More - information regarding GNOME on - FreeBSD can be found on the GNOME jest przyjaznym użytkownikowi + środowiskiem graficznym, umożliwiającym łatwą konfigurację + i proste korzystanie z komputera. GNOME + posiada panel (do uruchamiania aplikacji i wyświetlania ich + statusu), puplit (gdzie można umieszczać dane i aplikacje), + zestaw standardowych narzędzi biurowych i aplikacji oraz zestaw + pewnych konwencji ułatwiających współpracę miedzy aplikacjami + i zachowanie wzajemnej spójności. Użytkownicy innych systemów + operacyjnych powinni czuć się jak w domu korzystając z potężnego + środowiska graficznego dostarczanego przez + GNOME. Więcej informacji odnośnie + środowiska GNOME we &os; dostępnych jest + na stronie WWW projektu FreeBSD GNOME - Project's web site. The web site also contains fairly - comprehensive FAQs about installing, configuring, and managing + Project. Strona ta zawiera również w miarę zrozumiałe + FAQ traktujące o instalacji, konfiguracji i zarządzaniu GNOME. - Installing GNOME + Instalacja GNOME - The easiest way to install - GNOME is through the - Desktop Configuration menu during the FreeBSD - installation process as described in of Chapter 2. It can also - be easily installed from a package or the ports - collection: + Najprostszym sposobem instalacji + GNOME jest poprzez menu + Desktop Configuration w trakcie instalacji &os;, + co omawia rozdziału  2. + Możliwa jest również instalacja z pakietu bądź kolekcji + portów: - To install the GNOME package - from the network, simply type: + By zainstalować pakiet GNOME z sieci, + wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r gnome2 - To build GNOME from source, use - the ports tree: + By skompilować GNOME ze źródeł najlepiej + jest skorzystać z portu: &prompt.root; cd /usr/ports/x11/gnome2 &prompt.root; make install clean - Once GNOME is installed, - the X server must be told to start - GNOME instead of a default window - manager. - - The easiest way to start - GNOME is with - GDM, the GNOME Display Manager. - GDM, which is installed as a part - of the GNOME desktop (but is - disabled by default), can be enabled by adding - gdm_enable="YES" to - /etc/rc.conf. Once you have rebooted, - GNOME will start automatically - once you log in — no further configuration is - necessary. - - GNOME may also be started - from the command-line by properly configuring a file named - .xinitrc. - If a custom .xinitrc is already in - place, simply replace the line that starts the current window - manager with one that starts - /usr/X11R6/bin/gnome-session instead. - If nothing special has been done to the configuration file, - then it is enough simply to type: + Mając już zainstalowanego GNOME musimy + poinformować serwer X, by uruchamiał właśnie jego w miejsce + domyślnego menedżera okien. + + Najprostszą metodą uruchomienia GNOME + jest wykorzystanie GDM - menedżera + pulpitów GNOME (ang. GNOME Display Manager). + GDM jest instalowany jako część środowiska + GNOME, jednakże jest on domyślnie wyłączony. + By go włączyć, należy dodać wiersz gdm_enable="YES" + do pliku /etc/rc.conf. Po ponownym uruchomieniu + systemu, GNOME zostanie automatycznie włączony + zaraz po zalogowaniu się — nie wymagana jest dodatkowa + konfiguracja. + + Oczywiście, GNOME można uruchomić również + bezpośrednio z linii poleceń poprawnie konfigurując plik + .xinitrc w katalogu domowym. Jeśli plik ten już + istnieje wystarczy zastąpić wiersz odpowiadający za uruchomienie + aktualnego menedżera okien na wiersz uruchamiający + /usr/X11R6/bin/gnome-session. + Jeśli w pliku nie dokonywaliśmy żadnych istotnych zmian, + najprościej będzie po prostu wpisać: &prompt.user; echo "/usr/X11R6/bin/gnome-session" > ~/.xinitrc - Next, type startx, and the - GNOME desktop environment will be - started. + Następnie wpisujemy startx, co spowoduje + uruchomienie środowiska GNOME. - If an older display manager, like - XDM, is being used, this will not work. - Instead, create an executable .xsession - file with the same command in it. To do this, edit the file - and replace the existing window manager command with - /usr/X11R6/bin/gnome-session: + Jeśli wykorzystujemy starszego menedżera okien, jak np. + XDM, powyższe rozwiązanie nie zadziała. + W takiej sytuacji musimy stworzyć plik wykonywalny .xsession + zawierający powyższe polecenie. W tym celu należy zmodyfikować + ten plik i zastąpić polecenie uruchamiające aktualnego menedżera + poleceniem /usr/X11R6/bin/gnome-session: &prompt.user; echo "#!/bin/sh" > ~/.xsession &prompt.user; echo "/usr/X11R6/bin/gnome-session" >> ~/.xsession &prompt.user; chmod +x ~/.xsession - Yet another option is to configure the display manager to - allow choosing the window manager at login time; the section on - KDE details - explains how to do this for kdm, the - display manager of KDE. + Jeszcze jedną metodą jest skonfigurowanie menedżera pulpitów tak, + by umożliwiał wybór menedżera okien w trakcie logowania. Sekcja + Więcej informacji o KDE + wyjaśnia jak to zrobić w kdm - + menedżerze puplitów KDE. - Anti-aliased Fonts with GNOME + Wygładzane czcionki w GNOME GNOME - anti-aliased fonts - X11 - supports anti-aliasing via its RENDER extension. - GTK+ 2.0 and greater (the toolkit used by - GNOME) can make use of this - functionality. Configuring anti-aliasing is described in - . So, with up-to-date software, - anti-aliasing is possible within the - GNOME desktop. Just go to + wygładzane czcionki + X11 obsługuje wygładzanie czcionek (anti-aliasing) + za pomocą rozszerzenia RENDER. GTK+ w wersji + 2.0 i późniejszych (pakiet narzędzi graficznych wykorzystywany + przez GNOME) potrafi korzystać + z tej funkcji. Konfigurację wygładzania czcionek opisuje + . Zatem, wykorzystując najnowsze + oprogramowanie, możliwe jest wygładzanie czcionek w środowisku + GNOME. Wystarczy przejść do menu Applications Desktop Preferences - Font, and select either - Best shapes, - Best contrast, or - Subpixel smoothing (LCDs). For a - GTK+ application that is not part of the - GNOME desktop, set the - environment variable GDK_USE_XFT to - 1 before launching the program. + Font i wybrać + jedną z opcji: Best shapes (najlepsze + kształty), Best contrast (najlepszy + kontrast) lub + Subpixel smoothing (LCDs) (wygładzanie + podpikselowe). Natomiast dla aplikacji GTK+ nie będących + częścią środowiska GNOME, należy + ustawić zmienną środowiskową GDK_USE_XFT + na 1 przed uruchomieniem programu. KDE KDE - About KDE + O KDE - KDE is an easy to use - contemporary desktop environment. Some of the things that - KDE brings to the user are: + KDE jest prostym w użyciu + współczesnym środowiskiem graficznym, zawierającym między + innymi: - A beautiful contemporary desktop + Ładnie wyglądający puplit - A desktop exhibiting complete network transparency + Pulpit odznaczający się całkowitą przezroczystością sieci - An integrated help system allowing for convenient, - consistent access to help on the use of the - KDE desktop and its - applications + Zintegrowany system pomocy, udostępniający w prosty + sposób informacje o korzystaniu ze środowiska + KDE i jego aplikacji - Consistent look and feel of all - KDE applications + Jednakowy wygląd i zachowanie wszystkich aplikacji + KDE - Standardized menu and toolbars, keybindings, color-schemes, - etc. + Standardowe menu i paski narzędzi, skróty klawiaturowe, schematy kolorów, + itp. - Internationalization: KDE - is available in more than 40 languages + Internacjonalizacja: KDE + jest dostępny w ponad 40 językach - Centralized consisted dialog driven desktop - configuration + Scentralizowaną i spójną konfigurację środowiska - A great number of useful - KDE applications + Całą masę przydanych aplikacji - KDE comes with a web browser called - Konqueror, which represents - a solid competitor to other existing web browsers on &unix; - systems. More information on KDE - can be found on the KDE - website. For FreeBSD specific information and - resources on KDE, consult - the FreeBSD-KDE - team's website. + KDE posiada własną przeglądarkę internetową - + Konqueror, która stanowi poważną konkurencję + dla innych przeglądarek z systemów &unix;. Więcej informacji + o KDE znaleźć można na + stronie KDE. + Natomiast informacje o jego współpracy z &os; + dostępne są na stronie FreeBSD-KDE + team. - Installing KDE + Instalacja KDE - Just as with GNOME or any - other desktop environment, the easiest way to install - KDE is through the Desktop - Configuration menu during the FreeBSD installation - process as described in of Chapter - 2. Once again, the software can be easily installed from a package - or from the Ports Collection: + Podobnie jak w przypadku GNOME czy dowolnego + innego środowiska graficznego, najprostszym sposobem instalacji + KDE jest skorzystanie z menu Desktop + Configuration w procesie instalacji &os;, co omawia + rozdziału 2. Ponownie, również + KDE można zainstalować z pakietu bądź + z kolekcji portów: - To install the KDE package - from the network, simply type: + By zainstalować pakiet KDE z sieci, + wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r kde - &man.pkg.add.1; will automatically fetch the latest version - of the application. + &man.pkg.add.1; automatycznie pobierze najnowszą wersję + aplikacji. - To build KDE from source, - use the ports tree: + By skompilować KDE ze źródeł + najlepiej jest skorzystać z portu: &prompt.root; cd /usr/ports/x11/kde3 &prompt.root; make install clean - After KDE has been installed, - the X server must be told to launch this application - instead of the default window manager. This is accomplished - by editing the .xinitrc file: + Po instalacji KDE należy + poinformować serwer X, by uruchamiał go w miejsce domyślnego + menedżera okien. W tym celu należy zmodyfikować plik + .xinitrc: &prompt.user; echo "exec startkde" > ~/.xinitrc - Now, whenever the X Window System is invoked with - startx, - KDE will be the desktop. + Od tej pory, za każdym razem gdy uruchomimy System okien X za pomocą + polecenia startx, uruchomione zostanie środowisko + KDE. - If a display manager such as - XDM is being used, the - configuration is slightly different. Edit the - .xsession file instead. Instructions - for kdm are described later in - this chapter. + Jeśli wykorzystujemy starszego menedżera okien, jak np. + XDM, wymagana jest odmienna + konfiguracja. Opis konfiguracji kdm + znajduje się w dalszej części tego rozdziału. - More Details on KDE + Więcej informacji o KDE - Now that KDE is installed on - the system, most things can be discovered through the - help pages, or just by pointing and clicking at various menus. - &windows; or &mac; users will feel quite at home. + Skoro zainstalowaliśmy już KDE, większość + informacji można odnaleźć w systemie pomocy, bądź po prostu + klikając w dowolne menu. Użytkownicy systemów &windows; czy &mac; + powinni czuć się jak w domu. - The best reference for KDE is - the on-line documentation. KDE - comes with its own web browser, - Konqueror, dozens of useful - applications, and extensive documentation. The remainder of - this section discusses the technical items that are - difficult to learn by random exploration. + Najlepszym źródłem informacji o KDE + jest dostępna w sieci dokumentacja. KDE + zawiera własną przeglądarkę internetową - + Konqueror, masę przydatnych aplikacji + i obszerną dokumentację. Pozostała część tego rozdziału skupi + się na technicznych zagadnieniach, trudnych do nauczenia się + poprzez dość losowe poznawanie środowiska. - The KDE Display Manager + Menedżer puplitów KDE KDE - display manager - An administrator of a multi-user system may wish to have - a graphical login screen to welcome users. - XDM can be - used, as described earlier. However, - KDE includes an - alternative, kdm, which is designed - to look more attractive and include more login-time options. - In particular, users can easily choose (via a menu) which - desktop environment (KDE, - GNOME, or something else) to run - after logging on. - - To enable kdm, the - ttyv8 entry in /etc/ttys - has to be adapted. The line should look as follows: + menedżer pulpitów + Administratorzy systemów wieloużytkownikowych + mogą chcieć skorzystać z graficznego ekranu + logowania. W tym celu można zastosować XDM, + jak to zostało opisane wcześniej. Można również wykorzystać + alternatywne rozwiązanie dostępne razem z KDE + - kdm - wyglądające zdecydowanie + bardziej atrakcyjnie oraz posiadające wiele dodatkowych opcji + logowania. W szczególności, użytkownicy mogą w prosty + sposób wybrać (poprzez menu), które środowisko graficzne + uruchomić po zalogowaniu (KDE, + GNOME, bądź inne). + + By aktywować kdm, należy zmodyfikować + wpis dla ttyv8 w pliku /etc/ttys. + Wiersz ten powinien wyglądać następująco: ttyv8 "/usr/local/bin/kdm -nodaemon" xterm on secure XFce - About XFce - - XFce is a desktop environment - based on the GTK+ - toolkit used by GNOME, but is much - more lightweight and meant for those who want a simple, - efficient desktop which is nevertheless easy to use and - configure. Visually, it looks very much like - CDE, found on commercial &unix; - systems. Some of XFce's features - are: + O XFce + + XFce jest środowiskiem graficznym + wykorzystującym pakiet narzędzi GTK+, podobnie jak + GNOME, lecz jest zdecydowanie + lżejsze i przeznaczone dla osób poszukujących prostego + i efektywnego środowiska, lecz również łatwego w obsłudze + i konfiguracji. Wyglądem bardzo przypomina + CDE, często dostępne w komercyjnych + systemach &unix;. Niektóre z cech XFce: - A simple, easy-to-handle desktop + Prosty i łatwy w obsłudze pulpit - Fully configurable via mouse, with drag and - drop, etc + Możliwość konfiguracji wszystkich elementów za pomocą myszki, + metody przeciągnij i upuść, itp. - Main panel similar to CDE, with - menus, applets and applications launchers + Główny panel podobny do CDE z wieloma + opcjami menu, apletami i programami wywołującymi - Integrated window manager, file manager, sound manager, - GNOME compliance module, and other - things + Zintegrowane menedżery okien, plików, dźwięku, moduł zgodności + GNOME i inne dodatki - Themeable (since it uses GTK+) + Możliwość stosowania motywów (skoro wykorzystuje GTK+) - Fast, light and efficient: ideal for older/slower machines - or machines with memory limitations + Szybkie, lekkie i wydajne: idealny dla starszych/wolniejszych maszyn + lub z ograniczonym zasobem pamięci - More information on XFce - can be found on the XFce - website. + Więcej informacji dostępnych jest na stronie + XFce. - Installing XFce + Instalacja XFce - A binary package for XFce - exists (at the time of writing). To install, simply type: + W chwili pisania niniejszego tekstu dostępny jest pakiet + binarny. By z niego zainstalować XFce, + wystarczy wpisać: &prompt.root; pkg_add -r xfce4 - Alternatively, to build from source, use the ports - collection: + Oczywiście, można również skompilować go ze źródeł przy pomocy + kolekcji portów: &prompt.root; cd /usr/ports/x11-wm/xfce4 &prompt.root; make install clean - Now, tell the X server to launch - XFce the next time X is started. - Simply type this: + Pozostaje jeszcze poinformować serwer X by uruchamiał + XFce przy kolejnych uruchomieniach X. + Wystarczy wpisać: &prompt.user; echo "/usr/X11R6/bin/startxfce4" > ~/.xinitrc - The next time X is started, - XFce will be the desktop. - As before, if a display manager like - XDM is being used, create an - .xsession, as described in the - section on GNOME, but - with the /usr/X11R6/bin/startxfce4 - command; or, configure the display manager to allow - choosing a desktop at login time, as explained in - the section on kdm. + Przy kolejnym uruchomieniu X jako środowisko graficzne + zostanie wykorzystane XFce. + Podobnie jak wcześniej, tak i teraz należy stworzyć plik + .xsession gdy korzystamy + z XDM, co zostało umówione + w części poświęconej GNOME, + wpisując polecenie /usr/X11R6/bin/startxfce4. + Alternatywnie, należy skonfigurować menedżera pulpitów, + by pozwalał na wybór środowiska graficznego w trakcie + logowania, zgodnie z opisem z sekcji poświęconej + kdm. diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent deleted file mode 100644 index 6fca449771..0000000000 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/authors.ent +++ /dev/null @@ -1,29 +0,0 @@ - - - - - - - - - - diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent index 7b0925b56b..f8a3a785ed 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/books.ent @@ -1,31 +1,29 @@ %l10n; %l10n-common; %man; %bookinfo; %freebsd; - -%authors-pl; %authors; %teams; %mailing-lists; %newsgroups; %trademarks; %urls; diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog index d0b5612729..f4e75235d1 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/catalog @@ -1,21 +1,18 @@ -- ...................................................................... -- -- FreeBSD SGML Public Identifiers ...................................... -- -- $FreeBSD$ Original revision: 1.5 -- PUBLIC "-//FreeBSD//DOCUMENT DocBook Stylesheet//EN" "freebsd.dsl" PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Mailing List Entities//EN" "mailing-lists.ent" PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Language Specific Entities//EN" "l10n.ent" PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook FreeBSD Books Entity Set//EN" "books.ent" - -PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook Author Entities//PL" - "authors.ent" diff --git a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent index ba6f30ed6e..5225fccdda 100644 --- a/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent +++ b/pl_PL.ISO8859-2/share/sgml/mailing-lists.ent @@ -1,465 +1,483 @@ FreeBSD list server"> &a.mailman.listinfo;"> FreeBSD ACPI mailing list"> freebsd-acpi"> FreeBSD advocacy mailing list"> freebsd-advocacy"> FreeBSD AFS porting mailing list"> freebsd-afs"> FreeBSD Adaptec AIC7xxx discussions mailing list"> freebsd-aic7xxx"> FreeBSD Alpha porting mailing list"> freebsd-alpha"> Porting FreeBSD to AMD64 systems"> freebsd-amd64"> Informacyjna lista dyskusyjna FreeBSD"> freebsd-announce"> Informacyjna lista dyskusyjna FreeBSD"> Informacyjnej listy dyskusyjnej FreeBSD"> Informacyjnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> Informacyjną listę dyskusyjną FreeBSD"> Informacyjną listą dyskusyjną FreeBSD"> Informacyjnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> FreeBSD Apache mailing list"> freebsd-apache"> FreeBSD architecture and design mailing list"> freebsd-arch"> FreeBSD ARM porting mailing list"> freebsd-arm"> FreeBSD ATM networking mailing list"> freebsd-atm"> FreeBSD source code audit mailing list"> freebsd-audit"> FreeBSD binary update system mailing list"> freebsd-binup"> FreeBSD Bluetooth mailing list"> freebsd-bluetooth"> FreeBSD bugbusters mailing list"> freebsd-bugbusters"> FreeBSD problem reports mailing list"> freebsd-bugs"> FreeBSD chat mailing list"> freebsd-chat"> FreeBSD clustering mailing list"> freebsd-cluster"> &os.current; mailing list"> freebsd-current"> CTM announcements"> ctm-announce"> CTM distribution of CVS files"> ctm-cvs-cur"> CTM 4-STABLE src branch distribution mailing list"> ctm-src-4"> CTM -CURRENT src branch distribution mailing list"> ctm-src-cur"> CTM user discussion mailing list"> ctm-users"> FreeBSD CVS commit message mailing list"> cvs-all"> FreeBSD CVS doc commit list"> cvs-doc"> FreeBSD CVS ports commit list"> cvs-ports"> FreeBSD CVS projects commit list"> cvs-projects"> FreeBSD CVS src commit list"> cvs-src"> FreeBSD CVSweb maintenance mailing list"> freebsd-cvsweb"> FreeBSD based Databases mailing list"> freebsd-database"> lista dyskusyjna projektu dokumentacji FreeBSD"> freebsd-doc"> lista dyskusyjna projektu dokumentacji FreeBSD"> listy dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> liście dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> listę dyskusyjną projektu dokumentacji FreeBSD"> listą dyskusyjną projektu dokumentacji FreeBSD"> liście dyskusyjnej projektu dokumentacji FreeBSD"> Writing device drivers for FreeBSD"> freebsd-drivers"> FreeBSD users of Eclipse IDE, tools, rich client applications and ports"> freebsd-eclipse"> FreeBSD-embedded mailing list"> freebsd-embedded"> FreeBSD-emulation mailing list"> freebsd-emulation"> FreeBSD FireWire (IEEE 1394) discussion mailing list"> freebsd-firewire"> FreeBSD file system project mailing list"> freebsd-fs"> FreeBSD GEOM mailing list"> freebsd-geom"> FreeBSD GNOME and GNOME applications mailing list"> freebsd-gnome"> Techniczna lista dyskusyjna FreeBSD"> freebsd-hackers"> Techniczna lista dyskusyjna FreeBSD"> Technicznej listy dyskusyjnej FreeBSD"> Technicznej liście dyskusyjnej FreeBSD"> Techniczną listę dyskusyjną FreeBSD"> Techniczną listą dyskusyjną FreeBSD"> Technicznej liście dyskusyjnej FreeBSD"> FreeBSD hardware and equipment mailing list"> freebsd-hardware"> FreeBSD mirror sites mailing lists"> freebsd-hubs"> FreeBSD internationalization mailing list"> freebsd-i18n"> FreeBSD i386-specific issues mailing list"> freebsd-i386"> FreeBSD IA32 porting mailing list"> freebsd-ia32"> FreeBSD IA64 porting mailing list"> freebsd-ia64"> FreeBSD IPFW code mailing list"> freebsd-ipfw"> FreeBSD ISDN mailing list"> freebsd-isdn"> FreeBSD Internet service provider's mailing list"> freebsd-isp"> FreeBSD Java Language mailing list"> freebsd-java"> FreeBSD related employment mailing list"> freebsd-jobs"> FreeBSD KDE/Qt and KDE applications mailing list"> freebsd-kde"> FreeBSD LFS porting mailing list"> freebsd-lfs"> FreeBSD libh installation and packaging system mailing list"> freebsd-libh"> FreeBSD MIPS porting mailing list"> freebsd-mips"> FreeBSD mirror site administrators"> mirror-announce"> FreeBSD laptop computer mailing list"> freebsd-mobile"> FreeBSD port of the Mozilla browser mailing list"> freebsd-mozilla"> FreeBSD multimedia mailing list"> freebsd-multimedia"> FreeBSD networking mailing list"> freebsd-net"> FreeBSD new users mailing list"> freebsd-newbies"> FreeBSD new-bus mailing list"> freebsd-new-bus"> FreeBSD OpenOffice mailing list"> freebsd-openoffice"> FreeBSD performance mailing list"> freebsd-performance"> FreeBSD Perl mailing list"> freebsd-perl"> -FreeBSD packet filter mailing list"> +Lista dyskusyjna zapory Packet Filter we FreeBSD"> freebsd-pf"> +Lista dyskusyjna zapory Packet Filter we FreeBSD"> +Listy dyskusyjnej zapory Packet Filter we FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej zapory Packet Filter we FreeBSD"> +Listę dyskusyjną zapory Packet Filter we FreeBSD"> +Listą dyskusyjną zapory Packet Filter we FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej zapory Packet Filter we FreeBSD"> FreeBSD non-Intel platforms porting mailing list"> freebsd-platforms"> FreeBSD core team policy decisions mailing list"> freebsd-policy"> Lista dyskusyjna portów FreeBSD"> freebsd-ports"> Lista dyskusyjna portów FreeBSD"> Listy dyskusyjnej portów FreeBSD"> Liście dyskusyjnej portów FreeBSD"> Listę dyskusyjną portów FreeBSD"> Listą dyskusyjną portów FreeBSD"> Liście dyskusyjnej portów FreeBSD"> Lista dyskusyjna błędów w systemie portów FreeBSD"> freebsd-ports-bugs"> Lista dyskusyjna błędów w systemie portów FreeBSD"> Listy dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> Liście dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> Listę dyskusyjną błędów w systemie portów FreeBSD"> Listą dyskusyjną błędów w systemie portów FreeBSD"> Liście dyskusyjnej błędów w systemie portów FreeBSD"> FreeBSD PowerPC porting mailing list"> freebsd-ppc"> Technical discussion of FreeBSD on HP ProLiant server platforms"> freebsd-proliant"> FreeBSD Python mailing list"> freebsd-python"> FreeBSD Quality Assurance mailing list"> freebsd-qa"> -FreeBSD general questions mailing list"> +Ogólna lista dyskusyjna FreeBSD"> freebsd-questions"> +Ogólna lista dyskusyjna FreeBSD"> +Ogólnej listy dyskusyjnej FreeBSD"> +Ogólnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> +Ogólną listę dyskusyjną FreeBSD"> +Ogólną listą dyskusyjną FreeBSD"> +Ogólnej liście dyskusyjnej FreeBSD"> FreeBSD boot script system mailing list"> freebsd-rc"> FreeBSD realtime extensions mailing list"> freebsd-realtime"> FreeBSD SCSI subsystem mailing list"> freebsd-scsi"> FreeBSD security mailing list"> freebsd-security"> -FreeBSD security notifications mailing list"> +Lista dyskusyjna powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> freebsd-security-notifications"> +Lista dyskusyjna powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> +Listy dyskusyjnej powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> +Listę dyskusyjną powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> +Listą dyskusyjną powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> +Liście dyskusyjnej powiadomień bezpieczeństwa FreeBSD"> FreeBSD-small mailing list"> freebsd-small"> FreeBSD symmetric multiprocessing mailing list"> freebsd-smp"> FreeBSD SPARC porting mailing list"> freebsd-sparc64"> &os.stable; mailing list"> freebsd-stable"> FreeBSD C99 and POSIX compliance mailing list"> freebsd-standards"> FreeBSD test mailing list"> freebsd-test"> FreeBSD performance and stability testing mailing list"> freebsd-testing"> FreeBSD threads mailing list"> freebsd-threads"> FreeBSD tokenring mailing list"> freebsd-tokenring"> FreeBSD USB mailing list"> freebsd-usb"> FreeBSD user group coordination mailing list"> freebsd-user-groups"> FreeBSD vendors pre-release coordination mailing list"> freebsd-vendors"> Discussion on the VuXML infrastructure"> freebsd-vuxml"> FreeBSD Webmaster mailing list"> freebsd-www"> FreeBSD X11 mailing list"> freebsd-x11"> bug-followup@FreeBSD.org"> majordomo@FreeBSD.org">