diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.xml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.xml index 29d84fc83c..e9152f8daf 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.xml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/disks/chapter.xml @@ -1,5012 +1,5013 @@ René Ladan Vertaald door Opslag Overzicht Dit hoofdstuk behandelt het gebruik van schijven in &os;. Dit omvat geheugenschijven, schijven die met het netwerk verbonden zijn, SCSI/IDE-opslagapparaten en apparaten die gebruik maken van de USB-interface. Na het lezen van dit hoofdstuk weet de lezer: Welke terminologie &os; gebruikt om de gegevensindeling op een fysieke schijf te beschrijven (partities en slices); Hoe aanvullende harde schijven aan een systeem toe te voegen; Hoe &os; in te stellen om het gebruik te laten maken van USB-opslagapparaten; Hoe virtuële bestandssystemen, zoals geheugenschijven, aan te maken; Hoe quota te gebruiken om het schijfgebruik te beperken; Hoe schijven te versleutelen om ze tegen inbrekers te beschermen; Hoe vanuit &os; CD's en DVD's aan te maken en te branden; Wat de verschillende mogelijkheden zijn voor opslagmedia voor back-ups; Hoe back-upprogramma's te gebruiken die beschikbaar zijn in &os;; Hoe een back-up naar diskettes te maken; Wat bestandssysteem snapshots zijn en hoe ze efficiënt te gebruiken. Aangeraden voorkennis: Hoe een nieuwe &os;-kernel in te stellen en te installeren (). Apparaatnamen De volgende lijst noemt de fysieke opslagapparaten die in &os; ondersteund worden, samen met de bijhorende namen. Naamconventies voor fysieke Schijven Type medium Apparaatnaam medium IDE harde schijven ad IDE CD-ROM-stations acd SCSI harde schijven en USB-apparaten voor massa-opslag da SCSI CD-ROM-schijven cd Overige niet-standaard-CD-ROM-stations mcd voor Mitsumi CD-ROM en scd voor Sony CD-ROM apparaten. Diskettestations fd SCSI bandstations sa IDE bandstations ast Flashdrives fla voor &diskonchip; flashapparaten RAID-schijven aacd voor &adaptec; AdvancedRAID, mlxd en mlyd voor &mylex;, amrd voor AMI &megaraid;, idad voor Compaq Smart RAID, twed voor &tm.3ware; RAID.
David O'Brien Origineel bijgedragen door Schijven toevoegen schijven toevoegen De volgende sectie beschrijft hoe een nieuwe SCSI schijf aan een machine toe te voegen die slechts een enkele drive heeft. Ten eerste dient de computer uitgeschakeld te worden en dient de schijf volgens de instructies van de computer, controller en schijffabrikant geïnstalleerd te worden. Wegens de grote variéteiten om dit soort procedures uit te voeren, vallen de details buiten het bereik van dit document. Er dient als gebruiker root ingelogd te worden. Nadat de schijf is toegevoegd, dient /var/run/dmesg.boot bekeken te worden om er zeker van te zijn dat de nieuwe schijf is gevonden. Volgens het voorbeeld heet de nieuw toegevoegde schijf da1 en die wordt aangekoppeld op /1 (als er een IDE-schijf wordt toegevoegd, is de apparaatnaam ad1). partities slices fdisk &os; draait op IBM-PC-compatibele computers. Daarom moet het rekening houden met de PC-BIOS-partities. Deze wijken af van de traditionele BSD-partities. Een PC-schijf bevat tot vier ingangen voor BIOS-partities. Indien de schijf geheel aan &os; wordt gewijd, kan de toegewijde-modus gebruikt worden. In het andere geval moet &os; binnen één van de vier PC-BIOS-partities draaien. De PC-BIOS-partities worden door &os; slices genoemd om ze niet met de traditionele BSD-partities te verwarren. Slices kunnen ook op een schijf worden gebruikt die toegewijd is aan &os;, maar in een computer zit die ook andere besturingssystemen heeft geïnstalleerd. Dit is een goede manier om verwarring met het programma fdisk van andere, niet-&os; besturingssystemen te voorkomen. Als er met slices gewerkt wordt, wordt de schijf toegevoegd als /dev/da1s1e. Dit moet worden gelezen als: SCSI-schijf, eenheid 1 (tweede SCSI-schijf), slice 1 (PC-BIOS-partitie 1) en BSD-partitie e. Als de schijf toegewijd is, wordt deze simpelweg als /dev/da1e toegevoegd. Omdat 32-bit-integers worden gebruikt om het aantal sectoren op te slaan, is &man.bsdlabel.8; beperkt tot 2^32-1 sectoren per schijf, wat meestal neerkomt op 2 TB. Het programma &man.fdisk.8; staat geen hogere startsector toe dan 2^32-1 en geen grotere lengte dan 2^32-1, meestal worden hiermee partities tot 2 TB begrensd en schijven tot 4 TB. Het formaat van &man.sunlabel.8; is beperkt tot 2^32-1 sectoren per partitie en 8 partities per schijf, in totaal dus 16 TB. Voor grotere schijven kan &man.gpart.8; worden gebruikt om GPT-partities aan te maken. GPT heeft het bijkomende voordeel dat het niet tot 4 slices beperkt is. &man.sysinstall.8; gebruiken sysinstall schijven toevoegen su Navigeren door <application>sysinstall</application> sysinstall kan gebruikt worden om een nieuwe schijf te partitioneren en te labelen met eenvoudig te gebruiken menu's. Hiervoor dient òfwel als gebruiker root ingelogd te zijn, òfwel gebruik te worden gemaakt van su. Draai sysinstall en ga naar het menu Configure. Scroll binnen het &os; Configuration Menu naar beneden en kies de optie Fdisk. <application>fdisk</application> partitie-bewerker Eenmaal binnen fdisk kan op A gedrukt worden om de gehele schijf voor &os; te gebruiken. Wanneer gevraagd wordt of het systeem compatibel dient te blijven met mogelijk toekomstige besturingssystemen, dient met YES geantwoord te worden. Met W kunnen de veranderingen naar de schijf worden geschreven. Nu dient de FDISK-bewerker verlaten te worden door op Q te drukken. Vervolgens wordt er een vraag gesteld over het Master Boot Record. Omdat er een schijf aan een reeds draaiend systeem wordt toegevoegd, dient hier None gekozen te worden. Schijflabelbewerker BSD-partities Vervolgens dient sysinstall verlaten en opnieuw gestart te worden. Volg bovenstaande aanwijzingen, maar kies deze keer voor de optie Label. Dit geeft toegang tot de Disk Label Editor. Hier worden de traditionele BSD-partities aangemaakt. Een schijf kan tot acht partities bevatten, gelabeld a-h. Enkele partitielabels hebben een speciale functie. De partitie a wordt gebruikt voor de rootpartitie (/). Alleen de systeemschijf (bijvoorbeeld de schijf van waaruit opgestart wordt) moet een partitie a hebben. De partitie b wordt voor swappartities gebruikt, en het is mogelijk om vele schijven met swappartities te hebben. De partitie c adresseert de gehele schijf in toegewijde modus, of de gehele &os;-slice in slice-modus. De andere partities zijn voor algemeen gebruik. sysinstall's Labelbewerker heeft een voorkeur voor de partitie e voor niet-root-niet-swap-partities. Binnen de Labelbewerker dient een enkel bestandssysteem te worden aangemaakt door op C te drukken. Kies FS wanneer gevraagd wordt of dit een FS (file system) of swap wordt, en geef een koppelpunt in (bijvoorbeeld /mnt). Wanneer een schijf in post-installatie-modus wordt toegevoegd, maakt sysinstall geen ingangen aan in /etc/fstab, dus dan is het opgegeven koppelpunt niet van belang. Nu kan het nieuwe label naar de schijf worden geschreven en er een bestandssysteem op aangemaakt worden. Dit kan gedaan worden door op W te drukken. Fouten van sysinstall dat de nieuwe partitie niet aankoppeld kon worden kunnen genegeerd worden. De Labelbewerker en sysinstall kunnen nu volledig verlaten worden. Afronden De laatste stap bestaat uit het bewerken van /etc/fstab om hier een regel voor de nieuwe schijf aan toe te voegen. Het gebruik van opdrachtregelgereedschappen Het gebruik van slices Deze installatie zorgt ervoor dat de schijf correct samenwerkt met andere besturingssystemen die eventueel op de computer zijn geïnstalleerd en dat de fdisk-gereedschappen van andere besturingssystemen niet verward raken. Het wordt aangeraden om deze methode te gebruiken voor de installatie van nieuwe schijven. Gebruik de toegewijde modus alleen als hier een goede reden voor bestaat! &prompt.root; dd if=/dev/zero of/dev/da1 bs=1k count=1 &prompt.root; fdisk -BI da1 # Initialiseer de nieuwe schijf. &prompt.root; bsdlabel -B -w da1s1 auto # Label de schijf. &prompt.root; bsdlabel -e da1s1 # Bewerk de zojuist aangemaakte schijflabel en voeg partities toe. &prompt.root; mkdir -p /1 &prompt.root; newfs /dev/da1s1e # Herhaal dit voor alle aangemaakte partities. &prompt.root; mount /dev/da1s1e /1 # Mount de partitie(s). &prompt.root; vi /etc/fstab # Voeg de juiste regel(s) aan /etc/fstab toe. Vervang voor een IDE-schijf da door ad. Toegewijd OS/2 Indien de nieuwe schijf niet met een ander besturingssysteem gedeeld wordt, kan de toegewijde modus gebruikt worden. Denk eraan dat deze modus besturingssystemen van Microsoft kan verwarren. Ze richten echter geen schade aan. IBM's &os2; fatsoeneert echter partities die het niet begrijpt. &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/da1 bs=1k count=1 &prompt.root; bsdlabel -Bw da1 auto &prompt.root; bsdlabel -e da1 # Maak de `e'-partitie aan. &prompt.root; newfs /dev/da1e &prompt.root; mkdir -p /1 &prompt.root; vi /etc/fstab # Voeg een regel voor /dev/da1e toe. &prompt.root; mount /1 Een alternatieve methode is: &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/da1 count=2 &prompt.root; bsdlabel /dev/da1 | bsdlabel -BR da1 /dev/stdin &prompt.root; newfs /dev/da1e &prompt.root; mkdir -p /1 # Voeg een regel voor /dev/da1e toe. &prompt.root; mount /1 RAID Software RAID Christopher Shumway Origineel werk van Jim Brown Herzien door Concatenated Disk Driver (CCD) instellingen RAID softwarematig RAID CCD Bij het kiezen van een medium voor massa-opslag zijn de belangrijkste afwegingen snelheid, betrouwbaarheid en kosten. Het komt zelden voor dat alle drie in balans zijn. Normaalgesproken is een snel, betrouwbaar apparaat voor massa-opslag duur en kosten sparen gaat ten koste van òfwel snelheid òfwel betrouwbaarheid. Bij het ontwerpen van het onderstaande systeem werd primair op de kosten gelet, gevolgd door snelheid en als laatste betrouwbaarheid. De overdrachtsnelheid van gegevens wordt voor dit systeem uiteindelijk beperkt door het netwerk. En hoewel betrouwbaarheid erg belangrijk is, wordt onderstaande CCD-schijf gebruikt voor het serven van on-line gegevens die reeds volledig op CD-R's zijn geback-upt en eenvoudig vervangen kunnen worden. De eerste stap in het kiezen van een massa-opslagoplossing is het bepalen van de eigen benodigdheden. Indien snelheid belangrijker is dan betrouwbaarheid of kosten, wijkt de oplossing af van het systeem dat in deze sectie wordt beschreven. Hardware installeren Als aanvulling op de IDE systeemschijf zijn drie Western Digital IDE-schijven van 30 GB, 5400 RPM vanuit de kern van de onderstaande CCD-schijf aanwezig, die ongeveer 90 GB aan on-line opslag bieden. Ideaal gezien heeft iedere IDE-schijf een eigen IDE-controller en kabel, maar om de kosten te minimaliseren zijn geen aanvullende IDE-kabels gebruikt. In plaats hiervan zijn de schijven zodanig met jumpers ingesteld dat elke IDE-controller één master en één slave heeft. Tijdens het opnieuw opstarten werd het systeem-BIOS zodanig ingesteld dat het automatisch de aangekoppelde schijven detecteerde. Het was belangrijker dat &os; ze tijdens het opnieuw opstarten herkende: ad0: 19574MB <WDC WD205BA> [39770/16/63] at ata0-master UDMA33 ad1: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata0-slave UDMA33 ad2: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-master UDMA33 ad3: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-slave UDMA33 Indien &os; niet alle schijven detecteert, moet gecontroleerd worden of de jumpers juist zijn ingesteld. De meeste IDE-schijven hebben ook een jumper voor Cable Select. Dit is niet de jumper voor de master/slave-instelling. Voor hulp met het identificeren van de juiste jumper dient de documentatie van de schijf geraadpleegd te worden. Vervolgens dient besloten te worden hoe ze deel gaan uitmaken van het bestandssysteem. Hiervoor dienen &man.vinum.4; () en &man.ccd.4; bestudeerd te worden. Voor deze instellingen werd voor &man.ccd.4; gekozen. CCD installeren Het stuurprogramma &man.ccd.4; biedt de mogelijkheid om meerdere identieke schijven aaneen te rijgen tot één logisch bestandssysteem. Om gebruik te kunnen maken van &man.ccd.4; is een kernel met ingebouwde ondersteuning voor &man.ccd.4; nodig. De volgende regel dient toegevoegd te worden aan het kernelinstellingenbestand en de kernel dient opnieuw gebouwd en geïnstalleerd te worden: device ccd Om &man.ccd.4; te installeren dient eerst &man.bsdlabel.8; gebruikt te worden om de schijven te labelen: bsdlabel -w -ad1 auto bsdlabel -w ad2 auto bsdlabel -w ad3 auto Bovenstaande maakt een schijflabel aan voor ad1c, ad2c en ad3c die de gehele schijf beslaat. Vervolgens dient het labeltype van de schijf veranderd te worden. Voor het bewerken van de schijven kan &man.bsdlabel.8; gebruikt worden: bsdlabel -e ad1 bsdlabel -e ad2 bsdlabel -e ad3 Dit zorgt ervoor dat het huidige schijflabel van elke schijf met de tekstverwerker wordt geopend die door de omgevingsvariabele EDITOR wordt gespecificeerd, vaak &man.vi.1;. Een ongewijzigd schijflabel ziet er ongeveer als volgt uit: 8 partitions: # size offset fstype [fsize bsize bps/cpg] c: 60074784 0 unused 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) Er dient een nieuwe partitie e toegevoegd te worden die door &man.ccd.4; gebruikt kan worden. Deze kan gewoonlijk van partitie c overgenomen worden, maar het moet 4.2BSD zijn. Het schijflabel ziet er nu ongeveer als volgt uit: 8 partitions: # size offset fstype [fsize bsize bps/cpg] c: 60074784 0 unused 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) e: 60074784 0 4.2BSD 0 0 0 # (Cyl. 0 - 59597) Bestandssysteem aanmaken Nu alle schijven gelabeld zijn, moet de &man.ccd.4; gebouwd worden. Om dit te doen, dient &man.ccdconfig.8; gebruikt te worden met opties die ongeveer gelijk zijn aan de volgende: ccdconfig ccd0 32 0 /dev/ad1e /dev/ad2e /dev/ad3e Hieronder staat het gebruik en de betekenis van elke optie: Het eerste argument is het in te stellen apparaat, in dit geval /dev/ccd0c. Het gedeelte /dev/ is optioneel. De interleave voor het bestandssysteem. De interleave definiëert de grootte van een stripe in schijfblokken, elk schijfblok is normaalgesproken 512 bytes groot. Een interleave van 32 is dus 16.384 bytes groot. Vlaggen voor &man.ccdconfig.8;. Indien het gewenst is om schijfspiegeling aan te zetten, kan er hier een vlag voor gespecificeerd worden. Deze opstelling biedt geen spiegeling voor &man.ccd.4;, dus is die op 0 (nul) ingesteld. De laatste argumenten voor &man.ccdconfig.8; zijn de apparaten die in de rij geplaatst dienen te worden. Voor elk apparaat dient de complete padnaam gebruikt te worden. Nadat &man.ccdconfig.8; gedraaid is, is de &man.ccd.4; ingesteld. Er kan een bestandssysteem worden geïnstalleerd. Er kan in &man.newfs.8; worden gekeken voor opties, of het draaien van het onderstaande commando is ook toereikend: newfs /dev/ccd0c Alles automatisch maken In het algemeen is het wenselijk om de &man.ccd.4; telkens te mouten wanneer er opnieuw opgestart wordt. Dit dient eerst ingesteld te worden. Met het volgende commando worden de huidige instellingen naar /etc/ccd.conf geschreven: ccdconfig -g > /etc/ccd.conf Tijdens het opstarten draait het script /etc/rc ccdconfig -C indien /etc/ccd.conf bestaat. Dit stelt automatisch de &man.ccd.4; in, zodat die kan worden aangekoppeld. Indien er in enkele-gebruiker-modus wordt opgestart, dient het volgende commando te worden uitgevoerd om de rij in te stellen voordat de &man.ccd.4; aangekoppeld kan worden: ccdconfig -C Om de &man.ccd.4; automatisch aan te koppelen, kan er een regel voor de &man.ccd.4; in /etc/fstab geplaatst worden, zodat die tijdens het opstarten aangekoppeld wordt: /dev/ccd0c /media ufs rw 2 2 Volumebeheerder Vinum RAID software RAID Vinum De volumebeheerder Vinum is een blokstuurprogramma dat virtuele schijven implementeert. Het isoleert schijfhardware van de blokapparaat-interface en projecteert gegevens op een manier die de flexibiliteit, prestatie en betrouwbaarheid verhoogt in vergelijking met de traditionele slice-blik op schijfopslag. &man.vinum.4; implementeert de modellen RAID-0, RAID-1 en RAID-5, zowel individueel als als combinatie. In staat meer informatie over &man.vinum.4;. Hardwarematige RAID RAID hardwarematig &os; ondersteunt ook een verscheidenheid aan hardwarematige RAID-stuurprogramma's. Deze apparaten besturen een RAID-deelsysteem zonder dat er &os;-specifieke software nodig is om de rij te beheren. Door gebruik te maken van een BIOS die op de kaart aanwezig is, beheert de kaart de meeste schijfbewerkingen zelf. Nu volgt een korte beschrijving van een opzet waarbij een Promise IDE-stuurprogramma is gebruikt. Wanneer deze kaart geïnstalleerd en het systeem opgestart is, beeldt het een prompt af waarbij om informatie wordt gevraagd. De instructies dienen opgevolgd te worden om bij het instelscherm van de kaart te komen. Van hieruit kunnen alle aangekoppelde schijven gecombineerd worden. Nadat dit gedaan is, zien de schijven er voor &os; als één enkele schijf uit. Andere RAID-niveaus kunnen overeenkomstig ingesteld worden. ATA RAID1-rijen opnieuw bouwen Met &os; is het mogelijk om een defecte schijf in een rij te vervangen terwijl de computer aanstaat (hot replace). Hiervoor dient de schijf vóór het opnieuw opstarten vervangen te zijn. Waarschijnlijk is zoiets als het volgende in /var/log/messages of in de uitvoer van &man.dmesg.8; te zien: ad6 on monster1 suffered a hard error. ad6: READ command timeout tag=0 serv=0 - resetting ad6: trying fallback to PIO mode ata3: resetting devices .. done ad6: hard error reading fsbn 1116119 of 0-7 (ad6 bn 1116119; cn 1107 tn 4 sn 11)\\ status=59 error=40 ar0: WARNING - mirror lost Meer informatie kan met behulp van &man.atacontrol.8; gezocht worden: &prompt.root; atacontrol list ATA channel 0: Master: no device present Slave: acd0 <HL-DT-ST CD-ROM GCR-8520B/1.00> ATA/ATAPI rev 0 ATA channel 1: Master: no device present Slave: no device present ATA channel 2: Master: ad4 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present ATA channel 3: Master: ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present &prompt.root; atacontrol status ar0 ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: DEGRADED Ontkoppel eerst het ata kanaal met de falende schijf zodat deze veilig kan worden verwijderd: &prompt.root; atacontrol detach ata3 Vervang de schijf. Koppel het ata kanaal opnieuw aan: &prompt.root; atacontrol attach ata3 Master: ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5 Slave: no device present Voeg de nieuwe schijf toe aan de rij als reserve: &prompt.root; atacontrol addspare ar0 ad6 De rij dient nu opnieuw opgebouwd te worden: &prompt.root; atacontrol rebuild ar0 Het is mogelijk de voortgang te volgen met het volgende commando: &prompt.root; dmesg | tail -10 [uitvoer verwijderd] ad6: removed from configuration ad6: deleted from ar0 disk1 ad6: inserted into ar0 disk1 as spare &prompt.root; atacontrol status ar0 ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: REBUILDING 0% completed Nu moet er gewacht worden tot de bewerking voltooid is. Marc Fonvieille Bijgedragen door USB-opslagapparaten USB schijven Veel externe opslagoplossingen gebruiken tegenwoordig de Universele Seriële Bus (USB): harde schijven, USB-duimdrives, CD-R-branders, etc. &os; biedt voor al dit soort apparaten ondersteuning. Instellen Het stuurprogramma &man.umass.4; biedt de ondersteuning voor USB-opslagapparaten. Indien de kernel GENERIC wordt gebruikt, hoeft er niets aan de instellingen gewijzigd te worden. Als er een eigen kernel wordt gebruikt, dienen de volgende regels in het kernelinstellingenbestand aanwezig zijn: device scbus device da device pass device uhci device ohci device ehci device usb device umass Het stuurprogramma &man.umass.4; gebruikt het subsysteem SCSI om toegang te krijgen tot de USB-opslagapparaten. Het USB-apparaat wordt door het systeem als een SCSI-apparaat gezien. Afhankelijk van de chipset op het moederbord is slechts òf device uhci òf device ohci nodig voor ondersteuning van USB 1.X. Het kan echter geen kwaad om ze beiden in het kernelinstellingenbestand te hebben. Ondersteuning voor USB 2.0 wordt geleverd door het stuurprogramma &man.ehci.4; (de regel met device ehci). Indien er regels zijn toegevoegd dient de kernel opnieuw gecompileerd en geïnstalleerd te worden. Indien het USB-apparaat een CD-R- of DVD-brander is, dient het SCSI CD-ROM-stuurprogramma &man.cd.4; met de volgende regel aan de kernel toegevoegd te worden: device cd Aangezien de brander als een SCSI-schijf gezien wordt, dient het stuurprogramma &man.atapicam.4; niet in de kernelinstellingen gebruikt te worden. Instellingen testen De instellingen zijn klaar om getest te worden: het USB-apparaat dient aangesloten te worden en in de buffer voor systeemmeldingen (&man.dmesg.8;) dient het stuurprogramma ongeveer als volgt te verschijnen: umass0: USB Solid state disk, rev 1.10/1.00, addr 2 GEOM: create disk da0 dp=0xc2d74850 da0 at umass-sim0 bus 0 target 0 lun 0 da0: <Generic Traveling Disk 1.11> Removable Direct Access SCSI-2 device da0: 1.000MB/s transfers da0: 126MB (258048 512 byte sectors: 64H 32S/T 126C) Uiteraard kunnen het merk, de apparaatnode (da0) en andere details verschillen naar gelang de instelling. Aangezien het USB-apparaat als een SCSI-apparaat gezien wordt, kan het commando camcontrol gebruikt worden om de USB-opslagapparaten weer te geven die aan het systeem gekoppeld zijn: &prompt.root; camcontrol devlist <Generic Traveling Disk 1.11> at scbus0 target 0 lun 0 (da0,pass0) Indien er een bestandssysteem op de schijf aanwezig is, kan dat aangekoppeld worden. biedt indien nodig hulp bij het formatteren en aanmaken van partities op de USB-drive. Door het toestaan dat gewone gebruikers verschillende media kunnen koppelen door bijvoorbeeld het aanzetten van vfs.usermount zoals hieronder beschreven, zou niet als veilig beschoud moeten worden uit een beveiligings oogpunt. Veel bestandssystemen in &os; zijn niet geschreven om beveiliging te bieden tegen kwaadaardige apparaten. Om het apparaat koppelbaar te maken voor de gewone gebruiker moeten er een aantal stappen ondernomen worden. Als eerste moeten de apparaten die gecreeerd worden wanneer het USB opslag- medium wordt toegevoegd toegankelijk zijn voor de gebruiker. Een oplossing is om alle gebruikers die deze rechten nodig hebben toe te voegen aan de operator groep. Dit kan gedaan worden met &man.pw.8;. Daarna moet het voor de operator groep mogelijk zijn te lezen en te schrijven naar de gecreeerde apparaten. Dit kan bewerkstelligd worden door de volgende regels toe te voegen aan /etc/devfs.rules: [localrules=5] add path 'da*' mode 0660 group operator Als er SCSI schijven in het systeem aanwezig zijn moet dit anders aangepakt worden. Stel dat het systeem reeds over de volgende schijven beschikt da0 tot en met da2, verander de regel dan in het volgende: add path 'da[3-9]*' mode 0660 group operator Dit sluit de reeds bestaande schijven buiten van toegang door de operator groep. Erna moet ook de nieuwe ruleset voor &man.devfs.rules.5; ingeschakeld worden door middel van /etc/rc.conf: devfs_system_ruleset="localrules" Hierna moet de kernel worden geconfigureerd zodat gewone gebruikers rechten krijgen om bestandssystemen te koppelen. De makkelijkste manier is door de volgende regel toe te voegen aan /etc/sysctl.conf: vfs.usermount=1 Let op, deze wijziging wordt pas actief na de volgende start van het systeem. Als alternatief kan ook &man.sysctl.8; gebruikt worden om deze variabele te zetten. De laatste stap is het creëeren van de map waar het bestandssysteem gekoppeld wordt. Deze map moet eigendom zijn van de gebruiker die het bestandssysteem gaat koppelen. Een manier om dat te bewerkstelligen is door met de gebruiker root een submap aan te maken die eigendom is van de gebruiker als /mntgebruikersnaam (verander gebruikersnaam door de loginnaam van de daadwerkelijke gebruiker en gebruikersgroep door de primaire groep van de gebruiker): &prompt.root; mkdir /mnt/gebruikersnaam &prompt.root; chown gebruikersnaam:gebruikersgroep /mnt/gebruikersnaam Stel dat er vervolgens een USB-stick ingeplugged wordt en er een /dev/da0s1 aangemaakt wordt. Omdat deze apparaten meestal voorgeformatteerd met een FAT-bestandssysteem komen, kan deze als volgende gekoppeld worden: &prompt.user; mount -t msdosfs -o -m=644,-M=755 /dev/da0s1 /mnt/gebruikersnaam Indien het apparaat losgekoppeld wordt (nadat de schijf afgekoppeld is), dient in de buffer voor systeemmeldingen iets als het volgende te zien te zijn: umass0: at uhub0 port 1 (addr2) disconnected (da0:umass-sim0:0:0:0): lost device (da0:umass-sim0:0:0:0): removing device entry GEOM: destroy disk da0 dp=0xc2d74850 umass0: detached Referenties Naast de onderdelen Schijven toevoegen en Bestandssystemen aan- en afkoppelen, kunnen de volgende hulppagina's ook nuttig zijn: &man.umass.4;, &man.camcontrol.8; en &man.usbconfig.8; voor &os; 8.X of &man.usbdevs.8; voor eerdere versies van &os;. Mike Meyer Bijgedragen door Optische media (CD's) aanmaken en gebruiken CD-ROM's aanmaken Inleiding CD's hebben een aantal eigenschappen waardoor ze verschillen van conventionele schijven. Initieel zijn ze door de gebruiker niet beschrijfbaar. Ze zijn zó ontworpen dat ze continu, zonder vertragingen van het verplaatsen van de kop tussen tracks, gelezen kunnen worden. Ze zijn ook veel gemakkelijker tussen twee systemen te verplaatsen dan gelijksoortige media in hun tijd waren. CD's hebben tracks, maar die verwijzen naar secties van gegevens die continu gelezen dienen te worden en niet naar fysieke eigenschappen van de schijf. Om een CD op &os; te produceren, dienen de gegevensbestanden waaruit de tracks op de CD gaan bestaan te worden voorbereid, waarna de tracks op de CD worden geschreven. ISO 9660 bestandssystemen ISO 9660 Het bestandssysteem ISO 9660 is ontworpen om met deze verschillen om te gaan. Helaas codeert het bestandssysteemgrenzen die destijds gebruikelijk waren. Gelukkig biedt het een uitbreidingsmechanisme dat correct geschreven CD's toestaat om deze grenzen te overschrijden en nog steeds te werken met systemen die deze uitbreidingen niet ondersteunen. sysutils/cdrtools De port sysutils/cdrtools bevat &man.mkisofs.8;, een programma dat gebruikt kan worden om een gegevensbestand aan te maken dat een ISO 9660-bestandssysteem bevat. Het bevat opties die verschillende uitbreidingen ondersteunen en wordt hieronder beschreven. CD-brander ATAPI Het gereedschap om de CD te branden hangt af van het feit of de CD-brander ATAPI of iets anders is. ATAPI CD-branders gebruiken het programma burncd dat deel uitmaakt van het basissysteem. SCSI en USB CD-branders dienen cdrecord van de port sysutils/cdrtools te gebruiken. Het is ook mogelijk om cdrecord en andere gereedschappen voor SCSI-drives op ATAPI-hardware te gebruiken door middel van de module ATAPI/CAM. Indien CD-brandsoftware met een grafische gebruikersinterface gewenst is, is X-CD-Roast of K3b een mogelijkheid. Deze gereedschappen zijn beschikbaar als package of vanuit de ports sysutils/xcdroast en sysutils/k3b. X-CD-Roast en K3b hebben de module ATAPI/CAM met ATAPI-hardware nodig. <application>mkisofs</application> Het programma &man.mkisofs.8;, dat deel uitmaakt van de port sysutils/cdrtools, maakt een ISO 9660-bestandssysteem aan dat een beeld is van een boomstructuur in de &unix; bestandssysteem-namespace. De eenvoudigste gebruiksvorm is: &prompt.root; mkisofs -o beeldbestand.iso /pad/naar/boomstructuur bestandssystemen ISO 9660 Dit commando maakt een beeldbestand.iso aan dat een ISO 9660-bestandssysteem bevat dat een kopie is van de boomstructuur in /pad/naar/boomstructuur. Tijdens het proces beeldt het bestandsnamen af op namen die aan de beperkingen van het standaard ISO 9660-bestandssysteem voldoen en sluit het bestanden uit die namen hebben die niet karakteristiek zijn voor ISO-bestandssystemen. bestandssystemen HFS bestandssystemen Joliet Er is een aantal opties beschikbaar om over deze beperkingen heen te komen. In het bijzonder zet de Rock Ridge-uitbreidingen aan die gangbaar zijn voor &unix; systemen, zet de Rock Ridge-uitbreidingen aan die gebruikt worden op Microsoft-systemen en kan gebruikt worden om HFS-bestandssystemen aan te maken die door &macos; gebruikt worden. Voor CD's die alleen op &os;-systemen gebruikt gaan worden, kan gebruikt worden om alle restricties op bestandsnamen uit te zetten. Indien het met gebruikt wordt, maakt het een bestandssysteembeeld aan dat identiek is aan de &os;-boomstructuur van waaruit begonnen is, alhoewel het mogelijk is dat het zich op aantal manieren niet aan de ISO 9660-standaard houdt. CD-ROM's opstartbaar maken De laatste optie voor algemeen gebruik is . Deze wordt gebruikt om de plaats van het opstartbeeld aan te geven om een El Torito opstartbare CD te maken. Deze optie heeft een argument nodig, namelijk het pad naar een opstartbeeld dat het begin van de boomstructuur die naar de CD geschreven wordt voorstelt. Gewoonlijk maakt &man.mkisofs.8; een ISO-beeld aan in de zogenaamde diskette-emulatie-modus en verwacht het dus dat het beeldbestand exact 1200, 1440 of 2880 KB groot is. Sommige bootloaders, zoals degene die door de distributieschijven van &os; wordt gebruikt, gebruiken de emulatiemodus niet. In dat geval dient de optie gebruikt te worden. Dus indien /tmp/myboot een opstartbaar &os;-systeem met het beeldbestand in /tmp/myboot/boot/cdboot bevat, kan het beeld van een ISO 9660-bestandssysteem als volgt in /tmp/bootable.iso aangemaakt worden: &prompt.root; mkisofs -R -no-emul-boot -b boot/cdboot -o /tmp/bootable.iso /tmp/myboot Als dit gedaan is en md in de kernel is ingesteld, kan het bestandssysteem gekoppeld worden: &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f /tmp/bootable.iso -u 0 &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/md0 /mnt Nu kan gecontroleerd worden of /mnt en /tmp/myboot identiek zijn. Er zijn vele andere opties die met &man.mkisofs.8; gebruikt kunnen worden om het gedrag af te stemmen. In het bijzonder wijzigingen aan een ISO 9660-structuur en het aanmaken van Joliet- en HFS-schijven. Details staan in &man.mkisofs.8;. <application>burncd</application> CD-ROM's branden Indien er een ATAPI CD-brander aanwezig is, kan het commando burncd gebruikt worden om een ISO-beeld naar een CD te branden. burncd maakt deel uit van het basissysteem en is geïnstalleerd als /usr/sbin/burncd. Het gebruik is erg eenvoudig, aangezien het weinig opties heeft. &prompt.root; burncd -f cd-apparaat gegevens beeldbestand.iso fixate Het bovenstaande commando brandt een kopie van beeldbestand.iso naar cd-apparaat. Het standaardapparaat is /dev/acd0. Opties om de schrijfsnelheid in te stellen, de CD na het branden uit te werpen en geluidsgegevens te schrijven staan in &man.burncd.8;. <application>cdrecord</application> Indien er geen ATAPI CD-brander aanwezig is, dient cdrecord gebruikt te worden om CD's te branden. cdrecord maakt geen deel uit van het basissysteem. Het dient òfwel vanuit de port in sysutils/cdrtools òfwel als package geïnstalleerd te worden. Veranderingen in het basissysteem kunnen ervoor zorgen dat binaire versies van dit programma falen, wat mogelijk tot een coaster leidt. Daarom dient òfwel de port bijgewerkt te worden als het systeem wordt bijgewerkt, òwel, als -STABLE gevolgd wordt, dient de port bijgewerkt te worden wanneer er een nieuwe versie beschikbaar komt. Hoewel cdrecord vele opties heeft, is het gebruik voor gewone situaties nog eenvoudiger dan dat van burncd. Een ISO 9660-beeld kan gebrand worden met: &prompt.root; cdrecord dev=device beeldbestand.iso Het lastige gedeelte in het gebruik van cdrecord is het vinden van de juiste . Om de juiste instelling te vinden, kan de vlag van cdrecord gebruikt worden, wat resultaten zoals de onderstaande kan geven: CD-ROM's branden &prompt.root; cdrecord -scanbus Cdrecord-Clone 2.01 (i386-unknown-freebsd7.0) Copyright (C) 1995-2004 Jörg Schilling Using libscg version 'schily-0.1' scsibus0: 0,0,0 0) 'SEAGATE ' 'ST39236LW ' '0004' Disk 0,1,0 1) 'SEAGATE ' 'ST39173W ' '5958' Disk 0,2,0 2) * 0,3,0 3) 'iomega ' 'jaz 1GB ' 'J.86' Removable Disk 0,4,0 4) 'NEC ' 'CD-ROM DRIVE:466' '1.26' Removable CD-ROM 0,5,0 5) * 0,6,0 6) * 0,7,0 7) * scsibus1: 1,0,0 100) * 1,1,0 101) * 1,2,0 102) * 1,3,0 103) * 1,4,0 104) * 1,5,0 105) 'YAMAHA ' 'CRW4260 ' '1.0q' Removable CD-ROM 1,6,0 106) 'ARTEC ' 'AM12S ' '1.06' Scanner 1,7,0 107) * Dit geeft de gepaste -waarden voor de apparaten in de lijst. De CD-brander dient gezocht te worden, waarna de drie getallen gescheiden door komma's gebruikt kunnen worden als de waarde voor . In dit geval is het CD-RW-apparaat 1,5,0, dus is de juiste invoer . Er zijn eenvoudigere manieren om deze waarde te specificeren. In &man.cdrecord.1; staan meer details. Hier staat ook informatie over geluidstracks, de snelheid instellen en meer. Audio-CD's dupliceren Een audio-CD kan gedupliceerd worden door de geluidsgegevens van de CD naar een serie bestanden te schrijven en deze bestanden daarna naar een lege CD te schrijven. Het proces verschilt licht tussen ATAPI- en SCSI-drives. SCSI-drives Onttrek cdda2wav de audio: &prompt.user; cdda2wav -vall -D2,0 -B -Owav Schrijf met cdrecord de .wav-bestanden: &prompt.user; cdrecord -v dev=2,0 -dao -useinfo *.wav Controleer of 2,0 juist is opgegeven, zoals beschreven in . ATAPI-drives Met behulp van de ATAPI/CAM module kan cdda2wav ook gebruikt worden voor ATAPI-drives. Dit gereedschap is vaak een betere keuze voor de meeste gebruikers (jitter-correctie, endianness-zaken, etc.) dan de methode die hieronder wordt voorgesteld. Het ATAPI CD-stuurprogramma maakt elke track beschikbaar als /dev/acddtnn, waarin d het stationsnummer is en nn het tracknummer is in twee decimale cijfers, dat indien nodig vooraf wordt gegaan door een nul. Dus is de eerste track op de eerste schijf /dev/acd0t01, de tweede /dev/acd0t02, de derde /dev/acd0t03, enzovoort. Controleer of de juiste bestanden in /dev bestaan. Als de benodigde namen er niet bijstaan, forceer het systeem dan om opnieuw te kijken: &prompt.root; dd if=/dev/acd0 of=/dev/null count=1 De track kan met &man.dd.1; onttrokken worden. Bij het onttrekken van de bestanden dient een specifieke blokgrootte gebruikt te worden. &prompt.root; dd if=/dev/acd0t01 of=track1.cdr bs=2352 &prompt.root;dd if=/dev/acd0t02 of=track2.cdr bs=2352 ... Brand de onttrokken bestanden met burncd. Er dient opgegeven te worden dat het geluidsbestanden zijn en dat burncd de schijf moet fixeren wanneer na afronding van het proces. &prompt.root; burncd -f /dev/acd0 audio track1.cdr track2.cdr ... fixate Gegevens-CD's dupliceren Een gegevens-CD kan gekopieerd worden naar een beeldbestand dat functioneel gelijk is aan het beeldbestand dat met &man.mkisofs.8; gemaakt is en het kan gebruikt worden om elke gegevens-CD te dupliceren. Het hier gegeven voorbeeld neemt aan dat het CD-ROM-apparaat acd0 is. &prompt.root; dd if=/dev/acd0 of=bestand.iso bs=2048 Nu het beeld beschikbaar is, kan het naar CD geschreven worden zoals hierboven beschreven. Gegevens-CD's gebruiken Nu er een standaard gegevens-CD-ROM is aangemaakt moet deze waarschijnlijk aangekoppeld worden om de gegevens die er op staan te lezen. Normaalgesproken neemt &man.mount.8; aan dat een bestandssysteem van het soort ufs is. Als zoiets als onderstaande geprobeerd wordt komt er een klacht over Incorrect super block en wordt er niet aangekoppeld: &prompt.root; mount /dev/cd0 /mnt De CD-ROM bevat geen UFS-bestandssysteem, dus pogingen om zo aan te koppelen mislukken. Er dient aan &man.mount.8; verteld te worden dat het bestandssysteem van het soort ISO9660 is en dan werkt alles. Dit kan door de optie van &man.mount.8; op te geven. Het CD-ROM-apparaat /dev/cd0 onder /mnt aankoppelen kan zo: &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt De apparaatnaam (in dit voorbeeld /dev/cd0) kan afwijken, afhankelijk van de interface die de CD-ROM gebruikt. Verder voert de optie gewoon &man.mount.cd9660.8; uit. Bovenstaand voorbeeld kan verkort worden tot: &prompt.root; mount_cd9660 /dev/cd0 /mnt Het is in het algemeen mogelijk om gegevens-CD-ROMs van elke fabrikant op deze manier te gebruiken. Schijven met bepaalde uitbreidingen op ISO 9660 kunnen zich echter vreemd gedragen. Joliet-schijven bijvoorbeeld, slaan alle bestandsnamen op in twee-byte Unicode-karakters. De &os;-kernel spreekt geen Unicode, maar het &os; CD9660 stuurprogramma is in staat om Unicode karakters direct te converteren. Als er niet-Engelse karakters verschijnen als vraagtekens, moet de lokale karakterset gedefinieerd worden met de optie. Zie de &man.mount.cd9660.8; handleiding voor meer informatie. Om in staat te zijn om de karakter conversie te doen met behulp van de optie, heeft de kernel de cd9660_iconv.ko module nodig. Deze kan ingeladen worden door het volgende toe te voegen aan /boot/loader.conf: cd9660_iconv_load="YES" en daarna de machine te herstarten of door de module direct in te laden met &man.kldload.8;. Zo nu en dan kan Device not configured verschijnen als geprobeerd wordt om een CD-ROM aan te koppelen. Dit betekent meestal dat het CD-ROM-station denkt dat er geen schijf in de lade ligt of dat het station niet zichtbaar is op de bus. Omdat het enkele seconden kan duren voordat een CD-ROM-station doorheeft dat er een CD-ROM in ligt, is geduld geboden. Soms wordt een SCSI CD-ROM gemist omdat het station niet genoeg tijd had om antwoord te geven op de busreset. Indien er een SCSI CD-ROM aanwezig is, dient de volgende optie aan de kernelinstellingen toegevoegd te worden en de kernel opnieuw gebouwd te worden. options SCSI_DELAY=15000 Dit zorgt ervoor dat de SCSI-bus 15 seconden pauzeert tijdens het opstarten opdat het CD-ROM-station elke gelegenheid krijgt om de busreset te beantwoorden. Rauwe gegevens-CD's branden Een bestand kan direct naar CD geschreven worden zonder een ISO 9660-bestandssysteem aan te maken. Sommige mensen doen dit voor back-updoeleinden. Dit gaat sneller dan een standaard-CD branden: &prompt.root; burncd -f /dev/acd1 -s 12 gegevens archief.tar.gz fixate Om de gegevens terug te halen die op zo'n CD gebrand zijn, is het noodzakelijk om gegevens van de rauwe apparaatnode te lezen: &prompt.root; tar xzvf /dev/acd1 Het is niet mogelijk om deze schijf aan te koppelen zoals dat voor een normale CD-ROM gedaan wordt. Zo'n CD-ROM kan onder geen enkel besturingssysteem, behalve &os;, gelezen worden. Om de CD aan te kunnen koppelen of gegevens te delen met een ander besturingssysteem, dient &man.mkisofs.8; gebruikt te worden, zoals boven beschreven is. Marc Fonvieille Bijgedragen door Het ATAPI/CAM-stuurprogramma gebruiken CD-brander ATAPI/CAM-stuurprogramma Dit stuurprogramma stelt ATAPI-apparaten (CD-ROM, CD-RW, DVD-stations, enzovoort) in staat om vanuit het SCSI-subsysteem benaderd te worden en maakt daarmee het gebruik van applicaties zoals sysutils/cdrdao of &man.cdrecord.1; mogelijk. Om dit stuurprogramma te gebruiken, is het noodzakelijk om de volgende regel aan het /boot/loader.conf bestand toe te voegen: atapicam_load="YES" om daarna de machine opnieuw op te starten. Als het noodzakelijk is om &man.atapicam.4; statisch toe te voegen aan de kernel moet de volgende regel worden toegevoegd aan het kernelinstellingenbestand: device atapicam Ook zijn de volgende regels in het kernelinstellingenbestand nodig, die meestal wel aanwezig zijn: device ata device scbus device cd device pass Hierna dient de nieuwe kernel opnieuw gebouwd en geïnstalleerd te worden en dient de machine opnieuw gestart te worden. Tijdens het opstartproces dient de brander als volgt te verschijnen: acd0: CD-RW <MATSHITA CD-RW/DVD-ROM UJDA740> at ata1-master PIO4 cd0 at ata1 bus 0 target 0 lun 0 cd0: <MATSHITA CD-RW/DVD UJDA740 1.00> Removable CD-ROM SCSI-0 device cd0: 16.000MB/s transfers cd0: Attempt to query device size failed: NOT READY, Medium not present - tray closed Het station is nu toegankelijk via de apparaatnaam /dev/cd0. Om bijvoorbeeld een CD-ROM op /mnt aan te koppelen: &prompt.root; mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt Als root kan het volgende commando gegeven worden om het SCSI-adres van de brander te verkrijgen: &prompt.root; camcontrol devlist <MATSHITA CD-RW/DVD UJDA740 1.00> at scbus1 target 0 lun 0 (pass0,cd0) Dus 1,0,0 is het SCSI-adres dat met &man.cdrecord.1; en andere SCSI-toepassingen gebruikt dient te worden. Meer informatie over het ATAPI/CAM en het SCSI-systeem staat in de hulppagina's van &man.atapicam.4; en &man.cam.4;. Marc Fonvieille Bijgedragen door Andy Polyakov Met toevoegingen van Optische media (DVD's) aanmaken en gebruiken DVD branden Inleiding Vergeleken met de CD behoort de DVD de tot de volgende generatie van optische media-opslagtechnologie. De DVD kan meer gegevens bevatten dan enige CD en is tegenwoordig de standaard voor videopublicatie. Er kunnen vijf fysieke opneembare formaten gedefinieerd worden die opneembare DVD heten: DVD-R: dit was het eerst beschikbare opneembare DVD-formaat. De DVD-R-standaard is gedefinieerd door het DVD Forum. Dit formaat is voor eenmalig schrijven. DVD-RW: dit is de herschrijfbare versie van de DVD-R-standaard. Een DVD-RW kan tot ongeveer 1.000 maal herschreven worden. DVD-RAM: dit is ook een herschrijfbaar formaat dat door het DVD Forum ondersteund wordt. Een DVD-RAM kan gezien worden als een verwisselbare harde schijf. Dit medium is echter niet uitwisselbaar met de meeste DVD-ROM-stations en DVD-Video-spelers. Slechts enkele DVD-schrijvers ondersteunen het DVD-RAM-formaat. Lees voor meer informatie over het gebruik van DVD-RAM. DVD+RW: dit is het herschrijfbare formaat dat is gedefinieerd door de DVD+RW Alliance. Een DVD+RW kan tot ongeveer 1.000 maal herschreven worden. DVD+R: dit formaat is de eenmalig beschrijfbare versie van het DVD+RW-formaat. Een enkellaags opneembare DVD kan maximaal 4.700.000.000 bytes bevatten, wat eigenlijk 4,38 GB of 4.485 MB is (1 kB is 1024 bytes). Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen het fysieke medium en de toepassing. Een DVD-Video bijvoorbeeld is een specifiek bestandsschema dat op elk fysiek opneembaar DVD-medium geschreven kan worden: DVD-R, DVD+R, DVD-RW, enzovoort. Voordat het mediumtype gekozen wordt, dient het zeker te zijn dat zowel de brander als de DVD-Video-speler (een onafhankelijke speler of een DVD-ROM-station in een computer) overweg kunnen met het overwogen medium. Instellingen Het programma &man.growisofs.1; wordt gebruikt om DVD's op te nemen. Dit commando is deel van de dvd+rw-tools gereedschappen (sysutils/dvd+rw-tools). dvd+rw-tools ondersteunt alle types DVD-media. Deze gereedschappen gebruiken het SCSI-subsysteem om toegang tot de apparaten te krijgen, daarvoor moet ondersteuning voor ATAPI/CAM aan de kernel toegevoegd worden. Indien de brander de USB-interface gebruikt, is deze toevoeging nutteloos en dient gelezen te worden voor meer details over het instellen van USB-apparaten. De DMA-toegang voor ATAPI-apparaten dient ook aangezet te worden door de volgende regel aan het bestand /boot/loader.conf toe te voegen: hw.ata.atapi_dma="1" Voordat de dvd+rw-tools gebruikt kunnen worden, dienen de dvd+rw-tools' hardware compatibility notes geraadpleegd te worden voor enige informatie die betrekking heeft op de DVD-brander. Indien een grafische gebruikersinterface gewenst is, is K3b (sysutils/k3b), die een gebruikersvriendelijke interface biedt voor &man.growisofs.1; en vele andere brandprogramma's, het bekijken waard. Gegevens-DVD's branden Het commando &man.growisofs.1; is een frontend voor mkisofs. Het roept &man.mkisofs.8; aan om het bestandssysteemoverzicht aan te maken en het schrijft naar de DVD. Hierdoor is het niet nodig om een beeld van de gegevens aan te maken voordat met branden begonnen wordt. Om de gegevens uit de map /pad/naar/gegevens op een DVD+R of een DVD-R te branden: &prompt.root; growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/gegevens De opties worden doorgegeven aan &man.mkisofs.8; voor het aanmaken van het bestandssysteem (in dit geval een ISO 9660-bestandssysteem met Joliet en Rock Ridge uitbreidingen). Meer details staan in de hulppagina &man.mkisofs.8;. De optie wordt gebruikt voor het opnemen van de eerste sessie, ook bij meerdere sessies. Het DVD-apparaat, /dev/cd0, dient aan de hand van de instellingen aangepast te worden. De parameter sluit de schijf zodat er niets aan de opname toegevoegd kan worden. Dit zou als tegenprestatie betere uitwisselbaarheid met DVD-ROM-stations moeten geven. Het is ook mogelijk om een vooraf gemastered beeld te branden, om bijvoorbeeld het beeld beeldbestand.iso te branden: &prompt.root; growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0=beeldbestand.iso De schrijfsnelheid moet automatisch gedetecteerd en ingesteld worden, afhankelijk van het medium en het gebruikte station. Om de schrijfsnelheid te forceren, dient de parameter gebruikt te worden. Meer informatie staat in de hulppagina &man.growisofs.1;. Om bestanden groter dan 4,38GB in de compilatie op te nemen dient een UDF/ISO-9660 hybride bestandssysteem aangemaakt te worden door de aanvullende parameter aan &man.mkisofs.8; en alle gerelateerde programma's (i.e., &man.growisofs.1;) door te geven. Dit is alleen nodig als een ISO beeldbestand wordt aangemaakt, of als bestanden direct naar een schijf worden geschreven. Schijven die op deze manier zijn aangemaakt moeten als een UDF-bestandssysteem worden aangekoppeld met het hulpmiddel &man.mount.udf.8;, zodat het alleen bruikbaar is op een besturingssysteem dat zich van UDF bewust is, anders zal het lijken of er corrupte bestanden op staan. Om zo'n ISO-bestand aan te maken: &prompt.user; mkisofs -R -J -udf -iso-level 3 -o beeldbestand.iso /pad/naar/gegevens Om de bestanden direct naar een schijf te schrijven: &prompt.root; growisofs -dvd-compat -udf -iso-level 3 -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/gegevens Wanneer u een ISO-beeld heeft dat al grote bestanden bevat, zijn er geen extra opties nodig om met &man.growisofs.1; het beeld naar een schijf te schrijven. Zorg er ook voor dat u een actuele versie van sysutils/cdrtools heeft (welke &man.mkisofs.8; bevat), aangezien oudere versies geen ondersteuning voor grote bestanden bieden. Als u problemen tegenkomt, gebruik dan de ontwikkelversie, sysutils/cdrtools-devel en lees de handleidingpagina &man.mkisofs.8;. DVD-Video branden DVD DVD-Video Een DVD-Video is een specifiek bestandsschema dat gebaseerd is op de ISO 9660 en de micro-UDF (M-UDF) specificaties. DVD-Video heeft ook een specifieke hiërarchie voor de gegevensstructuur, de reden waarom een speciaal programma zoals multimedia/dvdauthor nodig is om de DVD te schrijven. Indien er reeds een beeld van het bestandssysteem van de DVD-Video beschikbaar is, kan het zoals elk ander beeld gebrand worden. In de vorige sectie staat een voorbeeld. Als het resultaat voor de inhoud voor de DVD bijvoorbeeld in de map /pad/naar/video staat, kan de DVD-Video als volgt gebrand worden: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -dvd-video /pad/naar/video De optie wordt doorgegeven aan &man.mkisofs.8; en geeft het opdracht om een bestandssysteemschema voor een DVD-Video aan te maken. Verder impliceert de optie de optie van &man.growisofs.1;. DVD+RW gebruiken DVD DVD+RW In tegenstelling tot een CD-RW dient een nieuwe DVD+RW voor het eerste gebruik geformatteerd te worden. Het programma &man.growisofs.1; regelt dit automatisch als nodig. Dit is de aanbevolen manier. Het is ook mogelijk om dvd+rw-format te gebruiken om een DVD+RW te formatteren: &prompt.root; dvd+rw-format /dev/cd0 Deze operatie hoeft slechts één maal uitgevoerd te worden. Onthoud dat alleen nieuwe DVD+RW-media geformatteerd dienen te worden. Daarna is het mogelijk om de DVD+RW op dezelfde manier te branden zoals in bovenstaande secties staat vermeldt. Om nieuwe gegevens op een DVD+RW te branden (een geheel nieuw bestandssysteem branden, niet wat gegevens toevoegen), is het niet nodig om deze te wissen. Het is voldoende om de vorige opname te overschrijven (tijdens het aanmaken van een initiële sessie), zoals hieronder: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/nieuwe gegevens Het DVD+RW-formaat biedt de mogelijkheid om eenvoudig nieuwe gegevens aan een vorige opname toe te voegen. De operatie bestaat uit het samenvoegen van een nieuwe sessie en de bestaande. Het is geen multisessie-schrijven. &man.growisofs.1; laat het ISO 9660-bestandssysteem dat aanwezig is op het medium groeien. Om gegevens aan de vorige DVD+RW toe te voegen: &prompt.root; growisofs -M /dev/cd0 -J -R /pad/naar/volgende gegevens Dezelfde opties van &man.mkisofs.8; die gebruikt werden om de initiële sessie te branden, dienen gebruikt te worden tijdens schrijfsessies. De optie kan gebruikt worden als betere uitwisselbaarheid met DVD-ROM-stations gewenst is. In het geval van een DVD+RW verhindert dit het toevoegen van gegevens niet. Om het medium te wissen: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0=/dev/zero DVD-RW gebruiken DVD DVD-RW Een DVD-RW accepteert twee schijfformaten: de incrementele sequentiële en beperkt overschrijven. Standaard zijn DVD-RW-schijven in het sequentiële formaat. Een nieuwe DVD-RW kan direct beschreven worden zonder deze te formatteren. Een gebruikte DVD-RW in sequentieel formaat dient echter gewist te worden voordat het mogelijk is om een nieuwe initiële sessie te schrijven. Om een DVD-RW in sequentiële toestand te wissen, dient het volgende gedaan te worden: &prompt.root; dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0 Volledig wissen () neemt ongeveer één uur in beslag op een 1x-medium. Het is mogelijk om snel te wissen door gebruik te maken van de optie als de DVD-RW in Disk-At-Once-modus (DAO) wordt opgenomen. Om de DVD-RW in DAO-modus te branden: &prompt.root; growisofs -use-the-force-luke=dao -Z /dev/cd0=beeldbestand.iso De optie is niet nodig aangezien &man.growisofs.1; probeert om minimale (snel gewiste) media te detecteren en gebruik te maken van DAO-schrijven. Eigenlijk moet beperkt overschrijven gebruikt worden met elke DVD-RW. Dit formaat is flexibeler dan het standaard incrementeel sequentiële. Om gegevens op een sequentiële DVD-RW te schrijven, worden dezelfde instructies gebruikt als voor de andere DVD-formaten: &prompt.root; growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /pad/naar/gegevens Om wat gegevens aan de vorige opname toe te voegen, dient de optie van &man.growisofs.1; gebruikt te worden. Als echter gegevens aan een DVD-RW in incrementeel sequentiële modus worden toegevoegd, wordt een nieuwe sessie op de schijf aangemaakt wat resulteert in een multisessie schijf. Een DVD-RW in het beperkt overschrijven formaat hoeft niet gewist te worden vóór een nieuwe initiële sessie. Het is voldoende om de schijf te overschrijven met de optie , wat analoog is aan het geval van de DVD+RW. Het is ook mogelijk om een bestaand ISO 9660-bestandssysteem te laten groeien op soortgelijke wijze als voor een DVD+RW met de optie . Het resultaat is een enkelsessie DVD. Om een DVD-RW in het beperkt overschrijven-formaat te zetten: &prompt.root; dvd+rw-format /dev/cd0 Om terug te gaan naar het sequentiële formaat: &prompt.root; dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0 Multisessie Multisessie DVD's worden door zeer weinig DVD-ROM-stations geaccepteerd en meestal lezen ze hopelijk tenminste de eerste sessie. DVD+R, DVD-R en DVD-RW kunnen in het sequentiële formaat meerdere sessies accepteren. Het idee van meerdere sessies bestaat niet voor de formaten DVD+RW en DVD-RW in beperkt overschrijven. Om een nieuwe sessie achter een initiële (niet-gesloten) sessie op een DVD+R, DVD-R of DVD-RW in sequentieel formaat toe te voegen: &prompt.root; growisofs -M /dev/cd0 -J -R /pad/naar/volgende gegevens Het gebruik van dit commando met een DVD+RW of een DVD-RW in beperkt overschrijven-formaat voegt gegevens toe door de nieuwe sessie samen te voegen met de bestaande. Dit leidt tot een enkelsessie schijf. Deze manier kan gebruikt worden om gegevens achter een initiële sessie aan deze media toe te voegen. Op deze media wordt wat ruimte gebruikt tussen elke sessie om het einde en begin van de sessies aan te geven. Daarom dienen sessies met grote hoeveelheden gegevens toegevoegd te worden om de mediaruimte te optimaliseren. Het aantal sessies is beperkt tot 154 voor een DVD+R, ongeveer 2000 voor een DVD-R en 127 voor een dubbellaags DVD+R. Meer informatie Om meer informatie over een DVD te verkrijgen kan het commando dvd+rw-mediainfo /dev/cd0 met de schijf in het station gebruikt worden. Meer informatie over dvd+rw-tools staat in de hulppagina &man.growisofs.1;, op de dvd+rw-tools website en in de archieven van de cdwrite mailing list. De uitvoer van dvd+rw-mediainfo met betrekking tot de resulterende opname of het medium met problemen is verplicht voor elk probleemrapport. Zonder deze uitvoer volgt geen hulp. DVD-RAM gebruiken DVD DVD-RAM Configuratie DVD-RAM schrijvers komen met of een SCSI of een ATAPI interface. DMA toegang voor ATAPI apparaten moet worden ingeschakeld, wat gedaan kan worden door de volgende regel toe te voegen aan /boot/loader.conf: hw.ata.atapi_dma="1" Voorbereiden van het medium Zoals vermeld in de introductie van dit hoofdstuk kan DVD-RAM gezien worden als een verwijderbare harde schijf. Zoals elke andere harde schijf moet de DVD-RAM voorbereid worden voor het eerste gebruik. In het voorbeeld wordt alle beschikbare ruimte gebruikt voor een standaard UFS2 bestandssysteem: &prompt.root; dd if=/dev/zero of=/dev/acd0 bs=2k count=1 &prompt.root; bsdlabel -Bw acd0 &prompt.root; newfs /dev/acd0 Het DVD apparaat, acd0 moet worden gewijzigd naar gelang de configuratie. Het medium gebruiken Zodra de voorgaande operaties uitgevoerd zijn op de DVD-RAM kan het gekoppeld worden net als een normale harde schijf: &prompt.root; mount /dev/acd0 /mnt Hierna zal de DVD-RAM zowel lees- als beschrijfbaar zijn. Julio Merino Origineel werk door Martin Karlsson Herschreven door Diskettes aanmaken en gebruiken Soms is het opslaan van gegevens op een diskette nuttig, bijvoorbeeld als er geen andere verwijderbare opslagmedia beschikbaar zijn of als kleine hoeveelheden gegevens naar een andere computer moeten worden overgedragen. In deze sectie wordt beschreven hoe diskettes in &os; gebruikt dienen te worden. Hier worden hoofdzakelijk het formatteren en gebruik van 3,5 inch DOS-diskettes behandeld, maar de concepten zijn vergelijkbaar voor andere disketteformaten. Diskettes formatteren Het apparaat Diskettes worden benaderd door ingangen in /dev net zoals andere apparaten. Om een rauwe floppy te benaderen gebruikt u /dev/fdN. Formatteren Een diskette dient op laag niveau geformatteerd te worden voordat deze kan worden gebruikt. Dit wordt meestal door de fabrikant gedaan, maar formatteren is een goede manier om de integriteit van het medium te controleren. Hoewel het mogelijk is om grotere (of kleinere) schijfgroottes te forceren, zijn de meeste diskettes ontworpen voor 1440kB. Een diskette kan op laag niveau geformatteerd worden met &man.fdformat.1;. Dit gereedschap verwacht de apparaatnaam als parameter. Op basis van eventuele foutmeldingen kan bepaald worden of een schijf goed of slecht is. Formatteren van floppies Voor het formatteren van de diskette dienen de apparaten /dev/fdN gebruikt te worden. Nadat een 3,5 inch diskette in het station is gestoken: &prompt.root; /usr/sbin/fdformat -f 1440 /dev/fd0 Schijflabels Nadat de diskette op laag niveau is geformatteerd, dient er schijflabel aan gekoppeld te worden. Dit schijflabel wordt later vernietigd, maar het systeem heeft het nodig om later de grootte en de geometrie van de schijf te bepalen. Het nieuwe schijflabel neemt de gehele schijf over en bevat alle benodigde informatie over de geometrie van de diskette. De geometriewaarden van het schijflabel staan vermeld in /etc/disktab. Nu kan &man.bsdlabel.8; als volgt gedraaid worden: &prompt.root; /sbin/bsdlabel -B -w /dev/fd0 fd1440 Bestandssystemen Nu is de diskette klaar om op hoog niveau geformatteerd te worden. Hiermee wordt een nieuw bestandssysteem opgezet, wat &os; in staat stelt om naar de schijf te lezen en te schrijven. Nadat het nieuwe bestandssysteem is aangemaakt, wordt het schijflabel vernietigd, dus om de schijf te herformatteren is het noodzakelijk om het schijflabel opnieuw aan te maken. Het bestandssysteem voor diskettes kan zowel UFS als FAT zijn. FAT is over het algemeen een betere keuze voor diskettes. Om een nieuw bestandssysteem op de diskettes te zetten: &prompt.root; /sbin/newfs_msdos /dev/fd0 De schijf is nu klaar voor gebruik. Diskettes gebruiken Om de diskette te gebruiken kan &man.mount.msdosfs.8; gebruikt worden om het medium aan te koppelen. Ook kan emulators/mtools uit de Portscollectie worden gebruikt. Gegevensbanden aanmaken en gebruiken bandmedia Bandtechnologie is zich blijven ontwikkelen maar het is minder waarschijnlijk dat het in moderne systemen wordt gebruikt. Moderne back-upsystemen neigen om offsite gecombineerd met technologieën voor plaatselijke verwisselbare schijfstations te gebruiken. &os; zal nog steeds elk bandstation dat SCSI gebruikt zoals LTO en oudere apparaten zoals DAT ondersteunen. Er is ook beperkte ondersteuning voor SATA- en USB-bandstations. Seriële toegang met &man.sa.4; bandstations &os; gebruikt het stuurprogramma &man.sa.4;, dat /dev/sa0, /dev/nsa0 en /dev/esa0 aanbiedt. Voor normaal gebruik is alleen /dev/sa0 nodig. /dev/nsa0 is fysiek hetzelfde apparaat als /dev/sa0 maar spoelt de band niet terug nadat een bestand is geschreven. Dit maakt het mogelijk om meer dan één bestand naar een band te schrijven. /dev/esa0 werpt, indien van toepassing, de band uit nadat het apparaat is gesloten. Het bandstation met &man.mt.1; beheren bandmedia mt &man.mt.1; is het hulpmiddel van &os; om andere bewerkingen op het bandstation uit te voeren, zoals bestanden op een band doorzoeken of controlepunten naar de band schrijven. Als voorbeeld kunnen de eerste drie bestanden op een band bewaard worden door ze over te slaan voordat een nieuw bestand wordt geschreven: &prompt.root; mt -f /dev/nsa0 fsf 3 &man.tar.1; gebruiken om back-ups op banden te lezen en schrijven &man.tar.1; gebruiken om een enkel bestand naar band te schrijven: &prompt.root; tar cvf /dev/sa0 bestand Bestanden vanuit een &man.tar.1;-archief op band naar de huidige map herstellen: &prompt.root; tar xvf /dev/sa0 &man.dump.8; en &man.restore.8; gebruiken om back-ups aan te maken en te herstellen Een eenvoudige back-up van /usr maken met &man.dump.8;: &prompt.root; dump -0aL -b64 -f /dev/nsa0 /usr Interactief bestanden van een &man.dump.8;-bestand vanaf band naar de huidige map herstellen: &prompt.root; restore -i -f /dev/nsa0 Andere bandsoftware Er zijn programma's op hoger niveau beschikbaar om het back-uppen naar banden eenvoudiger te maken. De populairste zijn AMANDA en Bacula. Deze programma's hebben als doel om back-uppen eenvoudiger en aangenamer te maken, of om complexe back-ups van meerdere machines te automatiseren. De Portscollectie bevat deze beide en andere toepassingen om met banden te werken. Naar diskettes back-uppen Kunnen diskettes gebruikt worden om gegevens te back-uppen? back-updiskettes diskettes Diskettes zijn niet bepaald een geschikt medium om back-ups mee te maken, omdat: Het medium onbetrouwbaar is, in het bijzonder op de langere termijn; Het back-uppen en terugzetten erg traag is; Diskettes een zeer beperkte capaciteit hebben. De tijden dat een hele harde schijf naar een tiental diskettes kon worden geback-upped zijn allang verstreken. Maar als er geen andere manier beschikbaar is om de gegevens te back-uppen, is een back-up naar diskettes beter dan helemaal geen back-up. Gebruikte diskettes moet van goede kwaliteit zijn. Diskettes die al jaren op kantoor rondgeslingerd hebben, zijn een slechte keuze. In het ideale geval dienen nieuwe diskettes van een reputabele fabrikant gebruikt te worden. Hoe de gegevens naar diskettes back-uppen? Het beste kan naar diskettes worden geback-upped door gebruik te maken van &man.tar.1; met de optie (meerdere volumes), die back-ups over meerdere diskettes ondersteunt. Om alle bestanden in de huidige map en de submappen te back-uppen (als root): &prompt.root; tar Mcvf /dev/fd0 * Als de eerste diskette vol is, vraagt &man.tar.1; om het volgende volume. Omdat &man.tar.1; media-onafhankelijk is, refereert het aan volumes, in deze context diskettes. Prepare volume #2 for /dev/fd0 and hit return: Dit wordt herhaald (met oplopend volumenummer) totdat alle gespecificeerde bestanden zijn geback-upped. Kunnen back-ups gecomprimeerd worden? tar gzip compressie Helaas staat &man.tar.1; het gebruik van de optie niet toe voor archieven over meerdere volumes. Het is uiteraard mogelijk om alle bestanden met &man.gzip.1; te comprimeren, ze met &man.tar.1; op diskettes te zetten en ze daarna met &man.gunzip.1; weer te decomprimeren! Hoe worden de back-ups teruggezet? Om een volledige archief terug te zetten: &prompt.root; tar Mxvf /dev/fd0 Er zijn twee manieren om alleen specifieke bestanden terug te zetten. Ten eerste kan met de eerste diskette begonnen worden: &prompt.root; tar Mxvf /dev/fd0 bestandsnaam Het programma &man.tar.1; vraagt om de vervolgdiskettes totdat het benodigde bestand is gevonden. Als alternatief kan, als bekend is op welke diskette het bestand staat, de betreffende diskette worden ingestoken en bovenstaand commando gebruikt worden. Als het eerste bestand op de diskette een vervolg is van de vorige diskette, waarschuwt &man.tar.1; dat het bestand niet teruggezet kan worden, zelfs als hier niet om gevraagd is! Lowell Gilbert Oorspronkelijk werk van Back-up strategieën Het eerste wat nodig is voor het ontwepken van een back-upplan, is er voor te zorgen dat de volgende mogelijke problemen worden ondervangen: Schijffalen Per ongeluk verwijderde bestanden Willekeurige bestandscorruptie Complete machinevernietiging (door bijvoorbeeld brand), inclusief de vernietiging van lokaal beschikbare back-ups. Het is goed mogelijk dat een aantal systemen het best geholpen zijn door voor al deze problemen een andere techniek te gebruiken. Behalve voor volledig persoonlijke systemen met niet echt belangrijke gegevens, is het zelfs onwaarschijnlijk dat één techniek alle mogelijke problemen kan afvangen. Een aantal technieken in de gereedschapskist zijn: Archiveren van een heel systeem op een back-up die niet lokaal wordt bewaard. Dit biedt bescherming tegen alle hierboven beschreven problemen, maar het is langzaam en onhandig om er een restore van te maken. Het is mogelijk om lokaal een kopie aan te houden en/of online, maar dan zijn er nog steeds onhandigheden, in het bijzonder voor restores voor gebruikers met beperkte rechten. Snapshots van bestandssystemen. Dit werkt eigenlijk alleen in het geval bestanden per ongelijk verwijderd worden, maar het kan in dat geval erg handig zijn en het werkt snel en eenvoudig. Een kopie maken van hele bestandssystemen en/of schijven (bijvoorbeeld een periodieke &man.rsync.1; van een hele machine). Dit is in het algemeen het meest bruikbaar in netwerken met specifieke eisen. Voor algemene bescherming tegen het falen van een schijf, is het meestal minder geschikt dan RAID. Voor het herstellen van per ongeluk verwijderde bestanden is het vergelijkbaar aan UFS snapshots, maar dat hangt af van persoonlijke voorkeuren. RAID. Minimaliseert of voorkomt downtijd als een schijf faalt. Dit ten koste van het vaker hebben van schijven die falen (omdat er meer van zijn), maar wel met een veel lagere urgentie. Controleren van fingerprints van bestanden. Het hulpprogramma &man.mtree.8; kan hier bij helpen. Hoewel dit geen back-uptechniek is, zorgt het er wel voor dat kan worden opgemerkt wanneer back-ups geraadpleegd moeten worden. Dit is in het bijzonder belangrijk voor offline back-ups en de fingerprints horen periodiek gecontroleerd te worden. Het is makkelijk om met nog meer technieken op de proppen te komen, waaronder veel variaties op de bovengenoemde. Bijzondere eisen leiden vaak tot bijzondere oplossingen. Het back-uppen van een draaiende database vereist bijvoorbeeld een methode die toegespitst is op de gebruikte database software als tussenstap. Het is van groot belang om te onderkennen tegen welke gevaren er bescherming dient te zijn en hoe daarmee om te gaan. Back-upbeginselen De drie grote back-upprogramma's zijn &man.dump.8;, &man.tar.1; en &man.cpio.1;. Dump en Restore back-upsoftware dump / restore dump restore De traditionele back-upprogramma's voor &unix; zijn dump en restore. Deze zien het station als een verzameling van schijfblokken, onder de abstracties van bestanden, koppelingen en mappen die door de bestandssystemen worden aangemaakt. In tegenstelling tot andere back-upprogramma's, verzorgt dump een back-up van een compleet bestandssysteem op een apparaat. Het is niet in staat om slechts een gedeelte van een bestandssysteem of een mapstructuur die meer dan één bestandssysteem in beslag neemt te back-uppen. Het commando dump schrijft geen bestanden en mappen naar band, maar de rauwe gegevensblokken waaruit de bestanden en mappen bestaan. Wanneer het gebruikt wordt om gegevens te extraheren, slaat restore tijdelijke bestanden standaard op in /tmp/ — als u werkt vanaf een herstelschijf met een kleine map /tmp, moet u wellicht de omgevingsvariabele TMPDIR op een map met meer vrije ruimte instellen zodat de restore kan slagen. Indien dump op een hoofdmap wordt gebruikt, wordt er geen back-up gemaakt van /home , /usr of van de vele andere mappen, aangezien dit typisch koppelpunten voor andere bestandssystemen of symbolische koppelingen binnen deze bestandssystemen zijn. dump bevat eigenaardigheden die uit de begintijd in Versie 6 van AT&T &unix; (circa 1975) zijn overgebleven. De standaardparameters zijn geschikt voor banden met 9 sporen (6.250 bpi), niet voor de media met hoge dichtheid die vandaag beschikbaar zijn (tot 62.182 ftpi). Deze standaardwaarden dienen op de opdrachtregel overschreven te worden om de capaciteit van de huidige bandstations te benutten. .rhosts Het is ook mogelijk om gegevens met rdump en rrestore over een netwerk naar een bandstation dat aan een andere computer gekoppeld is te back-uppen. Beide programma's maken gebruik van &man.rcmd.3; en &man.ruserok.3; om toegang tot het bandstation op afstand te krijgen. De gebruiker die de back-up uitvoert moet vermeld staat in het bestand .rhosts op de computer op afstand. De argumenten die aan rdump en rrestore gegeven worden dienen geschikt te zijn voor gebruik op de computer op afstand. Als rdump gebruikt wordt om een dump te maken van een &os; computer naar een Exabyte-bandstation dat met een Sun-computer genaamd komodo verbonden is: &prompt.root; /sbin/rdump 0dsbfu 54000 13000 126 komodo:/dev/nsa8 /dev/da0a 2>&1 Let op: er kleven veiligheidsbezwaren aan het toestaan van authenticatie met .rhosts. De situatie dient goed geëvalueerd te worden. Het is ook mogelijk om dump en restore op een veiligere manier via ssh te gebruiken. Het gebruik van <command>dump</command> via <application>ssh</application> &prompt.root; /sbin/dump -0uan -f - /usr | gzip -2 | ssh -c blowfish \ doelgebruiker@doelmachine.example.com dd of=/mijngrotebestanden/dump-usr-10.gz Ook kan de ingebouwde manier van dump gebruikt worden, door de omgevingsvariabele RSH in te stellen: Het gebruik van <command>dump</command> via <application>ssh</application> met ingestelde <envar>RSH</envar> &prompt.root; env RSH=/usr/bin/ssh /sbin/dump -0uan -f doelgebruiker@doelmachine.example.com:/dev/sa0 /usr <command>tar</command> back-upsoftware tar &man.tar.1; stamt ook uit de tijd van Versie 6 van AT&T &unix; (circa 1975). Het werkt samen met het bestandssysteem. tar schrijft bestanden en mappen naar band en ondersteunt niet het volledige scala aan opties dat beschikbaar is met &man.cpio.1;, maar tar heeft niet de ongebruikelijke opdrachtpijplijn nodig die cpio gebruikt. tar Om tar toe te passen op een Exabyte-bandstation die met een Sun genaamd komodo verbonden is: &prompt.root; tar cf - . | rsh komodo dd of=tape-device obs=20b Indien de veiligheid van back-uppen over een netwerk een punt is, dient gebruik te worden gemaakt van het commando ssh en niet van rsh. <command>cpio</command> back-upsoftware cpio &man.cpio.1; is het originele &unix; bandprogramma voor magnetische media om bestanden uit te wisselen. cpio heeft opties (naast vele anderen) om byte-swapping uit te voeren, een aantal verschillende archiefformaten te schrijven en de gegevens over een pijplijn naar andere programma's te voeren. Deze laatste optie maakt cpio een uitstekende keuze voor installatiemedia. cpio weet niet hoe het door een mapstructuur moet lopen. Er dient een lijst met bestanden door stdin aangeleverd te worden. cpio cpio biedt geen ondersteuning voor back-ups over het netwerk. Er kan gebruik worden gemaakt van een pijplijn en rsh om de gegevens naar een banddrive op afstand te sturen. &prompt.root; for f in maplijst; do find $f >> back-up.lijst done &prompt.root; cpio -v -o --format=newc < back-up.lijst | ssh gebruiker@host "cat > back-upapparaat" Hier is maplijst een lijst van de mappen waarvan een back-up gemaakt dient te worden, gebruiker@host de gebruiker/hostnaam-combinatie die de back-ups uitvoert, en back-upapparaat het apparaat waar de back-ups naar toe geschreven te worden (bijvoorbeeld /dev/nsa0). <command>pax</command> back-upsoftware pax pax POSIX IEEE &man.pax.1; is het antwoord van IEEE en &posix; op tar en cpio. In de loop der jaren zijn de verscheidene versies van tar en cpio licht incompatibel geworden. Dus in plaats van dit uit te vechten en ze volledig te standaardiseren, heeft &posix; een nieuw archiveringsprogramma gemaakt. pax poogt om veel van de verscheidene formaten van cpio en tar te lezen en te schrijven, met daarbij nog nieuwe, eigen formaten. De commandoverzameling lijkt meer op die van cpio dan op die van tar. <application>Amanda</application> back-upsoftware Amanda Amanda Amanda (Advanced Maryland Network Disk Archiver) is een client/server-back-upsysteem, in plaats van een enkel programma. Een Amanda server back-upt elk aantal computers dat een Amanda client en een netwerkverbinding met de Amanda server heeft naar een enkel bandstation. Een veelvoorkomend probleem bij bedrijven met een groot aantal schijven is dat de tijd die nodig is om de gegevens direct naar band te back-uppen langer is dan de tijd die voor de taak gereserveerd is. Amanda lost dit probleem op. Amanda kan gebruik maken van een tussenschijf om verschillende bestandssystemen tegelijkertijd te back-uppen. Amanda maakt archiefverzamelingen aan, een groep banden die gedurende een tijd gebruikt wordt om volledige back-ups te maken van alle bestandssystemen die in het instellingenbestand van Amanda vermeld staan. De archiefverzameling bevat ook incrementele (of differentiële) back-ups van alle bestandssystemen. Voor het herstellen van een beschadigd bestandssysteem zijn de meest recente volledige back-up en de incrementele back-ups nodig. Het instellingenbestand biedt verfijnde controle over de back-ups en het netwerkverkeer door Amanda. Amanda kan elk bovenstaand back-upprogramma gebruiken om de gegevens naar de band te schijven. Amanda is òf als port òf als package beschikbaar. Nietsdoen Nietsdoen is geen computerprogramma, maar de de meest gebruikte back-upstrategie. Er zijn geen initiële kosten. Er is geen back-upschema om te volgen. Zeg gewoon nee. Als er iets met gegevens gebeurt, lach erom en leef ermee! Als tijd en gegevens weinig tot niets waard zijn, is Nietsdoen het meest geschikte back-upprogramma. Maar wees bedacht, &unix; is een nuttig stuk gereedschap en er is zo maar binnen zes maanden een verzameling bestanden die wèl van waarde is. Nietsdoen is de juiste back-upmethode voor /usr/obj en andere mapstructuren die zo opnieuw aangemaakt kunnen worden. Een voorbeeld zijn de bestanden waaruit de HTML- of &postscript; versie van dit Handboek bestaan. Deze documentformaten zijn vanuit XML-invoerbestanden aangemaakt. Het back-uppen van de HTML- of &postscript; bestanden is niet nodig. Van de XML-bestanden dient regelmatig een back-up gemaakt te worden. Welk back-upprogramma is het beste? LISA &man.dump.8;. Punt uit.. Elizabeth D. Zwicky heeft stresstesten op alle hierboven besproken back-upprogramma's uitgevoerd. De heldere keuze voor het behouden van alle gegevens en alle eigenaardigheden van &unix; bestandssystemen is dump. Elizabeth heeft bestandssystemen aangemaakt met een grote verscheidenheid aan ongewone omstandigheden (en enkele minder ongebruikelijke) en heeft elk programma getest door een back-up van die bestandssystemen uit te voeren en ze te herstellen. De eigenaardigheden omvatten bestanden met gaten, bestanden met gaten en een blok nullen, bestanden met vreemde tekens in hun namen, onleesbare en onschrijfbare bestanden, apparaten, bestanden waarvan de grootte verandert tijdens het back-uppen, bestanden die aangemaakt/verwijderd worden tijdens het back-uppen en meer. Ze presenteerde de resultaten op LISA V in oktober 1991. Zie torture-testing Backup and Archive Programs. Noodterugzetprocedure Vóór de ramp Er zijn slechts vier stappen om te volgen bij het voorbereiden op elke ramp die voor kan komen. bsdlabel Het schijflabel van elke schijf dient afgedrukt te worden (bijvoorbeeld met bsdlabel da0 | lpr), de bestandssysteemtabel (/etc/fstab) en alle opstartboodschappen, alles in tweevoud. livefs CD Ten tweede dient een livefs CD-ROM gebrandt te worden. Deze CD-ROM biedt ondersteuning voor het opstarten in een &os; livefs reddingsmodus die gebruiker in staat stelt om vele taken uit te voeren zoals het draaien van &man.dump.8;, &man.restore.8;, &man.fdisk.8;, &man.bsdlabel.8;, &man.newfs.8; en meer. Een livefs CD-beeld voor &os;/&arch.i386; &rel2.current;-RELEASE is beschikbaar op . Livefs CD-beelden zijn niet beschikbaar voor &os; &rel.current;-RELEASE en nieuwer. Naast de beelden voor CDROM-installaties kunnen ook beelden voor flash-drive-installaties gebruikt worden om een systeem te redden. Het memstick-beelden voor &os;/&arch.i386; &rel.current;-RELEASE is beschikbaar op . Ten derde dienen regelmatig back-upbanden aangemaakt te worden. Alle veranderingen die na de laatste back-up zijn gemaakt kunnen onherroepelijk verloren zijn gegaan. De back-upbanden dienen beveiligd te worden tegen overschrijven. Ten vierde dienen de livefs CD-ROM die in stap twee gemaakt is en de back-upbanden getest te worden. Van de handelingen dienen aantekeningen gemaakt te worden. De aantekeningen, de CD-ROM, de afdrukken en de back-upbanden dienen gezamenlijk bewaard te worden. Tijdens het herstellen kunnen de notities ervoor zorgen dat de back-upbanden vernietigd worden. Hoe? In plaats van tar xvf /dev/sa0 kan per ongeluk tar cvf /dev/sa0 worden ingetypt, waardoor de back-upband overschreven wordt. Als extra veiligheidsmaatregel dienen telkens een livefs CD-ROM en twee back-upbanden gemaakt te worden. Eén van deze banden dient op een plaats op afstand bewaard te worden. Zo'n plaats is NIET de kelder van het zelfde kantoorgebouw. Een aantal bedrijven in het World Trade Center heeft deze les op de harde manier geleerd. Zo'n plaats dient fysiek gescheiden te zijn van de computers en de schijven door een significante afstand. Na de ramp De hamvraag is: heeft de hardware het overleefd? Er zijn regelmatig back-ups gemaakt, dus zorgen over de software zijn niet nodig. Indien hardware beschadigd is, dienen kapotte onderdelen vervangen te worden voordat gepoogd wordt om een computer te gebruiken. Plaats de livefs CD-ROM in de CD-ROM drive indien de hardware in orde is en start de computer op. Het originele installatiemenu wordt op het scherm getoond. Kies het land van toepassing en kies daarna Fixit -- Repair mode with CDROM/DVD/floppy en kies het item CDROM/DVD -- Use the live filesystem CDROM/DVD. restore en de andere benodigde programma's staan in /mnt2/rescue. Herstel elk bestandssysteem apart. mount rootpartitie bsdlabel newfs Probeer de rootpartitie van de eerste schijf aan te koppelen (bijvoorbeeld mount /dev/da0a /mnt). Als het schijflabel beschadigd is, gebruik dan bsdlabel om de schijf opnieuw te partitioneren en te labelen zodat deze overeenkomt met het afgedrukte en bewaarde label. Gebruik voor het opnieuw aanmaken van de bestandssystemen newfs. Koppel de rootpartitie van de schijf opnieuw aan voor lezen en schrijven (mount -u -o rw /mnt). Gebruik voor het herstellen van de gegevens van dit bestandssysteem het back-upprogramma en de back-upbanden (bijvoorbeeld restore vrf /dev/sa0). Koppel nu het bestandssysteem af (bijvoorbeeld umount /mnt). Herhaal dit voor elk beschadigd bestandssysteem. Back-up de gegevens naar nieuwe banden als het systeem weer draait. De omstandigheden die verantwoordelijk waren voor de crash of het gegevensverlies kunnen weer voorkomen. Nu een extra uur investeren, kan later grote zorgen besparen. Marc Fonvieille Geherstructureerd en verbeterd door Netwerk-, geheugen-, en bestandsgebaseerde bestandssystemen virtuele schijven schijven virtueel Naast de schijven die fysiek in de computer zitten, diskettes, CD's, harde schijven, enzovoort, worden er ook andere vormen van schijven door &os; begrepen: de virtuele schijven. NFS Coda schijven geheugen Dit omvat netwerkbestandssystemen zoals het Network File System en Coda, geheugengebaseerde bestandssystemen en bestandsgebaseerde bestandssystemen. Nagelang de gebruikte versie van &os;, zijn er andere gereedschappen voor het aanmaken en gebruiken van bestandsgebaseerde en geheugengebaseerde bestandssystemen. Gebruik &man.devfs.8; om de apparaatnodes transparant voor de gebruiker toe te wijzen. Bestandsgebaseerd bestandssysteem schijven bestandsgebaseerd Met &man.mdconfig.8; kunnen geheugenschijven, &man.md.4;, ingesteld worden en aangezet worden. Om &man.mdconfig.8; te gebruiken, moet de module &man.md.4; geladen worden of ondersteuning aan het kernelinstellingenbestand toegevoegd worden: device md Het commando &man.mdconfig.8; ondersteunt drie types geheugen-gebaseerde virtuele schijven: geheugenschijven die met &man.malloc.9; toegewezen zijn, geheugenschijven die een bestand als basis gebruiken en geheugenschijven die swapruimte als basis gebruiken. Een mogelijk gebruik is het aankoppelen van een beeld van een diskette of CD dat in een bestand bewaard wordt. Om een bestaand beeld van een bestandssysteem aan te koppelen: <command>mdconfig</command> gebruiken om een bestaand beeld van een bestandssysteem aan te koppelen &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f schijfbeeld -u 0 &prompt.root; mount /dev/md0 /mnt Om een nieuw beeld van een bestandssysteem aan te maken met &man.mdconfig.8;: Nieuwe bestandsgebaseerde schijf aanmaken met <command>mdconfig</command> &prompt.root; dd if=/dev/zero of=nieuwbeeld bs=1k count=5k 5120+0 records in 5120+0 records out &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f nieuwbeeld -u 0 &prompt.root; bsdlabel -w md0 auto &prompt.root; newfs md0a /dev/md0a: 5.0MB (10240 sectors) block size 16384, fragment size 2048 using 4 cylinder groups of 1.25MB, 80 blks, 192 inodes. super-block backups (for fsck -b #) at: 160, 2720, 5280, 7840 &prompt.root; mount /dev/md0a /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md0a 4710 4 4330 0% /mnt Indien het eenheidsnummer niet met de optie gespecificeerd wordt, gebruikt &man.mdconfig.8; de automatische toewijzing van &man.md.4; om een ongebruikt apparaat te selecteren. De naam van het toegewezen apparaat wordt op stdout weergegeven als md4. Meer details staan in de hulppagina van &man.mdconfig.8;. Het commando &man.mdconfig.8; is erg nuttig, hoewel het veel opdrachten vergt om een bestandsgebaseerd bestandssysteem aan te maken. &os; wordt met &man.mdmfs.8; geleverd. Dit programma stelt een &man.md.4;-schijf in door gebruik te maken van &man.mdconfig.8;, zet er een bestandssysteem op door gebruik te maken van &man.newfs.8; en koppel het aan door gebruik te maken van &man.mount.8;. Om hetzelfde bestandssysteembeeld als hierboven aan te maken en aan te koppelen: Instellen en aankoppelen van een bestandsgebaseerde schijf met <command>mdmfs</command> &prompt.root; dd if=/dev/zero of=nieuwbeeld bs=1k count=5k 5120+0 records in 5120+0 records out &prompt.root; mdmfs -F nieuwbeeld -s 5m md0 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md0 4718 4 4338 0% /mnt Als de optie zonder eenheidsnummer gebruikt wordt, gebruikt &man.mdmfs.8; de automatische toewijzing van &man.md.4; om automatisch een ongebruikt apparaat te selecteren. Meer details staan in de hulppagina van &man.mdmfs.8;. Geheugengebaseerd bestandssysteem schijven geheugenbestandssysteem Voor een geheugen gebaseerd bestands systeem moet normaal gesproken wisselbestand geheugen gebruikt worden. Gebruik maken van wisselbestand geheugen wil niet perse zeggen dat de geheugen schijf direct in het wisselbestand gezet wordt, maar dat het bestand naar het wisselbestand geschreven kan worden indien nodig. Het is ook mogelijk om &man.malloc.9; gebaseerde geheugen schijven te maken, maar door hiervan gebruik te maken kan het gebeuren dat het systeem crashed als de kernel uit het geheugen loopt. Nieuwe geheugengebaseerde schijf aanmaken met <command>mdconfig</command> &prompt.root; mdconfig -a -t swap -s 5m -u 1 &prompt.root; newfs -U md1 /dev/md1: 5.0MB (10240 sectors) block size 16384, fragment size 2048 using 4 cylinder groups of 1.27MB, 81 blks, 192 inodes. with soft updates super-block backups (for fsck -b #) at: 160, 2752, 5344, 7936 &prompt.root; mount /dev/md1 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md1 4718 4 4338 0% /mnt Nieuwe geheugengebaseerde schijf aanmaken met <command>mdmfs</command> &prompt.root; mdmfs -s 5m md2 /mnt &prompt.root; df /mnt Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/md2 4846 2 4458 0% /mnt Geheugenschijf van het systeem afkoppelen schijven geheugenschijf afkoppelen Als een geheugen- of bestandsgebaseerd bestandssysteem niet gebruikt wordt, dienen alle bronnen aan het systeem vrijgegeven te worden. Koppel als eerste het bestandssysteem af, gebruikt daarna &man.mdconfig.8; om de schijf van een systeem los te koppelen en de bronnen vrij te geven. Om bijvoorbeeld alle bronnen die door /dev/md4 gebruikt worden los te koppelen en vrij te geven: &prompt.root; mdconfig -d -u 4 Het is mogelijk om de informatie over ingestelde &man.md.4; apparaten weer te geven door gebruik te maken van mdconfig -l. Tom Rhodes Bijgedragen door Snapshots van bestandssystemen bestandssystemen snapshots &os; biedt een mogelijkheid om samen met Soft Updates: snapshots van bestandssystemen. Snapshots bieden de mogelijkheid om beelden van een gespecificeerd bestandssysteem te maken en ze als bestand te behandelen. Snapshotbestanden moeten aangemaakt worden in het bestandssysteem waarop de handeling wordt uitgevoerd en er mogen niet meer dan 20 snapshots per bestandssysteem worden aangemaakt. Actieve snapshots worden opgeslagen in het superblok zodat ze persistent zijn met afkoppel- en heraankoppelbewerkingen en met het opnieuw opstarten van het systeem. Als een snapshot niet langer nodig is, kan het met het standaardcommando &man.rm.1; worden verwijderd. Snapshots kunnen in elke volgorde verwijderd worden, alhoewel misschien niet alle gebruikte ruimte teruggewonnen wordt omdat sommige vrijgegeven blokken mogelijk door een ander snapshot geclaimd worden. De onveranderlijke bestandsvlag wordt door &man.mksnap.ffs.8; ingesteld nadat het snapshotbestand initieel is aangemaakt. Het commando &man.unlink.1; maakt een uitzondering voor snapshotbestanden aangezien het toestaat dat ze verwijderd worden. Snapshotbestanden worden aangemaakt met &man.mount.8;. Om een snapshot van /var in het bestand /var/snapshot/snap te plaatsen: &prompt.root; mount -o -o snapshot /var/snapshot/snap /var Als alternatief kan &man.mksnap.ffs.8; gebruikt worden om een snapshot aan te maken: &prompt.root; mksnap_ffs /var /var/snapshot/snap Snapshotbestanden kunnen gezocht worden op een bestandssysteem (bijvoorbeeld /var) door gebruik te maken van het commando &man.find.1;: &prompt.root; find /var -flags snapshot Nadat een snapshot is aangemaakt, kan het voor een aantal dingen gebruikt worden: Sommige systeembeheerders gebruiken een snapshotbestand voor back-updoeleinden, omdat het snapshot naar CD's of band overgezet kan worden; De bestandssysteem integriteit controle, &man.fsck.8; kan gebruikt worden op het snapshot. Ervan uitgaande dat het bestandssysteem schoon was toen het werd aangekoppeld, zou dit altijd een schoon (en onveranderlijk) resultaat moeten opleveren. Dit is in principe wat het &man.fsck.8;-achtergrondsproces doet; Het commando &man.dump.8; draaien op het snapshot. Er wordt een dump teruggegeven die consistent is met het bestandssysteem en tijdsstempel van het snapshot. &man.dump.8; kan ook in één commando een snapshot maken, een dumpbeeld aanmaken en daarna het snapshot verwijderen door gebruik te maken van de vlag ; Het snapshot kan met &man.mount.8; als bevroren beeld van het bestandssysteem worden aangekoppeld. Om het snapshot /var/snapshot/snap aan te koppelen: &prompt.root; mdconfig -a -t vnode -f /var/snapshot/snap -u 4 &prompt.root; mount -r /dev/md4 /mnt Het is nu mogelijk om door de structuur van het bevroren bestandssysteem /var te lopen dat aangekoppeld is op /mnt. Alles zal initieel in dezelfde toestand verkeren als op het moment dat het snapshot werd aangemaakt. De enige uitzondering hierop is dat eerdere snapshots als bestanden met lengte nul verschijnen. Als een snapshot niet meer nodig is, kan het als volgt afgekoppeld worden: &prompt.root; umount /mnt &prompt.root; mdconfig -d -u 4 Meer informatie over en snapshots van bestandssystemen, inclusief technische documenten, staat op de website van Marshall Kirk McKusick op . Bestandssysteemquota accounten schijfruimte schijfquota Quota zijn een optionele mogelijkheid van het besturingssysteem om de hoeveelheid schijfruimte en/of het aantal bestanden dat gebruikers of leden van een groep per bestandssysteem mogen gebruiken te beperken. Dit wordt het meeste gebruikt op timesharing-systemen waar het wenselijk is om het aantal bronnen dat elke gebruiker of groep van gebruikers mag gebruiken te beperken. Dit voorkomt dat één gebruiker of groep van gebruikers alle beschikbare schijfruimte in beslag neemt. Schijfquota inschakelen Controleer alvorens te proberen om schijfquota te gebruiken of quota ingesteld zijn in de kernel. Dit gebeurt door het toevoegen van de volgende regel aan het kernelinstellingenbestand: options QUOTA De standaardkernel GENERIC heeft deze optie niet aanstaan, dus is het nodig om een eigen kernel in te stellen, te bouwen en te installeren om gebruik te kunnen maken van schijfquota. Meer informatie over het instellen van de kernel staat in . Vervolgens dienen schijfquota aangezet te worden in /etc/rc.conf. Op &os; 7.X en eerder wordt deze regel toegevoegd: enable_quotas="YES" Voeg op &os; 8.0-RELEASE en nieuwer in plaats daarvan deze regel toe: quota_enable="YES" schijfquota controleren Voor fijnere controle over de opstartquota zijn extra instellingsvariabelen beschikbaar. Normaalgesproken wordt de integriteit van de quota van elk bestandssysteem tijdens het opstarten door &man.quotacheck.8; gecontroleerd. &man.quotacheck.8; verzekert dat de gegevens in de quotadatabase een juiste afspiegeling vormen van de gegevens op het bestandssysteem. Dit proces neemt erg veel tijd in beslag en beïnvloedt de tijd die een systeem nodig heeft om op te starten significant. Om deze stap over te slaan, bestaat een variabele in /etc/rc.conf: check_quotas="NO" Als laatste dient /etc/fstab bewerkt te worden om schijfquota per bestandssysteem aan te zetten. Hier kunnen gebruiker- of groepquota of beide worden aangezet voor alle bestandssystemen. Om quota per gebruiker op een bestandssysteem aan te zetten, dient de optie aan het optieveld toegevoegd te worden aan de regel in /etc/fstab voor het bestandssysteem waar quota worden aangezet. Bijvoorbeeld: /dev/da1s2g /home ufs rw,userquota 1 2 Analoog, om groepquota aan te zetten, dient de optie in plaats van gebruikt te worden. Om zowel gebruikers- als groepsquota aan te zetten, dient de regel als volgt veranderd te worden: /dev/da1s2g /home ufs rw,userquota,groupquota 1 2 Standaard worden de quotabestanden opgeslagen in de hoofdmap van het bestandssysteem onder de namen quota.user en quota.group voor respectievelijk gebruikers- en groepsquota. Meer informatie staat in &man.fstab.5;. Alhoewel de hulppagina &man.fstab.5; vermeld dat een alternatieve plaats voor de quotabestanden gespecificeerd kan worden, wordt dit niet aangeraden omdat de verschillende quotagereedschappen dit niet juist schijnen af te handelen. Hier aangekomen dient het systeem opnieuw opgestart te worden met de nieuwe kernel. /etc/rc voert automatisch de juiste commando's uit om de initiële quotabestanden aan te maken voor alle quota die in /etc/fstab zijn aangezet. Het is dus niet nodig om handmatig quotabestanden met lengte nul aan te maken. Tijdens normale bewerkingen moet het niet nodig zijn om de commando's &man.quotacheck.8;, &man.quotaon.8; of &man.quotaoff.8; handmatig te draaien. Lees wel de betreffende hulppagina's om bekend te raken met de werking ervan. Quotalimieten instellen schijfquota limieten Indien het systeem ingesteld voor gebruik van quota, controleer dan of ze echt aanstaan. Een eenvoudige manier om dit te doen is de volgende: &prompt.root; quota -v Er hoort een eenregelige samenvatting te verschijnen over het schijfgebruik en de huidige quotalimieten voor elk bestandssysteem waarop quota aanstaan. Nu kunnen quotalimieten toegewezen worden met &man.edquota.8;. Er zijn verschillende opties om grenzen te stellen aan de hoeveelheid schijfruimte die een gebruiker of groep mag toewijzen en het aantal bestanden dat ze mogen aanmaken. Toewijzingen kunnen begrensd worden met betrekking tot schijfruimte (blokquota) of het aantal bestanden (inode-quota) of een combinatie van beide. Elk van deze limieten is op zijn beurt weer opgesplitst in twee categoriën: harde en zachte limieten. harde limiet Een harde limiet mag niet overschreden worden. Indien een gebruiker de harde limiet bereikt, mag deze geen verdere toewijzingen maken op het betreffende bestandssysteem. Indien een gebruiker bijvoorbeeld een harde limiet heeft van 500 kB op een bestandssysteem en er 490 kB van gebruikt, kan deze nog slechts 10 kB toewijzen. Een poging om 11 kB toe te wijzen zal mislukken. zachte limiet Zachte limieten kunnen voor een beperkte tijd overschreden worden. Deze periode staat bekend als de gratieperiode, die standaard een week bedraagt. Als een gebruiker de zachte limiet langer dan de gratieperiode overschrijdt, verandert de zachte limiet in een harde limiet en zijn er geen verdere toewijzingen toegestaan. Als de gebruiker onder de zachte limiet komt, wordt de gratieperiode opnieuw ingesteld. Het volgende is een voorbeeld van een mogelijk gebruik van &man.edquota.8;. Als het commando &man.edquota.8; gestart wordt, wordt de tekstverwerker opgestart die door de omgevingsvariabele EDITOR gespecificeerd is, of de tekstverwerker vi als de variabele EDITOR niet is ingesteld. Nu kunnen de quotalimieten bewerkt worden. &prompt.root; edquota -u test Quotas for user test: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75) inodes in use: 7, limits (soft = 50, hard = 60) /usr/var: kbytes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 75) inodes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 60) Normaalgesproken worden er twee regels weergegeven voor elk bestandssysteem waarvoor quota gelden: één regel voor de bloklimieten, en één voor de inode-limieten. Om de quotalimieten te veranderen dient de waarde ervan veranderd te worden. Om bijvoorbeeld de bloklimiet van een gebruiker te veranderen van een zachte limiet van 50 en een harde limiet van 75 in een zachte limiet van 500 en een harde limiet van 600, dient het volgende veranderd te worden: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75) In: /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 500, hard = 600) De nieuwe quotalimieten gelden zodra de tekstverwerker verlaten wordt. Soms is het gewenst om quotalimieten in te stellen op een aantal UID's. Dit kan gedaan worden door de optie van &man.edquota.8; te gebruiken. Wijs eerst de gewenste quotalimiet aan een gebruiker toe en draai daarna edquota -p protogebruiker beginuid-einduid. Indien bijvoorbeeld gebruiker test de gewenste quotalimieten heeft, kan het volgende commando gebruikt worden om deze quotalimieten te dupliceren voor UID's 10.000 tot en met 19.999: &prompt.root; edquota -p test 10000-19999 Meer informatie staat in de hulppagina voor &man.edquota.8;. Quotalimieten en schijfgebruik controleren schijfquota controleren Zowel &man.quota.1; als &man.repquota.8; kunnen gebruikt worden om de quotalimieten en het schijfgebruik te controleren. Het commando &man.quota.1; kan gebruikt worden om de quota van zowel individuele gebruikers als groepen en het schijfgebruik te controleren. Een gebruiker mag alleen de eigen quota en de quota van een groep waarvan deze lid is controleren. Alleen de beheerder mag alle gebruikers- en groepsquota bekijken. Het commando &man.repquota.8; kan gebruikt worden om een overzicht te krijgen van alle quota en gebruik van bestandssystemen waarvan quota aanstaan. Het volgende is een mogelijke uitvoer van het commando quota -v voor een gebruiker die quotalimieten heeft op twee bestandssystemen. Disk quotas for user test (uid 1002): Filesystem usage quota limit grace files quota limit grace /usr 65* 50 75 5days 7 50 60 /usr/var 0 50 75 0 50 60 gratieperiode Voor het bestandssysteem /usr in bovenstaand voorbeeld overschrijdt deze gebruiker de zachte limiet van 50 kB momenteel met 15 kB en heeft deze 5 dagen van de gratieperiode over. De asterisk, * geeft aan dat de gebruiker momenteel de quotalimiet overschrijdt. Normaalgesproken worden bestandssystemen waarvan de gebruiker geen schijfruimte gebruikt niet weergegeven in de uitvoer van &man.quota.1;, zelfs niet als er de gebruiker een quotalimiet heeft voor dat bestandssysteem. De optie geeft deze bestandssystemen weer, zoals het bestandssysteem /usr/var in bovenstaand voorbeeld. Quota over NFS NFS Quota worden afgedwongen door het quota-subsysteem op de NFS-server. De daemon &man.rpc.rquotad.8; stelt quota-informatie beschikbaar aan het commando &man.quota.1; op de NFS-cliënts, wat de gebruikers op deze machines in staat stelt hun quota-statistieken in te zien. rpc.rquotad dient als volgt in /etc/inetd.conf aangezet te worden: rquotad/1 dgram rpc/udp wait root /usr/libexec/rpc.rquotad rpc.rquotad Vervolgens dient inetd opnieuw gestart te worden: &prompt.root; service inetd restart Lucky Green Bijgedragen door
shamrock@cypherpunks.to
Schijfpartities versleutelen schijven versleutelen &os; biedt uitstekende on-line bescherming tegen onbevoegde gegevenstoegang. Bestandsrechten en Mandatory Access Control (MAC) (zie ) helpen voorkomen dat onbevoegde derde partijen toegang tot de gegevens krijgen als het besturingssysteem actief is en de computer aanstaat. De door het besturingssysteem afgedwongen rechten zijn echter niet relevant als een aanvaller fysieke toegang tot een computer heeft en deze de harde schijf van de computer in een ander systeem kan plaatsen om de gevoelige gegevens te kopiëren en te analyseren. Afgezien van hoe een aanvaller in het bezit van een harde schijf of een uitgezette computer gekomen is, kan GEOM Based Disk Encryption (gbde) de gegevens op het bestandssysteem van de computer zelfs tegen hooggemotiveerde aanvallers met aanzienlijke middelen beschermen. In tegenstelling tot lastige versleutelmethoden die alleen losse bestanden versleutelen, versleutelt gbde gehele bestandssystemen op een transparante manier. De harde schijf komt nooit in aanraking met klare tekst. Los van hoe een aanvaller in het bezit van een harde schijf of een uitgezette computer gekomen is, kunnen de cryptografische subsystemen GEOM Based Disk Encryption (gbde) en geli in &os; gegevens op bestandssystemen van een computer beschermen tegen zelfs de meer gemotiveerde belagers die ook nog eens adequate middelen hebben. Anders dan met lastige versleutelingsmethoden die alleen individuele bestanden versleutelen, versleutelen gbde en geli transparant complete bestandssystemen. Er komt nooit platte tekst op een harde schijf. Schijven versleutelen met <application>gbde</application> Word <username>root</username> Het instellen van gbde vereist beheerdersrechten. &prompt.user; su - Password: Voeg ondersteuning voor &man.gbde.4; aan het kernelinstellingenbestand toe Voeg de volgende regel toe aan het kernelinstellingenbestand: options GEOM_BDE Herbouw de kernel opnieuw zoals beschreven in . Start op met de nieuwe kernel. Een alternatief voor het hercompileren van de kernel is door gebruik te maken van &man.kldload.8; om &man.gbde.4; te laden: &prompt.root; kldload geom_bde Versleutelde harde schijf voorbereiden In het volgende voorbeeld wordt aangenomen dat er een nieuwe harde schijf aan het systeem wordt toegevoegd die een enkele versleutelde partitie zal bevatten. Deze partitie wordt aangekoppeld als /private. gbde kan ook gebruikt worden om /home en /var/mail te versleutelen, maar daarvoor zijn complexere instructies nodig die buiten het bereik van deze inleiding vallen. Voeg een nieuwe harde schijf toe Voeg de nieuwe harde schijf toe zoals beschreven in . In dit voorbeeld is een nieuwe harde schijfpartitie toegevoegd als /dev/ad4s1c. De apparaten /dev/ad0s1* stellen bestaande standaard &os; partities van het voorbeeldsysteem voor. &prompt.root; ls /dev/ad* /dev/ad0 /dev/ad0s1b /dev/ad0s1e /dev/ad4s1 /dev/ad0s1 /dev/ad0s1c /dev/ad0s1f /dev/ad4s1c /dev/ad0s1a /dev/ad0s1d /dev/ad4 Maak een map aan voor gbde lockbestanden &prompt.root; mkdir /etc/gbde Het lockbestand voor gbde bevat informatie die gbde nodig heeft om toegang te krijgen tot versleutelde partities. Zonder toegang tot de lockbestand is gbde niet in staat om de gegevens die op de versleutelde partitie staan te ontsleutelen zonder aanzienlijke handmatige tussenkomst die niet door de software ondersteund wordt. Elke versleutelde partitie gebruikt een ander lockbestand. Initialiseer de gbde-partitie Een gbde-partitie dient geïnitialiseerd te worden voordat deze kan worden gebruikt. Deze initialisatie dient slechts eenmalig uitgevoerd te worden: &prompt.root; gbde init /dev/ad4s1c -i -L /etc/gbde/ad4s1c.lock &man.gbde.8; opent een tekstverwerker om verschillende instellingen in een sjabloon te kunnen instellen. Stel de sector_size in op 2048 als UFS of UFS2 wordt gebruikt: # $FreeBSD: src/sbin/gbde/template.txt,v 1.1 2002/10/20 11:16:13 phk Exp $ # # Sector size is the smallest unit of data which can be read or written. # Making it too small decreases performance and decreases available space. # Making it too large may prevent filesystems from working. 512 is the # minimum and always safe. For UFS, use the fragment size # sector_size = 2048 [...] &man.gbde.8; vraagt twee keer om de wachtwoordzin voor het beveiligen van de gegevens. De wachtwoordzin dient beide keren hetzelfde te zijn. De mogelijkheid van gbde om de gegevens te beveiligen is geheel afhankelijk de gekozen wachtwoordzin. Tips met betrekking tot het kiezen van veilige wachtwoordzinnen die gemakkelijk te onthouden zijn staan op de website Diceware Passphrase. Het commando gbde init maakt een lockbestand aan voor de gbde-partitie die in dit voorbeeld is opgeslagen als /etc/gbde/ad4s1c.lock. gdbde slotbestanden moeten eindigen op .lock om correct door het opstartscript /etc/rc.d/gbde gedetecteerd te worden. gbde lockbestanden moeten samen met de inhoud van versleutelde partities geback-upped worden. Hoewel het verwijderen van een lockbestand op zich een gedreven aanvaller er niet van weerhoudt een gbde partitie te ontsleutelen, is de wettige eigenaar zonder het lockbestand niet in staat om de gegevens op de versleutelde partitie te benaderen zonder een aanzienlijke hoeveelheid werk die in het geheel niet ondersteund wordt door &man.gbde.8; of de ontwerper ervan. Koppel de versleutelde partitie aan de kernel &prompt.root; gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c.lock Er wordt om de wachtwoordzin gevraagd die gekozen is tijdens de initialisatie van de versleutelde partitie. Het nieuwe versleutelde apparaat verschijnt in /dev als /dev/apparaatnaam.bde: &prompt.root; ls /dev/ad* /dev/ad0 /dev/ad0s1b /dev/ad0s1e /dev/ad4s1 /dev/ad0s1 /dev/ad0s1c /dev/ad0s1f /dev/ad4s1c /dev/ad0s1a /dev/ad0s1d /dev/ad4 /dev/ad4s1c.bde Maak een bestandssysteem op het versleutelde apparaat Nu het versleutelde apparaat aan de kernel gekoppeld is, kan een bestandssysteem op het apparaat aangemaakt worden. Met &man.newfs.8; kan een bestandssysteem op het versleutelde apparaat aangemaakt wordne. Aangezien het veel sneller is om een nieuw UFS2 bestandssysteem te initialiseren dan om een oud UFS1 bestandssysteem te initialiseren, is het aan te raden om &man.newfs.8; met de optie te gebruiken. &prompt.root; newfs -U -O2 /dev/ad4s1c.bde Voer &man.newfs.8; uit op een aangekoppelde gbde-partitie die geïndificeerd wordt door de uitbreiding *.bde op de apparaatnaam. Mount de versleutelde partitie Maak een koppelpunt voor het versleutelde bestandssysteem aan: &prompt.root; mkdir /private Mount het versleutelde bestandssysteem: &prompt.root; mount /dev/ad4s1c.bde /private Controleer of het versleutelde bestandssysteem beschikbaar is Het versleutelde bestandssysteem is nu zichtbaar met &man.df.1; en gebruiksklaar: &prompt.user; df -H Filesystem Size Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 1037M 72M 883M 8% / /devfs 1.0K 1.0K 0B 100% /dev /dev/ad0s1f 8.1G 55K 7.5G 0% /home /dev/ad0s1e 1037M 1.1M 953M 0% /tmp /dev/ad0s1d 6.1G 1.9G 3.7G 35% /usr /dev/ad4s1c.bde 150G 4.1K 138G 0% /private Bestaande versleutelde bestandssystemen aankoppelen Elke keer nadat het systeem is opgestart dient elk versleuteld bestandssysteem opnieuw aan de kernel gekoppeld te worden, op fouten gecontroleerd te worden, en aangekoppeld te worden voordat de bestandssystemen gebruikt kunnen worden. De benodigde commando's dienen als de gebruiker root uitgevoerd te worden. Koppel de gbde-partitie aan de kernel &prompt.root; gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c.lock Er wordt om de wachtwoordzin gevraagd die gekozen is tijdens de initialisatie van de versleutelde gbde-partitie. Controleer het bestandssysteem op fouten Aangezien het nog niet mogelijk is om versleutelde bestandssystemen op te nemen in /etc/fstab voor automatische controle, dienen de bestandssystemen voordat ze aangekoppeld worden handmatig op fouten gecontroleerd te worden door &man.fsck.8; uit te voeren: &prompt.root; fsck -p -t ffs /dev/ad4s1c.bde Mount het versleutelde bestandssysteem &prompt.root; mount /dev/ad4s1c.bde /private Het versleutelde bestandssysteem is nu klaar voor gebruik. Versleutelde partities automatisch aankoppelen Het is mogelijk om een script aan te maken om automatisch een versleutelde partitie aan te koppelen, op fouten te controleren en aan te koppelen, maar vanwege veiligheidsredenen dient het script niet het wachtwoord voor &man.gbde.8; te bevatten. In plaats hiervan wordt het aangeraden om zulke scripts handmatig uit te voeren en het wachtwoord via de console of &man.ssh.1; te geven. Als alternatief, wordt er een rc.d script bijgeleverd. De argumenten kunnen via &man.rc.conf.5; doorgegeven worden. Bijvoorbeeld: gbde_autoattach_all="YES" gbde_devices="ad4s1c" gbde_lockdir="/etc/gbde" Hierdoor is het noodzakelijk dat de wachtwoordzin voor gbde bij het starten wordt ingegeven. Na het invoeren van de juiste wachtwoordzin wordt de met gbde versleutelde partitie automatisch aangekoppeld. Dit kan erg handig zijn bij het gebruik van gbde op notebooks. Door gbde gebruikte cryptografische beschermingen &man.gbde.8; versleutelt de sectorlading door gebruik te maken van 128-bit AES in CBC-modus. Elke sector op de schijf wordt met een andere AES-sleutel versleuteld. Meer informatie over het cryptografische ontwerp van gbde, inclusief de methode die gebruikt wordt om de sectorsleutels van de door de gebruiker gegeven wachtwoordzin af te leiden, staan in &man.gbde.4;. Compatibiliteitspunten &man.sysinstall.8; is niet compatibel met apparaten die met gbde versleuteld zijn. Alle *.bde apparaten moeten van de kernel ontkoppeld worden voordat &man.sysinstall.8; gebruikt wordt om te voorkomen dat het crasht tijdens het initiële zoeken naar apparaten. Om het versleutelde apparaat dat in dit voorbeeld gebruikt wordt te ontkoppelen: &prompt.root; gbde detach /dev/ad4s1c gbde kan niet met vinum volumes gebruikt worden, omdat &man.vinum.4; geen gebruik maakt van het subsysteem &man.geom.4;. Daniel Gerzo Bijgedragen door Schijfversleuteling met <command>geli</command> Een alternatieve cryptografische GEOM klassie is beschikbaar - geli. Deze wordt - op het moment ontwikkeld door &a.pjd;. geli + op het moment ontwikkeld door &a.pjd.email;. geli verschilt van gbde in de mogelijkheden en in het gebruik van een andere methode voor het versleutelen. De meest belangrijke mogelijkheden van &man.geli.8; zijn: Gebruikt het &man.crypto.9; framework; als cryptografische hardware aanwezig is, gebruikt geli die automatisch; Ondersteunt meedere cryptografische algoritmen. Op dit moment AES, Blowfish en 3DES; Staat toe dat de root-partitie wordt versleuteld. De wachtwoordzin die wordt gebruikt om de root-partitie te versleutelen wordt opgevraagd tijdens het starten van een systeem; Staat het gebruik van twee onafhankelijke sleutels toe, bijvoorbeeld een sleutel en een bedrijfssleutel); geli is snel; het werkt met sector-naar-sector versleuteling; Ondersteunt back-up en restore van Master Keys. Als een gebruiker sleutels moet vernietigen, is het mogelijk weer toegang te krijgen tot de gegevens door sleutels uit een back-up te halen; Ondersteunt het koppelen van een schijf met een willekeurige, eenmalige sleutel. Handig voor swap-partities en tijdelijke bestandssystemen. Meer mogelijkheden van geli staan beschreven in de handleiding van &man.geli.8;. De volgende stappen beschrijven hoe ondersteuning voor geli in de &os;-kernel ingeschakeld kan worden en hoe een nieuwe geli versleutelingsvoorziening gemaakt kan worden. Het is noodzakelijk super-user rechten te hebben omdat de kernel wordt aangepast. Toevoegen van <command>geli</command>-ondersteuning Voeg de volgende regels toe aan het bestand met kernelinstellingen: options GEOM_ELI device crypto Herbouw de kernel zoals beschreven is in . De geli-module kan ook bij het opstarten geladen worden. Voeg de volgende regel toe aan /boot/loader.conf: geom_eli_load="YES" Nu hoort &man.geli.8; door de kernel ondersteund te worden. Een Master Key genereren Het volgende voorbeeld beschrijft hoe een sleutelbestand te maken, dat wordt gebruikt als onderdeel van de Master Key voor de versleutelde dienst die wordt aangekoppeld onder /private. Het sleutelbestand zorgt voor wat willekeurige gegevens die worden gebruikt om de Master Key te versleutelen. De Master Key wordt ook door een wachtwoordzin beschermd. De sectorgrootte van de dienst wordt 4 kB. Ook wordt beschreven hoe de geli-dienst te koppelen, er een bestandsysteem op te maken, dat aan te koppelen, hoe ermee te werken en tenslotte hoe te ontkoppelen. Het wordt aangeraden een grotere sectorgrootte in te stellen (zoals 4 kB) voor betere prestaties. De Master Key wordt beschermd door een wachtwoordzin en de gegevensbron voor het sleutelbestand wordt /dev/random. De sectorgrootte van /dev/da2.eli, die als dienst wordt aangeduid, wordt 4 kB. &prompt.root; dd if=/dev/random of=/root/da2.key bs=64 count=1 &prompt.root; geli init -s 4096 -K /root/da2.key /dev/da2 Enter new passphrase: Reenter new passphrase: Het is niet verplicht om zowel een wachtwoordzijn als een sleutelbestand te gebruiken. De methodes kunnen onafhankelijk van elkaar gebruikt worden. Als een sleutelbestand wordt opgegeven als -, wordt de standaardinvoer gebruikt. In het onderstaande voorbeeld wordt aangegeven hoe meer dan een sleutelbestand kan worden gebruikt. &prompt.root; cat sleutelbestand1 sleutelbestand2 sleutelbestand3 | geli init -K - /dev/da2 De dienst koppelen met de gemaakte sleutel &prompt.root; geli attach -k /root/da2.key /dev/da2 Enter passphrase: Het nieuwe platte tekst-apparaat wordt /dev/da2.eli genoemd. &prompt.root; ls /dev/da2* /dev/da2 /dev/da2.eli Het nieuwe bestandssysteem maken &prompt.root; dd if=/dev/random of=/dev/da2.eli bs=1m &prompt.root; newfs /dev/da2.eli &prompt.root; mount /dev/da2.eli /private Het versleutelde bestandssysteem moet nu zichtbaar zijn voor &man.df.1; en beschikbaar zijn voor gebruik: &prompt.root; df -H Filesystem Size Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 248M 89M 139M 38% / /devfs 1.0K 1.0K 0B 100% /dev /dev/ad0s1f 7.7G 2.3G 4.9G 32% /usr /dev/ad0s1d 989M 1.5M 909M 0% /tmp /dev/ad0s1e 3.9G 1.3G 2.3G 35% /var /dev/da2.eli 150G 4.1K 138G 0% /private De dienst afkoppelen Als het werk met de versleutelde partitie is afgehandeld en de /private-partitie niet langer nodig is, dan is het verstandig te overwegen de met geli versleutelde partitie af te koppelen van het bestandssysteem en de kernel. &prompt.root; umount /private &prompt.root; geli detach da2.eli Meer informatie over &man.geli.8; staat in de handleiding. Gebruik maken van het <filename>geli</filename> <filename>rc.d</filename> script. Bij geli hoort een rc.d script dat gebruikt kan worden om het gebruik van geli te vereenvoudigen. Een voorbeeld van hoe geli met &man.rc.conf.5; ingesteld kan worden volgt: geli_devices="da2" geli_da2_flags="-p -k /root/da2.key" Hiermee wordt /dev/da2 ingesteld als geli-dienst met Master Key-bestand /root/da2.key en geli gebruikt geen wachtwoordzin als de dienst wordt gekoppeld (dit kan alleen gebruikt worden als is meegegeven tijdens de geli init fase van geli). Een systeem ontkoppelt de geli-dienst van de kernel voordat het afsluit. Meer informatie over het instellen van rc.d staat in het onderdeel over rc.d. Christian Brüffer Geschreven door Remko Lodder Vertaald door Het versleutelen van de wisselbestand ruimte swap encrypting Het versleutelen van de wisselbestand ruimte is gemakkelijk met &os; te configureren. Afhankelijk van welke versie er gebruikt wordt zijn er verschillende configuratie opties en instellingen mogelijk. De &man.gbde.8; en &man.geli.8; programma's kunnen gebruikt worden voor het versleutelen van het wisselbestand. Beide systemen maken gebruik van het encswap rc.d script. De vorige sectie, Schijfpartities versleutelen, biedt een korte discussie over de verschillende versleutel systemen. Waarom moet het wisselbestand versleuteld worden? Net als met het versleutelen van harde schijven, wordt het versleutelen van het wisselbestand gebruikt om gevoelige data te beschermen. Stelt u eens een applicatie voor dat omgaat het wachtwoorden. Zolang deze wachtwoorden in het fysieke geheugen blijven is er niets aan de hand. Echter zodra deze verplaatst worden naar het wisselbestand om ruimte te maken voor andere applicaties, kan het gebeuren dat de wachtwoorden onbeschermd op de harde schijf geschreven worden, waardoor het makkelijk te achterhalen is voor iemand die kwaad wilt. Het versleutelen van het wisselbestand biedt hierin een mogelijke uitkomst. Voorbereiding Tot het einde van deze sectie zal ad0s1b het wisselbestand bevatten. Tot op dit moment is het wisselbestand niet versleuteld. Het is mogelijk dat er reeds wachtwoorden of andere gevoelige data onbeschermd op de harde schijf geschreven zijn. Om dit te corrigeren, moet de data op de swap partitie overschreven worden met willekeurige data: &prompt.root; dd if=/dev/random of=/dev/ad0s1b bs=1m Versleutelen van het wisselbestand met &man.gbde.8; Er moet gebruik gemaakt worden van het .bde achtervoegsel aan het apparaat in de respectievelijke /etc/fstab-regel betreffende het wisselbestand: # Device Mountpoint FStype Options Dump Pass# /dev/ad0s1b.bde none swap sw 0 0 Versleutelen van het wisselbestand met &man.geli.8; Het opzetten van &man.geli.8; voor het versleutelen van het wisselbestand is hetzelfde als dat van &man.gbde.8;. Hier moet echter gebruik gemaakt worden van het .eli achtervoegsel aan het apparaat in de respectievelijke /etc/fstab wisselbestand regel: # Device Mountpoint FStype Options Dump Pass# /dev/ad0s1b.eli none swap sw 0 0 &man.geli.8; maakt standaard gebruik van het AES algoritme met een sleutellengte van 128 bits. Optioneel kunnen deze standaardwaarden worden aangepast door gebruik te maken van de geli_swap_flags optie in /etc/rc.conf. De volgende regel verteld het encswap rc.d bestand om een &man.geli.8; wisselbestand te maken met het Blowfish algoritme met een sleutel lengte van 128 bit, een sectorgrootte van 4 kilobytes en met de optie ontkoppelen nadat de laatste afsluiting gezet: geli_swap_flags="-e blowfish -l 128 -s 4096 -d" Zie de uitleg over het onetime commando in de &man.geli.8; handleiding voor een lijst van mogelijke opties. Controleren of het werkt Zodra het systeem opnieuw opgestart is kan gekeken worden of alles nog goed werkt door gebruik te maken van het swapinfo commando. Als gebruik gemaakt wordt van &man.gbde.8;: &prompt.user; swapinfo Device 1K-blocks Used Avail Capacity /dev/ad0s1b.bde 542720 0 542720 0% Als gebruik gemaakt wordt van &man.geli.8;: &prompt.user; swapinfo Device 1K-blocks Used Avail Capacity /dev/ad0s1b.eli 542720 0 542720 0% Daniel Gerzo Bijgedragen door Freddie Cash Met informatie van Pawel Jakub Dawidek Michael W. Lucas Viktor Petersson Highly Available Storage (HAST) HAST hoge beschikbaarheid Overzicht Hoge beschikbaarheid is een van de hoofdzaken in serieuze zakelijke toepassingen en hoog beschikbare opslag is een sleutelonderdeel in zulke omgevingen. Hoog beschikbare opslag, of HASTHighly Available STorage, werd - ontwikkeld door &a.pjd; als een raamwerk dat transparante opslag van + ontwikkeld door &a.pjd.email; als een raamwerk dat transparante opslag van dezelfde gegevens toestaat over fysiek gescheiden machines die verbonden zijn door een TCP/IP-netwerk. HAST kan gezien worden als een netwerkgebaseerde RAID1 (spiegel) en is vergelijkbaar met het DRBD® opslagsysteem bekend van het GNU/&linux; platform. In combinatie met andere eigenschappen voor hoge beschikbaarheid van &os; zoals CARP maakt HAST het mogelijk om een opslagcluster met hoge beschikbaarheid te bouwen dat resistent is tegen falende hardware. Na het lezen van deze sectie weet u: Wat HAST is, hoe het werkt en welke mogelijkheden het biedt. Hoe HAST op &os; te op te zetten en te gebruiken. Hoe CARP en &man.devd.8; te integreren om een robuust opslagsysteem te bouwen. Voor het lezen van deze sectie dient u: De beginselen van &unix; en &os; te begrijpen (). Te weten hoe de netwerkinterfaces en andere kerndeelsystemen van &os; in te stellen (). Netwerken op &os; goed te begrijpen (). &os; 8.1-RELEASE of nieuwer te gebruiken. Het HAST-project werd gesponsord door The &os; Foundation met ondersteuning van OMCnet Internet Service GmbH en TransIP BV. Eigenschappen van HAST De belangrijkste eigenschappen van HAST zijn: Het kan gebruikt worden om I/O-fouten op lokale harde schijven te maskeren. Agnostisch qua bestandssysteem, dus het werkt met elk bestandssysteem dat door &os; wordt ondersteund. Efficiënte en snelle hersynchronisatie, alleen de blokken die zijn veranderd toen een knooppunt uitstond worden gesynchroniseerd. Het kan gebruikt worden in reeds uitgerolde omgevingen om aanvullende redundantie toe te voegen. Samen met CARP, Heartbeat of andere gereedschappen kan het worden gebruikt om een robuust en duurzaam opslagsysteem te bouwen. Werking van HAST Omdat HAST synchrone replicatie op blokniveau van elk opslagmedium naar verscheidene machines biedt, heeft het tenminste twee knooppunten (fysieke machines) nodig — het primaire (ook bekend als meester) knooppunt en het secundaire (slaaf) knooppunt. Tezamen worden deze twee machines een cluster genoemd. HAST is momenteel beperkt tot een totaal van twee clusterknooppunten. Aangezien HAST in een primaire-secundaire configuratie werkt, kan er op elk moment slechts één van de clusterknooppunten actief zijn. Het primaire knooppunt, ookwel actief, is degene die alle I/O-verzoeken aan apparaten die door HAST worden beheerd afhandelt. Het secundaire knooppunt wordt dan automatisch gesynchroniseerd vanuit het primaire knooppunt. De fysieke componenten van het HAST-systeem zijn: lokale schijf (op primair knooppunt) schijf op verre machine (secundair knooppunt) HAST werkt synchroon op blokniveau, wat het transparant maakt voor bestandssystemen en toepassingen. HAST biedt reguliere GEOM-aanbieders aan in /dev/hast/ voor zowel andere gereedschappen als toepassingen, er is dus geen verschil tussen het gebruik van apparaten die door HAST worden geleverd en rauwe schijven, partities, etc. Elke bewerking met betrekking tot schrijven, verwijderen of spoelen wordt naar de plaatselijke schijf en over TCP/IP naar de verre schijf gestuurd. Elke leesbewerking wordt gedaan door de plaatselijke schijf, tenzij de plaatselijke schijf niet actueel is of er een I/O-fout optreed. In zulke gevallen wordt de leesbewerking naar het secundaire knooppunt gestuurd. Synchronisatie- en replicatiemodi HAST probeert om een snel herstel van fouten te leveren. Om deze reden is het heel belangrijk om de synchronisatietijd te verkorten nadat een knooppunt is hersteld van een uitval. Om een snelle synchronisatie te leveren, beheert HAST op de schijf een bitmap van gebruikte extents en synchroniseert het die alleen tijdens een reguliere synchronisatie (met uitzondering van de initiëe synchronisatie). Er zijn vele manieren om synchronisatie af te handelen. HAST implementeert meerdere replicatiemodi om verschillende synchronisatiemethodes af te handelen: memsync: rapporteer een schrijfbewerking als voltooid wanneer de plaatselijke schrijfbewerking klaar is en wanneer het verre knooppunt de gegevensaankomst bevestigt, maar voordat het de gegevens daadwerkelijk heeft opgeslagen. De gegevens op het verre knooppunt zullen meteen na het versturen van de bevestiging worden opgeslagen. Deze modus is bedoeld om latency te verminderen en nog steeds een zeer goede betrouwbaarheid te bieden. De replicatiemodus memsync is momenteel niet geïmplementeerd. fullsync: rapporteer een schrijfbewerking als voltooid wanneer zowel de plaatselijke en de verre schrijfbewerking voltooid zijn. Dit is de veiligste en traagste replicatiemodus. Dit is de standaardmodus. async: rapporteer de schrijfbewerking als voltooid wanneer de plaatselijke schrijfbewerking klaar is. Dit is de snelste en gevaarlijkste replicatiemodus. Het dient gebruikt te worden wanneer er naar een ver knooppunt wordt gerepliceerd en de latency te hoog is voor andere modi. De replicatiemodus async is momenteel niet geïmplementeerd. Momenteel wordt alleen de replicatiemodus fullsync ondersteund. HAST-configuratie HAST heeft ondersteuning voor GEOM_GATE nodig om te kunnen functioneren. De kernel GENERIC bevat standaard geen GEOM_GATE, de laadbare module geom_gate.ko is echter beschikbaar in de standaardinstallatie van &os;. Zorg ervoor dat deze module beschikbaar is voor afgeslankte systemen. Het is ook mogelijk om ondersteuning voor GEOM_GATE statisch in de kernel te bouwen, door deze regel aan het kernelconfiguratiebestand toe te voegen: options GEOM_GATE Het HAST-raamwerk bestaat vanuit het besturingssysteem gezien uit verschillende delen: het daemon &man.hastd.8; dat verantwoordelijk is voor de gegevenssynchronisatie, het beheerprogramma &man.hastctl.8; voor de gebruikers, het configuratiebestand &man.hast.conf.5;. Het volgende voorbeeld beschrijft hoe twee knooppunten in een meester-slaaf / primaire-secundaire opstelling te configureren door HAST te gebruiken om de gegevens tussen de twee te repliceren. De knooppunten worden hasta met IP-adres 172.16.0.1 en hastb met IP-adres 172.16.0.2 genoemd. Beide knooppunten hebben een toegewijde harde schijf /dev/ad6 van dezelfde grootte om met HAST te werken. De HAST-pool (soms ook een hulpbron genoemd, i.e., de GEOM-aanbieder in /dev/hast/) wordt test genoemd. Het bestand /etc/hast.conf regelt de configuratie van HAST. Dit bestand dient hetzelfde te zijn op beide knooppunten. Het volgende is de eenvoudigste configuratie die mogelijk is: resource test { on hasta { local /dev/ad6 remote 172.16.0.2 } on hastb { local /dev/ad6 remote 172.16.0.1 } } Raadpleeg voor geavanceerdere configuraties de handleidingpagina &man.hast.conf.5;. Het is ook mogelijk om hostnamen in de regels met remote te gebruiken. Zorg er in dat geval voor dat deze hosts vindbaar zijn, bijvoorbeeld doordat ze zijn gedefinieerd in het bestand /etc/hosts of anders in het plaatselijke DNS. Nu de configuratie op beide knooppunten aanwezig is, kan de HAST-pool aangemaakt worden . Voer deze commando's op beide knooppunten uit om de initiële metagegevens op de plaatselijke schijf te plaatsen en het &man.hastd.8;-daemon te starten: &prompt.root; hastctl create test &prompt.root; service hastd onestart Het is niet mogelijk om GEOM-aanbieders met een bestaand bestandssysteem te gebruiken (i.e., een bestaande opslag omzetten naar een door HAST beheerde pool), omdat deze procedure wat metagegevens op de aanbieder moet opslaan en er daarvoor niet genoeg beschikbare ruimte is. De rol van een HAST-knooppunt (primair of secundair) wordt uitgekozen door een beheerder of software zoals Heartbeat dat het gereedschap &man.hastctl.8; gebruikt. Voer het volgende commando uit op het primaire knooppunt ( hasta): &prompt.root; hastctl role primary test Voer dit soortgelijke commando uit op het secundaire knooppunt ( hastb): &prompt.root; hastctl role secondary test De situatie dat de knooppunten niet met elkaar kunnen communiceren en beide geconfigureerd zijn als primaire knooppunten; wordt split-brain genoemd. Volg de stappen zoals beschreven in om deze situatie op te lossen. Verifieer met het gereedschap &man.hastctl.8; het resultaat op elk knooppunt: &prompt.root; hastctl status test De belangrijke tekst is de regel met status dat voor alle knooppunten complete dient te bevatten. Als het degraded bevat, is er iets verkeerd gegaan. Op dat moment is de synchronisatie tussen de knooppunten al begonnen. De synchronisatie is compleet wanneer hastctl status 0 bytes aan dirty extents rapporteert. De volgende stap is het aanmaken van een bestandssysteem op de GEOM-aanbieder /dev/hast/test en het aan te koppelen. Dit moet op het primaire knooppunt gebeuren, aangezien /dev/hast/test alleen op het primaire knooppunt verschijnt. Het aanmaken van het bestandssysteem kan afhankelijk van de grootte van de harde schijf enkele minuten duren: &prompt.root; newfs -U /dev/hast/test &prompt.root; mkdir /hast/test &prompt.root; mount /dev/hast/test /hast/test Wanneer het HAST-raamwerk correct is geconfigureerd, betreft de laatste stap het ervoor zorgen dat HAST automatisch tijdens het opstarten wordt gestart. Voeg deze regel toe aan het bestand /etc/rc.conf: hastd_enable="YES" Failover-configuratie Het doel van dit voorbeeld is om een robuust opslagsysteem te bouwen dat resistent is tegen het falen van alle knooppunten. Het scenario is dat een primair knooppunt van het cluster faalt. Als dit gebeurt, dan neemt het secundaire knooppunt het feilloos over, controleert het het bestandssysteem en koppelt het het bestandssysteem aan, en gaat het verder zonder dat er een bit aan gegevens ontbreekt. Om dit voor elkaar te krijgen, is er een andere eigenschap die beschikbaar is op &os; dat voorziet in automatische failover van de IP-laag — CARP. CARP (Common Address Redundancy Protocol) maakt het mogelijk dat meerdere hosts in hetzelfde netwerksegment een IP-adres delen. Stel CARP in op beide knooppunten van het cluster volgens de documentatie die beschikbaar is in . Nadat de opzet voltooid is, heeft elk knooppunt een eigen interface carp0 met een gedeeld IP-adres 172.16.0.254. Het primaire HAST-knooppunt van het cluster moet het meester-CARP-knooppunt zijn. De HAST-pool die in de vorige sectie is gemaakt is nu klaar om geëxporteerd te worden naar de andere hosts op het netwerk. Dit kan gedaan worden door het te exporteren over NFS, Samba, etc., door gebruik te maken van het gedeelde IP-adres 172.16.0.254. Het enige overgebleven probleem is een automatische failover in het geval dat het primaire knooppunt het begeeft. Als een CARP-interface aan- of uitgaat, genereert &os; een &man.devd.8;-gebeurtenis, wat het mogelijk maakt om toestandsveranderingen op de CARP-interfaces in de gaten te houden. Een toestandsverandering op het CARP-interface geeft aan dat een van de knooppunten het begaf of weer online kwam. Deze toestandsveranderingen maken het mogelijk om een script te draaien dat automatisch de HAST-failover afhandelt. Voeg, om toestandsverandering op de CARP-interfaces af te vangen, het volgende toe aan het bestand /etc/devd.conf op elk knooppunt: notify 30 { match "system" "IFNET"; match "subsystem" "carp0"; match "type" "LINK_UP"; action "/usr/local/sbin/carp-hast-switch master"; }; notify 30 { match "system" "IFNET"; match "subsystem" "carp0"; match "type" "LINK_DOWN"; action "/usr/local/sbin/carp-hast-switch slave"; }; Herstart &man.devd.8; op beide knooppunten om de nieuwe configuratie te laten gelden: &prompt.root; service devd restart Als het interface carp0 aan of uit gaat (i.e., de toestand van het interface verandert), genereert het systeem een notificatie wat het subsysteem &man.devd.8; in staat stelt om een willekeurig script te draaien, in dit geval /usr/local/sbin/carp-hast-switch. Dit is het script dat de automatische failover afhandelt. Raadpleeg de handleidingpagina &man.devd.conf.5; voor verdere uitleg over de bovenstaande configuratie van &man.devd.8;. Dit zou een voorbeeld van zo'n script kunnen zijn: #!/bin/sh # Origineel script door Freddie Cash <fjwcash@gmail.com> # Gewijzigd door Michael W. Lucas <mwlucas@BlackHelicopters.org> # en Viktor Petersson <vpetersson@wireload.net> # De namen van de HAST-hulpbronnen, zoals vermeld in /etc/hast.conf resources="test" # vertraging voor het aankoppelen van de HAST-hulpbron na het worden van meester # doe een gok delay=3 # logging log="local0.debug" name="carp-hast" # einde van gebruiker-instelbare dingen case "$1" in master) logger -p $log -t $name "Omschakelen naar primaire aanbieder voor ${resources}." sleep ${delay} # Wacht totdat de "hastd secondary" processen zijn gestopt for disk in ${resources}; do while $( pgrep -lf "hastd: ${disk} \(secondary\)" > /dev/null 2>&1 ); do sleep 1 done # Verwissel de rol voor elke schijf hastctl role primary ${disk} if [ $? -ne 0 ]; then logger -p $log -t $name "Omschakelen van rol naar primair voor hulpbron ${disk} mislukt." exit 1 fi done # Wacht totdat de apparaten /dev/hast/* verschijnen for disk in ${resources}; do for I in $( jot 60 ); do [ -c "/dev/hast/${disk}" ] && break sleep 0.5 done if [ ! -c "/dev/hast/${disk}" ]; then logger -p $log -t $name "GEOM-aanbieder /dev/hast/${disk} is niet verschenen." exit 1 fi done logger -p $log -t $name "Rollen van HAST-hulpbronnen ${resources} omgeschakeld naar primair." logger -p $log -t $name "Schijven aankoppelen." for disk in ${resources}; do mkdir -p /hast/${disk} fsck -p -y -t ufs /dev/hast/${disk} mount /dev/hast/${disk} /hast/${disk} done ;; slave) logger -p $log -t $name "Omschakelen naar secundaire aanbieder voor ${resources}." # Schakel de rollen van de HAST-hulpbronnen om for disk in ${resources}; do if ! mount | grep -q "^/dev/hast/${disk} on " then else umount -f /hast/${disk} fi sleep $delay hastctl role secondary ${disk} 2>&1 if [ $? -ne 0 ]; then logger -p $log -t $name "Omschakelen van rol naar secundair voor hulpbron ${disk} mislukt." exit 1 fi logger -p $log -t $name "Rol van hulpbron ${disk} omgeschakeld naar secundair." done ;; esac In een notendop neemt het script deze acties wanneer een knooppunt meester / primair wordt: De HAST-pools opwaarderen naar primair op een gegeven knooppunt. Het bestandssysteem onder de HAST-pool controleren. De pools op een juiste plaats aankoppelen. Wanneer een knooppunt back-up / secundair wordt: De HAST-pools afkoppelen. De HAST-pools degraderen naar secundair. Houd in gedachte dat dit slechts een voorbeeldscript is om aan te tonen dat alles werkt. Het behandeld niet alle mogelijke situaties en kan op elke manier worden uitgebreid of veranderd, het kan bijvoorbeeld benodigde diensten starten en stoppen. Voor dit voorbeeld hebben we een standaard UFS-bestandssysteem gebruikt. Om de tijd die nodig is voor herstel te verkorten, kan een bestandssysteem met UFS-journalling of ZFS worden gebruikt. Meer gedetailleerde informatie met aanvullende voorbeelden kunnen gevonden worden op de HAST Wiki-pagina. Problemen oplossen Algemene tips om problemen op te lossen HAST zou over het algemeen zonder problemen moeten werken. Net als met elk ander software-product zijn er momenten waarop het anders werkt dan het zou moeten. De oorzaken van de problemen kunnen verschillen, maar de vuistregel is om ervoor te zorgen dat de klokken zijn gesynchroniseerd op alle knooppunten in het cluster. Wanneer problemen met HAST worden verholpen, dient het debug-niveau van &man.hastd.8; verhoogd te worden door het daemon &man.hastd.8; met het argument -d op te starten. Merk op dat dit argument meerdere malen kan worden opgegeven om het debug-niveau nog verder op te hogen. Op deze manier kan veel nuttige informatie worden vergaard. Overweeg ook om het argument -F te gebruiken, dat het daemon &man.hastd.8; in de voorgrond zal starten. Herstellen van de Split-brain-conditie Split-brain treedt op waneer de knooppunten van het cluster niet met elkaar kunnen communiceren, en beide als primair zijn geconfigureerd. Dit is een gevaarlijke situatie omdat het beide knooppunten in staat stelt om incompatibele veranderingen aan de gegevens te maken. Dit probleem dient handmatig door de systeembeheerder te worden gecorrigeerd. De beheerder moet besluiten welk knooppunt de belangrijkere veranderingen bevat (of ze handmatig samenvoegen) en HAST een volledige synchronisatie op het knooppunt dat de kapotte gegevens heeft laten uitvoeren. Voer hiervoor deze commando's uit op het knooppunt dat opnieuw gesynchroniseerd moet worden: &prompt.root; hastctl role init <resource> &prompt.root; hastctl create <resource> &prompt.root; hastctl role secondary <resource> diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/filesystems/chapter.xml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/filesystems/chapter.xml index 223684a6c6..de9c548354 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/filesystems/chapter.xml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/filesystems/chapter.xml @@ -1,913 +1,914 @@ Tom Rhodes Geschreven door Wouter Reckman Vertaald door René Ladan Ondersteuning van bestandssystemen Overzicht Bestandssystemen Ondersteuning bestandssystemen Bestandssystemen Bestandssystemen zijn een integraal onderdeel van ieder besturingssysteem. Ze stellen gebruikers in de gelegenheid om bestanden te uploaden en op te slaan, geven toegang tot gegevens en maken natuurlijk harde schijven bruikbaar. Verschillende besturingssystemen hebben gewoonlijk één gezamenlijk aspect, namelijk het bestandssysteem. Op &os; staat dit bestandssysteem bekend onder de naam Fast File System ofwel FFS, dat is gebaseerd op het oorspronkelijke Unix™ File System, ook bekend als UFS. Dit is het oorspronkelijke bestandssysteem van &os; dat op harde schijven wordt geplaatst voor gegevenstoegang. &os; ondersteunt daarnaast ook een groot aantal andere bestandssystemen om lokaal toegang tot gegevens van andere besturingssystemen te bewerkstelligen; dat wil zeggen: gegevens opgeslagen op lokaal aangesloten USB opslagapparaten, flash drives, en harde schijven. Verder is er ook ondersteuning voor vreemde bestandssystemen. Dit zijn bestandssystemen ontwikkeld voor andere besturingssystemen zoals het &linux; Extended File System (EXT) en het &sun; Z File System (ZFS). Er zijn verschillende gradaties van ondersteuning voor de verschillende bestandssystemen op &os;. Sommigen vereisen het laden van een kernelmodule, voor anderen moet een toolset worden geïnstalleerd. Dit hoofdstuk is geschreven om gebruikers van &os; te helpen om op hun systeem toegang te verkrijgen tot andere bestandssystemen, te beginnen met het &sun; Z File System. Na het lezen van dit hoofstuk weet de lezer: Het verschil tussen eigen en ondersteunde bestandssystemen. Welke bestandssystemen zijn ondersteund in &os;. Hoe niet-eigen bestandssystemen geactiveerd, geconfigureerd, benaderd en gebruikt kunnen worden. Voorafgaand aan het lezen van dit hoofdstuk dient de lezer: Begrip te hebben van de beginselen van &unix; en &os; (). Bekend te zijn met de beginselen van kernelconfiguratie en -compilatie (). Vertrouwd te zijn met installatie van software van derden in &os; (). Enigszins bekend te zijn met schijven, opslag en apparaatnamen in &os; (). Het Z File System (ZFS) Het Z File System, ontwikkeld door &sun;, is een nieuwe technologie ontwikkeld om gebruik te maken van een pool-gebaseerde opslagmethode. Dit houdt in dat ruimte pas wordt gebruikt wanneer het nodig is voor dataopslag. Verder is het ontworpen voor maximale integriteit van gegevens, ondersteuning van gegevens-snapshots, meerdere kopieën, en gegevenschecksums. Ook is een nieuw gegevensreplicatiemodel, bekend als RAID-Z, toegevoegd; RAID-Z lijkt op RAID5, maar is ontworpen om corruptie tijdens het schrijven van gegevens te voorkomen. ZFS tuning Het ZFS subsysteem maakt gebruik van veel systeembronnen waardoor het nodig kan zijn een en ander af te stellen, zodat voor het dagelijks gebruik maximale efficiëntie wordt behaald. Doordat het een experimentele eigenschap van &os; is, kan dit in de nabije toekomst veranderen; op dit moment echter, worden de volgende stappen aangeraden. Geheugen De totale hoeveelheid systeemgeheugen dient minstens één gigabyte te zijn, maar twee gigabytes of meer wordt aanbevolen. In alle voorbeelden hier heeft het systeem één gigabyte geheugen, met verschillende andere afstelmechanismen in werking. Sommigen hebben succes gehad met minder dan een gigabyte geheugen, maar met een dergelijke, beperkte hoeveelheid geheugen is de kans groot dat onder zware belasting een kernelpanic in &os; op zal treden door uitputting van het geheugen. Kernelconfiguratie Het wordt aangeraden om ongebruikte stuurprogramma's en opties te verwijderen uit het kernelconfiguratiebestand. Omdat de meeste stuurprogramma's beschikbaar zijn als modules kunnen ze alsnog worden geladen door middel van het bestand /boot/loader.conf. Gebruikers van de &i386;-architectuur dienen de volgende optie aan hun kernelconfiguratiebestand toe te voegen, de kernel opnieuw te compileren, en opnieuw op te starten: options KVA_PAGES=512 Deze optie vergroot de kerneladresruimte, waarmee het mogelijk wordt gemaakt om de vm.kvm_size afstelling hoger dan de huidige limiet van 1 GB (2 GB voor PAE) in te stellen. Deel, om de meest geschikte waarde voor deze optie te vinden, de gewenste hoeveelheid adresruimte door vier (4). In dit geval is dat 512 voor 2 GB. Loader tunables De kmem adresruimte dient te worden vergroot op alle &os; architecturen. Op het testsysteem met één gigabyte fysiek geheugen werd succes behaald met de volgende opties, die in het bestand /boot/loader.conf geplaatst dienen te worden, waarna het systeem opnieuw moet worden opgestart: vm.kmem_size="330M" vm.kmem_size_max="330M" vfs.zfs.arc_max="40M" vfs.zfs.vdev.cache.size="5M" Zie voor een meer gedetailleerde lijst van aanbevelingen aangaande ZFS-afstelling: . Gebruik maken van <acronym>ZFS</acronym> Er is een opstartmechanisme dat &os; in staat stelt om ZFS pools te mounten tijdens initialisatie van het systeem. Voer de volgende commando's uit om dit in te stellen: &prompt.root; echo 'zfs_enable="YES"' >> /etc/rc.conf &prompt.root; service zfs start In het resterende deel van dit document wordt aangenomen dat er drie SCSI-schijven beschikbaar zijn, en dat hun apparaatnamen respectievelijk da0, da1 en da2 zijn. Gebruikers van IDE-hardware kunnen de ad apparaten gebruiken in plaats van SCSI-apparaten. Een pool op een enkele schijf Voer het commando zpool uit om een simpele, niet-redundante ZFS-pool op een enkele schijf aan te maken: &prompt.root; zpool create example /dev/da0 Bestudeer de uitvoer van het commando df om de nieuwe pool te zien: &prompt.root; df Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 2026030 235230 1628718 13% / devfs 1 1 0 100% /dev /dev/ad0s1d 54098308 1032846 48737598 2% /usr example 17547136 0 17547136 0% /example In deze uitvoer wordt duidelijk dat de example-pool niet alleen is aangemaakt, maar ook direct gemount is. Hij is ook toegankelijk, net als een gewoon bestandssysteem; er kunnen bestanden op worden aangemaakt en gebruikers kunnen er op rondkijken zoals in het volgende voorbeeld: &prompt.root; cd /example &prompt.root; ls &prompt.root; touch testfile &prompt.root; ls -al total 4 drwxr-xr-x 2 root wheel 3 Aug 29 23:15 . drwxr-xr-x 21 root wheel 512 Aug 29 23:12 .. -rw-r--r-- 1 root wheel 0 Aug 29 23:15 testfile Helaas benut deze pool nog geen ZFS-mogelijkheden. Maak een bestandssysteem aan op deze pool en activeer er compressie op: &prompt.root; zfs create example/compressed &prompt.root; zfs set compression=gzip example/compressed example/compressed is nu een gecomprimeerd ZFS-bestandssysteem. Probeer er een paar grote bestanden naartoe te kopiëren door ze naar /example/compressed te kopiëren. De compressie kan nu worden uitgeschakeld met: &prompt.root; zfs set compression=off example/compressed Voer het volgende commando uit om het bestandssysteem te unmounten, en controleer dat daarna met df: &prompt.root; zfs umount example/compressed &prompt.root; df Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 2026030 235232 1628716 13% / devfs 1 1 0 100% /dev /dev/ad0s1d 54098308 1032864 48737580 2% /usr example 17547008 0 17547008 0% /example Mount het bestandssysteem opnieuw om het weer toegankelijk te maken en controleer met df: &prompt.root; zfs mount example/compressed &prompt.root; df Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 2026030 235234 1628714 13% / devfs 1 1 0 100% /dev /dev/ad0s1d 54098308 1032864 48737580 2% /usr example 17547008 0 17547008 0% /example example/compressed 17547008 0 17547008 0% /example/compressed De pool en het bestandssysteem zijn ook zichtbaar in de uitvoer van mount: &prompt.root; mount /dev/ad0s1a on / (ufs, local) devfs on /dev (devfs, local) /dev/ad0s1d on /usr (ufs, local, soft-updates) example on /example (zfs, local) example/data on /example/data (zfs, local) example/compressed on /example/compressed (zfs, local) Zoals is te zien kunnen ZFS-bestandssystemen, nadat ze zijn gecreëerd, net als gewone bestandssystemen worden gebruikt; er zijn echter ook vele andere mogelijkheden beschikbaar. In het volgende voorbeeld wordt er een nieuw bestandssysteem data gecreëerd. Er zullen belangrijke bestanden op worden bewaard, dus het bestandssysteem wordt zodanig ingesteld dat het twee kopieën van ieder gegevensblok opslaat: &prompt.root; zfs create example/data &prompt.root; zfs set copies=2 example/data Het is nu mogelijk om het gegevens- en ruimtegebruik te bekijken door df opnieuw te draaien: &prompt.root; df Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 2026030 235234 1628714 13% / devfs 1 1 0 100% /dev /dev/ad0s1d 54098308 1032864 48737580 2% /usr example 17547008 0 17547008 0% /example example/compressed 17547008 0 17547008 0% /example/compressed example/data 17547008 0 17547008 0% /example/data Merk op dat ieder bestandssysteem in de pool dezelfde hoeveelheid vrije ruimte heeft. Dit is de reden dat df steeds wordt gebruikt tussen de voorbeelden door, om te laten zien dat de bestandssystemen slechts zoveel ruimte gebruiken als ze nodig hebben en allemaal putten uit dezelfde pool. Het ZFS bestandssysteem elimineert concepten als volumes en partities, en staat verschillende bestandssystemen toe om in dezelfde pool te bestaan. Verwijder nu de bestandssystemen en verwijder daarna de pool, omdat deze niet meer nodig zijn: &prompt.root; zfs destroy example/compressed &prompt.root; zfs destroy example/data &prompt.root; zpool destroy example Schijven gaan slechter werken en begeven het, een onvermijdelijke eigenschap. Wanneer de schijf stukgaat zullen de gegevens verloren gaan. Een methode om gegevensverlies ten gevolge van een kapotte harde schijf te vermijden is het implementeren van RAID. ZFS ondersteunt deze mogelijkheid in zijn pool-ontwerp en wordt beschreven in de volgende sectie. <acronym>ZFS</acronym> RAID-Z Zoals eerder opgemerkt wordt in deze sectie aangenomen dat er drie SCSI-schijven bestaan als de apparaten da0, da1 en da2 (of ad0 en hoger als IDE-schijven worden gebruikt). Voer het volgende commando uit om een RAID-Z-pool te creëren: &prompt.root; zpool create storage raidz da0 da1 da2 &sun; raadt aan om tussen de drie en negen schijven te gebruiken voor een RAID-Z-configuratie. Overweeg, als u een enkele pool met 10 of meer schijven nodig heeft, om deze te splitsen in kleine RAID-Z-groepen. Overweeg, als u slechts twee schijven heeft en nog steeds redundantie nodig heeft, om in plaats hiervan een ZFS-spiegel te gebruiken. Bekijk de handleidingpagina &man.zpool.8; voor meer details. De storage zpool zou gecreëerd moeten zijn. Dit kan worden geverifieerd met de &man.mount.8; en &man.df.1; commando's zoals eerder. Er kunnen meer schijfapparaten worden toegewezen door ze aan het einde van de bovenstaande lijst toe te voegen. Maak een nieuw bestandssysteem in de pool, genaamd home, waar op den duur de gebruikersbestanden geplaatst zullen worden: &prompt.root; zfs create storage/home Het is nu mogelijk om compressie in te schakelen en extra kopieën te bewaren van de gebruikersmappen en -bestanden. Dit kan net als eerder worden bewerkstelligd door de volgende commando's uit te voeren: &prompt.root; zfs set copies=2 storage/home &prompt.root; zfs set compression=gzip storage/home Kopieer, om dit als de nieuwe home-map voor gebruikers in te stellen, de gebruikersgegevens naar deze map en creëer de benodigde links: &prompt.root; cp -rp /home/* /storage/home &prompt.root; rm -rf /home /usr/home &prompt.root; ln -s /storage/home /home &prompt.root; ln -s /storage/home /usr/home De gebruikersgegevens zouden nu op het nieuw aangemaakte /storage/home bestandssysteem moeten staan. Test dit door een nieuwe gebruiker aan te maken en daarmee in te loggen. Probeer een snapshot te maken dat later weer hersteld kan worden: &prompt.root; zfs snapshot storage/home@08-30-08 Merk op dat de snapshot-optie alleen een echt bestandssysteem vastlegt, geen mappen of bestanden. Het @-karakter wordt gebruikt als scheidingsteken tussen de naam van het bestandssysteem of de naam van het volume. Wanneer de home-map van een gebruiker wordt weggegooid, kan deze worden hersteld met: &prompt.root; zfs rollback storage/home@08-30-08 Voer ls in de .zfs/snapshot directory van het bestandssysteem uit om een lijst van alle beschikbare snapshots te krijgen. Voer, om bijvoorbeeld het zojuist gemaakte snapshot te zien, het volgende commando uit: &prompt.root; ls /storage/home/.zfs/snapshot Het is mogelijk om een script te schrijven dat maandelijks een snapshot van de gebruikersgegevens maakt; na verloop van tijd kunnen snapshots echter een grote hoeveelheid schrijfruimte in beslag nemen. Het vorige snapshot kan worden verwijderd met het volgende commando: &prompt.root; zfs destroy storage/home@08-30-08 Na al dit testen is er geen reden om /storage/home in zijn huidige staat nog te bewaren. Maak er het echte /home bestandssysteem van: &prompt.root; zfs set mountpoint=/home storage/home Het uitvoeren van de commando's df en mount laat zien dat het systeem ons bestandssysteem nu als de echte /home behandelt: &prompt.root; mount /dev/ad0s1a on / (ufs, local) devfs on /dev (devfs, local) /dev/ad0s1d on /usr (ufs, local, soft-updates) storage on /storage (zfs, local) storage/home on /home (zfs, local) &prompt.root; df Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity Mounted on /dev/ad0s1a 2026030 235240 1628708 13% / devfs 1 1 0 100% /dev /dev/ad0s1d 54098308 1032826 48737618 2% /usr storage 26320512 0 26320512 0% /storage storage/home 26320512 0 26320512 0% /home Hiermee is de RAID-Z configuratie compleet. Voer het volgende commando uit om status-updates van de gecreëerde bestandssystemen te krijgen tijdens het draaien van de nachtelijke &man.periodic.8;: &prompt.root; echo 'daily_status_zfs_enable="YES"' >> /etc/periodic.conf Het herstellen van <acronym>RAID</acronym>-Z Iedere software-RAID heeft een methode om zijn status te inspecteren. ZFS is geen uitzondering. De status van RAID-Z-apparaten kan worden geïnspecteerd met het volgende commando: &prompt.root; zpool status -x Als alle pools in orde zijn en alles is normaal, dan wordt het volgende bericht weergegeven: all pools are healthy Als er een probleem is, misschien een schijf die offine is gegaan, dan wordt de status van de pool weergegeven en dat zal er als volgt uitzien: pool: storage state: DEGRADED status: One or more devices has been taken offline by the administrator. Sufficient replicas exist for the pool to continue functioning in a degraded state. action: Online the device using 'zpool online' or replace the device with 'zpool replace'. scrub: none requested config: NAME STATE READ WRITE CKSUM storage DEGRADED 0 0 0 raidz1 DEGRADED 0 0 0 da0 ONLINE 0 0 0 da1 OFFLINE 0 0 0 da2 ONLINE 0 0 0 errors: No known data errors Hier staat dat het apparaat offline is gezet door de beheerder. Dat is waar voor dit specifieke voorbeeld. Om de schijf offline te zetten werd het volgende commando gebruikt: &prompt.root; zpool offline storage da1 Het is nu mogelijk om de schijf da1 te vervangen nadat het systeem uitgeschakeld is. Zodra het systeem weer opgestart is, kan het volgende commando worden uitgevoerd om de schijf te vervangen: &prompt.root; zpool replace storage da1 Nu kan de status opnieuw geïnspecteerd worden, dit keer zonder de vlag, om de statusinformatie op te vragen: &prompt.root; zpool status storage pool: storage state: ONLINE scrub: resilver completed with 0 errors on Sat Aug 30 19:44:11 2008 config: NAME STATE READ WRITE CKSUM storage ONLINE 0 0 0 raidz1 ONLINE 0 0 0 da0 ONLINE 0 0 0 da1 ONLINE 0 0 0 da2 ONLINE 0 0 0 errors: No known data errors Zoals te zien in dit voorbeeld lijkt alles normaal te zijn. Gegevensverificatie Zoals eerder opgemerkt gebruikt ZFS checksums om de integriteit van opgeslagen gegevens te verifiëren. Ze worden automatisch ingeschakeld bij het creëeren van bestandssystemen en kunnen worden uitgeschakeld door middel van het volgende commando: &prompt.root; zfs set checksum=off storage/home Dit is echter geen verstandig idee, omdat checksums zeer weinig opslagruimte innemen en nuttiger zijn wanneer ze zijn ingeschakeld. Het lijkt daarnaast ook geen merkbare invloed op de prestaties te hebben wanneer ze zijn ingeschakeld. Wanneer ze aanstaan is het mogelijk om ZFS gegevensintegriteit te laten controleren door middel van checksum-verificatie. Dit proces staat bekend als scrubbing. Voer het volgende commando uit om de gegevensintegriteit van de storage-pool te controleren: &prompt.root; zpool scrub storage Dit proces kan, afhankelijk van de hoeveelheid opgeslagen gegevens, een aanzienlijke hoeveelheid tijd in beslag nemen. Het is daarnaast ook zeer I/O-intensief, zozeer dat slechts één van deze operaties tegelijkertijd uitgevoerd kan worden. Nadat de scrub is voltooid wordt de status bijgewerkt en kan deze worden bekeken door een statusaanvraag te doen: &prompt.root; zpool status storage pool: storage state: ONLINE scrub: scrub completed with 0 errors on Sat Aug 30 19:57:37 2008 config: NAME STATE READ WRITE CKSUM storage ONLINE 0 0 0 raidz1 ONLINE 0 0 0 da0 ONLINE 0 0 0 da1 ONLINE 0 0 0 da2 ONLINE 0 0 0 errors: No known data errors De voltooiingstijd is in dit voorbeeld duidelijk zichtbaar. Deze eigenschap helpt om gegevensintegriteit te garanderen gedurende een langere tijdsperiode. Er zijn vele andere opties voor het Z-bestandssysteem, zie de handleidingpagina's &man.zfs.8; en &man.zpool.8;. ZFS quota ZFS ondersteunt verschillende soorten quota: de refquota, de algemene quota, de gebruikersquota en de groepsquota. Deze sectie legt de beginselen van ieder van deze uit en bevat wat instructies voor gebruik. Quota beperken de hoeveelheid ruimte die een gegevensverzameling en zijn afstammelingen kunnen gebruiken en dwingen een limiet af op de hoeveelheid ruimte dat gebruikt wordt door bestandssystemen en snapshots voor deze afstammelingen. Vanuit gebruikers zijn quota handig om de hoeveelheid ruimte die een bepaalde gebruiker kan gebruiken te beperken. Quota kunnen niet op volumes worden ingesteld, aangezien de eigenschap volsize als een impliciet quotum optreedt. De refquota, refquota=grootte, beperkt de hoeveelheid ruimte die een gegevensverzameling in beslag kan nemen door een harde grens aan de gebruikte ruimte te stellen. Deze harde grens bevat echter niet de ruimte gebruikt door afstammelingen, zoals bestandssystemen of snapshots. Gebruik het volgende om een algemeen quotum van 10 GB voor /home/storage/bob af te dwingen: &prompt.root; zfs set quota=10G storage/home/bob Gebruikersquota beperken de hoeveelheid ruimte die door de aangegeven gebruiker kan worden gebruikt. Het algemene formaat is userquota@gebruiker=grootte waarbij de gebruikersnaam in één van de volgende formaten dient te zijn: Naam compatibel met POSIX (bijvoorbeeld jan). Numeriek POSIX-ID (bijvoorbeeld 789). SID-naam (bijvoorbeeld jan.bloggs@example.com). Numeriek SID-ID (bijvoorbeeld S-1-123-456-789). Gebruik het volgende om bijvoorbeeld een quotum van 50 GB voor een gebruiker jan af te dwingen: &prompt.root; zfs set userquota@jan=50G Gebruik in plaats hiervan, om het quotum te verwijderen of er zeker van te zijn dat er geen is ingesteld: &prompt.root; zfs set userquota@jan=none Eigenschappen van gebruikersquota worden niet weergegeven door zfs get all. Niet-root gebruikers kunnen alleen hun eigen quota zien tenzij het privilege userquota aan ze is gegeven. Gebruikers met dit privilege kunnen ieders quota bekijken en instellen. Groepsquota beperken de hoeveelheid ruimte die de gespecificeerde gebruikersgroep in beslag kan nemen. Het algemene formaat is groupquota@groep=grootte. Gebruik om het quotum voor de groep eerstegroep op 50 GB in te stellen: &prompt.root; zfs set groupquota@eerstegroep=50G Gebruik in plaats hiervan, om het quotum voor de groep eerstegroep te verwijderen of om er voor te zorgen dat deze niet is ingesteld: &prompt.root; zfs set groupquota@eerstegroep=none Net zoals bij de eigenschappen van gebruikersquota kunnen niet-root-gebruikers alleen de quota zien die geassocieerd zijn met de gebruikersgroepen waar ze bij horen, een root-gebruiker of een gebruiker met het privilege groupquota kan alle quota voor alle groepen bekijken en instellen. Het deelcommando zfs userspace geeft de hoeveelheid ruimte weer die door elke gebruiker op de snapshot van het gespecificeerde bestandssysteem in beslag wordt genomen, tezamen met alle ingestelde quota. Het deelcommando zfs groupspace doet hetzelfde voor groepen. Bekijk &man.zfs.1; voor meer informatie over ondersteunde opties of het weergegeven van specifieke opties. Gebruik het volgende om de quota voor storage/home/bob weer te geven, als u de juiste privileges heeft of root bent: &prompt.root; zfs get quota storage/home/bob Reserveringen in ZFS ZFS ondersteunt twee soorten van ruimtereserveringen. Deze sectie legt de beginselen van elk van de twee uit en bevat enkele instructies voor gebruik. De eigenschap reservation maakt het mogelijk om een gegarandeerde minimale hoeveelheid ruimte voor een gegevensverzameling en zijn afstammelingen te reserveren. Dit betekent dat als er een reservering van 10 GB is ingesteld voor storage/home/bob en de schijfruimte op raakt, er tenminste 10 GB aan ruimte is gereserveerd voor deze gegevensverzameling. De eigenschap reservation stelt de minimale hoeveelheid ruimte in die gegarandeerd is voor een gegevensverzameling exclusief afstammelingen zoals snapshots, of geeft deze aan. Als er bijvoorbeeld een snapshot is genomen van storage/home/bob moet er genoeg schijfruimte zijn buiten de refreservation hoeveelheid om de operatie te laten slagen omdat afstammelingen van de hoofdgegevensverzameling niet worden meegeteld in de refreservation hoeveelheid en dus niet stiekem de vastgestelde ruimte wijzigen. Reserveringen kunnen in allerlei situaties nuttig zijn, bijvoorbeeld voor het plannen en testen van de geschiktheid van het toewijzen van schijfruimte in een nieuw systeem, of om ervoor te zorgen dat er genoeg schijfruimte beschikbaar is op bestandsssystemen voor systeemherstelprocedures en bestanden. Het algemene formaat van de eigenschap reservation is reservation=grootte, dus gebruik het onderstaande commando om een reservering van 10 GB op storage/home/bob te plaatsen: &prompt.root; zfs set reservation=10G storage/home/bob Gebruik, om te controleren of er geen reservatie is geplaatst of om een reservatie te verwijderen: &prompt.root; zfs set reservation=none storage/home/bob Het zelfde principe kan worden toegepast op de eigenschap refreservation om een refreservation in te stellen, met het algemene formaat refreservation=grootte. Gebruik één van de volgende commando's om te kijken of er een reservatie of refreservation bestaat op storage/home/bob: &prompt.root; zfs get reservation storage/home/bob &prompt.root; zfs get refreservation storage/home/bob &linux; bestandssystemen Deze sectie beschrijft enkele van de &linux; bestandssystemen die door &os; worden ondersteund. Ext2FS De kernelimplementatie van het &man.ext2fs.5; bestandssysteem was geschreven door Godmar Back, het eerste stuurprogramma verscheen in &os; 2.2. In &os; 8 en eerder is de code gelicenseerd onder de GNU Public License, onder &os; 9 is de code echter herschreven en nu beschikbaar onder de BSD-licentie. Het stuurprogramma &man.ext2fs.5; stelt de &os;-kernel in staat om ext2 bestandssystemen te lezen en er naar te schrijven. Laad ten eerste de kernelmodule: &prompt.root; kldload ext2fs Koppel daarna een &man.ext2fs.5;-volume aan dat zich op /dev/ad1s1 bevindt: &prompt.root; mount -t ext2fs /dev/ad1s1 /mnt XFS Het X-bestandssysteem, XFS, is origineel geschreven door SGI voor het besturingssysteem IRIX, ze hebben het overgebracht naar &linux;. De broncode is vrijgegeven onder de GNU Public License. Kijk op deze pagina voor meer details. De &os;-port werd gestart door - Russel Cattelan, &a.kan; en &a.rodrigc;. + Russel Cattelan, &a.kan.email; en &a.rodrigc.email;. Om XFS als een kernelmodule te laden: &prompt.root; kldload xfs Het stuurprogramma &man.xfs.5; stelt de &os;-kernel in staat om XFS-bestandssystemen te benaderen. Momenteel is echter alleen ondersteuning voor lezen aanwezig. Schrijven naar een volume is niet mogelijk. Om een &man.xfs.5;-volume wat op /dev/ad1s1 aan te koppelen: &prompt.root; mount -t xfs /dev/ad1s1 /mnt Merk op dat de port sysutils/xfsprogs het gereedschap mkfs.xfs bevat wat het mogelijk maakt om XFS-bestandssystemen aan te maken, en verder gereedschappen om ze te analyseren en repareren. De vlag -p van mkfs.xfs kan worden gebruikt om een &man.xfs.5;-bestandssysteem aan te maken welke bevolkt wordt met bestanden en andere meta-gegevens. Dit kan worden gebruikt om snel een alleen-lezen bestandssysteem aan te maken welke op &os; getest kan worden. ReiserFS Het Reiser bestandssysteem, ReiserFS, was overgebracht naar &os; - door &a.dumbbell; en is vrijgegeven onder de GNU + door &a.dumbbell.email; en is vrijgegeven onder de GNU Public License. Het stuurprogramma voor ReiserFS stelt de &os;-kernel momenteel in staat om ReiserFS bestandssystemen te benaderen en hun inhoud te lezen, maar het kan ze momenteel niet beschrijven. Laad ten eerste eerst de kernelmodule: &prompt.root; kldload reiserfs Om ten tweede een ReiserFS-volume dat zich op /dev/ad1s1 aan te koppelen: &prompt.root; mount -t reiserfs /dev/ad1s1 /mnt diff --git a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/jails/chapter.xml b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/jails/chapter.xml index 340c45d723..6cea5a8a70 100644 --- a/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/jails/chapter.xml +++ b/nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/jails/chapter.xml @@ -1,1070 +1,1071 @@ Matteo Riondato Bijgedragen door Remko Lodder Vertaald door Jails jails Overzicht Dit hoofdstuk levert een uitleg van wat &os; jails zijn en hoe ze gebruikt kunnen worden. Jails, soms ook wel bekend als een verbeterde vervanging van chroot omgevingen, zijn een erg krachtige tool voor systeem beheerders, maar het standaard gedrag kan ook interessant zijn voor gevorderde gebruikers. Jails zijn een krachtig gereedschap, maar zijn geen zilveren kogel qua beveiliging. Hoewel het belangrijk is om op te merken dat het onmogelijk is voor een gevangen proces om zelf te ontsnappen, zijn er verschillende manieren waarop een ongeprivilegieerde gebruiker buiten een jail kan samenwerken met een geprivilegieerde gebruiker binnen de jail en daarmee verhoogde privileges kan krijgen in de gastheeromgeving. De meeste van deze aanvallen kunnen worden voorkomen door ervoor te zorgen dat de jail-root niet beschikbaar is voor ongeprivilegieerde gebruikers binnen de gastheeromgeving. Buiten dat geldt als algemene regel dat onvertrouwde gebruikers met geprivilegieerde toegang tot een jail geen toegang tot de gastheeromgeving moet worden gegeven. Na het lezen van dit hoofdstuk weet de lezer: Wat een jail is, en welk doel het kan dienen in een &os; installatie. Hoe men een jail opbouwt, start en stopt. De basis over jail beheer, zowel van binnen in de jail, als van buitenaf. Andere bronnen met nuttige informatie over jails zijn: De &man.jail.8; handleiding. Hier kan de volledige referentie gevonden worden van het jail commando — de administratieve tool die in &os; gebruikt kan worden om &os; jails mee te beheren, te starten en te stoppen. De mailinglijsten en de archieven hiervan. De archieven van de &a.questions; en andere mailing lijsten die gehost worden door de &a.mailman.lists; bevatten reeds een rijke bron van informatie over jails. Het zou altijd aantrekkelijk moeten zijn om informatie in de archieven te zoeken, of een nieuwe vraag stellen aan de &a.questions.name; mailinglijst. Termen en begrippen van jails Om een beter begrip te geven over de onderdelen van &os; die gerelateerd zijn aan jails, de werking ervan, en hoe ze omgaan met de rest van &os; worden de volgende termen gebruikt in het hoofdstuk: &man.chroot.8; (commando) Hulpmiddel dat de systeemaanroep &man.chroot.2; van &os; gebruikt om de rootmap van een proces en alle afstammelingen te veranderen. &man.chroot.2; (omgeving) Een omgeving van processen die draaien in een chroot. Dit is inclusief bronnen die gebruikt worden, zoals bijvoorbeeld het gedeelte van het bestandssysteem dat zichtbaar is, de gebruiker en groep ID's welke beschikbaar zijn, netwerkkaarten en andere IPC-mechanismes, etcetera. &man.jail.8; (commando) De systeem utility die het mogelijk maakt om processen binnenin een jail te starten. host (systeem, processen, gebruiker, etc.) Het controlerende systeem van een jail omgeving. Het host systeem heeft toegang tot alle beschikbare hardware bronnen en kan processen controleren zowel buiten als binnenin een jail. Één van de belangrijkste verschillen van het host systeem met een jail zijn de limitaties die van toepassing zijn op super-gebruiker processen binnenin een jail, niet geforceerd worden voor processen in het host systeem. hosted (systeem, processen, gebruiker, etc.) Een proces, gebruiker, of andere entiteit wiens toegang tot bronnen is gelimiteerd door een &os; jail. Introductie Omdat systeem beheer een complexe en enorme taak is, zijn er vele sterke tools ontwikkeld om het leven van een systeem beheerder makkelijker te maken. Deze tools leveren meestal verbeteringen op de manier waarop systemen worden geïnstalleerd, geconfigureerd en onderhouden. Een deel van de taken waarvan verwacht wordt dat die uitgevoerd wordt door de systeem beheerder is het goed configureren van de beveiliging van een systeem, zodat het kan blijven doorgaan met het serveren van de taak, zonder dat er beveiligingsproblemen optreden. Één van de tools welke gebruikt kan worden om de beveiliging van een &os; systeem te verbeteren zijn jails. Jails zijn geïntroduceerd in - &os; 4.X door &a.phk;, maar zijn grotendeels verbeterd in + &os; 4.X door &a.phk.email;, maar zijn grotendeels verbeterd in &os; 5.X om ze nog sterker en krachtiger te maken. De ontwikkeling gaat nog steeds door met verbeteringen voor het gebruik, performance, betrouwbaarheid en beveiliging. Wat is een jail BSD achtige systemen hebben sinds 4.2-BSD ondersteuning voor &man.chroot.2;. De &man.chroot.8; utility kan gebruikt worden om de root directory van een set processen te wijzigen waardoor een veilige omgeving wordt gecreeërd voor de rest van het systeem. Processen die gemaakt worden in een chroot omgeving kunnen bestanden en bronnen daarbuiten niet benaderen. Daardoor zou een compromitering van een dienst die in een chroot omgeving draait niet direct betekenen dat het hele systeem gecompromiteerd is. De &man.chroot.8; utility is goed genoeg voor simpele taken, waarbij flexibiliteit en geavanceerde en complexe opties niet nodig zijn. Sinds het uitvinden van het chroot concept, zijn er vele mogelijkheden gevonden om hieruit te kunnen komen en alhoewel ze verbeterd zijn in moderne versies van &os;, werd het duidelijk dat &man.chroot.2; niet de meest ideale oplossing was voor het beveiligen van diensten. Er moest een nieuw subsysteem ontwikkeld worden. Dit is één van de redenen waarom jails zijn ontwikkeld. Jails zijn een verbeterd concept van de &man.chroot.2; omgeving, in verschillende opzichten. In een traditionele &man.chroot.2; omgeving worden processen alleen gelimiteerd in het deel van het bestandssysteem die ze kunnen benaderen. De rest van de systeem bronnen (zoals de set van systeem gebruikers, de draaiende processen of het netwerk subsysteem) worden gedeeld door het chrooted proces en de processen op het host systeem. Jails breiden dit model uit door het niet alleen virtualizeren van de toegang tot het bestandssysteem maar ook tot de set van gebruikers, het netwerk subsysteem van de &os; kernel en een aantal andere delen. Een meer complete set van gespecificeerde controle mogelijkheden die beschikbaar zijn voor het personaliseren van de toegang tot een jail omgeving wordt beschreven in . Een jail heeft vier kenmerken: Een eigen directory structuur — het startpunt van waaruit een jail benaderd wordt. Zodra men in de jail zit, mogen processen niet buiten deze directory structuur komen. Traditionele problemen die &man.chroot.2;'s ontwerp getart hebben, hebben geen invloed op &os; jails. Een hostname — de hostnaam die gebruikt wordt in de jail. Jails worden met name gebruikt voor het hosten van netwerk diensten, daardoor kan het de systeembeheerder heel erg helpen als er beschrijvende hostnames worden gekozen. Een IP adres — deze wordt gekoppeld aan de jail en kan op geen enkele manier worden gewijzigd tijdens het leven van de jail. Het IP adres van een jail is meestal een alias op een reeds bestaande netwerk interface, maar dit is niet noodzakelijk. Een commando — het padnaam van een uitvoerbaar bestand in de jail. Deze is relatief aan de rootdirectory van de jail omgeving en verschilt per situatie, afhankelijk van het type van de specifieke jail omgeving. Buiten deze kenmerken, kunnen jails hun eigen set aan gebruikers en root gebruiker hebben. Uiteraard zijn de mogelijkheden van de root gebruiker beperkt tot de jail omgeving en, vanuit het host systeem gezien, is de root gebruiker geen super-gebruiker. Daarnaast is het de root gebruiker in een jail omgeving niet toegestaan om kritieke operaties uit te voeren op het systeem buiten de gedefinieerde jail omgeving. Meer informatie over de mogelijkheden en beperkingen van de root gebruiker kan gevonden worden in hieronder. Creeëren en controleren van jails Sommige beheerders kiezen ervoor om jails op te delen in de volgende twee types: complete jails, welke een volledig &os; systeem emuleert en service jails, gericht op één applicatie of dienst, mogelijkerwijs draaiende met privileges. Dit is alleen een conceptuele splitsing, de manier van het opbouwen van een jail wordt hierdoor niet veranderd. De &man.jail.8; handleiding is heel duidelijk over de procedure voor het maken van een jail: &prompt.root; setenv D /here/is/the/jail &prompt.root; mkdir -p $D &prompt.root; cd /usr/src &prompt.root; make buildworld &prompt.root; make installworld DESTDIR=$D &prompt.root; make distribution DESTDIR=$D &prompt.root; mount -t devfs devfs $D/dev Het selecteren van een locatie voor een jail is het beste beginpunt. Hier zal de jail fysiek te vinden zijn binnen het bestandssysteem van het host systeem. Een goede keuze kan /usr/jailjailnaam zijn, waar jailnaam de naam is van de jail. Het /usr bestandssysteem heeft meestal genoeg ruimte voor het jail bestandssysteem, wat voor een complete jail betekend dat het eigenlijk een replica is van elk bestand dat standaard aanwezig is binnen het &os; basissysteem. Als u uw userland al heeft herbouwd met make world of make buildworld, dan kunt u deze stap overslaan en uw bestaande userland in de nieuwe jail installeren. Dit commando zal de gekozen fysieke directory vullen met de benodigde binaire bestanden, bibliotheken, handleidingen, etc. Het distribution doel voor make installeert elk benodigd configuratie bestand. In simpelere termen, het installeert alle installeerbare bestanden in /usr/src/etc naar de /etc directory van de jail omgeving: $D/etc. Het koppelen van het &man.devfs.8; bestandssysteem is niet vereist in een jail. Aan de andere kant, vrijwel elke applicatie heeft toegang nodig tot minstens één apparaat, afhankelijk van het doel van het programma. Het is erg belangrijk om toegang tot apparaten te controleren binnenin een jail, omdat incorrecte instellingen een aanvaller de mogelijkheid kunnen geven om vervelende dingen in de jail te doen. De controle over &man.devfs.8; wordt gedaan door middel van rulesets, welke beschreven worden in de &man.devfs.8; en &man.devfs.conf.5; handleidingen. Zodra een jail is geïnstalleerd, kan het opgestart worden door de &man.jail.8; applicatie. De &man.jail.8; applicatie heeft vier benodigde argumenten welke beschreven worden in . Er kunnen ook andere argumenten gebruikt worden, om bijvoorbeeld de jail te starten met de instellingen van een specifieke gebruiker. Het argument hangt af van het type jail, voor een virtueel systeem is /etc/rc een goede keuze, omdat het de reguliere opstart procedure nabootst van een &os; systeem. Voor een dienst jail is het geheel afhankelijk van de dienst of applicatie die in de jail gaat draaien. Jails worden over het algemeen gestart tegelijkertijd met de rest van het systeem. Het &os; rc mechanisme levert een makkelijke manier om dat te doen: Een lijst van jails die opgestart moeten worden tijdens het opstarten van het systeem, moeten worden toegevoegd aan het &man.rc.conf.5; bestand: jail_enable="YES" # Stel dit in op NO om te voorkomen dat er jails gestart worden jail_list="www" # Door spaties gescheiden lijst van jails De jail namen in jail_list mogen alleen alfanumerieke karakters bevatten. Voor elke jail die gespecificeerd is in jail_list moet een groep van &man.rc.conf.5; instellingen worden toegevoegd: jail_www_rootdir="/usr/jail/www" # de hoofd directory van de jail jail_www_hostname="www.example.org" # de hostnaam van de jail jail_www_ip="192.168.0.10" # het IP adres van de jail jail_www_devfs_enable="YES" # moet devfs wel of niet gekoppeld worden in de jail jail_www_devfs_ruleset="www_ruleset" # welke devfs ruleset gebruikt moet worden voor de jail De standaard opstart variabelen in &man.rc.conf.5; gebruiken het /etc/rc bestand om de jail op te starten, wat er vanuit gaat dat de jail een compleet virtueel systeem is. Voor service jails moet het standaard opstart commando worden gewijzigd door het aanpassen van de jail_jailname_exec_start optie. Voor een complete lijst van beschikbare opties, zie de &man.rc.conf.5; handleiding. &man.service.8; kan worden gebruikt om jails handmatig te starten en te stoppen, mits er een overeenkomstige verzameling regels bestaat in /etc/rc.conf. &prompt.root; service jail start www &prompt.root; service jail stop www Er is op dit moment geen nette methode om een jail te stoppen. Dit komt omdat de benodigde applicaties die een nette afsluiting verzorgen, niet beschikbaar zijn in een jail. De beste manier om een jail af te sluiten is door het volgende commando van binnenin de jail uit te voeren of door middel van het &man.jexec.8; commando: &prompt.root; sh /etc/rc.shutdown Meer informatie hierover kan gevonden worden in de &man.jail.8; handleiding. Optimaliseren en administratie Er zijn meerdere opties beschikbaar die ingesteld kunnen worden voor elke jail, en er zijn meerdere mogelijkheden om een &os; host systeem te combineren met jails om een betere scheiding tussen systeem en applicaties te verkrijgen. Deze sectie leert: Een aantal opties zijn beschikbaar voor het optimaliseren van het gedrag en beveiligings beperkingen die geïmplementeerd worden in een jail. Een aantal high-level applicaties die gebruikt worden voor het beheren van jails, welke beschikbaar zijn via de &os; Ports Collectie en kunnen gebruikt worden om een complete jail-gebaseerde oplossing te creeëren. Systeem applicaties voor het optimaliseren van jails onder &os; Het goed kunnen optimaliseren van een jail configuratie wordt veelal gedaan door het instellen van &man.sysctl.8; variabelen. Er bestaat een speciale subtak van sysctl voor het organiseren van alle relevante opties: de security.jail.* hierarchie binnen de &os; kernel. Hieronder staat een lijst van de belangrijkste jail-gerelateerde sysctl variabelen, met informatie over de standaard waarden. De benaming zou zelf beschrijvend moeten zijn, maar voor meer informatie kunnen de &man.jail.8; en &man.sysctl.8; handleidingen geraadpleegd worden. security.jail.set_hostname_allowed: 1 security.jail.socket_unixiproute_only: 1 security.jail.sysvipc_allowed: 1 security.jail.enforce_statfs: 2 security.jail.allow_raw_sockets: 0 security.jail.chflags_allowed: 0 security.jail.jailed: 0 Deze variabelen kunnen door de systeem beheerder gebruikt worden op het host systeem om limitaties toe te voegen of te verwijderen, welke standaard opgedwongen worden aan de root gebruiker. Let op, een aantal beperkingen kan niet worden aangepast. De root gebruiker mag geen bestandssystemen koppelen of ontkoppelen binnenin een &man.jail.8;. De root gebruiker mag ook geen &man.devfs.8; rulesets laden of ontladen, firewall rules plaatsen of andere taken uitvoeren die vereisen dat de in-kernel data wordt aangepast, zoals het aanpassen van de securelevel variabele in de kernel. Het basis systeem van &os; bevat een basis set van applicaties voor het inzien van de actieve jails, en voor het uitvoeren van administratieve commando's in een jail. De &man.jls.8; en &man.jexec.8; commando's zijn onderdeel van het basis systeem en kunnen gebruikt worden voor het uitvoeren van de volgende simpele taken: Het printen van een lijst van actieve jails met het corresponderende jail ID (JID), IP adres, de hostnaam en het pad. Het koppelen met een actieve jail vanuit het host systeem, en voor het uitvoeren van administratieve taken in de jail zelf. Dit is bijzonder handig wanneer de root gebruiker een jail netjes wilt afsluiten. Het &man.jexec.8; commando kan ook gebruikt worden om een shell te starten in een jail om daarmee administratieve taken uit te voeren; bijvoorbeeld met: &prompt.root; jexec 1 tcsh Administratieve applicaties op hoog niveau in de &os; Ports Collection. Tussen de vele software van derde partijen voor jail beheer, is één van de meest complete en bruikbare paketten: sysutils/jailutils. Dit is een set van kleine applicaties, die bijdragen aan &man.jail.8; beheer. Kijk op de web pagina voor meer informatie. Toepassing van jails Daniel Gerzo Bijgedragen door Dienst jails - Deze sectie is gebaseerd op een idee van &a.simon; + Deze sectie is gebaseerd op een idee van &a.simon.email; op , en een geupdate artikel door Ken Tom locals@gmail.com. Deze sectie illusteert hoe een &os; systeem opgezet kan worden met een extra laag beveiliging door gebruik te maken van &man.jail.8;. Er wordt vanuit gegaan dat het betrokken systeem minstens RELENG_6_0 draait en dat de informatie eerder in dit hoofdstuk goed begrepen is. Ontwerp Één van de grootste problemen met jails is het beheer van het upgrade proces. Dit is meestal een probleem omdat elke jail vanaf het begin af aan moet worden opgebouwd wanneer er geupdate wordt. Meestal is dit voor een enkele jail geen probleem, omdat het update proces redelijk simpel is, maar het kan een vervelende tijdrovende klus zijn als er meerdere jails zijn. Deze opstelling vereist uitgebreide kennis en ervaring van &os; en zijn mogelijkheden. Als onderstaande stappen te lastig lijken te zijn, wordt aangeraden om een simpeler systeem te bekijken zoals sysutils/ezjail, welke een simpele manier geeft voor het beheren van &os; jails en niet zo complex is als deze opstelling. Het idee werd geopperd om zulke problemen zoveel als mogelijk te voorkomen door zoveel als mogelijk te delen tussen de verschillende jails op een zo veilig mogelijke manier — door gebruik te maken van alleen-lezen &man.mount.nullfs.8; koppelingen, zodat het upgraden simpeler wordt en het inzetten van jails voor enkele diensten interessanter wordt. Daarnaast geeft het een simpele manier om nieuwe jails toe te voegen of te verwijderen en om deze te upgraden. Voorbeelden binnen deze context zijn: een HTTP server, een DNS server, een SMTP server enzovoorts. De doelen van de opstelling zoals beschreven in dit hoofdstuk zijn: Het creeëren van een simpele en makkelijk te begrijpen jail structuur. Dit impliceert dat er niet elke keer een volledige installworld gedraaid hoeft te worden voor elke jail. Het makkelijk maken van het aanmaken en verwijderen van jails. Het makkelijk maken van het updaten en upgraden van bestaande jails. Het mogelijk maken van het draaien van een eigen gemaakte &os; tak. Paranoia zijn over beveiliging, zoveel mogelijk beperken, om de kans op inbraak zo klein mogelijk te maken. Het zoveel mogelijk besparen van ruimte en inodes. Zoals reeds besproken is dit ontwerp sterk afhankelijk van het hebben van een master-template, welke alleen-lezen (beter bekend als nullfs) gekoppeld is binnen elke jail, en een beschrijfbaar apparaat per jail. Een apparaat kan hierin zijn een aparte fysieke schijf, een partitie, of een door vnodes ondersteunde &man.md.4; apparaat. In dit voorbeeld wordt gebruik gemaakt van lezen-schrijven nullfs koppelpunten. Het gebruikte bestandssysteem wordt beschreven door de volgende lijst: Elke jail zal gekopeld worden onder de /home/j directory. /home/j/mroot is de template voor elke jail en tevens de alleen-lezen partitie voor elke jail. Voor elke jail zal een lege directory structuur gemaakt worden, welke valt onder de /home/j directory. Elke jail heeft een /s directory, welke gekoppeld zal worden aan het beschrijfbare gedeelte van het systeem. Elke jail zal zijn eigen beschrijfbaar systeem hebben welke gebaseerd is op /home/j/skel. Elke jail ruimte (het beschrijfbare gedeelte van de jail), wordt gecreeërd in de /home/js directory. De voorbeelden gaan er vanuit dat de jails geplaatst worden in /home partitie. Dit kan uiteraard aangepast worden, maar dan moeten de voorbeelden hieronder ook worden aangepast naar de plek die gebruikt zal worden. De template creeëren Deze sectie leert welke stappen er genomen moeten worden om de master-template te maken. Deze zal het alleen-lezen gedeelte vormen van de jails. Het is altijd een goed idee om ervoor te zorgen dat het &os; systeem de laatst beschikbare -RELEASE versie draait. Zie het corresponderende hoofdstuk in het Handboek om te lezen hoe dit gedaan wordt. In het geval dat het de moeite niet is om te updaten, zal een buildworld nodig zijn voordat er verder gegaan kan worden. Daarnaast is het sysutils/cpdup pakket benodigd. Er wordt gebruik gemaakt van de&man.portsnap.8; applicatie om de &os; Ports Collectie te downloaden. Het handbook met het hoofdstuk over Portsnap, is een aanrader voor nieuwe gebruikers. Als eerste moet er een directory structuur gecreeërd worden voor het alleen-lezen bestandssysteem, welke de &os; binaries zal bevatten voor de jails. Daarna wordt het alleen-lezen bestandssysteem geïnstalleerd vanuit de &os; broncode directory in de jail template: &prompt.root; mkdir /home/j /home/j/mroot &prompt.root; cd /usr/src &prompt.root; make installworld DESTDIR=/home/j/mroot Hierna moet de &os; Ports Collectie worden voorbereid, evenals de &os; broncode directory, wat voor mergemaster vereist is: &prompt.root; cd /home/j/mroot &prompt.root; mkdir usr/ports &prompt.root; portsnap -p /home/j/mroot/usr/ports fetch extract &prompt.root; cpdup /usr/src /home/j/mroot/usr/src Nu moet er een skelet gecreeërd worden voor het bechrijfbare gedeelte van het systeem: &prompt.root; mkdir /home/j/skel /home/j/skel/home /home/j/skel/usr-X11R6 /home/j/skel/distfiles &prompt.root; mv etc /home/j/skel &prompt.root; mv usr/local /home/j/skel/usr-local &prompt.root; mv tmp /home/j/skel &prompt.root; mv var /home/j/skel &prompt.root; mv root /home/j/skel De mergemaster applictie moet gebruikt worden om de ontbrekende configuratie bestanden te installeren. Erna moeten alle overtollige directories die gecreeërd zijn door mergemaster verwijderd worden: &prompt.root; mergemaster -t /home/j/skel/var/tmp/temproot -D /home/j/skel -i &prompt.root; cd /home/j/skel &prompt.root; rm -R bin boot lib libexec mnt proc rescue sbin sys usr dev Nu moet er een symbolische link gemaakt worden tussen het beschrijfbare bestandssysteem en het alleen-lezen bestandssysteem, zorg ervoor dat de links gemaakt worden in de juiste /s directory. Als hier echte directories worden gemaakt of de directories worden op de verkeerde plak aangemaakt zal dit resulteren in een mislukte installatie: &prompt.root; cd /home/j/mroot &prompt.root; mkdir s &prompt.root; ln -s s/etc etc &prompt.root; ln -s s/home home &prompt.root; ln -s s/root root &prompt.root; ln -s ../s/usr-local usr/local &prompt.root; ln -s ../s/usr-X11R6 usr/X11R6 &prompt.root; ln -s ../../s/distfiles usr/ports/distfiles &prompt.root; ln -s s/tmp tmp &prompt.root; ln -s s/var var Als laatste stap moet er een generieke /home/j/skel/etc/make.conf gemaakt worden met de volgende inhoud: WRKDIRPREFIX?= /s/portbuild Door het gebruik van WRKDIRPREFIX op deze manier, is het mogelijk om per jail &os; ports te compileren. Onthoud dat de ports directory onderdeel is van het alleen-lezen bestandssysteem. Het eigen pad voor WRKDIRPREFIX maakt het mogelijk dat port builds gedaan worden op het beschrijfbare gedeelte van elke jail. Jails creeëren Nu we een complete &os; template hebben, kunnen we de jails opzetten en configureren in /etc/rc.conf. Dit voorbeeld demonstreert het creeëren van drie jails: NS, MAIL en WWW. Zet het volgende in /etc/fstab zodat de alleen-lezen template voor de jails en de beschrijfbare partititie beschikbaar zijn in de respectievelijke jails: /home/j/mroot /home/j/ns nullfs ro 0 0 /home/j/mroot /home/j/mail nullfs ro 0 0 /home/j/mroot /home/j/www nullfs ro 0 0 /home/js/ns /home/j/ns/s nullfs rw 0 0 /home/js/mail /home/j/mail/s nullfs rw 0 0 /home/js/www /home/j/www/s nullfs rw 0 0 Partities die gemarkeerd zijn met een 0 als passnummer worden niet gecontroleerd door &man.fsck.8; tijdens het opstarten, en partities met een dumpnummer van 0 worden niet geback-upped door &man.dump.8;. Het is niet gewenst dat fsck de nullfs koppelingen controleert of dat dump een back-up maakt van de alleen-lezen nullfs koppelingen van de jails. Daarom worden ze gemarkeerd met 0 0 in de laatste twee kolommen van elke fstab regel hierboven. Configureer de jails in /etc/rc.conf: jail_enable="YES" jail_set_hostname_allow="NO" jail_list="ns mail www" jail_ns_hostname="ns.example.org" jail_ns_ip="192.168.3.17" jail_ns_rootdir="/usr/home/j/ns" jail_ns_devfs_enable="YES" jail_mail_hostname="mail.example.org" jail_mail_ip="192.168.3.18" jail_mail_rootdir="/usr/home/j/mail" jail_mail_devfs_enable="YES" jail_www_hostname="www.example.org" jail_www_ip="62.123.43.14" jail_www_rootdir="/usr/home/j/www" jail_www_devfs_enable="YES" De reden dat de jail_name_rootdir variabele verwijst naar de /usr/home directory in plaats van naar /home komt doordat het fysieke pad van de /home directory op een standaard &os; installatie verwijst naar /usr/home. De jail_name_rootdir variabele mag niet ingesteld worden op een symbolische link, omdat dan de jail weigert te starten. Gebruik het &man.realpath.1; programma om te zien welke waarde ingesteld moet worden voor deze variabele. Zie de &os;-SA-07:11.jail waarschuwing voor meer informatie. Creeër de benodigde koppelpunten voor het alleen-lezen bestandssysteem van elke jail: &prompt.root; mkdir /home/j/ns /home/j/mail /home/j/www Installeer de beschrijfbare template in elke jail. Let op het gebruik van sysutils/cpdup, wat helpt om een goede kopie te maken in elke directory: &prompt.root; mkdir /home/js &prompt.root; cpdup /home/j/skel /home/js/ns &prompt.root; cpdup /home/j/skel /home/js/mail &prompt.root; cpdup /home/j/skel /home/js/www In deze fase zijn de jails gebouwd en voorbereid om op te starten. Koppel eerst de benodigde bestandssystemen voor elke jail, en start ze vervolgens door gebruik te maken van het rc-bestand voor de jail: &prompt.root; mount -a &prompt.root; service jail start De jails zouden nu gestart moeten zijn. Om te zien of ze correct gestart zijn, wordt het &man.jls.8; programma gebruikt. Het resultaat hiervan ziet er ongeveer als volgend uit: &prompt.root; jls JID IP Address Hostname Path 3 192.168.3.17 ns.example.org /home/j/ns 2 192.168.3.18 mail.example.org /home/j/mail 1 62.123.43.14 www.example.org /home/j/www Op dit moment, zou het mogelijk moeten zijn om op elke jail aan te loggen, nieuwe gebruikers toe te voegen en het configureren van daemons. De JID kolom geeft het identificatie nummer voor elke gestarte jail. Gebruik het volgende commando om administratieve commando's uit te voeren in de jail met het JID 3: &prompt.root; jexec 3 tcsh Upgraden Naarmate de tijd verstrijkt komt de noodzaak om het systeem te updaten naar een nieuwere versie van &os;, danwel vanwege een veiligheids waarschuwing danwel vanwege nieuwe mogelijkheden die geïmplementeerd zijn en nuttig zijn voor de jails. Het ontwerp van deze opzet levert een makkelijke manier voor het upgraden van jails. Daarnaast minimaliseert het de down-time, omdat de jails alleen in de allerlaatste minuut uitgeschakeld worden. Het geeft ook de mogelijkheid om terug te keren naar een oudere versie, voor het geval er problemen ontstaan. De eerste stap is het upgraden van het host systeem zelf, waarna een nieuwe alleen-lezen template gemaakt wordt in /home/j/mroot2. &prompt.root; mkdir /home/j/mroot2 &prompt.root; cd /usr/src &prompt.root; make installworld DESTDIR=/home/j/mroot2 &prompt.root; cd /home/j/mroot2 &prompt.root; cpdup /usr/src usr/src &prompt.root; mkdir s Het installworld doel creeërt een aantal onnodige directories, welke verwijderd moeten worden: &prompt.root; chflags -R 0 var &prompt.root; rm -R etc var root usr/local tmp Maak opnieuw de beschrijfbare symbolische linken voor het hoofd bestandssysteem: &prompt.root; ln -s s/etc etc &prompt.root; ln -s s/root root &prompt.root; ln -s s/home home &prompt.root; ln -s ../s/usr-local usr/local &prompt.root; ln -s ../s/usr-X11R6 usr/X11R6 &prompt.root; ln -s s/tmp tmp &prompt.root; ln -s s/var var Dit is het juiste moment om de jails te stoppen: &prompt.root; service jail stop Ontkoppel de originele bestandssystemen: &prompt.root; umount /home/j/ns/s &prompt.root; umount /home/j/ns &prompt.root; umount /home/j/mail/s &prompt.root; umount /home/j/mail &prompt.root; umount /home/j/www/s &prompt.root; umount /home/j/www Het beschrijfbare gedeelte van de jail is gekoppeld aan het alleen-lezen gedeelte (/s) en moet derhalve eerst ontkoppeld worden. Verplaatst het oude alleen-lezen systeem en vervang het door de nieuwe systeem. Het oude systeem dient als reservekopie voor het geval er iets misgaat. De naam moet het zelfde zijn als bij de installatie van het nieuwe systeem. Verplaats de &os; Ports Collectie naar het nieuwe bestandssysteem om ruimte en inodes te besparen: &prompt.root; cd /home/j &prompt.root; mv mroot mroot.20060601 &prompt.root; mv mroot2 mroot &prompt.root; mv mroot.20060601/usr/ports mroot/usr Op dit moment is het alleen-lezen gedeelte klaar, de enig overgebleven taak is nu om alle bestandssystemen opnieuw te koppelen en om de jails weer op te starten: &prompt.root; mount -a &prompt.root; service jail start Gebruik het &man.jls.8; programma om te zien of de jails correct zijn opgestart. Vergeet niet om in elke jail het mergemaster programma te starten. Ook moeten de configuratie bestanden en de rc.d scripts geupdate worden.